منابع پایان نامه ارشد درمورد تعلیم و تربیت، تحلیل محتوا، کتاب درسی، محتوای آموزشی

دانلود پایان نامه ارشد

کتب درسی می باشد اشاره خواهیم کرد از جمله:
راهکار1-1: طرّاحی، تدوین و اجرای برنامه درسی ملی بر اساس اسناد تحوّل راهبردی و باز تولید برنامه های درسی موجود با تأکید بر:
الف ) “متناسب سازی حجم و محتوای کتب درسی و ساعات و روزهای آموزشی با توانمندی ها و ویژگی ها ی دانش آموزان.”
اگر کمیّت مفاهیم و داده هایی که به دانش آموز ارائه می شود به لحاظ روانشناسی با قدرت ذهنی فراگیر تناسب نداشته باشد، بدین معنا که فراتر از سطح توانایی وی و یا حتی کم تر از ظرفیت ذهنی وی باشد، در عمل از رسیدن به اهداف مذکور باز خواهیم ماند.
ب)”حاکمیّت رویکرد فرهنگی_تربیتی در تولید محتوا و تقویت شایستگی های پایه دانش آموزان.”
2.دومین هدف تربیتی، تعمیق تربیت و آداب اسلامی ، تقویّت اعتقاد و التزام به ارزش های انقلاب اسلامی و جامعه ی ایرانی می باشد.
دین مبین اسلام به عنوان یک مرجع کامل و ناب انسان سازی، مبیّن رهنودهای تربیتی و ارزشهای اخلاقی می باشد که اگر در نهاد فرد ظهور و بروز پیدا کند، شخصیتی روحانی از او می سازد که گناه و جرم و انحراف جایگاهی در زندگی وی نخواهد داشت.انقلاب اسلامی نیز در بر دارندهی پیام هایی انسانی است که بر گرفته از آموزه های دینی ما می باشد. بنابراین علاوه بر اینکه تعمیق آموزه های دینی در کودکان و نوجوانان در راستای پیشگیری از انحراف و بزهکاری امری ضروری است، لازم است که این آموزه ها با پیام ها و دستاورد های انقلاب اسلامی و مقتضیات و هنجارهای جامعه ی ایرانی تلفیق شود تا فرآیند تربیت و جامعه پذیری فراگیران در قالب مدلی اسلامی_ایرانی صورت بپذیرد. در این مدل علاوه بر اینکه فرد تربیت دینی و بایدهای اخلاقی را میآموزد، با هنجارهای موجود در جامعه ی خود یعنی ایران نیز تطابق رفتاری پیدا میکند. ضرورت این امر از آن جا ناشی می شود که اگرچه اخلاقیات و اعتقادات اموری مطلق اند ولی هنجارهای اجتماعی اموری نسبی اند که از هر جامعه به جامعه دیگر و از هر زمان به زمانی دیگر متفاوتند. برخی از راهکارهای ارائه شده در خصوص این هدف عبارتند از:
راهکار1-2 : “بازنگری و اصلاح محتوای برنامه های درسی مبتنی بر رویکرد فرهنگی_تربیتی و تقویت و توسعه جنبه های تربیتی و اخلاقی آن ها به منظور فراهم آوردن زمینه تربیت پذیری دانش آموزان بر اساس فرهنگ اسلامی_ ایرانی.”
راهکار 5-2: “ایجاد ساز و کارهای لازم برای تقویت آداب و سبک زندگی اسلام ایرانی در تمام ساحت های تعلیم و تربیت به عنوان رویکرد حاکم در فرآیند طرّاحی، تدوین و اجرای برنامه های درسی و آموزشی.”
راهکار6-2:” طبقه بندی و متناسب سازی مقولات و موضوعات تربیتی و اخلاقی با مراحل رشد و ویژگی های دانش آموزان و اهداف و نیازهای نظام تعلیم و تربیت رسمی و عمومی جامعه.”
راهکار8-2: “استفاده از ظرفیت برنامه های درسی ، منابع آموزشی و… برای تقویت معرفت و باور به معارف الهی به ویژه اعتقاد به توحید و معاد و ولایت و انتظار با رویکرد قرآنی ، روایی و عقلانی در دانش آموزان.”
3. سومین هدف تربیتی، ترویج و تعمیق فرهنگ حیا، عفاف و حجاب، متناسب با قابلیّت ها و ظرفیّت های نظام تعلیم و تربیت رسمی عمومی می باشد. لزوم پرداختن به این هدف به این جهت است که همانطور که در فصل آینده بدان خواهیم پرداخت، حیا، عفاف و حجاب یکی از مهم ترین عوامل مؤثّر در میزان جرایم و بروز بزه دیدگی و بزهکاری می باشد. هرچه در تحقّق این هدف موفق تر عمل بشود از آمار بزه دیدگی و بزهکاری کاسته خواهد شد. برخی از راهکار های نیل به این هدف عبارتند از:
راهکار 1-3: “بازنگری و باز تولید برنامه ها و محتوای آموزشی و روش های تربیتی برای درونی سازی و تعمیق و ترویج فرهنگ حیا، عفاف و حجاب.”
تاکید بر باز تولید محتوای آموزشی در راستای تحقّق اهداف موجود در سند تحوّل بنیادین بدین جهت می باشد اگرچه ارزش هایی چون حجاب و… اموری ثابت اند ولی شکل آن ها و آسیب های تهدید کننده ی آن ها بر مبنای مقتضیات زمان، دچار تغییر و تحول می شود. لذا ضروری است برای رسیدن به هر هدف، از ابزار لازم در همان شرایط و موقعیّت استفاده شود. برای درونی سازی فرهنگ حجاب و حیا در فراگیران، ابتدا باید موانع این امر را شناسایی کرد( به عنوان مثال: ترویج فرهنگ و مد های غربی) و سپس با علم به وجود این موانع، محتوای آموزشی کتب درسی را به گونه ای طرّاحی کرد که قابلیت مقابله با آن ها را داشته باشد در غیر اینصورت هر آموزشی داده شود صرفا سطحی بوده و مؤثّر واقع نخواهد شد.
راهکار 4-3 : “ایجاد ساز و کارهای لازم برای هماهنگی رسانه ها و تولید کنندگان کتب و موادّ آموزشی و… درجهت ترویج فرهنگ حیا، عفاف و حجاب مناسب در دانش آموزان. “
برای تحقق هر هدفی تمام متغیّر های دخیل در آن مقوله باید در راستای هدف مذکور کنترل شوند. در مقوله ی حجاب نیز اگر چه معتقدیم محتوای کتب درسی جایگاه مهمّی در آموزش و درونی سازی این فرهنگ دارد و باید به آن توجّه شود ولی این به تنهایی کافی نیست. رسانه ها نیز به عنوان نهاد هایی دخیل در امر ترویج فرهنگ حجاب، باید با نهاد آموزش هماهنگی لازم را داشته باشند.
4. هدف چهارم تقویت بنیان خانواده و کمک به افزایش سطح توانایی های و مهارت های خانواده در ایفای نقش تربیتی متناسب با اقتضائات جامعه اسلامی می باشد که برخی از راهکارهای مرتبط با کتب درسی عبارتند از:
راهکار 5-4 : “اضافه نمودن درس مدیریّت و سلوک خانواده به جدول برنامه درسی دوره متوسطه در تمام رشته ها و برای تمام دانش آموزان.”
خانواده ی نابسامان یکی از عوامل مهم بروز بزهکاری در جامعه می باشد.142 دانش آموزان، پدران و مادران آینده خواهند بود. اضافه کردن این واحد درسی و ارائه ی محتوای مناسب و مورد نیاز در این خصوص، موجب پرورش والدینی آگاه و تربیت شده خواهد شد که علی القاعده بر تربیت صحیح نسل های بعد نیز مؤثّر خواهند بود.
راهکار6-4:”تهیه و تدوین محتوای آموزشی برای دانش آموزان جهت آشنایی با ویژگی ها، نیازها و وظایف خانواده در چهار چوب ارزش ها و معیارهای اسلامی.”
5. هدف پنجم: تأمین و بسط عدالت در برخورداری از فرصت‌های تعلیم و تربیت با کیفیت مناسب با توجّه به تفاوت‌ها و ویژگی‌های دختران و پسران و مناطق مختلف کشور.
راهکار 5-5 : “اختصاص حداقل ۱۰ درصد و حداکثر ۲۰ درصد از برنامه‌های آموزشی به معرفی حرفه‌ها، هنرها، جغرافیا، آیین و رسوم و نیازها و شرایط اقلیمی و جغرافیایی استان‌ها به ویژه مناطق روستایی و عشایری با رعایت استانداردهای ارتقای کیفیّت و تقویّت هویت اسلامی_ایرانی دانش‌آموزان در چهارچوب ایجاد کارآمدی و تقویت هویت ملی.”
راهکار 6-5 : “طرّاحی و تدوین برنامه آموزشی متناسب با نیازها و نقش‌های دختران و پسران.”
راهکار 7-5 : “طرّاحی و تدوین برنامه‌ تعلیم و تربیت انعطاف‌پذیر، متناسب با ویژگی‌های شخصیتی و محیطی استعدادهای گوناگون دانش‌آموزان به منظور شکوفایی استعدادهای خاص و افزایش کارآمدی و مفید بودن آنها.”
برنامه ی آموزشی کار آمد و مؤثّر به خصوص در حوزه ی پیشگیری از جرم و انحراف، برنامهای است که بر مبنای نیاز های هر جامعه و عوامل خطر موجود در آن ارائه شود. انعطاف پذیری محتوای آموزشی با ویژگی های محیط های اجتماعی مختلف یکی از اصول مهمی است که در فصل آینده به آن خواهیم پرداخت.
6. تنوع‌بخشی به محیط‌های یادگیری در فرایند تعلیم و تربیت رسمی عمومی، هدف دیگری است که نقش مؤثّری در ایجاد علاقه و رغبت در دانش آموزان و در نتیجه افزایش کیفیت فرآیند یادگیری خواهد داشت. برخی راهکار ها در این زمینه عبارت اند از:
راهکار 3-6:” ایجاد موزه و نمایشگاه علم و فناوری در هر یک از شهرستان‌ها تا پایان برنامه ششم توسعه کشور، به منظور فراهم آوردن زمینه مشاهده و تجربه فزون‌تر دانش‌آموزان و عینی‌تر کردن محتوای آموزشی کتب درسی.”
راهکار 5-6: “تنظیم و اجرای برنامه‌ جامع کارآفرینی و مهارت آموزی برای تمام دوره‌های تحصیلی به ویژه دانش‌آموزان دوره متوسطه تا پایان برنامه پنجم توسعه در برنامه درسی و آموزشی”.
8. افزایش مشارکت نظام تعلیم و تربیت رسمی عمومی و مدرسه و معلّمان و دانش‌آموزان در رشد و تعالی کشور در عرصه‌های دینی، فرهنگی، اجتماعی در سطح محلّی و ملّی به عنوان نهاد مولّد سرمایه انسانی، فرهنگی، اجتماعی و معنوی هشتمین هدف سند می باشد که برخی راهکارهای آن به شرح زیر است:
راهکار 5-8 : “تبیین دستاوردهای علمی و فنّی و تمدّن اسلامی‌- ایرانی در برنامه‌های درسی و آموزشی و تقویت باور و روحیه مسئولیت‌پذیری دانش‌آموزان برای تحقّق تمدّن نوین اسلامی در راستای دستیابی به جامعه عدل مهدوی.”
15.پانزدهمین هدف مطرح شده در سند تحول بنیادین، اصلاح محتوا، ارتقای جایگاه، افزایش کیفیت و کارآمدی علوم انسانی در نظام تعلیم و تربیت رسمی عمومی مبتنی بر مبانی دینی در چارچوب نظام اسلامی می باشد .143 برخی راهکار های مرتبط با محتوای کتب درسی در این خصوص به شرح زیر است.
راهکار 1-15: “اصلاح و باز تدوین متون و مواد آموزشی دروس علوم انسانی در سطوح مختلف براساس آموزه‌ها و معارف دینی و با مشارکت حوزه‌های علمیه.”
16. تنوع‌بخشی در ارائه خدمات آموزشی و فرصت‌های تربیتی متناسب با مصالح جامعه، نیازها و علایق دانش‌آموزان در راستای شکوفایی استعدادهای آنها”
راهکار 2-16: “رعایت اقتضائات هویت جنسیتی (پسران و دختران) و ویژگی‌های دوران بلوغ دانش‌آموزان در برنامه‌های درسی و برنامه‌های تربیتی ضمن توجّه به هویت مشترک آنان.”
نکته ی حائز اهمیتی که در اکثر قوانین و اسناد داخلی و بین المللی ذکر شده در این مبحث به وضوح دیده می شود این است که اغلب این اسناد و قوانین به اهداف و خط مشی هایی اشاره دارند که در ارتباط مستقیم با فرآیند صحیح جامعه پذیری فرد و در نهایت پیشگیری از انحراف و بزهکاری کودکان و نوجوانان می باشند؛ چرا که هدف اصلی از آموزش و پرورش در هر جامعهای تربیت صحیح اعضای آن جامعه می باشد و تحقّق این هدف برابر است با پیشگیری از جرم در جامعه.
مبحث چهارم:نقش تحلیل محتوا در فرآیند آموزش و طرّاحی کتب درسی
تحلیل محتوا در زمینه های مختلفی انجام می شود که یکی از آن ها تحلیل محتوای کتب درسی می باشد. این تحلیل کمک می کند تا مفاهیم، اصول، نگرش ها، باورها، هنجارها و همه ی عناصر مطرح شده در قالب دروس کتاب، مطالعه علمی و با اهداف برنامه درسی مقایسه و ارزشیابی شوند. یک تحلیل گر محتوا می تواند پیام های نهفته در متون کتاب درسی را با اهداف مطرح شده، علایق فراگیران و یا هر مورد دیگری ارزیابی کند. در واقع اهمیّت و ضرورت چنین مواردی است که تحلیل محتوای کتب درسی را توجیه می کند.
گفتار اوّل : کاربردهای تحلیل محتوای کتاب درسی
برای تحلیل محتوای کتاب های درسی زمینه ها وکاربردهای متنوّعی را می توان در نظر گرفت که موارد زیر از جمله آن ها می باشند:
بند اوّل : کاربرد توصیفی
این نوع کاربرد در پی شناخت پدیده ها و بیان و توصیف دقیق آن ها می باشد. این کاربرد، نوعی عکس برداری از واقعیّت ها و پدیده ها می باشد که در آن پژوهشگر به شناخت و درک پدیده ها از جوانب و زوایای مختلف دست می یابد. درواقع کاربرد توصیفی، شامل مطالعه جنبههای ظاهری کتاب درسی همچون تعداد واژه ها، طول جمله ها، حجم کتاب، تعداد تصاویر، مثالها، تنوع رنگ ها ومیزان تمرین ها می باشد. این مطالعه هم چنین می تواند به شناخت روابط متغیّرها با یکدیگر و متغیّرهای دیگری مانند سهولت تدریس، پیشرفت تحصیلی فراگیران و… بپردازد. رویکرد توصیفی در مطالعات تحلیل محتوای کتاب درسی عمدتا در زمینه های زیر کاربرد دارد:
1- اندازه گیری و توصیف ویژگی های اصلی کتاب درسی.
2- ارزیابی و تعیین همبستگی بین متغیّرهای درونی و بیرونی کتاب درسی.
3-فراهم ساختن داده ها و اطلاعات مورد نیاز جهت انجام ارزیابی ها و مقایسه های تطبیقی.
4-ارزیابی نگرش و دیدگاه عوامل تعلیمی و تربیتی همچون معلّم، دانش آموز، والدین، ناظران تربیتی، مشاوران و… در رابطه با کتاب درسی.
5-شناخت و تشخیص نقاط قوّت

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد آموزش و پرورش، عوامل خطر، تعلیم و تربیت، حقوق کودک Next Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد گابریل تارد، ارزشیابی عملکرد، کودک و نوجوان، تعلیمات اجتماعی