منابع پایان نامه ارشد درمورد تصمیم گیری، تقسیم بندی، عدم اطمینان، ایدئولوژی

دانلود پایان نامه ارشد

منابع لازم برای کسب اطلاعات برنامه ریزی اجرای خط مشی، یکی دیگر از محدودیتهایی است که اجازه نمیدهد افراد بصورت عقلائی تصمیم بگیرند. براي مثال اگر یک خطمشی با رای حداقلی بتصویب برسد، از حمایت سیاسی درهنگام اجرا برخوردار نیست. این محدودیت، سبب میشود كه گروههای مختلف، فرآیند مصالحه و چانه زنی را برای رسیدن به توافق طی کنند و زمینه ای را فراهم آورند تا ائتلاف شکل گیرد. تصمیماتی که در سطح عمومی وضع میشوند، پیچیده اند و نمیتوان آنها را درک و بصورت کمی بیان نمود. سازمانها این تصمیمات گنگ را نمیتوانند مدلسازی کنند. این شرایط و عوامل محدود کننده زیاد دیگری وجوددارند که خط مشی گذاران را دراستفاده از روش علم مدیریت محدود میکند و موانعی برسرراه ایجاد ميكند كه به راه حل دقیق منجر نميشود یا مانع از پذیرش یک خطمشی، در مرحله تصویب و اجرا ميشود)، مدل آشفته(خطمشیها و سیاستها را نتیجه تعامل رسمی و غیررسمی گروهها و افراد متعدد سطوح مختلف سازمانی میداند که تحت شرایط و عوامل سیاسی و اجتماعی اتخاذ میگردد. این الگو تصریح میدارد که مدلهای تصمیم گیری خط مشی گذاری ممکن است به علت وجود بازیگران و گروههای ذینفع مختلف و نيز قدرت و نفوذ آنها بر فرآیند خط مشی گذاری، از فرآیندی کاملا عقلائی به فرآیند غیرعقلائی سوق داده شوند. این مدل، وجود افراد و عوامل مختلفی را در تصمیم گیری دخیل میداند و این فرض که یک فرد حقیقی یا حقوقی مسئول، به تنهایی به اتخاذ خط مشی میپردازد را زیرسوال می برد. بسیاری از مسائل روشن و مشخص نميباشند لذا بعضی از مسائل عمومی و مصلحت عامه ایجاب میکند که بحثهای پردامنه ای صورت گیرد و در نتیجه ائتلافهایی بین گروهها و افراد صورت گیرد تا خطمشی تدوين شود. مسائل عمومی و نیازهای اجتماعی، آنقدر مبهم و غیر شفافند که حتی ممکن است پس از اینکه مسئله در دستورکار قرار گرفت، در مرحله تصمیم گیری مجدداً مناظره و مباحثه ای مبنی بر وجود یا عدم وجود مسئله در بگیرد. گاهی اوقات سازمان عمومی اطلاعات کافی برای بررسی مسئله یا ارائه پیشنهاد را ندارد یا اینکه از تحلیلگران باتجربه برخوردارنیست که خود راساً اقدام نماید. به همین جهت ضروری میبیند که با گروههای دیگر اعم از داخل یا خارج دولت، وارد مذاکره شود. در این ائتلافات و مذاکرات راه حلی که بدست می آید، راه حل رضایت بخش است که اعضا روی آن توافق دارند و نه بهترین راه حل که ممکن است حداکثر منافع را ایجاد نماید. نکته ای که باید بدان توجه کرد این است که معمولا ائتلاف بر روی موضوعات ساده و روزمره صورت میگیرد و لذا موجب اندیشیدن و توافق بر سرراه حلهای کوتاه مدت میگردد و مسائل مهم را تا سطح یک فعالیت عادی و روزمره تقلیل میدهد، که سایمون آن را تحقیق مسئله دار مینامد. در این مدل، بررسی راه حلها تا آنجا ادامه می یابد که بازیگران سیاسی حداقل به یک راه حل رضایتبخش برسند. در مسائل برنامه ریزی شده و تکراری، امکان ائتلاف به علت محدودیتهای قانونی کمتر است، اما ماهیت تصمیمات برنامه ریزی نشده، تصميم گيران را مجبور به تشکیل ائتلاف می نماید. در شرایطی که بازیگران خط مشی خصوصاً دولت و پارلمان در وجود مسئله یا اهداف توافق نداشته باشند، الگوی آشفته موثر واقع میشود. هنگامیکه عوامل داخلی خط مشی گذاری اختلاف نظر دارند باید مذاکره صورت گرفته و با نوعی دادوستد توافق حاصل شود. مذاکره در زمانیکه فرآیند تدوين خط مشی در مرحله پذیرش مسئله باشد، بسیار مفید است چون وقتی مذاکره به نتیجه میرسد، خط مشی در مسیر مشخصی قرار می گیرد و دارای نوعی حمایت و پشتیبانی خواهد بود)، الگوی استدراجی یا گام به گام(بکارگیری الگوی عقلائی در تصمیمات فردی و یا الگوی علم مدیریت در تصمیمات سازمانی بمنظور حل مسائل، با محدودیتهای اساسی مواجه گردید و انتقاداتی نسبت به این مدل، مطرح شد. اندیشمندان مدیریت با پیشنهاد الگوی گام به گام در تصمیم گیری، نسبت به الگوی جامع عقلایی که تعاریفی مکانیکی از تصمیم ارائه مینمود، واکنش نشان دادند. این الگو، رعایت منظم مراحل(از شناسایی تا حل مسئله) را مورد تاکید قرار میدهد و به عدم وجود اطلاعات کافی و در دسترس برای تجزیه و تحلیل تمام راه حلها اشاره دارد که موجب میشود از بین گزینه های دردسترس، اولین راه حل رضایت بخش انتخاب و از بررسی سایر راه حلها، خودداری شود. این الگو، تصمیم گیرندگان و مدیران متعدد را در تمام سطوح سازمانی، درامر تصمیم گیری دخیل میداند و دخالت آنها را مانع تحقق الگوی عقلایی میداند و درنتیجه توافق بر روی راه حل نهایی را از طریق مشارکت دادن افراد تصمیم گیرنده و موثر پیشنهاد مینماید. لیندبلوم97 با پیشنهاد خط مشی عمومی، موانع واقعی را مورد توجه قرارداده و راه برون رفت از ناتوانی خط مشی گذاران در اتخاذ تصمیم بزرگ را در اتخاذ تصمیمات کوچک و حل گام به گام و تدریجی مسئله دانسته است. این الگو تغییرات را بصورت تدریجی مطرح ميكند و با رویکردی سیاسی، موضوعات دستورکار را بررسی مينماید و برای آنها راه حل پیشنهاد ميدهد و راه حل اصلی را در قالب خط مشیهای کوچک ارائه میکند. مینتزبرگ، فرآیند تصمیم گیری را طبق این الگو، به سه مرحله شناسایی، ارائه پیشنهادات و انتخاب راه حل تقسیم نموده است. درمرحله شناسایی بامطالعه محیط وتطبیق شرایط، مشکلی یا فرصتی احساس میشود که نیازمند تصمیم گیری است و دولت باید نسبت به آن واکنش نشان دهد. مرحله بعدی ارائه پیشنهادات و راه حل مسئله است که براي آن دو رویکرد وجود دارد: رویکردتقلیدی(مفيد برای مسائل تکراری و مشابه) و رويكرد آزمون و خطا و تدريجي(براي مسئله جدید). مرحله سوم، انتخاب خط مشی و توصیه است. از بین خطمشیها بلحاظ اجرایی بودن هرکدام که امکان بیشتری برای تحقق داشته باشد، تصویب میشود. راه حل انتخابی ممکن است بهترین راه حل نباشد، اما بیشترین پشتیبانی را برای اجرا خواهد داشت)، الگوی سیستم پیچیده98(این الگو وضعیتی از تصمیم گیری را تشریح میکند که درشرایطی بسیار مبهم و با عدم اطمینان مواجه شده باشد. طراحان برای روشن شدن منظور خود، هرج و مرج سازمان یافته را در توصیف سازمانی بکار میبرند که از شرایط عادی خود خارج شده و سلسله مراتب اختیارات و قواعد بوروکراتیک در آن عمل نمیکند. نشانه های هرج و مرج سازمان یافته را ابهام در اهداف و اولویتها، نقصان اطلاعاتی، جابجایی شدید کارکنان و… میدانند که ممکن است بعنوان بازیگران فرعی یا اصلی خط مشی گذاری باشند. هرگاه چنین وضعیتی بر سازمان حکمفرما شود، سازمان شرایطی متشنج به خود میگیرد و چنانچه این شرایط بر وضعیت خط مشی گذاری حاکم شود، هیچکدام از الگوهای عقلانی، آشفته و حرکت تدریجی اثربخش نیستند. الگوی سیستم پیچیده، سازمان را در حالتی توصیف میکند که مسائل و اولویتهای خود را نمیداند، تصمیم گیرندگان مرتب جابجا شده و نظرات متفاوت ارائه میشود، اطلاعات ضدونقیض اند و تحلیلگران در شرایط عدم اطمینان و آگاهی اطلاعاتی را کسب میکنند که اشتباه است و رفتار عقلایی آنها را زیرسوال می برد. طراحان، الگوی کلی تصمیمات سازمانی را نتیجه تلاقی تصادفی و بی نظم چهار جریان میدانند، به این مفهوم که چنانچه در وضعیتی مبهم و آشفته این چهار جریان با هم تلاقی كنند، ممکن است هرج و مرج سازمانی پایان پذیرد. این چهار جریان عبارتند از: جریان مسئله99، جریان راه حلها و جايگزينها100، جریان خط مشی گذاران101، جریان فرصتها102(كرم اله، دانش فرد؛ 1391).
در بررسي پديده خط مشي گذاري، با ابعاد ديگري نيز مواجه ميشويم كه مطالعه آنها نيز در درك فرآيند خط مشي گذاري، تاثير قابل توجهي دارند كه به برخي از آنها اشاره ميشود. عوامل مؤثری از جمله گروههای اجتماعی و ذینفوذ، ذینفع، فشار و… فعالند تا مسائلی بصورت اولویت دار جلوه نمایند. نقش این عوامل با نقش دولت در تقابل و تعارض است. شواهد تجربی نشان میدهد که فرایند خط مشی در بسیاری از موارد، بوسیله اعضاء دولت و نه گروههای اجتماعی، تعیین میشود. برخی، افراد خارج از حاکمیت را نیز درکنار مقامات رسمی دولتی، برای به رسمیت شناختن مسئله مهم میدانند و عقیده دارند که دستورکار فهرستی از موضوعات را دربرمیگیرد که از طرف مقامات رسمی دولتی و افراد خارج از حاکمیت و نزدیك مقامات، در هر زمان مورد توجهند. برخی، فرآیند دستورکار را شامل بحث، مجادله و ترغیب میان ذینفعان خط مشی میدانند که هر کدام از آنها مدارک و مستنداتی را در حمایت از مواضع خود ارائه میدهند. توجه مطالعات خط مشی، از دهه1970 به بعد برروی دستورکار متمرکز گردید و صاحبنظران مطالعات خط مشی، مدلهای مختلفی را پیشنهاد داده اند و به عواملی همچون چگونگی طرح مسائل و موضوعات در بین توده مردم و تاثیرات عوامل اجتماعی و هنجاری و حتی ایدئولوژیک توجه کرده اند. خط مشیها، گرچه بیان عملی و قانونی دیدگاه ها و ترجیحات سیاسی دولتها میباشند، ولي بدون در نظر گرفتن محیط شکل گیری مسئله یا زمینه های اجرای خط مشی، بکارگیری و پیاده سازی آنها، بسیار دشوار میباشد(كرم اله، دانش فرد؛ 1391). بعضی از سازمانهای مسئول، محدوده گسترده ای از مسائل و مشکلات جامعه را نظارت مینمایند و مسئولیت طیف گسترده ای از خطمشیها را بر عهده دارند. چنین حالتی ممکن است سبب شود بعضی از خطمشیها مستقل و منفک از سایر خطمشیها و اولویتها توسعه یابد. دراینصورت منابع به اشتباه هدایت میشوند و حتی امکان ارزیابی نتایج نیز بوجودنمی آید. یکی از راههای جلوگیری از این موضوع، ایجاد سازمانی با رویکرد مدیریت پورتفولیو با محدوده مسئولیتهای یک خطمشی است. این رویکرد دربرگیرنده بخشهایی است که روابط داخلی خطمشیها و تاثیر و تاثر آنها را بطورمنظم ارزیابی و نظارت میکند(كرم اله، دانش فرد؛ 1391).
خطمشیها را از دیدگاههای دیگری نیز میتوان تقسیم بندی کرد. برخي از صاحبنظران، خطمشيها را براساس قوای سه گانه تقسيم بندي ميكنند كه بدين ترتيب خطمشيها به سه دسته كلي تقسيم ميشوند: خط مشیهای قضایی103، خطمشیهای اجرایی تدوين شده توسط سازمانهاي قوه مجريه104 و خطمشیهای تقنینی تهيه شده توسط قوه مقننه105(الواني، سيد مهدي؛ شريف زاده، فتاح؛ 1391). برخی یک تقسیم بندی سه گانه براي خطمشيها ارائه داده اند: خطمشی انضباطی- بازدارنده106(مثل خط مشیهای قضایی يا خط مشيهايي در زمینه های بازرگانی، ثبت نرخها، امنیت عمومی و…)، خط مشی توزیعی107(نحوه اعطای کالا و خدمات عمومی را به بخشهای معین بيان میکند. مثل بیمه تامین اجتماعی برای اقشار خاص)، خطمشی توزیعی مجدّد108(معطوف به توزیع مجدد منابع و امکانات در جامعه نظیر اخذ مالیات تصاعدی از اقشار پولدار)(الواني، سيد مهدي؛ شريف زاده، فتاح؛ 1391). همچنین ایدئولوژیهای مختلف ممکن است موجب طرح یا عدم طرح یک مشکل در هریک از این دسته بندیها شوند. برای مثال، کینگدون109(2010) اشاره میکند که فقر توسط برخی از لیبرالها و سوسیالیستهای ظهوریافته، بعنوان مشکل شناخته نمیشود تا خطمشی عمومی برای آن تدوین شود(جونز، بیل؛ نورتون، فیلیپ؛ 2010). بهرحال خطمشیهای عمومی میتوانند در زمینه های مختلفی مطرح شوند و لذا خطمشیها را براین اساس نیز میتوان طبقه بندی نمود که درادامه بدانها اشاره میشود.
خطمشی اجتماعی که یکی از مهمترین زمینه های خطمشی گذاری است. تعریف خطمشیهای اجتماعی، به علت گستردگی حوزه عمل آنها، آسان نیست. مشکلاتی که توسط دولتها فهرست بندی میشوند نیز بندرت ایستا هستند. خطمشی اجتماعی حوزه وسیعی از فعالیتهای دولتی ازجمله نحوه برخورد با امنیت اجتماعی، اشتغال، مسکن، آموزش و بهداشت را شامل میشود بنابراین تعریف خطمشی اجتماعی اغلب درارتباط بانگرانی دائمی پیرامون مشکلات اجتماعی(مشکلاتی ازقبیل نابرابریهای اجتماعی، فقر، سوء استفاده از کودکان، سلامت و بیماری و ادعای فروپاشی جوامع) است(جونز، بیل؛ نورتون، فیلیپ؛ 2010). تدوین خطمشی اجتماعی توسط دولتها، ازمنظر تاریخی دوره های مختلفی را طی نموده است که درذیل به سیر آن در کشور انگلستان، اشاره میشود: سرمایه داری صنعتی بعنوان یک سیستم اقتصادی در قرن19 منجر به پیامدهایی خاص

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد تصمیم گیری، خط مشی گذاری عمومی، باید و نباید، نظام اقتصادی Next Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد بوروکراسی، عقلانیت دینی، نظام سیاسی، عقلانیت اخلاقی