منابع پایان نامه ارشد درمورد برنامه درسی، محتوای آموزشی، آموزش و پرورش، کتاب های درسی

دانلود پایان نامه ارشد

بخوانند و از زشتی ها بازدارند.» این آیه پیام متن درس را واضح تر می کند.
بند پنجم : نماز جماعت
پیش تر تأثیر نماز جماعت بر افزایش هبستگی اجتماعی و در پی آن بر پیشگیری از وقوع جرم بررسی شد. نماز جمعه نیز یکی از مصادیق نماز جماعت است. رهبر معظّم انقلاب اسلامی حضرت آیت الله خامنه ای نماز جمعه را فریضه ای عبادی-سیاسی می دانند که دارای برکات متعدّدی میباشد و حفظ وحدت و همبستگی در بین افراد یک جامعه از آن جمله می باشد.175 همانطور که پیشتر گفته شد، افزایش همبستگی بین افراد جامعه تاثیر مستقیمی بر روی کاهش جرایم افراد علیه یکدیگر دارد.
درس بیست و سوم: «…از همه جای شهر آمده اند. کوچک ترها، بزرگ ترها، پیرها، جوانترها، همسایه ها و….او نیز مثل بزرگ ترها، مثل تو، سکوت می کند، به سخنان امام جمعه گوش می دهد نماز می خواند و دعا می کند…»
تصاویر درس به گونه ای طرّاحی شده است که فضایی شاد، دلنشین و جذّاب از نماز جمعه را به تصویر می کشد.
گفتار پنجم: هدیه های آسمانی پایه ششم
بند اوّل: معاد باوری
1-درس سوم: «….آیا زندگی ما با مرگ پایان می یابد؟ پس از مرگ وارد چه دوره ی جدیدی از زندگی می شویم؟ قرآن کریم، مرگ را پایان زندگی نمی داند. از نظر قرآن، ما پس از مرگ پا به جهان جدیدی می گذاریم که خیلی بزرگتر و شگفت انگیزتر از این جهان است. زندگی اصلی ما در آن جهان خواهد بود. زندگی دنیا محدود است و روزی به پایان می رسد؛ امّا زندگی در جهان آخرت دائمی و همیشگی است. مردم در این دنیا فرصت دارند تا آخرت خود را آباد کنند. کسانی که ایمان بیاورند و کارهای نیک انجام دهند، برای همیشه در بهشت خواهند بود و کافران و مجرمان به آتش جهنم گرفتار خواهند شد…»
در این درس به صراحت بیان شده است که سزای مجرمان عذاب اخروی خواهد بود. طبیعی است اگر دانش آموز به این امر اعتقاد درونی پیدا کند، از انجام اعمال مجرمانه خودداری خواهد کرد.
2-درس چهارم: «….بسیاری از گناهان مردم به خاطر از یاد بردن قیامت است. بنظر شما اگر کسی یاد قیامت باشد آیا به راحتی حاضر می شود دروغ بگوید و یا به دیگران ستم کند؟ اگر کسی واقعا به قیامت ایمان داشته باشد از مال دیگران بدون اجازه ی آن ها استفاده می کند؟ یا این که سعی می کند با انجام کارهای نیک به سعادت همیشگی برسد و در روز قیامت به بهشت وارد شود؟»
در محتوای این درس به صراحت به فراگیر آموزش داده می شود که غفلت از معاد و روز حساب منشا اغلب جرائم و گناهان است. در تمرین درس نیز از دانش آموز خواسته شده است تا بیان کند اگر به معاد اعتقاد دارد چه برخوردی با دیگران باید داشته باشد. پاسخ به این سؤال ضرورت خودداری از اعمال مجرمانه را برای وی مشخّص تر می سازد و به تثبیت مفهوم درس کمک می کند.
بند دوم: مسئولیّت اجتماعی
الف)امر به معروف و نهی از منکر
درس ششم:«…امام حسین (ع) در برابر یزید قیام کرد و با فرزندان و خانواده اش از مدینه خارج شد. امام مردم را به مبارزه با یزید دعوت نمود و درباره هدف خود از قیام فرمود: همانا من برای اصلاح امّت جدّم قیام کرده ام من می خواهم امر به معروف و نهی از منکر کنم.»
ب) احترام به حقوق دیگران و دگرخواهی
درس هفدهم:
1-«…امام سجّاد علیه السّلام می فرماید: حق کسی که به تو علم می آموزد، این است که احترامش را نگه داری. در حضور او با دیگران سخن نگویی و به خوبی به سخنانش گوش فرا دهی.»
2-«…دانش آموز نمونه حق دیگران را رعایت نموده و از کارهایی مثل تقلب خودداری میکند….»
همانطور که پیش تر ذکر شد، احترام به حقوق دیگران مقدّمه ی واجبی است برای پیشگیری از وقوع جرم.
3-«…دانش آموز خوب کسی است که با دانش آموزان دیگر مهربان باشد. مثلا اگر کسی در درس ضعیف است به او کمک کند و مراقب دانش آموزان کلاس های پایین تر باشد…»
بند سوم: مقلَّدهای مثبت ( الگوهای رفتاری نیکو)
1-درس هفتم: «….چند لحظه ای گذشت که امام با لبخندی بر چهره و با گفتن سلام وارد شد و در گوشه ای از سفره نشست… باورش نمی شد آیا امام با کارگران خود بر سر یک سفره مینشیند…آنان (اهل بیت) مهربان و خوش اخلاق بودند. از کسی کینه به دل نمی گرفتند….امانت را صحیح و سالم به صاحبش باز می گرداندند. به دیگران نیکی می کردند ولی منّت نمی گذاشتند. هدیه های کوچک و کم ارزش را نیز می پذیرفتند و آن را جبران می کردند. با هیچ کس مغرورانه سخن نمی گفتند و هیچ گاه متکبرانه راه نمی رفتند، به کسی دشنام نمی دادند و کسی را با القاب زشت و ناپسند صدا نمی زدند….»
2-درس نهم: «…چه خوب است که ما نیز سعی کنیم به پیروی از پیامبرمان، در گفتار و رفتار خود با دیگران به خوبی عمل کنیم….»
آیه ای نیز در رابطه با حسن خلق در متن درس آمده است که محتوا را مورد تائید قرار میدهد. آیه 83 سوره بقره: «وَ قُولوا لِلنّاسِ حُسنا: با مردم به نیکی سخن بگویید. »
3-درس پانزدهم: «…..روی یکی از تابلوها جمله ای از امام خمینی (ره) نوشته شده بود: رهبر ما آن طفل سیزده ساله ای است که با قلب کوچک خود، با نارنجک خود را زیر تانک دشمن انداخت و آن را منهدم نمود و خود نیز شربت شهادت نوشید….با خود گفتم: حسین هم دانش آموزی هم سن و سال ما بوده است….»
بند چهارم: حجاب
درس یازدهم: «….پدر مریم گفت: از وقتی که مریم به سن تکلیف رسیده است، مراقبت میکند تا نامحرم موهایش را نبیند….شما دختر خانم ها باید موی سر و تمام بدن خود را از نامحرم بپوشانید، هم چنین پوشیدن هر گونه لباسی که توجّه نامحرم را جلب کند، حرام است چه برای مردان و چه برای زنان…..»

مبحث دوم: تحلیل محتوای کتب هدیه های آسمانی
کتب درسی معمولا بر اساس یک راهنمای برنامه درسی یا یک نقشه از قبل تعیین شده تدوین می شود که می توان گفت پیروی از این نقشه، شرط لازم برای ایجاد کیفیت مطلوب در محتوای کتب درسی و تحقّق اهداف آموزشی می باشد.
گزینش محتوا، سازماندهی تجارب، یادگیری در هر موضوع درسی و انتخاب زبان و تصاویر، بر اساس اصول مختلفی صورت می گیرد. این اصول را می توان به لحاظ ملاحظات فلسفی، جامعه شناختی، روانشناسی، تربیتی، دانشی و ایدئولوژیکی تقسیم کرد.تالیف یک کتاب درسی و وارد شدن آن به چرخه آموزشی مدارس مستلزم فرآیندهای خاصی است.176
پس از تجزیه ی متن کتب هدیه های آسمانی پایه دوم تا ششم از نظر میزان توجّه به مفاهیم پیشگیرانه از جرم، در این مبحث در پی بررسی کیفیّت مفاهیم ذکر شده می باشیم.
همانطور که در فوق ذکر شد تحقق کیفیت مطلوب مفاهیم، در گرو تبعیّت از نقشه و راهنمای مدّون برنامه درسی می باشد؛ لذا برای ارزیابی علمی کیفیت مفاهیم پیشگیرانه از جرم موجود در کتب هدیه های آسمانی لزوما باید آن ها را بر اساس میزان انطباق با اصول و ویژگی های کلی کتاب های درسی از بعد معنایی و محتوایی مورد تحلیل قرار دهیم.
گفتار اوّل: اصول انتخاب محتوای آموزشی
منظور از محتوای یک ماده درسی، دانش ها، تجارب سازمان یافته، مهارت ها و نگرش هایی است که بر اساس مجموعه ای از اصول علمی، اجتماعی، فرهنگی، ارزشی، روان شناختی، تربیتی، ایدئولوژیکی، سیاسی و اجرایی برای یک کتاب درسی توسط شوراهای برنامه ریزی درسی و یا مولّف انتخاب می شود.177 انتخاب محتوای آموزشی بر اساس معیارها و ویژگی هایی انجام میگیرد که در ادامه به اهمّ آن ها خواهیم پرداخت.

بند اوّل : انطباق مفاهیم با هدف های آموزشی معین
برنامه درسی یکی از حلقه های اساسی نظام کلان تربیتی و آموزشی جامعه است. تغییرات در ساختار اجتماع، مستلزم تحول مطلوب در برنامه درسی است.178 از این رو برنامه ریزان درسی در طرّاحی یک برنامه درسی مسئولیّت خطیری برعهده دارند.
در طرّاحی برنامه درسی آن چه از اهمیّت بسیار والایی برخوردار می باشد توجّه به این امر است که یک برنامه درسی مناسب و کارآمد باید هدفمند باشد.
همانطور که در فصل دوم ذکر شد یکی از مهم ترین اسناد موجود در رابطه با تعیین اهداف نظام آموزش و پرورش، سند تحوّل بنیادین آموزش و پرورش است. این سند در رابطه با محتوای آموزشی کتب درسی اهدافی چند را مشخّص کرده است و همین اهداف باید معیار تصمیم گیری و عمل برنامه ریزان درسی باشد. بنابراین انطباق مفاهیم موجود در کتاب های درسی با اهداف تعیین شده در سند تحول بنیادین آموزش و پرورش مهم ترین اصل در انتخاب محتوای آموزشی می باشد.
حجم وسیعی از اهداف تعیین شده در سند تحوّل بنیادین آموزش و پرورش در ارتباط با مفاهیمی است که از لحاظ فنی، جنبه های پیشگیرانه از جرم و انحراف را دارا می باشند. مفاهیمی چون : حجاب ، نماز، احترام به قومیت ها و… که در جای خود به تفصیل مورد بحث قرار گرفت.
در کتاب های هدیه های آسمانی پایه ی دوم تا ششم به بخش قابل ملاحظه ای از مفاهیم پیشگیرانه از جرم مندرج در اهداف سند تحوّل بنیادین آموزش و پرورش، توجّه شده است و در محتوای هر سال این مفاهیم، به دفعات تکرار شده است. از این رو می توان به طور قطع بیان کرد که مفاهیم پیشگیرانه از جرم و انحراف موجود در کتب هدیه های آسمانی با هدف های آموزشی سند تحوّل بنیادین و به طور خاص اهداف پیشگیرانه از جرم و انحراف و سلامت روان فراگیران، انطباق کامل دارد و طرّاحان به خوبی توانسته اند تک تک این اهداف را در محتوای کتاب های هدیه های آسمانی بگنجانند.
بند دوم : ارتباط با علاقه و رغبت فراگیران
کودکان و نوجوانان به دلیل قرار داشتن در مقطع سنّی خاص، دست به انتخاب هایی می زنند که مورد علاقه آن ها باشد و حسّ تنوع طلبیشان را ارضا کند، از این رو اگر در پی آموزش وی هستیم ضروری است که او را به موادّ آموزشی مورد نظر علاقه مند کنیم تا به صورت داوطلبانه و مشتاقانه، آن ها را انتخاب کند.
محتوای کتاب های درسی به عنوان یکی از مهم ترین مواد و ابزار های آموزشی کودکان و نوجوانان، از این قاعده مستثنی نیستند.179 بنابراین نمی توان دسته ای از داده های فنی، سنگین، خشک و بی روح را به دانش آموز ارائه کرد و از او انتظار یادگیری عمقی و درونی داشت. ارزشیابی بر مبنای چنین داده هایی شاید در نگاه اوّل، یادگیری مفاهیم توسط دانش آموزان را نشان دهد ولی آن چه مسلّم است این می باشد که چنین یادگیری قطعا سطحی، گذرا و فرّار میباشد.
اهداف آموزشی تعیین شده در سند تحوّل بنیادین، اهدافی هستند که نیل به آن ها مستلزم یادگیری عمیق مفاهیم و درونی سازی آن ها می باشد. به عنوان مثال سومین هدف تربیتی مطرح شده در سند تحول بنیادین، ترویج و تعمیق فرهنگ حیا، عفاف و حجاب است که یکی از راهکارهایی که برای نیل به این هدف در سند مذکور ذکر شده همانا باز نگری و باز تولید برنامهها و محتوای آموزشی و روش هایی تربیتی برای درونی سازی و تعمیق و ترویج فرهنگ حیا، عفاف و حجاب می باشد. بنابراین واضح است که آن چه اهمیت دارد یادگیری سطحی و به اصطلاح طوطی وار حفظ حجاب و صرفا رعایت شکل ظاهری آن نیست، بلکه ملاک، دورنی سازی این مفاهیم و ایجاد شرایطی برای اعتقاد قلبی و درونی می باشد که این مهم جز از طریق ایجاد علاقه، انگیزه، میل و کشش در دانش آموزان نسبت به محتوای آموزشی کتاب درسی میّسر نمی شود.
برای به وجود آوردن علاقه و رغبت ابزارها و راهکارهای متعددی وجود دارد از جمله : ساده و روان کردن زبان متن، افزایش جذّابیت از طریق طرّاحی تصاویر جذّاب، شاداب و … که در گفتار های آینده به آن خواهیم پرداخت.
پس از بررسی های انجام شده بر روی کیفیت محتوای کتاب های هدیه های آسمانی، می توان گفت، محتوای مذکور با به کارگیری ابزارها و راهکارهای ذکر شده، قابلیت ایجاد علاقه و رغبت در فراگیران را دارد و مفاهیم در قالبی جذّاب به دانش آموزان ارائه شده است. لذا این اصل به خوبی توسّط طرّاحان رعایت شده است.
بند سوم : ارتباط با نیازهای جامعه و فراگیران
مطالب ارائه شده در کتاب های درسی نباید بی ارتباط با زندگی افراد و مصداق های عینی باشد. به عبارت

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد بزه دیدگی، رشد شناختی، زنان و دختران، کرامت انسانی Next Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد محتوای آموزشی، کتاب درسی