منابع پایان نامه ارشد درمورد تراکم شهری، تراکم جمعیتی، کشورهای در حال توسعه، زیست محیطی

دانلود پایان نامه ارشد

) جمعآوری اطلاعات و دادهها از طریق مراجعه به سازمانها و مراکز اداری: در این مورد به مراکز دولتی مانندمرکز آمار و اطلاعات استانداری کرمانشاه، مسکن و شهرسازی، معاونت حمل و نقل شهری شهرداری، سازمان آب، برق و گاز منطقهای کرمانشاه مراجعه و از گزارشها، منابع، آمار و اطلاعات موجود در این ارگانها استفاده نموده، همچنین از نقشههای موجود طرح جامع و تفصیلی (1386) شهر کرمانشاه با توجه به شاخصهای تعیین تراکم، منابع و اطلاعات مورد نیاز پژوهش، استخراج شده است.

1-8-3- روش تحلیل آماری
روش تحلیل که برای گردآوری، تنظیم، تفسیر و تحلیل دادهها استفاده میشود با استفاده از روش فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) میباشدکه بر مبنای معیارها و ملاکهای موجود در منابع علمی معتبر براساس ویژگیهای کمی (تعداد جمعیت) و خصوصیات کیفی، هستهها بررسی میشوند. در انتخاب شاخصها سعی شده است تا شاخصهایی که بیشترین تأثیرگذاری را در توزیع تراکم دارند مورد استفاده قرار گیرند؛ اما آنچه که از اهمیت بالایی برخوردار است، شاخصهایی هستند که از اطلاعات شهر قابل برداشت و امکان کمی کردن در آنها وجود داشته باشند. محلات مورد مطالعه در قالب 4 معیار اصلی که شامل همسویی با گرایشات مردم، استفاده از تأسیسات شهری، ارتقاءکیفیت کالبدی شهر و کاهش ترافیک، میباشد و براساس 10 زیر معیار هر هسته طبقهبندی شده است، هریک از موضوعات 4 گانه براساس اهمیتی که در نحوه توزیع تراکم مطلوب در سطح محلات مورد نظر دارد، لایهها را دو به دو با یکدیگر مقایسه و وزن هر لایه محاسبه شده، سپس هر معیار و زیر معیار نسبت به یکدیگر مورد ارزیابی و امتیازدهی قرار گرفته، پس از محاسبه، ضریب ناسازگاری و وزن نهایی برای هریک از هستهها محاسبه میشود. جهت بررسی دادهها از نرمافزار Expert Choice استفاده گردیده است و در نهایت به آزمون فرضیات بر مبنای یافتههای پژوهش پرداخته و به اتخاذ تدابیر و راهبردهای مناسب در رابطه با موضوع میپردازد.

1-9- مفاهیم و اصطلاحات
تراکم1:
تراکم را میتوان به عنوان «یک سیستم اندازهگیری تعریف کرد»2. تعداد یا مساحت (هر عنصر مورد بررسی) در یک فضا (سطح)، تراکم آن عنصر در آن فضا یا سطح نامیده میشود (مشهودی، 1389: 9)
سه گونه تعبیر مختلف میتوان از پژوهشهای مرتبط با مفهوم تراکم ارائه داد:
1) تراکم صرفاً به منزلۀ تعداد افراد یا تعداد واحدهای مسکونی موجود در یک محل تعبیر گردد.
2) تراکم در مثابۀ شاخص و میزان تفاوت و شکاف فرهنگی طبقات فقیر و غنی است.
3) تراکم از دیدگاه عدم توجه و بیتفاوتی ملی به یک مسئله مهم و اساسی و فقدان سیاست ملی رشد شهرها و توزیع جمعیت مورد تفسیر قرار گیرد.
تراکم، برحسب واحد اندازهگیری می توان به دو نوع تقسیم کرد:
تراکم جمعیتی3:
به معنای جمعیت در واحد سطح و معمولاً «نفر در هکتار» است. تراکم جمعیتی را میتوان در هر قلمرویی اندازهگیری کرد، نظیر تراکم جمعیتی کشور، تراکم جمعیتی یک محله به طور معمول این شاخص را در قلمرو شهر یا مناطق درون شهر «تراکم ناخالص مسکونی» میگویند (عزیزی، 1388: 22).
جمعیت/((محله یا شهر، ، کشور)جغرافیایی مساحت)=مسکونی ناخالص تراکم یا جمعیتی تراکم

تراکم شهری4
میزان تراکم شهری عبارت از رابطه میان جمعیت و وسعت شهر که از تقسیم جمعیت شهری به مساحت آن برحسب هکتار (Hectare) به دست میآید. میزان تراکم شهری را میتوان براساس ناحیههای شهری نیز محاسبه کرد.
این شاخص در برنامهریزی شهری بیش از تراکم جمعیت (تراکم ناخالص) اهمیت دارد، چرا که در شاخص تراکم شهری جمعیت به سطوح مختلف کارکردهای شهری سنجیده میشود و میزان متوسط فشار جمعیت بر این اراضی به منظور برنامهریزی آتی مورد توجه قرار میگیرد (تقوی، 1378: 35).
محله:
محله واحد جغرافیای مشخص است در بطن شهر که از تأثیر متقابل دادههایی اعم از فیزیکی، اقتصادی و اجتماعی و حتی فرهنگی شکل گرفته و شخصیت جغرافیایی پیدا کرده است (فرید، 1368: 217).

1-10- مشکلات و محدودیتهای تحقیق
از آنجائیکه یک محقق نباید مشکلات تحقیق را بزرگ بپندارد ولی وجود مشکلات و مسائل تحقیق به کندی کار تحقیق میانجامد؛ و بیان آن میتواند برنامهریزی برای انجام چنین تحقیقاتی را تدفیق و تعمق بیشتری همراه سازد اهم این مسائل عبارت بودند از:
عدم وجود آمار و اطلاعات کافی در مورد محلات مختلف شهر و عدم دسترسی به برخی آمار و اطلاعات مربوط به شهر.
عدم وجود آمار و اطلاعات جدید در مراکز دولتی.
وجود مراحل تشریفاتی و اداری در اخذ اطلاعات، سپس عدم اطلاعات مناسب و کافی از جانب آنان.
محدودیتهای نرمافزاری تلاش برای استفاده از یافتهها و پیشرفتهای تکنولوژیکی که در علوم آماری سیستمها و اطلاعات جغرافیایی در حیطه برنامهریزی شهری که اساسی و نیاز به آن تلاشهای گستردهای را در سطوح ملی و بینالمللی برانگیخته است، سبب گردید که بخش قابل توجهی از فرصت تحقیق صرف آموزش و یادگیری نرمافزاری مربوط گردید و نیز هزینه گزافی در این زمینه شده است.

2-1- مقدمه
در جوامع ماقبل صنعت نسبت شهرنشینان به جمعیت روستایی اندک بود و شاید در بعضی از جوامع به بیش از ده درصد کل جمعیت نمیرسید.
شهرهای قبل از صنعت از بسیاری جهات با شهرهای دنیای صنعت و به ویژه امروز تفاوت دارد. هرچند که شهرهای قبل از عصر صنعت، گاهی از بزرگترین مراکز تجمع انسانی روزگار خود بودند ولی گسترش آنها کُند، محدوده شهری و جمعیت آنها مشخص و شالودههای زندگی اجتماعی – اقتصادیشان خلاف آن چیزهایی بود که امروز در شهرهای بزرگ دنیا مشاهده میشود.
انقلاب صنعتی و بدنبال آن تحولاتی که به انقلاب در شهرنشینی در نیمه دوم قرن نوزدهم انجامید، استقرار انسان در شهرها را به گونهای دیگری جلوهگر ساخت. مهمترین عواملی که به رواج شهرنشینی و پیدایش شهرهای بزرگ انجامید، دگرگونی در حمل و نقل و سرعت مبادلات، پیدایش تخصص و تقسیم کار، افزایش جمعیت، پیشرفت علم طب و کاهش بیماریها، بویژه بیماریهای واگیر، ساختن داروها و واکسنها، بالا رفتن سطح بهداشت عمومی و از سوی دیگر کاهش مرگ و میر را به دنبال داشت و یکباره جمعیت جهان را به چندین برابر ادوار قبل رسانید؛ و عوامل دیگری مانند گسترش مهاجرتها، تمرکز صنعت و تجارت، گسترش مراودات اقتصادی، بالا رفتن سطح درآمد، تنوع در مشاغل، پیدایش و گسترش وسایل ارتباط جمعی و در نتیجه این نوع از زندگی بشر، در شکل و سیمای شهری و وضعیت اجتماعی شهرها تغییرات اساسی را باعث شدو بدین ترتیب بود که عوامل فوق باعث گسترش شهرها و افزایش جمعیت شد.
انقلاب صنعتی، دگرگونی عظیمی در این نظامها اعم از اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی به وجود آورد و با دگرگونی این نظامها همراه با گسترش شهرها و افزایش جمعیت، بنیان زندگی جدید استوار شد. این دگرگونیها، نخست در جوامعی روی داد که زودتر از اثرات انقلاب صنعتی و استفاده از وسایل اختراع یا اکتشاف شده بهرهمند شدند. در نتیجه سهم شهرنشینی نیز در این قبیل جوامع، همگام با رواج روزافزون اختراعات، اکتشافات، گسترش عوامل رفاهی اقتصادی و اجتماعی افزایش یافت (شیعه، 1378: 14-13).
اقتصاد صنعتی در طی حاکمیت 200 ساله خود در جهان خصوصاً 150 سال گذشته با بردن تولید کارخانهها به داخل شهرها و تمرکز و تراکم در نقاط شهری رواج داده و روستاها را از جمعیت تهی نموده است. بعد از انقلاب صنعتی رشد شهرها به گونهای شتاب میگیرد که هنوز کشورهای سرمایهداری صنعتی جهان نتوانستهاند روند تکامل شهرهای خود را در بستری آرام هدایت کنند. از سوی دیگر مداخلات سیاستهای استعماری در کشورهای کم رشد در تداوم روابط تولیدی نامنظم جامعه اثر میگذارند و حرکتهای موجی روستائیان را به سوی شهرهای بیمارگونه این گونه کشورها را شدت میدهد تا جایی که امروز حادترین مسأله اقتصادی و اجتماعی کشورهای روبه رشد جهان همین است (فرید، 1368: 418).
شهر واحد جمعیتی است و جمعیت به گونهای که در شهر استقرار یافته باید مورد توصیف و تشریح قرار بگیرد. مطالعۀ جمعیت شهری در عین حال روشنگر درجه شهرگرایی کشورهاست، امکان میدهد که اولاً طبقهبندی اساسی روی شهرها انجام بگیرد، ثانیاً نیروی کار و تولید شهر ارزیابی و سطح نیازهای جامعۀ شهری و تجهیزات آن برآورده شود، ولی آستانه و مرز جمعیتی شهر از کشوری به کشور دیگر سخت متفاوت است و شگفت آنکه در ممالک متحده آفریقای جنوبی به واحد جغرافیایی 500 نفری شهر گفته میشود، در حالیکه این رقم در ژاپن تا 100 برابر افزایش یافته و به واحد جغرافیایی 5000 نفری شهر میگویند، بنابراین جمعیت شهری در مقیاس جهانی مفهوم ثابتی ندارد و بزرگترین مشکل ارزیابی و مقایسۀ درجه شهرگرایی کشورها همین است. به هر صورت در برنامهریزی شهری باید از دادههای آماری جمعیت سود جست و عدد کل جمعیت شهر را دانست و توزیع آن در شاخههای مختلف فعالیتهای شهری بررسی کرد و تغییرات جمعیت در زمره اصلیترین عوامل شهرنشینی و تغییر شهری است (Cobb, 1998: 6).
براساس برآورد سازمان ملل در 50 سال مابین (2025-1975) نسبت شهرنشینی در جهان از 7/37 به 1/61 درصد و جمعیت شهری از 58/1 به 06/5 میلیارد نفر افزایش مییابد که میانگین رشد آن معادل 38/2 درصد خواهد بود (Burgess, 2000: 11). با وجود این میانگین رشد جمعیت شهری در کشورهای در حال توسعه سریعتر خواهد بود. به طوری که در 50 سال مابین 2025-1975 این نسبت برای کشورهای در حال توسعه 21/3 در مقایسه با 71/0 درصد برای کشورهای توسعه یافته است. این جریان دو الگوی متفاوت سکونتی را در پیرامون شهرهای بزرگ جهان به وجود آورده است. در شهرهای کشورهای توسعه یافته، نواحی پیرامونی به مساکن حومهای اقشار متوسط و با تراکم پایین اختصاص یافته در حالی که این مناطق در کشورهای در حال توسعه به وسیله گروههای کم درآمد با خدمات و زیرساختهای پایین و عمدتاً به صورت حاشیهنشینی اشغال شده است (Johens, 2000: 38).
شاید مهمترین مشخصۀ قرن بیستم، توسعه سریع شهرنشینی و پیدایش انواع و اشکال سکونتگاههای شهری مثل «شهرک»، «کلانشهر»، «مجموعه شهری»، «منظومه شهری» است که نه تنها سیمای شهرها و حتی سیمای کرهزمین را تغییر داده بلکه تغییرات عمیقی در شیوۀ زندگی در افکار و عواطف انسان معاصر ایجاد کرده است.
جامعهشناسان در مورد نحوۀ پراکندگی تراکم و اثرات تراکم زیاد بر جمعیت، معتقدند که تراکم از یک سلسله اثرات مثبت و منفی برخوردار میباشد. اثرات منفی تراکم زیاد را، در روابط غیرصمیمی افراد و نحوه معاشرت مردم با یکدیگر ایجاد سروصدا و عدم آرامش، گرانی قیمت زمین و اجاره خانه، فقدان زندگی خصوصی و پوشیده از چشم دیگران، بزهکاری و جنایت و امثال آن میدانند. اثرات مثبت آن در تراکم سرمایه و جمعیت در کنار یکدیگر، امکان ایجاد اقتصادیتر شبکه برق، آب، بهداشت و امکان برنامههای عمرانی، امکانات شغلی در مناطق متراکم شهری وجود داردو بالاخره گسترش شبکههای ارتباطی و با نتیجه رشد شهرها تفسیر میکنند (شیعه، 1378: 15).
موضوع تراکم از ابعاد مختلف، اجتماعی، زیست محیطی و کالبدی میتواند مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد. بُعد اقتصادی تراکم شاید مهمترین موضوع تراکم باشد، چون که اقتصاد ملی، اقتصاد محلی و اقتصاد خانوار به گونهای واسطه مؤثر بر تراکم شهریاند. از یک سو قیمت زمین، هزینه مسکن، هزینههای تأمین زیرساختهای شهری و آمادهسازی زمین و از سوی دیگر، توان مالی دولت در تأمین هزینههای زمین و نیز خدمات شهری همگی بر روند شکلگیری تراکم شهری و تحقیق تراکمهای پیشبینی شده در طرحهای توسعه شهری مؤثر میافتند (عزیزی، 1388: 14).
رشد سریع شهرنشینی در کشورهای در حال توسعه به ویژه در ایران، حاصل افزایش طبیعی جمعیت و مهاجرت از روستاها و شهرهای کوچک به شهرهای بزرگ است. این رشد سریع باعث بروز مشکلات عدیدۀ اجتماعی اقتصادی و زیست محیطی از قبیل افزایش فقر در شهرها، بیگانگی شهروندان از همدیگر، پیدایش زاغه و حاشیهنشینها، ویرانی محیط زیست، آلودگی هوا، دسترسی نامناسب به مسکن آبرومند و همچنین دسترسی

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد روش تحقیق، تراکم جمعیتی، فضای شهری، توزیع تراکم جمعیتی Next Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد سلسله مراتب، سلسله مراتبی، محیط زیست، تحلیل سلسله مراتبی