منابع پایان نامه ارشد درمورد توسعه شهر، ساختار شهر

دانلود پایان نامه ارشد

اي اين مفهوم ابعادي وسيع تر به خود گرفت(مهديزاده، 1379: 71) و به موازات استفاده ي بهينه از زمين به آمايش سرزمين، برنامه ريزي فضايي، طرح ريزي كالبدي ملي و منطقه اي و محلّي و انواع طرح هاي شهري تبديل شد. ماهيّت كاربري را در زمين به عنوان كالاي تجديد ناپذير، نياز مبرم بشر، بستر فضاي زندگي، ارتباط تنگاتنگ با محيط زيست و محيطي امن، زيبا، سالم و براي آسايش مي توان ذكر كرد(رانگ والا، 2000: 21).
نقش برنامه ريزي شهري و سرنوشت نهايي طرح هاي شهري تا حدود زيادي به ميزان امكان مداخله و نظارت برنحوه ي استفاده از زمين شهري وابسته است. از اين ديدگاه، يكي از مهمترين اهرم هاي مؤثّر براي تكامل برنامه ريزي شهري و غناي طرح هاي شهري، ايجاد پيش شرط هاي لازم براي برنامه ريزي كاربري زمين است(مهديزاده، 1379: 71).
بررسي هاي انجام شده نشان مي دهند كه در طرح هاي شهري ايران يكي از بخش هايي كه بيش از تمامي موارد، مورد بي توجهي قرار مي گيرد، بخش كاربري زمين شهري است(عسگري و ديگران، 1381: 9).
يكي از ابزارهاي مهم برنامه ريزي در زمينه ي كاربري زمين، استفاده از سرانه هاي كاربري زمين است كه نقش اساسي در تهيه ي طرح هاي شهري و نحوه ي توزيع و تقسيم اراضي شهري دارد. اما مجموعه ي مطالعات و بررسي هاي انجام شده در اين زمينه نشان مي دهد كه نظام برنامه ريزي سرانه اي در ايران، اصولاً با تنگناهاي اساسي نظري و عملي روبروست. به همين دليل مجموعه ي روش ها و فنون تعيين سرانه هاي شهري، يا اصولاً از مفهوم برنامه ريزي كاربري زمين و جامع نگري لازم بي بهره اندو يا پيش شرط هاي لازم براي كاربرد درست آنها در طرح هاي شهري ايران وجود ندارد. در واقع ابزار سرانه هاي كاربري به دليل خصلت كالبدي- كار كردي خود، بسيار ناتوان تر از آن است كه بتواند به تنهايي به نيازهاي برنامه اي و ابعاد حقوقي، اقتصادي و اجتماعي استفاده از زمين و فضا پاسخ گويد، و به همين دليل در بيشتر موارد تحقّق پيدا نكرده است(مهديزاده، 1379: 72؛ عسگري و ديگران، 1381: 9و10).
بنابراين مي توان گفت كه با توجه به تأثير كاربري زمين بر ساير اجزاء طرح هاي شهري از جمله مسايل ترافيكي شهر، آلودگي هاي محيط زيست، جهات توسعه ي شهري و … يكي از عمده ترين دلايل شكست طرح هاي شهري در ايران نپرداختن به ابعاد مختلف مقوله كاربري زمين است.
2-14)استانداردهاي كمي شهر سازي
داشتن اهداف جامع در طرح توسعه يك شهر براي تعيين خط مشي هاي كلي كاربري زمين و نيازمنديهاي فضايي آن لازم است. كارشناسان برنامه ريزي مجموعه اي از كدها، ارقام و قوانين را براي تعيين عناصر متشكله يك طرح وتخصيص بهينه منابع، ارائه داده اند. اين استانداردها وسيله اي براي كنترل محيط فيزيكي شهر و دستيابي به امنيت، آسايش، كارايي و منافع عمومي مي باشند(Jhon,1993:396). اما تفاوت هاي زيادي در كيفيت تخصيص زمين به انواع كاربريهاي شهري وجود دارد، اين تفاوتها اولاً در نتيجه تفاوت بين سطوح توسعه اقتصادي ، شهر نشيني و هنجارهاي اجتماعي- فرهنگي كشورها و ثانياً مربوط به اختلاف ويژه هر شهر و ناحيه مي باشد(Drabkin, 1989:40). اين استانداردها ويژگي مكاني- زماني داشته و نمي توان استانداردهاي رايج در كشورهاي ديگر را بدون مطالعه بكار برد.
تعريف ساده برنامه ريزي «تعيين آينده اي مناسب و سپس تلاش براي اينكه آن نتيجه اتفاق بيفتد»(Ackoff,1970,p:10) برنامه ريزي كاربري اراضي، برنامه ريزي ويژه اي است كه بر برقراري بهترين نظم فضايي در استفاده از زمين، توسعه و مديريت، متمركز شده است. توجه به آينده، سازماندهي فضايي مكانها اين اجازه را به اجتماعات مي دهد كه از مزاياي مختلف برخوردار شوند، و نيز ازخطرهاي مرتبط با فضاهاي شهري ويژه و شرايط منطقه اي در امان بمانند. به طور عمده اين برنامه ريزي، در تلاش براي بدست آوردن نظم ويژهاي براي خانه سازي، صنعت، كشاورزي، حفظ منابع طبيعي، و حمل ونقل است (Albrechts, 2004,pp: 31, 743- 758) برنامه ريزي كاربري اراضي با برقراري الگوها، سازماندهي عملكرد اراضي براي بيشترين سوددهي در آينده و در مكانهاي ويژه، و براي اجتماعات خاص، مواجه است. با اين مفهوم، برنامه ريز بايد سعي كند تا به طور مداوم برتصميمات كاربري اراضي در راستاي حصول به بيشترين مزايا تاثير گذارد (.(Steiner, 1979: Ch2
اين نوع برنامه ريزي به چگونگي استفاده، توزيع و حفاظت اراضي اطلاق مي شود(مهدي زاده، 1379 ،ص:1) از طرفي نيزكاربري اراضي شهري با تمركز بر دانش ساخت و ساز واطلاعات متنوع مرتبط با زمين، كانوني براي كاهش خطرات طبيعي در سطح شهر مي باشد(March and Henry, 2007,p:17).
اصطلاح كاربري زمين از ديدگاه توسعه پايدار شامل تمام فعاليتهاي اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي است كه انسان بر روي زمين انجام مي دهد. در واقع توسعه و عمران زمين وقتي مي تواند پايدار باشد كه بتواند هم به نيازهاي مادي و هم به نيازهاي اجتماعي و فرهنگي و رواني مردم در حال و آينده پاسخ گويد(رضويان، 1381، ص:52). با پيدايش و گسترش شهرسازي مدرن، موضوع كاربري زمين و برنامه ريزي براي آن تا حدود زيادي تحت تأثير توسعه اقتصادي سرمايه داري، گسترش صنايع اتومبيل، شبكه راهها، تكنولوژي ساختمان و مانند اينها قرار گرفت. اما در دهه اخير و در واكنش به ناكامي الگوي طرحهاي جامع سنتي و مطرح شدن ديدگاهها و اهداف جديد در زمينه محيط زيست، عدالت اجتماعي، كيفيت زندگي شهري و نظاير اينها مباني و اهداف برنامه ريزي كاربري زمين، ارتقا كيفي پيدا كرده و در راستاي توسعه پايدار قرار گرفته است (Chapian, 1965:p 75). ديدگاههاي متفاوتي در خصوص نحوه نگرش به برنامه ريزي كاربري اراضي شهري وجود دارد ولي يكي از مهمترين اين نگرشها كه در راستاي تعالي انسان و عدالت بين نسلي مطرح شده است ديدگاه توسعه پايدار مي باشد.
پايداري در كاربري اراضي به معني آن است كه از امكانات و توان بالقوه هر قطعه زمين چنان بهره گيري شود كه اين توانها نه تنها كاهش نيابد و از بين نرود بلكه به طور مداوم به ظرفيت و ايستايي آن افزوده گردد (صابري فر، 1378،ص:53). در اين ميان از جمله اهدافي كه در راستاي توسعه پايدار مي توان بر كاربري زمينهاي شهري قائل شد، اهداف زيست محيطي است كه تغييرات كاربري هاي شهري ميزان دستيابي به اين اهداف را تحت تأثير قرارمي دهند. از اين منظر پيشگيري از تخريب زمين، حفظ پيوند شهر با طبيعت، حفظ منابع تاريخي و فرهنگي، گسترش فضاي سبز، مكانيابي صنايع و خدمات مزاحم و ايمني از سوانح، از مهمترين اهداف مربوط به كاربري ها ي شهري مي باشد(پورمحمدي، 1382،ص:4).
ارزشهاي مبتني بر احترام، توجه به يكديگرو كره زمين و منابع محيط طبيعي براي پايداري يك جامعه بنيادي است)زاهدي،1385، ص69). مبناي نظري توسعه پايدار بر نگهداري منابع براي حال و آينده از طريق استفاده بهينه از زمين و وارد كردن كمترين ضايعات به منابع تجديد ناپذير استوار است (Blowers, 1994,p:6). نظريه توسعه پايدارشهري راه رسيدن به اين اهداف را با برنامه ريزي هاي شهري، روستايي، ناحيه اي منطقه اي و ملي كه برابر قانون كنترل كاربري ها و كنترل بيشتر در شهر و روستا است مي داند (Kenny, 1999, p:29). اين نظريه به مثابه ديدگاهي راهبردي، به نقش دولت در اين برنامه ريزيها اهميت بسيار مي دهد و معتقد است، دولتها بايد از محيط زيست شهري حمايت همه جانبه نمايند(Clark, 1992,p:140). اين نظريه محيط زيست و فضاي سبز و جامعه گياهي و جنگلي، تراكم متوسط در حومه شهري و شهرهاي كوچك، كاهش فواصل ارتباطي، ايجاد اشتغال محلي، توسعه متنوع مساكن در مراكز اشتغال، توسعه شهرهاي كوچك براي كاهش اتكا به شهرهاي بزرگ، ساختار اجتماع متعادل، حمل و نقل عمومي و كاهش ترافيك جاده اي توزيع منابع را توصيه مي نمايد(Brehany, 1994, p:159). بنابراين با اتخاذ سياست كاربري صحيح و محافظت از زمين، توسعه پايدارحاصل مي آيد (Herbert, 1992, pp:177,181). در واقع توسعه و عمران زمين وقتي مي تواند پايدار باشد كه بتواند هم به نيازهاي مختلف انسان از جمله نيازهاي اقتصادي و مادي و هم به نيازهاي اجتماعي و فرهنگي و رواني مردم در حال و آينده پاسخگو باشد(Dale, 1999, p:37).
پس از انقلاب صنعتي، به دليل عوارض ناشي از رشد شهرنشيني درغرب مانند تمركز جمعيت، اشغال اراضي جديد، توسعه حمل ونقل ماشيني و… ضرورت هاي جديدي در مورد نحوه تقسيم اراضي شهري به وجود آمد. نخستين اقدام ها در زمينه تفكيك اراضي مربوط به تدوين مقرراتي براي تقسيم زمين بود كه بيشتر جنبه مهندسي و تدوين مقررات ثبت املاك داشت، ولي به تدريج با اهداف اقتصادي، اجتماعي و اصول برنامه ريزي همراه گرديد. استفاده صحيح و آماده سازي زمين، هدف اصلي برنامه ريزي كاربري زمين است. هرچند اين برنامه ريزي اثرات اجتماعي واقتصادي ، پايه اطلاعاتي برنامه ريزي كاربري زمين است، ليكن برنامه ريزي كاربري زمين، ابتدا به محيط فيزيكي مربوط می شود و به مكان يابي فعاليت هاي صنعتي، مسكوني، ارتباطي و… در ارتباط بايكديگر مي پردازد(دلاور، 1384 : 18). موضوع زمين و چگونگي استفاده از آن همواره موضوع و بستراصلي برنامه ريزي شهري بوده و در حقيقت سرنوشت نهايي طرح توسعه شهري را چگونگي مداخله و نظارت بر نحوه استفاده از زمين رقم مي زند و همواره يكي از مسايل اجتماعي اقتصادي و كالبدي در شهرنشيني معاصر را اين مقوله تشكيل داده است ) هاشم زاده همايوني، 1379 : 713).
توجه به زمين به عنوان يك منبع اصلي و تجديدناپذير درتوسعه پايدار شهري امري ضروري است؛ چرا كه زمين شهري جزو منابع اصلي توسعه پايدار شهر تلقي مي شود و دسترسي عادلانه و استفاد ه بهينه از آن يكي از مؤلفه هاي توسعه پايدار است. بنابراين ديدگاه، زمين يك ثروت همگاني است و بستري مناسب براي فعاليت هاي شهروندان و ابزاري براي تحقق خواست ها و آرزوهاي انساني است )كريمي، 1380 : 31).
توسعه پايدار زمين، نوعي استفاده از زمين است كه نيازهاي نسل حاضر را تأمين مي كند، ولي در عين حال فرصت ها را براي تأمين نيازهاي نسل آينده حفظ مي نمايد؛ به طوري كه اين امكان به نسل هاي آينده داده شود كه وضع آنها حداقل از نسل فعلي بدتر نباشد )عسگري و ديگران، 1381 : 8).
طرح كاربري زمين، پيشنهادي براي كاربرد آتي از زمين و ساختار شهري است كه تمامي اصول، فرضيه ها و نتايج مطالعات قبل را در خود دارد و از ابزارهاي مهم اجتماعي، اقتصادي وكالبدي برخوردار است كه نه تنها اثرات بسياري بر سرمايه گذاري و تصميم های عمومي و خصوصي مي گذارد، بلكه نقش مهمي در ميزان رشد شهري و كيفيت محيط كالبدي شهر دارد
(Catanese, Anthony, & Snyder, 1988: 15).جغرافي دانان به آن قسمت از پوسته كرة زمين كه در معرض هوا قرار گرفته باشد و اقيانوس ها و آبها آن را نپوشانده باشند، زمين مي گويند )مهدي زاده، 1379:75) زمين از ديدگاه اقتصادي به خودي خود، سرمايه است(نمازي، 1370: 11). زمين موضوعي مشترك و منبعي محدود به شمار مي رود كه ما بايد براي تأمين نيازهايي چون مسكن، اشتغال، مغازه ها، غذا، حمل و نقل، سوخت، مصالح ساختماني و تفريح به نحوي از آن استفاده كنيم تا دچار كمبود نگرديم (آگا، لاگال، 1378 : 5). مفهوم كاربري اراضي به معناي به كارگيري زمين براي اهداف مخصوص توسط انسان است (Turner&Meyer,1994:1). كاربري زمين در واقع نحوه بهره برداري صحيح انسان از طبيعت است و اين واژه، استفاده از امكانات و توانايي زمين را نشان مي دهد )سرور، 1384: 96). برنامه ريزي كاربري اراضر شهري يعني ساماندهي مكاني – فضايي فعاليت ها و عملكردهاي شهري براساس خواست ها و نيازهاي جامعه شهري(سعيدنيا، 1382 :13). برنامه ريزي كاربري اراضي شهري بخشي از فرآيند برنامه ريزي شهري است كه ضمن اينكه به مناسبات مشترك خود با برنامه ريزي حمل و نقل و تسهيلات شهري اهميت مي دهد با موقعيت، وسعت و سرانه زمين مورد نياز براي كاربري هاي مختلف شهري سر و كار دارد (Chapin, 1972:3)
برنامه ريزي كاربري اراضي شهري، هسته اصلي برنامه ريزي شهري محسوب مي گردد و انواع مختلف استفاده از زمين را طبقه بندي و مكان يابي مي كند

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد کاربری اراضی، سلسله مراتب، اوقات فراغت Next Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد شهر اصفهان، توسعه شهر، کاربری اراضی