منابع پایان نامه ارشد درمورد امر به معروف، نهی از منکر، الگو برداری، ارتکاب جرم

دانلود پایان نامه ارشد

لیلا باید این جا پشت من در صف بایستی لیلا می خندد و می گوید: من دوست شما هستم. بچّه ها به او میگویند: کسی که بدون ایستادن در صف سرسره بازی کند، با ما دوست نیست.»
همانطور که قبلا بیان شد احترام گذاشتن به حقوق دیگران یکی از عوامل پیشگیرانه از جرم است. در این درس به دانش آموز آموزش داده می شود که عدم رعایت حقوق دیگران، طرد شدن از سوی افراد را در پی دارد، در نتیجه میل ذاتی به مورد قبول واقع شدن از سوی دیگران کودک را مکلّف به احترام به حقوق دیگران می کند.
بند چهارم: مقلَّدهای مثبت (الگوهای رفتاری نیکو)
درس نهم:«تا چشمش به امام می افتاد به او و پدرانش دشنام می داد، امّا در مقابل این بی ادبی پاسخی جز لبخند نمی گرفت. یک روز مثل همیشه شروع به بدگویی کرد. یاران امام ناراحت شدند و گفتند: این مرد باید سزای بی ادبی خود را ببیند، او باید تنبیه شود، امّا امام لبخندی زد و فرمود: دوستان من صبور باشید… او به اشتباهش پی خواهد برد…. روزی امام از یاران خود پرسید: مدّتی است آن مرد را نمی بینم، آیا می دانید در کجا زندگی می کند؟ گفتند: در بیرون مدینه مزرعه ای دارد….امام به سوی مزرعه آن مرد حرکت کرد. مرد تا امام را دید خواست مثل همیشه دشنام بگوید، امّا امام با خوش رویی به او سلام کرد، سپس نزدیک تر رفت و احوالش را پرسید…. مرد که در عوض آن همه بی ادبی خود چنین رفتار نیکی را می دید بسیار شرمنده شد و با صدای لرزانی گفت: من بد بودم شما را اذیت کردم ولی در عوض شما به من مهربانی کردید. شما بزرگوارید. خواهش می کنم مرا ببخشید. و از آن پس همواره با امام و خویشان و دوستان او با احترام رفتار می کرد.»
همانطور که قبلا ذکر شد، کودک و نوجوان با الگو برداری از این رفتارها، تلاش می کند مشابه آن ها رفتار کند و از طریق این الگو برداری، مهربانی با دیگران و صبرش را افزایش می دهد و واکنش های پرخاشگرانه و بعضا مجرمانه را ملاک عمل قرار نمی دهد.
در تمرین درس از دانش آموز خواسته شده بیاندیشد که اگر کسی با او بد رفتاری کند، او چگونه رفتار می کند، پاسخ به این سؤال بر مبنای محتوای درس که به وی آموزش داده شده، به تثبیت و درونی سازی محتوا کمک می کند.
در فعّالیت های جانبی درس بخشی از آیه ی 134 سوره مبارکه آل عمران آمده است که کنترل خشم را از صفات نیکوکاران می داند:
«وَالکاظِمینَ الغَیظِ وَ العافینَ عَنِ النّاس وَ اللهُ یُحِبُّ المُحسِنین: نیکوکاران کسانی هستند که خشم خود را فرو می نشانند و مردم خطاکار را می بخشند و خداوند نیکوکاران را دوست دارد.»
گفتار چهارم : هدیه های آسمانی پایه پنجم
بند اوّل: یاد خدا و پرستش او
در آموزه های دینی، مفاهیم پیشگیرانه متعدّدی از جرم وجود دارد. یکی از مهم ترین آن ها پرستش خداوند و یاد مداوم اوست که این امر در آیات و روایات متعدّد مورد تأکید واقع شده است.173
خداوند در آیه ی 21 سوره مبارکه بقره می فرماید: « یا ایُّهَا النّاس اُعبُدوا رَبَّکُم الَّذی خَلَقَکُم وَ الَّذینَ مِن قَبلِکُم لَعَلَّکُم تَتَّقون : ای مردم پروردگارتان را عبادت کنیدکسی که شما و پیش از شما را خلق کرد امید است که تقوا پیشه شوید». این آیه به صراحت راه پیشگیری از جرم را، عبادت پروردگار دانسته که سبب ایجاد ترس و پروا در افراد می شود به این ترتیب که شخصی که پروردگار را ستایش نماید و به بزرگی او ایمان داشته باشد همان ایمان قلبی به بزرگی و قدرت پروردگار سبب ایجاد یک حسّ درونی دوری از جرم و گناه در فرد می شود. همچنین در آیه ی 45 سوره مبارکه انفال می فرماید: « وَ اذکُروا اللَه کَثیراٌَ لَعَلَّکُم تُفلِحون: خدا را بسیار یاد کنید تا رستگار شوید». در این جا نیز تاکید شده است که یاد خدا سبب می شود که شخص از افتادن به دام ارتکاب گناهان و جرائم محفوظ بماند و این امر خود سبب رستگاری فرد در دنیا و آخرت میشود. در واقع همانا ذکر عظمت و کرامت پروردگار مانع ارتکاب جرم از سوی اشخاصی میشود که حداقل ارتباطی با خالق هستی دارند. در آیه 28 سوره مبارکه رعد نیز آمده است: « عَلی بِذِکرِ الله تَطمَئُنَّ القُلوب: همانا با یاد خدا قلب ها آرام می گردند.» که این آرامش قلبی مانع سوق یافتن فرد به سوی ارتکاب جرم می شود. بنابراین توجّه به این امر در محتوای کتب درسی و به طور خاص کتاب هدیه های آسمانی ضروری می باشد.
1-درس سوم: «آن گاه که شب در آید و تاریکی اش بر جهان چیره شود…تو را می ستایم….تو را سپاس می گویم که عطاهایت از سر مهربانی و نعمت هایت همگانی است. به تو ایمان دارم و از تو راه می جویم. تنها از تو یاری می طلبم و به تو تکیه می کنم، تو که در دوستی، بی همانند. در مهربانی، بی مانند. در بخشش، یکتا… از هر کس به من نزدیک تر و از هر دوستی با من آشناتری. خدای من، تو را سپاس می گویم».
2-درس پنجم: «…ما مردمی بت پرست و گمراه بودیم. با همسایگان خود بد رفتاری می کردیم. به ناتوان زور می گفتیم و کارهای زشت انجام می دادیم. تا اینکه خدای بزرگ پیامبری را از میان ما برگزید…..او ما را به عبادت خدای یگانه دعوت کرد. ما را به راستگویی، امانت داری، نیکی کردن به همسایه، خودداری از کارهای زشت و به دوری از خون ریزی و آدمکشی فراخواند و از زورگویی و خوردن مال یتیمان منع کرد و به نماز و زکات و روزه امر فرمود…»
در متن این درس به خوبی پرستش خداوند و دین اسلام را مساوی با دوری از تمام معاصی و انحرافات و گناهان کرده است. با وجود اینکه متن درس فضای مناسب و زیادی را به این مفهوم اختصاص داده است ولی تمرین درس با نپرداختن به این موضوع، ذهن دانش آموز را از توجّه به آن باز می دارد و تأثیر این محتوای مهم را ضعیف می سازد.
بند دوم: معاد باوری
اعتقاد به معاد و پاداش و مجازات اخروی، انسان را از گناه باز می دارد. خداوند فراموشی معاد و روز حساب را از عوامل گمراهی می داند. در جامعه ای که اکثر مردم معاد را باور دارند، انحرافات کاهش می یابد ولی جامعه ای که تنها علم وآگاهی به معاد داشته باشد ولی آن را باور نکرده باشد و به مرحله ی یقین نرسیده باشد، از انحراف مصون نخواهد ماند.174
1-درس شانزدهم: «…برایش گفتم که بعضی درختان وقتی جوان و شاداب اند. برای خود توشه و آذوقه ذخیره می کنند، ریشه می دوانند و… به همین خاطر در بهار برگ و بار فراوان تری میدهند، سایه می اندازند و با دوستان خود در جنگل های بزرگ یا باغ های زیبا زندگی می کنند. امّا درختان تنبل در بهار برگ و بار چندانی ندارند و بی محصول می مانند.»
این درس معاد را در قالب تمثیلی زیبا به تصویر می کشد و در تمرین درس نیز با به چالش کشیدن ذهن دانش آموز سعی شده است مفهوم معاد و اعتقاد قلبی به آن را به وی منتقل کند.
2-در س هفدهم: «….پدر وقتی انسان می میمرد چه می شود؟ پدر که کنجکاوی مرا می بیند در پاسخم می گوید: همه موجودات زنده روزی به دنیا می آیند روزی از دنیا می روند… همه ی ما روزی دوباره زنده می شویم و زندگی جاودانه ی خود را ادامه می دهیم…. آن روز به همه ی کارهای نیک و بدی که در دنیا انجام داده ایم رسیدگی می شود ….به اعمال نیک ما پاداش و به اعمال بد ما جزا داده می شود. می گویم: منظورتان روز قیامت است؟ می گوید: بله روز قیامت… قیامت شروع دوباره زندگی انسان هاست… انسان ها درآن روز به فرمان خدا زنده میشوند… درست مثل وقتی که در فصل بهار، زمین ها سرسبز و خرّم می شوند. آهی می کشد و ادامه می دهد: و خوش به حال کسانی که مثل عمو محمود که زندگی اش در این دنیا پر از خوبی و زیبایی بوده و مسلّما در آخرت نیز نعمت های خداوند نصیبتشان می شود… »
در مباحث تکمیلی درس آیه ی 17 سوره اعلی آمده است:« و الاَخِرَةُ خَیرٌ وَ اَبقی:…. و زندگی آخرت بهترو پایدارتر است.». محتوای شعر پایانی درس فضایی دلنشین را از معاد به تصویر میکشد که در تثبیت مفهوم درس تأ ثیر گذار است.
3-درس هجدهم:«….من اعتقاد دارم که در روز قیامت همه ما دوباره زنده می شویم و به زندگی جاوید خود ادامه می دهیم…»
در پایان باید اشاره کرد آن چه که در بحث معاد به لحاظ جنبه ی پیشگیرانه از جرم حائز اهمیت است صرف اعتقاد به حیات دوباره پس از مرگ نیست بلکه مهم علم به نتیجه ی اعمال دنیوی است که در آخرت محاسبه می شود و مورد پاداش یا مجازات قرار می گیرد که این امر به خوبی در درس هفدهم مورد تاکید واقع شده است.
بند سوم: مقلَّدهای مثبت (الگوهای رفتاری نیکو)
1- درس هفتم: «پیامبران، پیام الهی را به بندگان خدا می رسانند و راه راست را به آنان نشان میدادند. پیامبران نشانه های روشن و آیات الهی را برای مردم بازگو می کردند و راه و رسم خوب زیستن را به آنان می آموختند. آن ها مردم را به عبادت خدای یگانه، راست گویی و درستکاری، امانت و پاک دامنی و خودداری از کارهای زشت دعوت می کردند…»
در تمرین درس نیز از دانش آموز خواسته شده است تا هدف و رسالت پیامبران را بگوید تا از این طریق ذهن وی به اهداف برشمرده معطوف شود. ازآن جایی که خود پیامبران نیز لزوما میبایست دارای این سجایای اخلاقی باشند. الگویی نیکو برای تقلید هستند. از سوی دیگر این اهداف، امر به معروف و نهی از منکر نیز نام دارند و دانش آموز می تواند عمل به این فریضه ی واجب را نیز تقلید کند.
2-درس چهاردهم: «…بزرگان بنی عباس با خشم بر سر دو زندان بان فریاد می زنند: وای بر شما…. این چه برخوردی است که امام شیعیان دارید؟ …شما به جای اینکه او را آزار دهید خودتان هم شبیه او شده اید؟ یکی از زندانبان ها با آرامش و شجاعت می گوید: ما درباره ی مردی که روزها روزه می گیرد و شب ها را تا صبح به عبادت خدا مشغول است. چه می توانیم بگوییم؟ دیگری میگوید: حسن بن علی مردی پرهیزگار است که به غیر عبادت خدا، کار دیگری انجام نمی دهد. و اوّلی ادامه می دهد: از نگاهش مهربانی و عطوفت می بارد… او همواره برای ما دعا می کند….»
بند چهارم: مسئولیت اجتماعی
الف) احترام به حقوق دیگران
1-درس دوازدهم: «امروز وقتی داشتم ازکنار ساحل به خانه می آمدم، این قایق چوبی را در نزدیکی ساحل دیدم که روی آب بالا و پایین می رفت. مادر می گوید: عجب ولی روی این قایق که نوشته شده است مدرسه گل ها. من فکر می کنم این اسم قایق باشد. پس من باید این قایق را به آن ها پس بدهم. مادر با لبخندی تصمیم او را تأیید می کند….»
حق مالکیّت یکی از حقوق مهم و اساسی هر فرد به حساب می آید. ریشه ی اصلی جرائم مالی، عدم احترام به این حق می باشد. اگر فرد از کودکی و نوجوانی بیاموزد که به حق مالکیّت دیگران احترام بگذارد، از وقوع این طیف از جرائم در بزرگسالی تا حدّ زیادی جلوگیری میشود. در درس، احترام به این امر مهم آموزش داده شده است. در تمرین درس نیز به این امر توجّه شده است.
2-درس بیست و دوم: «….آن روز وقتی نانوا دستش را به طرف بابا دراز کرد تا به او نان بدهد، بابا گفت نه شاطر جان من باید توی صف بایستم….تا نوبتم شود نان نمی برم…. خوب نیست کسی بدون رعایت نوبت، خرید کند…. مبادا حقّ مردم ضایع شود….»
ب)امر به معروف و نهی از منکر
درس نوزدهم:«…چند تا از بچّه ها در داخل دیواری که بین برگ ها پنهان شده است یک در کوچک می بینند و برای باز کردن در تلاش می کنند…. هادی جلوی در می رود و می گوید بچهّها ورود به این باغ ممنوع است….مهدی به آن ها می گوید بچه ها شما نباید بدون اجازه ی صاحب باغ وارد آن بشوید….مهدی و هادی با تعجب به یکدیگر نگاه می کنند و می گویند: آنها به تذکّر ما توجّه نمی کنند. چگونه آن ها را متوجّه خطایشان بکنیم؟…»
درس مستقیما به عنوان امر به معروف و نهی از منکر اشاره نکرده است ولی در تمرین درس آیه ی 104 سوره مبارکه آل عمران آمده است:« وَ لتَکُن مِنکُم اُمَّهٌ یَدعُونَ اِلیَ الخَیرِ وَ یَامُروُنَ بِالمَعروف وَ ینَهونَ عَنِ المُنکَر: و باید از میان شما امّتی باشند که دیگران را به نیکی دعوت کنند و آن ها را به کارهای خوب فرا

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد بزه دیدگی، رشد شناختی، زنان و دختران، کرامت انسانی Next Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد محتوای آموزشی، کتاب درسی