منابع پایان نامه ارشد درمورد تجاری سازی، جاری سازی، اثر مشترک، مالکیت فکری

دانلود پایان نامه ارشد

شده است، این شرایط را به طرف مقابل خود تحمیل می کنند. طرف مقابل نیز که از برتری نسبی کمتری برخوردار است و از سوی دیگر در صورت عدم پذیرش شرایط قرارداد در مواجهه با رقبا شکست خواهد خورد، علی رغم عدم وجود میل و رضای کامل به پذیرش شروط قرارداد، آنها را می پذیرد، این قراردادها به قراردادهای الحاقی معروف است.119
در دانشگاه ها، قراردادهای الحاقی در قالب قراردادهای پژوهشی و همکاری های دانشگاهی مورد استفاده قرار می گیرد. دانشگاه که دارای قدرت و برتری نسبی نسبت به اعضای خود است با تحمیل شرایط قراردادی و آیین نامه های دانشگاهی طرف مقابل خود را مکلف می کند که در قالب قراردادهای مشخص و شروط از پیش تعیین شده دانشگاه عمل نماید. البته این بدان معنا نیست که تمام تحقیقات و پژوهش هایی که در دانشگاه انجام می شود در این قالب صورت می گیرد بلکه در بسیاری قراردادها نیز پژوهشگران و محققان از آزادی و قدرت عمل کافی و کامل برخوردارند. با این وجود، قرارداد به عنوان معیاری که از اراده و آزادی طرفین نشأت می گیرد، اگر به صورت صحیح منعقد شود به عنوان معیاری دقیق و سندی لازم الاجرا، معیِّن مالک اثر پدیدآمده است.120
در این زمینه خط مشی حق مؤلف دانشگاه میشیگان در بخش آثار دانشجویی در بند 1 اعلام می کند: «دانشجویانی که آثار دانشجویی خلق می کنند در حالی که در دانشگاه هستند ( از جمله پایان نامه، تز، پروژه های دانشجویی ) مالک حقوقی چنین آثاری هستند، مگر اینکه : 1- اثر واجد شرایط آثاری باشد که در برابر مزد پدید می آیند؛ یا 2- قراردادی مکتوب مبنی بر انتقال حق مؤلف اثر از طرف دانشگاه تحصیل شده باشد.»121
در این جمله، عبارت قرارداد مکتوب بر انتقال حق مؤلف، دال بر این است که حتی اگر اثر در خارج از حیطۀ دکترین کار در برابر مزد باشد، در صورت وجود قرارداد انتقال حق مؤلف، اثر پدیدآمده در قلمرو مالکیت دانشگاه قرار می گیرد و دانشگاه هر چند در برابر زمان و تخصصی که پدیدآورنده هزینه کرده، پولی پرداخت نکرده است، می تواند از حقوق متعلق به آن بهره برداری نماید.
در قانون جدیدالتصویب اختراعات نیز در بند ( ه ) مادۀ 6 نیز مفهومی شبیه این مضمون هست. این بند می گوید: «در صورتی که اختراع ناشی از استخدام یا قرارداد باشد حقوق مادی آن متعلق به کارفرما خواهد بود، مگر آن که خلاف آن در قرارداد شرط شده باشد» با توجه به عبارت آخر این جمله، انعقاد قرارداد انتقال مالکیت به نفع پدیدآورنده نیز وجود دارد، براساس این قرارداد طرفین می توانند در قراراداد شرط کنند که حتی اگر اثر در قالب تئوری کار در برابر مزد ایجاد شده و یا اینکه با استفادۀ گسترده از منابع دانشگاهی که پدیدآورنده در اختیار داشته است پدیدآمده باشد، مالکیت اثر به خالق آن تعلق می گیرد. طبق اصل آزادی قراردادی، طرفین می توانند به جز استثنائات قانونی و آیین نامه ای که در این زمینه وجود دارد به دلخواه در مورد مالکیت اثر توافق کنند.
ج – فرض مالکیت مشترک دانشگاه و پدیدآورنده
در بخش مربوط به تعاریف در تعریف مالکیت مشترک و چند مالکیتی برخی دانشگاه ها آمده است، پدیدآورندگان و دانشگاه در مالکیت اثر پدیدآمده بطور معمول سهیم هستند، و هر یک از آنها می تواند مستقل از دیگری و بدون رجوع به طرف دیگر از اثر استفاده یا بهره برداری های دیگر کند با این شرط که خسارتی به حقوق طرف مقابل وارد نکنند.122
همین طور براساس قانون حق اختراع آلمان، هر یک از پدیدآورندگان اثر مشترک حق استفاده از اثر را دارد، مگر اینکه استفاده تأثیر نامطلوبی بر حق استفاده دیگر پدیدآورندگان بگذارد. از این رو یکی از خالقان اثر مشترک مثلاً در مورد اختراع می تواند، محصولی که حق اختراع به آن تعلق گرفته است را بسازد، مورد استفاده قرار دهد، پیشنهاد فروش بدهد، بفروشد یا از دیگر حقوقی که به وی اعطاء می شود، استفاده کنند.123
اما در حقوق ایران قانونگذار در قانون حمایت حقوق مؤلفان حقوق ناشی از اثر مشترک را حق مشاع تمام پدیدآورندگان می داند. قانون ثبت اختراعات سال 1386 نیز تنها اشتراک در برخورداری از حقوق را تصریح کرده است و کمیت و کیفیت سهم و نحوۀ استفاده از حقوق را مشخص ننموده است. به نظر می رسد با توجه به تعیین قواعد شرکت در قانون مدنی به صورت کلی و عدم ذکر نحوه استفاده از حقوق اثر مشترک در قوانین مربوط به مالکیت فکری، در کشور کمیت و کیفیت استفاده از اثر مشترک هم در حوزه آثار ادبی و هنری و هم در حوزه مالکیت صنعتی توسط پدیدآورندگان مشترک، تابع قانون مدنی است.
2-1-2-3- پارک علم و فناوری
لازمۀ تولید علم و اندیشه، وجود فضا و بستر امن و مناسبی است که در آن از یک سو صاحب فکر و اندیشه احساس کند که منتفع از دستاوردها و تراوشات فکری خود است و از سوی دیگر جامعه بتواند به شیوۀ مناسبی به این دستاوردها دسترسی پیدا کند.124
تجاری سازی آثار دانشگاهی یا انتقال تکنولوژی هر گونه فرآیندی است که طی آن دانش پایه، اطلاعات و نوآوری ها از دانشگاه، مؤسسه یا آزمایشگاه به اشخاص، شرکت های خصوصی و نیمه خصوصی منتقل می شود. به عبارت دیگر تجاری سازی مکانیزمی است که از طریق آن جامعه بتواند از یافته های علمی که در دانشگاه صورت می گیرد از مسیر انتقال این یافته ها به صنعت و تولید انبوه توسط صنعت، برخوردار شود.125 روش های متنوع و گوناگونی در دنیا برای تجاری سازی آثار دانشگاهی وجود دارد. مکانیزم هایی از قبیل اعطاء مجوزهای بهره برداری که سهم بزرگی در تجاری سازی اختراعات اعم از اختراعات دانشگاهی و اختراعات غیر دانشگاهی دارند، شرکت های استارت آپ، پارک های علم فناوری، انتشار یافته های تحقیقاتی دانشگاهی در مجلات و کتب علمی و ارتباطات علمی بین دانشگاهی و ارتباط بین صنعت و دانشگاه مکانیزم های حیاتی دیگری است که در دنیا برای تجاری سازی آثار دانشگاهی مورد استفاده قرار می گیرد.126
عدم تکمیل زنجیرۀ ساختاری صنعت و دانشگاه، یکی از موانع توسعه علمی و اقتصادی کشورها است. این امر موجب پیدایش شهرک ها و پارک های علم و فناوری شد. پارک های علم و فناوری مکانیزمی مبنایی برای انتقال فناوری به صنعت محسوب می شوند. این پارک ها، پارک تحقیقاتی، پارک علمی، پارک فناوری و یا اینکوبیتور127 نیز نامیده می شوند.128 پارک ها از سال 80 و 81 در دانشگاه ها، سازمان های تحقیقاتی و دیگر نهادهای عمومی تشکیل شده اند و تا سال 87 بالغ بر 21 پارک تأسیس و دارای موافقت اصولی در کشور فعالیت می کردند که این تأسیسات رو به افزایش بود. براساس آیین نامۀ اجرایی آنها، حمایت از تجاری سازی نتایج تحقیقات و فراهم ساختن زیرساخت ها و حمایت های مختلف در مرحلۀ توسعه ایده ها و نتایج تحقیقات و نیز شکل گیری شرکت های مبتنی بر دانش و فناوری بخشی از وظایف قانونی این ساختارها است. 129
این تأسیسات در مکان های معینی نزدیک به دانشگاه ساخته می شوند مثلاً در دانشگاه تربیت مدرس و دانشگاه صنعتی اصفهان و دانشگاه تبریز افزون بر رشته های علوم مهندسی و علوم پایه در دیگر رشته های دانشگاهی نیز فعالیت های آموزشی و تحقیقاتی می کنند و این دانشگاه ها دارای پارک علمی می باشند. پارک ها با شرکت های با درجۀ فناوری بالا که کمک های رسمی در مراحل آخر تولید یک فناوری هزینه می کنند، همکاری دارند. تهیه کنندگان اصلی هزینه های این پارک ها شرکت های تجاری شرکت کننده در تأسیس آنها و محققان از دو حوزۀ صنعت و دانشگاه هستند. این روش مکانیزمی است که به صورت خاص توسط شرکت هایی با قدرت فناوری بالا مورد استفاده قرار می گیرند.130
بطور کلی رسالت پارک و از مهمترین وظایف پارک فناوری حمایت از کارآفرینان و دانش آموختگان دانشگاهی در قالب جذب در شرکت های کوچک و متوسط دانش بنیان است. توجه به این نکته حائز اهمیت است که در بررسی شرکت های تحت حمایت در مراکز رشد دانشگاه ها، شرکت هایی را می توان سراغ گرفت که به همت اساتید، دانش آموختگان دانشگاهی یا با همکاری مشترک آنها تأسیس شده اند، و این شرکت ها بر مبنای دانش ضمنی اساتید و دانش آموختگان در زمینۀ کاری خود تشکیل شده اند و نقش دانش مدون و منتقل شده دانشگاه ناچیز است.
در مورد شرکت های یاد شده باید گفت عمومأ دانشگاه ها از تشکیل آنها اطلاع رسمی ندارند، در تشکیل آنها نقشی به عهده نداشته اند، حقوق قانونی احتمالی خود را از تأسیس آنها احراز نکرده اند و به لحاظ مالکیت نیز هیچ گونه سهمی از این شرکت ها ندارند.131
ممکن است در این پارک ها افرادی که در شرکت ها فعالیت می کنند به صورت مشترک اختراعی ایجاد کنند. البته تنها اشخاص حقیقی در این پارک ها بطور مشترک به ایجاد اختراع اشتراکی نمی پردازند، بلکه در این پارک ها ممکن است مخترعین مشترک علاوه بر چند شخص حقیقی، گاه چند شخص حقوقی (شرکتهای دانش بنیان) و یا یک یا چند شخص حقیقی و یک شخص حقوقی باشند.
در عمل رایجترین موارد مالکیت مشترک زمانی پدید می آید که اثری در نتیجۀ اجرای یک پروژۀ تحقیقی یا توسعۀ مشترک حاصل می شود. محققان یک پروژۀ مشترک با قابلیت ها و تخصص های متفاوت، تلاششان را با یکدیگر در حل یک مشکل فنی که تخصص ها و مهارت های خاصی را در زمینه های گوناگون لازم دارد، ترکیب می کنند. دسترسی به ابزارهای تکنیکی مشخص یا دیگر منابع اغلب منجر به ایجاد این پروژه های مشترک می شود. یک اختراع مشترک و متعاقب آن مالکیت مشترک آن اختراع، منبعث از این واقعیت است که طرفین در پدیدآمدن اثر با یکدیگر همکاری کرده اند. در حقیقت برخورداری از مالکیت حق اختراع به دلیل عمل نوآورانه مخترع است. شرکت در پدیدآمدن اختراعی که توسط چند نفر صورت می گیرد، تعدد مخترع یک اختراع را نتیجه خواهد داد. براساس بند ب ماده 5 ق.ث.ا.ط.ع.ت 1386 که بیان می دارد: «اگر افرادی به صورت مشترک اختراعی کرده باشند، حقوق ناشی از اختراع، مشترکاً به آنان تعلق می گیرد.»، وقتی که اختراع ایجاد شد، طرفین اغلب از بروز اختلاف در ارزیابی میزان مشارکتشان اجتناب می کنند. هر کدام از طرفین، مشترکاً مالک حقوق فکری آن خواهند بود و منافعی مشاع در کل اثر دارند. اعطاء سهم مساوی به هر کدام از مجریانی که در انجام پروژۀ مشترک شرکت داشته اند، یک قاعده و قانون است.
در پارک ها و شهرک های علمی و فناوری این امکان به سادگی فراهم است که حاصل ابداعات و نوآوری های پژوهشگران به نام خود آنان ثبت و حقوق آنان محفوظ بماند. گواهی ثبت اختراع توسط شهرک برای آنها صادر می شود و پارک فناوری و شهرک تحقیقاتی شریک برای اشخاص حقیقی و حقوقی (شرکت های دانش بنیان) محسوب نمی شود بلکه 10 تا 15 درصد قرارداد فروش محصول اختراعی شرکت ها و پژوهشگران را دریافت می دارد در قبال کمک های مالی که به این شرکت ها ارائه می دهد.132
2-2- منشأ اشاعه در مالکیت فکری
برای کارهای گروهی در مالکیت فکری چند اصطلاح وجود دارد که هر یک از این اصطلاحات و مفاهیم در یک مرحله تعریف می گردد. در مرحلۀ دوم این مفاهیم و آثار در نظام های حقوقی ایران و برخی نظام های حقوق خارجی مورد مطالعۀ تطبیقی قرار می گیرد. سپس در مرحلۀ سوم به نقد نظام حقوقی ایران در آن موارد می پردازیم.
2-2-1- تعدد آفرینندگان آفرینه فکری
از مصادیق کارهای گروهی در مالکیت فکری تحت عنوان کلی آثار مرکب یاد می شود. آثاری را که در خلق و آفرینش آن تعدادی از افراد مشارکت داشته باشند اعم از اینکه مشارکت و همکاری بین آنها بطور مستقیم یا غیر مستقیم باشد ، آثار مرکب می گویند 133، آثار مرکب در مقابل آثار ساده قرار می گیرد. اثر ساده به اثری اطلاق خواهد شد که آفریدۀ شخص واحد است. تهیۀ یک اثر و اختراع توسط گروهی از افراد به اشکال گوناگون انجام می شود. آثار مرکب ممکن است دارای وضعیت های متفاوت باشد و دارای انواع گوناگون اشتقاقی (فرعی یا ثانوی)، جمعی و مشترک باشد.
در سایر کشورها و نظام های حقوقی این اصطلاحات به کار رفته و بین آفرینه های مشترک و آفرینه های جمعی و آفرینه های ترکیبی قائل به تفکیک شده اند لکن در برخی از آنان عناوین مختلط شده و گاهی

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد اعضای هیأت علمی، هیأت علمی، کتابداران، انتقال مالکیت Next Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد اثر مشترک، کپی رایت، ایالات متحده، مالکیت فکری