منابع پایان نامه ارشد درمورد تصمیم گیری، خط مشی گذاری عمومی، باید و نباید، نظام اقتصادی

دانلود پایان نامه ارشد

خدمات دولتی، تفاوت در اندازه، حجم و وسعت قلمرو سازمان(امروزه دامنه فعالیتهای دولت به همه زمینه ها کشیده شده و همین امر به وسعت و بزرگی این سازمانها افزوده است)، تفاوت در نوع رهبری و ویژگیهای لازم برای رهبران(باتوجه به وسعت، پیچیدگی و ابهام در امور، رهبری سازمانهای دولتی نیازمند استعداد و نیروی دید و وسعت نظر بیشتری است زیرا در اداره این سازمانها، عوامل و نیروهای اجتماعی بیشتری دخالت دارند)(وردي نژاد، فريدون و ديگران؛ 1388). با این تفاصیل بدلیل تشابه برنامه ريزي براي جهان با اداره امور دولتي و خط مشي گذاري عمومي، در ادامه ادبيات خط مشي گذاري عمومي نیز مرور میشود.
2-4 خط مشی گذاری عمومی:
چشم اندازی دیگر برای مرور ادبیات برنامه ریزی مرتبط با تحقیق حاضر، بررسی خط مشی گذاریهای عمومی و برنامه ریزی توسط دولتها است. تغييرات روزافزون در سطح جهاني، دولتها]و سازمانهای بین مللی[ را بطوردايم با موضوعات گوناگون در زمينه هاي سياسي، فرهنگي، اقتصادي، محيطي و… مواجه ميسازد. تصميم گيري درست و به هنگام در هريك از اين موارد يكي از موضوعات اساسي است(دانش فرد، کرم اله و کیایی، مجتبی؛ 1389). مطالعه درمورد خط مشی، مستلزم مطالعه ترکیبی از ایده ها و روشهای اقتصادی، جامعه شناختی، انسان شناختی، روانشناختی، تاریخ، حقوق و نیز مدیریت عمومی است. خط مشی عمومی ممکن است با مقاصدی سیاسی مطالعه گردد تا اطمینان حاصل شود که ملت، خط مشیهای درستی را برای دستیابی به اهداف کلانِ درست، انتخاب کرده است. تجزیه و تحلیل خط مشی بمعنای درک پاسخ چنین سئوالاتی است: دولت چه میکند؟ چرا میکند؟ و اگر هرکدام از این اجزاء تغییر کنند، چه تفاوتی ایجاد میشود؟ تجزیه و تحلیل خط مشی بدنبال دغدغه ای همراه با توضیح(به جای فرض)، جستجویی دقیق درباره علل و پیامدهای خط مشی عمومی و نیز تلاش برای بسط گزاره های کلی آزمودنی درباره علل و پیامدهای خط مشی عمومی و انباشت یافته های قابل اعتماد(در کل مرتبط)، میباشد. وقتیکه توافقی کلی درین باره که مشکلات چه هستند، وجود نداشته باشد، تجزیه و تحلیل خط مشی نمیتواند برای معضلات، راه حلهایی ارائه دهد. تجزیه و تحلیل خط مشی عمومی، نمیتواند تعارضات ارزشی را حل کند. تجزیه و تحلیل خط مشی ممکن است فعالیتی باشد که برای آن برنامه های ثابتی وجود نداشته باشد. از یادگیری درباره پیامدهای خط مشی عمومی نیز اغلب بعنوان ارزیابی خط مشی یاد میشود(داي، توماس؛2010). تعاريف فراوان و گوناگوني درمورد خط مشي عمومي ارائه شده اند كه برخي بسيار ساده و برخي بسيار پيچيده اند. اما بيشتر اين تعاريف در جنبه هاي كليدي خاصي توافق دارند. يكي از اين جنبه ها آن است كه خط مشيهاي عمومي نتيجه تصميمات اتخاذی ازسوي دولتها هستند. بطوركلي، خط مشی عمومی تصمیمی است که درقبال یک مشکل عمومی اتخاذ کرده اند و فرآیندی است که از زمان احساس مشکل شروع شده و به ارزیابی نتایجِ اجرای خط مشی ختم میشود(دانش فرد، کرم الله و کیایی، مجتبی؛ 1389). همچنين، تصميمات دولتها درمورد اينكه در زمينه اي خاص كاري انجام ندهند هم ميتواند نوعي خط مشي عمومي محسوب گردد(دانش فرد، کرم اله و کیایی، مجتبی؛ 1389). بر همين اساس توماس دای65 هرآنچه را که سازمانهای عمومی اجرا کرده یا از اجرای آن ممانعت میکنند خط مشی عمومی ميداند(الواني، سيدمهدي و شريف زاده، فتاح؛ 1391). مید66(1985) نیز برهمین تعریف داي از خط مشي عمومي تاکیددارد. ولی اين تعريف بسيار ساده است و براي تفكيك اقدامات جزيي از اقدامات مهم هيچگونه ابزاري ارايه نميدهد. با اینحال، ويژگي مثبت اين تعريف آن است كه آشكارا مشخص مينمايد كه عامل خط مشي گذاري عمومي، دولت است و باوجود تاثير احتمالي اقدامات بازيگران غيردولتي بر عملكرد دولتها، اين اقدامات در زمره خط مشيهاي عمومي قرارنميگيرند. نكته دوم درين تعريف، انتخاب دولت درمورد انجام يا عدم انجام كاري است. درواقع تصميم دولت درمورد اينكه هيچ كاري انجام ندهد نيز چنانچه تصميمي عمدي باشد خط مشي عمومي محسوب ميشود(زو، گیدون و هاردلیف، زوشه؛ 2012). فریمن معتقد است که عدم اتخاذ تصمیم درمقابل یک مشکل و یا مسئله را میتوان خط مشی عمومی نامید، امّا به نظر الوانی خط مشی عمومی شامل اقداماتی برای حل مشکل عمومی میباشد، پس عدم اقدام، خط مشی نیست. پریویت67 و اویلا68 معتقدند خط مشی عمومی یک تصمیم پایدار است که هماهنگی عملکردهای عمومی را ازطریق خاصیّت تکرار و تداوم خود به بار می آورد. ازدیدگاهي دیگر، خط مشی عمومی عبارتست از تصمیمات و سیاستهایی که بوسیله مراجع مختلف بخش عمومی مانند مجلس، دولت و قوه قضاییه(که نماینده حفظ منافع عمومی جامعه اند) اتخاذ میشود. از منظری دیگر، دولت در مفهوم کلّی یک نهاد قانونی خط مشی گذاری عمومی است که به صور مختلف مانند وضع قوانین، ضوابط و مقررات به تبیین خط مشی میپردازد. برخی خط مشی گذاری عمومی را سلسله اقداماتی هدفدار میدانند که توسط گروهها یا فرد قدرتمند دارای مشروعیت خط مشی گذاری، برای مقابله و رفع یک مشکل عمومی شکل میگیرد. برخي خط مشی عمومی را با ارزشها و باید و نبایدهای جامعه مرتبط میدانند. برخی بر این باورند که خط مشی عمومی، سلسله ارزشهایی است که پشتوانه دولت و سایر مراجع تصمیم گیرنده در جامعه میباشند. در تعریفي دیگر، خط مشی عمومی بعنوان شاخص بایدها و نبایدها در جامعه توصیف شده است. برخی گفته اند که خط مشی عمومی، بیانگر فرهنگ نظام اقتصادی و اولویتهای موردقبول جامعه است. خط مشی عمومی برای تعیین اولویتها درانجام امور و فعالیتها در جامعه است. به بیانی، خط مشی عمومی راهنمای عمل است و اولویتها و باید و نبایدها را معین میکند و نشان دهنده خطوط کلّی در فعالیتها و اقدامات بخش عمومی است و لذا خط مشی عمومی، بازده مستقیم سیاستگذاری است و هرنوع بازده مستمر سیستم سیاستگذاری را میتوان خط مشی قلمداد کرد. برخی عقیده دارند که خط مشی، حاصل فرایندي است که میتواند خودبخودی و بدون تصمیم گیری واقعی باشد و یا فرایند مصالحه سیاسی بین مسئولان خط مشی گذاری گردد(الواني، سيد مهدي؛ شريف زاده، فتاح؛ 1391). ویلیام جنكينز69(1978) تعريف دقيقتري درمورد خطمشي عمومي ارايه ميدهد: مجموعه تصميمات متعادل بازيگر يا گروهي از بازيگران سياسي درمورد انتخاب اهداف و ابزار دستيابي به آنها درشرايط مشخص، بشرط اينكه اين تصميمات، از لحاظ قانوني در چارچوب اختيارات بازيگران، اتخاذ شده باشند. جنکینز درین تعریف، خط مشی گذاری را عملی با حضور جمعی از بازیگران میداند، نه یک تصمیم انفرادی. جيمز اندرسون70(1984) نيز خط مشي عمومي را اينگونه توصيف ميكند: مجموعه اقدامات هدفدار كه بوسيله يك بازيگر يا مجموعه اي از بازيگران براي برخورد با مساله يا مشكل یا مجموعه ای از مشکلات مورد توجه، درنظر گرفته میشوند(زو، گیدون و هاردلیف، زوشه؛ 2012). این تعریف نیز نشان میدهد که تصمیم گیری درمورد خط مشیها اغلب بوسیله مجموعه های بازیگران بجای يك مجموعه يا يك بازيگر در دولت، گرفته ميشوند(دانش فرد، کرم الله و کیایی، مجتبی؛ 1389). مشکلات نیز در تعریف آندرسون، شرایط یا موقعیتهایی هستند که در طیف گسترده ای از مردم، تولید نارضایتی میکنند و لذا دولت در پی جبران آن بر می آید(زو، گیدون و هاردلیف، زوشه؛ 2012). برخی تخصیص قدرتمندانه منابع و ارزشها برای تمام شهروندان و آحاد جامعه را خط مشی عمومی مینامند و برخی، خط مشی عمومی را در راستای تبیین ارتباط بین سازمان دولتی و پیرامون آن ميدانند. بهرحال عده ای معتقدند که خیلی از خط مشیها بواسطه کمبود منابع و امکانات بوجود می آیند(الواني، سيد مهدي؛ شريف زاده، فتاح؛ 1391).
اجزای خطمشی عمومی عبارتند از: هدف خطمشی(هدف به مقصدي گفته‌ مي‌شود كه خط‌مشي‌ عمومي براي نيل بدان شكل ميگيرد. براي مثال، ممكن است هدف يك مشكل عمومي باشد)، محتوای خط مشی(محتوا به بخشي از خط‌مشي‌ اطلاق ميشود كه از انتخاب گزينه‌ مطلوب بدست مي‌آيد، يعني محتوا همان طريقي است كه ما را  به هدف ميرساند) و اثر و پيامدهاي خطمشی(تغييراتي كه به سبب اجراي خط‌‌مشي حادث مي‌شود)(الواني، سيد مهدي؛ شريف زاده، فتاح؛ 1391). برهمین مبنا دای اشاره ميكند كه نقطه تمایز خط مشی گذاری عمومی از خصوصی در منبع تصمیم گیریها است و نه در آثار تصمیم گیریها و بنابراین رابطه ای ارگانیک بین خط مشیهای عمومی و نهادهای دولتی وجود دارد و ماهیت دولت(شیوه های رهبری و نهادسازی آن) بر خط مشیهای عمومی تاثیر مستقیم دارد درحالیکه پیامدهای خط مشی در عوض بر مشروعیت دولت اثر میگذارد. خط مشی عمومی است که رفتار اجتماعی را تولید و تنظیم میکند، منابع را به بخشهای مختلف جامعه درون یک اقتصاد، تخصیص میدهد و لذا نقشی کلیدی در پیشبرد توسعه اقتصادی و اجتماعی بازی میکند. خطمشی عمومی همچنین بعنوان ابزار کلیدی در هردو جبهه داخلی و بین مللی خدمت میکند. درسطح داخلی، خطمشیهای عمومی بعنوان مکانیزم مدیریت تعارضات، متوازن کردن و مهار منافع و ارزشهای رقیب درون یک ملت، عمل میکنند. در سطح بین مللی، خط مشیهای عمومی، ابزارهایی هستند که دولت از طریق آنها با جهان خارج ارتباط برقرار میکند و جایگاه خود را تعیین میکند(تاکید براینکه هردوی خطمشی داخلی و بین مللی را باید تدوین کرد). خط مشیهای داخلی در شکل خط مشی سرزمینی، خط مشی دفاعی، خط مشی مالیاتی، خط مشی نیروی کار، خط مشی سرمایه گذاری، پیامهای خاصی را به منطقه و جهان میدهند. بین اجرای خط مشی و تدوین آن، شکافهایی وجود دارد. تنها تدوین خوب خط مشیها، برای رسیدن گروههای هدف به مزایای موردنظر، کفایت نمیکند. طرف سوم و نیز وجود انگیزه های عمومی پنهانی نیز موثرند. هرمحیطی که خطمشی برای آن تدوین میشود، اقتضائات و پویایی های اجتماعی، سیاسی و اقتصادی خود را دارد که تدوین و ساخت خطمشی در حکومت را تسهیل یا دشوار میسازد(زو، گیدون و هاردلیف، زوشه؛ 2012). برخی اظهار میکنند که مردم برحسب مدلهای ادراکی عمدتاً ضمنی که پیامدهای قابل ملاحظه ای برای مضمون تفکر آنها دارند، درباره مسائل مربوط به خطمشی سیاست خارجی و خطمشی نظامی فکر میکنند و بویژه سه مدل را مطرح میسازند: مدل عامل منطقی(تصور اقدامات دولتی به شکل فعالیتهای کمابیش هدفمند دولتهای ملی متحد. درینجا اهداف واضحند، انتخابها انجام میشوند و اقدامات ادامه می یابند. پیش بینی کاری که یک ملت انجام میدهد برمبنای محاسبه ای عقلانی و منطقی است که باید در یک موقعیت خاص با فرض اهداف مشخص انجام پذیرد)، مدل فرآیند سازمانی(تمرکز بر فرآیند درونی و سیستمی دولت(که شامل نقاط قوت، رویه های عملیاتی استاندارد و مجموعه اجزای مختلف سازمان بعنوان یک نظام بوروکرات میشود) و ضرورت شناخت الگوهای رفتاری در میان واحدهای مربوط بعنوان ابزارها و اهرمهای تصمیم گیری)، مدل خط مشی دولتی(تمرکز بر خطمشی دولت و توصیف آنچه رخ میدهد بعنوان نتیجه بازیهای چانه زنی گوناگون در میان بازیگران در دولت ملی و ضرورت تمرکز بر مشاهدات، انگیزه ها، قدرت و مانورهای بازیگران برای درک اینکه چه کسی چه کاری را برای چه کسی انجام داد). آندریو پتی گرو71(1987 و 1985) نیز بر فراتررفتن از تئوریهای عقلایی- خطی تاکید دارد(احمدپور داریانی، محمود؛ 1388). اشاره شد که پورتر عقیده دارد چون رقابت کننده شرکتها هستند(و نه دولتها)، خط مشی دولت باید ناظر بر تدوین خط مشیهایی باشد که محیطی فراهم شود تا ضمن تامین فرصتهای رقابتی، مشوق ابداعات مستمر نیز باشد و بدین ترتیب مزیت ملی حفظ شود و لذا باید از خط مشیهای منجر به مزیتهای ایستا و کوتاه مدت پرهیز شود. از اینرو ورود به بخشهایی از بازار که کمتر مورد توجه قرار گرفته اند، اهمیت دارد و نباید تمایلات و رفاه آنی زودگذر درنظر گرفته شود(احمدی و دیگران، 1389).
بهرحال خطمشی گذاری عمومي، یکی از شاخه های جدید علمی است که بصورت میان رشته ای ظهور یافته است. این علم میکوشد در زمینه خط مشیهای بخش عمومی، بررسی عینی، دقیق و منظمی انجام دهد و شناخت علمی ایجاد نماید. خط مشي گذاري عمومي را ميتوان بعنوان شیوه ای از اندیشیدن

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد سازمانهای دولتی، برنامه ریزی استراتژیک، سازمانهای خصوصی، موضوعات استراتژیک Next Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد رفاه اجتماعی، خانواده ها، بازنشستگی، زنان سرپرست