منابع پایان نامه ارشد درمورد تصمیم گیری، انتخاب عمومی، نظریه بازی، بوروکراسی

دانلود پایان نامه ارشد

مشکل عمومی(بنحوی که افراد جامعه آن را ادراک مینمایند)میدانند. برخی با انتقاد از مدل مثلث آهنین می گویند كه یافتن مثلثهای بسته کنترل و تاکید بر بازیگران خاص، باعث میشود شبکه های نسبتاً باز افراد و گروههایی که بر دولت تاثیر و نفوذ دارند، مورد اغماض قرار گیرند. برخی نیز با تاکید بر ائتلاف موافقان، حلقه موافقان را گسترش داده و عوامل داخل و خارج از دولت را در این ائتلاف موثر میدانند(كرم اله، دانش فرد؛ 1391). درمورد تدوین خط مشی79 نیز درمجموع سه رویکرد اساسی(و درحقیقت مدل) وجوددارد كه عبارتند از: رویکرد نهادی یا سازمانی80(دیدگاه سنتی كه هر فعالیتی را مرتبط به یک سازمان میداند. این تفکر، دستورکار را مهمترین مرحله خطمشی گذاری میداند. طرفداران رویکرد نهادی، موافق مداخله دولت در فرآیند خط مشی گذاری هستند و معتقدند که نحوه تعامل با مساله، تعریف و تشخیص آن، تابع فرآیند دستورکار است و فرآیند دستورکار، شکل گیری خطمشی را تحت تاثیر قرارمیدهد. در رویکرد نهادی، تعیین کننده خط مشی، معمولاً اقتدار قانونی است و مرحله اصلی فعالیت بازیگران خط مشی اعم از دولتی یا غیردولتی، مرحله دستورکار است. درین مکتب، نظریه و روش، حاکمیت دارد و به ارزشهای سیاسی لیبرال-دموکراسی اعتقاد دارند. نهادگرایان قدیم بیشتر بر قانون گرائی، ساختارگرایی و کل گرایی تأکید دارند، اما نهادگرایان جدید را میتوان با مفاهیمی همچون تمرکز برقواعد، پویایی نهاد، موضع ارزشی ـ انتقادی، ناپیوستگی نهاد و ادغام، از نهادگرایی قدیم بازشناخت(كرم اله، دانش فرد؛ 1391). این رویکرد، نهادهای خاص و جنبه های خاص آن نهادها(مثل ساختار، سازمان، وظایف و کارکردها) را توصیف میکند. همچنین به بررسی تاثیر اینها بر خروجیهای خط مشی میپردازد(داي، توماس؛2010))، رویکرد علمی ـ عقلایی81 (این رویکرد به فرآیند منظم تصمیم گیری عقلانی اشاره دارد. ارزش زیادی برای تکنیکهای تحلیلی قائل است. بیشترین تاکید آن در مرحله شکل گیری خط مشی یعنی در بررسی راه حلها و انتخاب میباشد، ولی نسبت به مرحله دستورکار سکوت اختیار کرده است. رویکرد عقلایی، روشها و ابزارهایی را برای بررسی مسائل و موضوعات مختلف مطرح میکند و توصیه به برخورد روش مند با موضوع دارد. این رویکرد معتقد است که شکل گیری خطمشی نباید به تعدادی از عوامل معدود، محدود باشد یا صرفاً نظر کسانیکه قدرت سیاسی دارند را پذیرفت چراکه اغلب پیشنهادات مهم و متعارضی توسط گروه های مختلف مطرح خواهد شد و لذا بايد گزینه شایسته، انتخاب شود. عقلایی بودن درانتخاب راه حلها، یعنی تامین حداکثر منافع اجتماعی، محاسبه هزینه اجرائی گزینه ها و مقایسه با منافع آن و يك گزينه، درصورتی تصویب میشود که منافع آن از هزینه های اجرائی اش بیشتر باشد)(كرم اله، دانش فرد؛ 1391)، رویکرد فرآیندی82(درمقابل دیدگاه عقلائی که بر فعالیت متخصصان در بکارگیری ابزار تحلیلی برای یافتن بهترین خطمشی تاکید دارد و دیدگاه نهادی كه بر توان اقتدار سازمان تصویب کننده خطمشی متمرکز است، دیدگاه فرآیندی بر تحلیل فرآیندهای خطمشی عمومی تاکید دارد و خطمشی راخروجی نهایی یک فرآیند میداند. این دیدگاه، فرآیندخطمشی گذاری را، مجموعه ای از وظایف مرتبط به هم ميبيند که درکنار یکدیگر درتلاش برای رفع نیازجامعه بکارگرفته میشوند. بنابراين خط مشی نهایی، بعنوان خروجی فرآیند و اقدامی برای حل مسئله است و تحقق آن زمانی صورت میگیرد که سایر گامها مثل اختصاص دادن بودجه کافی و… صورت گرفته باشد. درین دیدگاه میدان و میزان نفوذ هرکدام از بازیگران در هر مرحله نيز مورد بررسی قرار می گیرد(كرم اله، دانش فرد؛ 1391). همچنين برخي براساس اين رويكرد تاكيددارند كه محتوای خطمشی را نبايد در سیاستگذاری مطالعه كرد بلکه فرآیندهایی باید بررسی شوند که خطمشی عمومی براساس آنها بسط می یابد، اجرا میشود و تغییر پیدا میکند. البته باید اشاره کرد که شاید فرایند بر محتوای خط مشی گذاری تاثیر بگذارد. البته اگر محدودیتهای سیاسی اجتماعی اقتصادی و فناوری زیاد باشد، ممکن است تاثیر فرایند بر محتوا مهم نباشد(الواني، سيد مهدي؛ شريف زاده، فتاح؛ 1391). گامهای خطمشی درین مدل میتوانند اینچنین باشند: تعیین مشکل، تنظیم دستورکار، تدوین خطمشی (قانونی کردن خطمشی ازطریق دولت و گروههای سیاسی و البته درحین تدوین توجه به جایگزینها در برخورد با مشکلی که خطمشی برای آن تدوین میشود)، اجرا(از طریق بوروکراسی)، ارزیابی(بوسیله نهادهای دولتی و حکومتی که شامل ارزیابی نظام مند(بازخوردگیری و شناسایی مشکلات و تنظیم دوباره فرآیند برای حرکتی دوباره) و ارزیابی امپرسیونیستی(شکایات گروههای ذینفع، رسانه ها، قانونگذاران و شهروندان را دریافت میکند تا موجب اصلاح شود)). این رویکرد، نشان میدهد که تصمیمات چگونه ساخته میشوند و چگونه باید ساخته شوند(داي، توماس؛2010)). برخی از مدلهای دیگر پیرامون خط مشی گذاری عبارتند از: مدل نظریه نخبگان(درین مدل، فرض براین است که مردم بی تفاوت و نا آگاهند، بنابراین نخبگان، اذهان و عقاید توده ها را شکل میدهند. بنابراین خط مشی عمومی نمیتواند واقعاً خواسته های مردم را به اندازه نخبگان، انعکاس دهد. نخبه گرایی، توده ها را منفعل و بآسانی قابل دستکاری فرض میکند. امروزه مشکل دراینجاست که تعریف نخبه و رهبران عقیده با گذشته تفاوت پیدا کرده است. همچنین هرگز نمیتوان گفت که خطمشی است که عقاید را شکل میدهد یا عقاید عمومی است که خط مشی را شکل میدهد. بهرحال انتخابات، احزاب و گروههای ذینفع، مجراهایی برای ارتباط شهروندان با تصمیم سازان میباشند. برخی نیز عقیده دارند که خط مشی عمومی بیشتر بر شکل دهی عقیده عمومی اثر میگذارد تا برعکس آن(توجه شود که عقیده عمومی ناپایدار است، مردم دربرابر انبوه سئوالات مرتبط با خطمشی، نظرات اندکی دارند، رهبران نیز نگاه دقیقی به عقایدعمومی ندارند چرا که آنها نیز از نخبگان مطالب را میشنوند). دسته سوم نیز برتاثیر رسانه ها تمرکز دارند(اخبارگویان اعتقاددارند که آنها عقیده عمومی را بیان میکنند ولی اغلب اشتباه میکنند چون آنها نیز عقیده خود را با عقیده عمومی قاطی میکنند). رسانه ها، افکار عمومی را با این ادعا که این مطلب عقیده توده مردم است، شکل میدهند و تصمیم سازان نیز به اخبار پاسخ میدهند چون فکر میکنند که این اخبار، عقیده مردم است. برخی نیزبه قطبهای عقیده توجه دارند (نظرسنجیها، عقاید را تولیدمیکنند چون هیچکس نمیتواند ادعا کند که درباره یک موضوع، نظری ندارد). بی ثباتی درعقیده(افکارعمومی، تمایل به ناپایداری دارند، البته هرگزتغییرات واقعی، ناگهان بوجودنمی آیند)، تاثیر کلمات سئوال شده(عقاید با لغات بکار رفته در سئوالات، تغییر میکنند، یک کلمه ممکن است منجربه استنباط موافقت یا مخالفت شود)، ارتباط با تصمیم سازان(تصمیم سازان میتوانند دچار تفسیر غلط از عقاید شوند بویژه که درمعرض سوگیری نخبگی هستند، یک انجمن، عقیده خود را تقویت میکند، افرادیکه با نمایندگان درارتباطند اغلب مطلعترند) و پنهان کردن تصمیم نیز ممکن است در فرآیند خطمشی گذاری رخ دهد)، مدل نظریه بازی(مطالعه تصمیمات عقلانی که هرکسی اتخاذمیکند درحالیکه این تصمیم گیریها به پیامدهای گزینه دیگربستگی دارد. مدلی انتزاعی و استقرایی ازساخت خطمشی و بیش ازاینکه ابزاری تحلیلی باشد، راهنمایی عملی است)، مدل انتخاب عمومی(مرتبط با مطالعه اقتصادی پیرامون تصمیم گیریهای غیربازاری. براساس این مدل، حکومت باید کارکردهای خاصی را انجام دهد که بازار در انجامشان با شکست مواجه میشود) و مدل نظریه سیستمی(سیستم سیاسی، گروهی از ساختارهای درهم بافته است که ارزشها را برای یک جامعه، تخصیص میدهند. خطمشی عمومی بعنوان خروجی سیستم سیاسی دیده میشود. با مرتب سازی توافقات، تقاضاها به خروجی منتقل میشوند و به خطمشیها تبدیل میشوند)(داي، توماس؛2010).
بطورکلی دو نگاه عمده را ميتوان در تدوين خط مشي، تشخيص داد: نگاه فنی(شکل گیری خط مشی را بعنوان یک فعالیت تجزیه و تحلیل منطقی میداند که درجستجوی راه حلي بهینه برای حل مسئله اي پیچیده است)، نگاه سیاسی(شکل گیری خط مشی را بعنوان کسب حمایت برای خطمشی انتخابی میداند که از طریق فرآیند قانونی ایجاد میشود). هرچه نگاه فنی در شکل گیری خط مشی بیشتر شود، فاصله خط مشی از مصالحه و رأی اکثریت بیشتر میشود. همچنين میتوان تدوين خط مشي را ترکیبی از نگاه فنی و سیاسی دانست(كرم اله، دانش فرد؛ 1391). همچنين ميتوان تدوين خط مشی را به دو نوع تدوين اثربخش(بعنوان راه حلی قابل اجرا، کارا و معتبر برای موضوع دردست بررسی) و تدوين قابل توافق(بدين معنا كه عملیات و فعالیتهای پیشنهاد شده بوسیله تصمیم گیرندگان قانونی و ازطریق توافق اکثریت در یک فرآیند چانه زنی داراي اقتدار شده است) تقسيم كرد و يا تدوين خط مشي را داراي دو جنبه تحلیلی(در مرحله تدوين اثربخش، وجه تحلیلی برجسته ميشود و گزینه ها برمبنای تحلیل منطقی مورداحصاء قرار میگیرند) و سیاسی(در مرحله شکل گیری توافق شده وجه سیاسی برجسته ميشود و گزینه نهایی از بین گزینه های موجود و به روش سیاسی انتخاب میشود)دانست(كرم اله، دانش فرد؛ 1391).
گفته شد كه خطمشي گذاري، ارتباط نزديكي با تصميم گيري دارد، لذا باتوجه به رويكردهاي مختلف خطمشي گذاري، مدلهای مختلفي نیز پيرامون تصمیم گیری براي خطمشی، طرح ميشوند(كرم اله، دانش فرد؛ 1391) و براین اساس انواع مدلهای خطمشی گذاری عمومی عبارتند از: مدل نهادی، مدل فرآیندی، مدل گروهی83، مدل عقلائی، نظریه بازی84، مدل سیستمی85، مدل استدراجی86، مدل بررسی تلفیقی87، مدل انتخاب عمومی88، مدل آشفته89، مدل تصمیم گیری اجتماعی مستقیم و غیرمستقیم90، مدل رضایت بخش91، مدل نخبگان92، مدل بحران93، مدل اجتماعی94(نیکچه فراهانی، حمید؛ 1386). درادامه برخی از این مدلها باختصار معرفی میشوند: مدل عقلایی(از مدلهای مشهور تصمیم گیری فردی كه بیشتر جنبه آرمانگرایی دارد. مطابق این مدل، تصمیم گیرنده، فردی منطقی و عقلایی است که با دراختیار داشتن اطلاعات لازم به نیابت از جامعه، راجع به حل مسئله اي مشخص، بهترین راه حل را انتخاب میكند. این مدل بیشتر برای تصمیمات برنامه ریزی شده اي مناسب است كه تکراری و کاملاً مشخصند و برای حل مساله روشها و راههای مشخصی وجوددارد. درین تصمیمات میتوان از شاخصهای دقیق سنجش عملکرد و ارزیابی اوضاع سیاسی- اجتماعی استفاده كرد و خطمشیهایی را بکارگرفت که نتایج مشخصی دارند. در تصمیمات برنامه ریزی نشده، کار خیلی مشکل است زیرا مساله شناخته شده نیست، اهداف و معیارها نيز مبهمند و اطلاعات دراختیار خط مشی گذار قرارنمیگیرد و آنها نمیدانند چه اطلاعاتی نیاز دارند و چگونه این اطلاعات را جستجو نمایند. اگر بادید رفتاری به اين مدل نگریسته شود، اعتماد بارزی به اینکه تصمیم گیرندگان علاقمند به تأمین منافع عامه باشند، وجود ندارد. گاهی، بازیگران خطمشی درمورد اینکه چه چیزی مصلحت عامه است و کدام راه حل راهی کوتاهتر برای رسیدن به آن مصلحت است، باهم اختلاف دارند و معیارهای آنان برای تأمین منافع عموم، مبهم و غیرملموس است و بنابراين، با این محدودیتها نمیتوانند فرآیند منظمی را برای حل مسئله طی کنند. با توجه به این محدودیتها، شرایط پیچیده ای برای خطمشي گذار بوجودمی آید که نمیتواند تصمیم عقلایی بگیرد و اگر مراحل عقلایی را طی نماید بیشتر برپایه قضاوتهای شهودی و یا تجربی تصمیم میگیرد)، الگوی عقلایی محدود95(برای رفع محدودیتها و بکارگیری مدل عقلایی، هربرت سایمون96، الگوی عقلائی محدودشده را پیشنهاد میکند. درین مدل، خطمشی گذاران با محدودیتهای عقلی یا نسبی مواجهند، یعنی نمیتوانند تمام متغیرهای دخیل در شرایط را شناسایی نموده و اثرات دقیق آنها را بسنجند، ناگزیر بعضی از آنها نادیده گرفته ميشود و موقعیت از حالت واقعی خودش فاصله میگیرد. همچنين بايدتوجه كرد كه بازیگران خطمشی، نمیتوانند اطلاعات دقیق و بموقعی راجع به متغیرها کسب کنند یا اگر هم بتوانند، محاسبه آن عوامل، موقعیت را پیچیده و مبهم میکند بطوريکه مسئله حل نشده باقی میماند. همچنین

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد سازمانهای دولتی، برنامه ریزی استراتژیک، سازمانهای خصوصی، موضوعات استراتژیک Next Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد تصمیم گیری، تقسیم بندی، عدم اطمینان، ایدئولوژی