منابع پایان نامه ارشد درمورد افغانستان، توسعه کشت، بهبود عملکرد

دانلود پایان نامه ارشد

ا براي دام ها توليد مي کند (سرمدنيا و کوچکي، 1368؛ صديق و امين پور، 1363). گلرنگ در طب سنتي داراي خواص دارويي متعدد بوده که از آن جمله مي توان به اثرات آن در درمان دردهاي روماتيسمي و بيماري هاي زنان و اثرات مسهلي اشاره نمود (صديق و امين پور، 1363؛ فتحي بزچلوئي، 1369). با توجه به آنچه دربارهي اهميت گلرنگ گفته شد و با عنايت به کمبود توليد روغن هاي گياهي در کشور و همچنين بومي بودن آن در کشور ما، بررسي روند کشت گلرنگ و تحقيقات درباره آن امري اجتناب ناپذير است . در ايران تحقيق در مورد کشت گلرنگ به عنوان يک گياه روغني، از سال 1346 با تهيه بذر اصلاح شده از خارج از کشور، توسط مرکز تحقيقات کشاورزي ورامين، صورت گرفت. به اين منظور در سال 1348 با هدف بررسي پتانسيل ارقام بومي و توليد ارقام برتر اقدام به جمع آوري توده هاي محلي گلرنگ از شهرستانهاي مختلف نموده و آزمايشات به زراعي مختلفي را جهت حل مسائل زراعي آن به عمل آوردند. (زينلي، 1378).
يکي از عمده ترين دلايل پايين بودن سطح زير کشت گلرنگ کم بودن عملکرد آن است. برخي محققان بر اين عقيده اند که هنوز ژرم پلاسم ها و ذخاير توارثي، پتانسيل و تنوع ژنتيکي بسياري نهفته است که مي توان از طريق روشهاي چند منظوره انتخاب، با تلفيق اين توانايي هاي ژنتيکي و انتخاب ژنوتيپ هاي برتر، گامهاي مؤثر و کاربردي در جهت بهبود عملکرد، برداشت ( خواجه پور، 1376). عملکرد گلرنگ همانند ساير محصولات زراعي، تحت تأثير عوامل گوناگون از جمله ژنوتيپ تاريخ کشت، تراکم بوته، رطوبت، حاصلخيزي، دما و نور قرار مي گيرد. عملکرد دانه در واحد سطح هنگامي حاصل مي گردد که اين رقابت ها به حداقل خود رسيده و در عين حال گياه بتواند از عوامل رشد موجود حداکثر استفاده را بنمايد.
مزرعه خوب گلرنگ بايستي در شرايط ديم و زراعت آبي در کانادا به ترتيب حداقل 1650 و 2200 کيلوگرم در هکتار توليد دانه داشته باشد (Mundel et al., 2004). گلرنگ داراي واريته هاي خاردار و بدون خار است، که درصد روغن در ارقام خاردار، از ارقام بدون خار و ارقامي که داراي خار کمتري هستند، بيشتر مي باشد (Osorio et al., 1995). کاشت گلرنگ به چندين قرن پيش برمي گردد که در ابتدا به منظور استفاده از گلبرگ هاي رنگي آن جهت رنگ هاي خوراکي، طعم دهندهي غذا، چاشني، روغن دانه و رنگرزي منسوجات در کشورهاي شرق دور مورد استفاده قرار مي گرفته است (Esendal, 2001). همچنين گلرنگ در سال هاي اخير به عنوان يک گياه مناسب جهت کاشت علوفه مورد توجه قرار گرفته است (Landau et al., 2005).
دانه هاي گلرنگ بين 16 تا 18 درصد پروتئين دارند که کنجاله آن بعد از روغن کشي 24 درصد پروتئين دارد و قابل استفاده براي تغذيهي حيوانات است. که به لحاظ کيفيت مشابه با کنجاله کلزا، البته با کمي پروتئين و انرژي بيشتر مي باشد. مصرف علوفه اي گلرنگ منحصر به مواقعي مي شود که به عنوان مثال در اثر سرمازدگي و يخبندان مزرعهي گلرنگ، کيفيت محصول بسيار پايين پيش بيني شود (Mundel et al., 2004). همچنين مي توان از قسمت هاي رويشي گلرنگ براي تهيه علوفه سيلويي مطلوب استفاده کرد (Weinberg et al., 2002). گلرنگ داراي ويژگي هاي مهمي جهت کاشت در مناطق ديم مي باشد که مي توان به تحمل آن به سرما، خشکي و شوري اشاره کرد، به طوري که توانسته است در مناطق خشکي مثل مرکز آناتولي و نواحي اطراف آن که بارندگي کافي ندارند، مثل استان هاي آنکارا، Eskisehir و Konya و Cankiri در ترکيه بطور موفق رشد نمايد. { به طوري که سطح زير کشت آن در ترکيه در سال 2005 به 265 هکتار رسيده است (F.A.O, 2006)}. بر اساس نوع پوست دانه، درصد روغن دانه گلرنگ بين 20 تا 45 درصد متغير مي باشد. وجود مقادير زياد اسيد چرب غير اشباع لينولئيک در روغن دانه باعث کاهش کلسترول خون مي شود. همچنين از اين روغن براي تهيه انواع مارگارين و سالاد نيز استفاده مي شود. در بسياري از کشورها نه به دليل استفاده از رنگ آن، بلکه به خاطر يک منبع بسيار مهم روغن، اين گياه مورد توجه قرار گرفته است، چون دانه هاي گلرنگ حاوي 35 تا 50 درصد روغن، 15 تا 20 درصد پروتئين و 35 تا 45 درصد پوست مي باشند (Rahamatalla et al., 2001). روغن استاندارد گلرنگ حاوي حدود 8-6 درصد اسيد پالميتيک، 3-2 درصد اسيد استئاريک، 20-16 درصد اسيد اولئيک و 75-71 درصد اسيد لينولئيک مي باشد (Velasco and Fernandez, 2001). اين گياه به راحتي مي تواند در مناطقي که دما پايين و خاک هايي با حاصلخيزي کم دارند، رشد و نمو موفقي داشته باشد (Koutroubas and Papadis, 2004). موفقيت در توليد گلرنگ در مناطق جديد بستگي زيادي به اصلاح و بهبود بيشتر عملکرد دانه و روغن دارد. عملکرد دانهي يک رقم گلرنگ ممکن است در مناطق مختلف، متفاوت باشد، زيرا عواملي چون نور، آب، بارندگي، دما، رطوبت محيطي و رقابت در جذب مواد غذايي متفاوت خواهد بود (Koutroubas and Papadis, 2004). عملكرد گلرنگ را تابعي از تعداد بوته در واحد سطح، تعداد غوزه در بوته، تعداد دانه در غوزه و وزن دانه ها ذكر كردند (Yoguoy et al., 1993). در گزارشي از کانادا، مراحل نمو گلرنگ را شامل سبز شدن، روزت، طويل شدن ساقه، تشکيل ساقه هاي جانبي، گلدهي و رسيدگي تقسيم کردند. در گزارش ايشان، در تاريخ کاشت حدود اواسط ارديبهشت مرحله جوانه زني 2 تا 3 هفته، گلدهي12 تا 15 هفته و رسيدگي فيزيولوژيکي 20 هفته طول مي کشد (Mundel et al., 1992).
گلرنگ به عنوان يک گياه بومي کشور ايران، با ويژگي تحمل نسبتاً بالايي که به شوري و خشکي از خود نشان مي دهد و همچنين به دليل بالا بودن کيفيت روغن آن، مي تواند نقش مهمي در گسترش سطح زير کشت گياهان روغني در کشور داشته باشد. دسترسي به ارقام متحمل به خشکي مي تواند توسعه کشت اين گياه را در شرايط اقليمي خشک، فراهم سازد (Forozan, 1997). تنش خشکي در گلرنگ در مرحله رشد رويشي از طريق کاهش شاخص سطح برگ باعث کاهش توليد ماده خشک و کاهش عملکرد گياه مي شود. اين گياه در مرحله رويشي نسبت به مراحل بعدي رشد، نسبت به کمبود آب متحمل تر است و عدم آبياري در اين مرحله باعث گسترش سيستم ريشه اي گياه و افزايش تحمل گياه نسبت به شرايط گرم و خشک در مراحل بعدي مي شود، بنابراين توصيه مي شود که پس از جوانه زني و استقرار گياه يک دوره خشکي کوتاه مدت به گياه داده شود (خواجه پور، 1383).
در بعضي مناطق مزرعه گلرنگ توسط گوسفند چرانيده مي شود. بوته هاي سبز در حال رشد و شاخ و برگ گياه بعد از برداشت، گاهي اوقات به منظور تعليف دام استفاده مي شود. دام ها و به ويژه گوسفند اشتها و رغبت زيادي به خوردن کاه و کلش گلرنگ نشان مي دهند (Knowles, 1979). در برخي منابع از ارقام بي خار و گل قرمز گلرنگ به عنوان گياه زينتي نيز نام برده شده است (Pascaal.Villalobos and Alburquerue, 2000). متوسط عملکرد گلرنگ در سطح جهاني در حدود 2 تن در هکتار گزارش شده است. گلرنگ در کشورهاي مختلف داراي نام ها و اسامي مختلفي است. در زبان انگليسي به اين گياه Safflower و در زبان فرانسه Carthame و در زبان عربي به اين گياه قرطوم، کرتوم و عصفر اطلاق مي گردد (Able, 1972). در ايران به آن گلرنگ،گلبرآفتاب و در مناطق متعدد اسامي ديگري همچون کوشه، کافشه، کاژيره، کاجيره و گل زرد نيز به آن اطلاق مي شود، به دليل قيمت ارزان و قابليت جايگزيني اين گياه با زعفران تحت عناوين زعفران دروغين، زعفران کنگره و زعفران رنگرزي نيز معروف است. کشت و کار گلرنگ در ايران از ديرباز جهت استفاده از رنگ آن در صنايع قالي بافي، تزئين نان و غيره به صورت محدود معمول بوده، ولي به دليل نبودن ارقام با عملکرد بالا، طولاني بودن فصل رشد و وجود آفات و بيماري ها هيچ گاه سطح زيرکشت قابل توجهي نداشته است و بيشتر در حواشي مزارع کشاورزان جهت مصارف شخصي کشت مي گرديده است. در ايران کشت و کار گلرنگ تحت عنوان يک گياه روغني از سال 1336 شروع شد و پس از سال 1353 سطح زير کشت اين گياه بسيار محدود گرديد. از جمله عوامل کاهش سطح زير کشت گلرنگ در ايران طي سالهاي گذشته محدود شدن عملکرد دانه توسط عواملي همچون آفات، بيماري ها، علف هاي هرز و در دسترس نبودن ارقام مناسب واطلاعات کافي در زمينه زراعت اين گياه بوده است (زينلي، 1378). ولي دوباره از ابتداي سال 1370 فعاليت هايي به منظور توسعه کشت و کار گلرنگ صورت گرفته است به طوري که درسال 1375، 115 تن محصول از کشاورزان خريداري شد (زينلي، 1378). متوسط دانه گلرنگ در ايران حدود 700 کيلوگرم درهکتار برآورد گرديده که از متوسط عملکرد جهاني گلرنگ (حدود 2 تن در هکتار) خيلي کمتر است. يکي از امتيازات ارزشمند گياه گلرنگ در ايران بومي بودن و سازگاري گياه است. بنابراين شايسته است که مطالعات بيشتري براي شناخت اين گياه و استعدادهاي آن انجام گردد (زينلي، 1378). بر اساس آزمايش ها و بررسي هاي انجام شده گلرنگ توان توليد بيش از4 تن دانه درهکتار را دارد و حتي در بعضي کشت هاي آزمايشي بيش از 5/4 تن دانه از آن برداشت شده است. در هر حال عملکرد دانه بالاتر از2 تن در هکتار مطلوب است (زند، 1374).
مهم ترين مراکز تحقيقاتي در زمينه اصلاح گياه گلرنگ در کشورهاي هندوستان، مکزيک، ايلات متحده، چين، کانادا و استراليا مستقر است. گلرنگ به طور گسترده در هند، خاور نزديک و چين کشت مي شود. در دهه هاي اخير کشت اين گياه در کشورهاي آمريکاي جنوبي و استراليا نيز متداول گرديده است. در حال حاضر اين گياه در بيش از 60 کشور جهان و عمدتاً در کشورهاي هند، مکزيک، ايالات متحده آمريکا، اتيوپي، اسپانيا و استراليا مورد کشت و زرع قرار مي گيرد (Dajue, 1999).

1-3: مشخصات گياه شناسي:
گلرنگ (Carthamus tinctorius L.) از خانواده Compositeae است. جنس Carthamus حدود 25 گونهي مهم دارد که بسياري از آنها بومي منطقهي مديترانه هستند (احمدي و اميدي، 1380). در زمينهي مبدأ گلرنگ اتفاق نظر وجود ندارد و به عقيدهي واويلوف گونهي زراعي گلرنگ (Carthamus tinctorius L) به همراه دو گونه (C.palaestinus L, C.oxyacanth L) در يک گروه جاي دارند. هر سه گونه يکساله، قابل تلاقي با يکديگر بوده و12 جفت کروموزوم دارند (احمدي، 1371). وي سه ناحيه را به عنوان مبدأ، براي گونهي زراعي گلرنگ پيشنهادکرده است که اولي در هند، دومي در افغانستان وسومي در اتيوپي قرار دارد (Knowles, 1979). نولز (Knowles, 1980) پيشنهاد کرد که براي سهولت کار بهتر است به چندين مرکز کشت و مصرف گلرنگ در دنياي قديم اشاره نمود. اين نه مراکز مبدأ هستند و نه مراکز تنوع و در واقع کاربرد واژهي مراکز متشابه مناسب تر مي باشد. نولز اين مراکز را در 7 گروه قرار داده که عبارتند از:
الف) خاور دور : چين، ژاپن و کره
ب) هند – پاکستان و بنگلادش
ج) خاورميانه : افغانستان، ايران تا ترکيه، بخش هاي جنوبي اتحاد جماهير شوروي سابق تا اقيانوس هند.
د) مصر: کناره رودنيل در شمال سودان، جنوب مصر.
ه ) سودان : کناره هاي رود نيل در شمال سودان ، جنوب مصر
و) اتيوپي
ز) اروپا: اسپانيا، پرتغال، فرانسه، روماني، مغرب (مراکش) و الجزاير
بر اساس تقسيم بندي فوق ايران در مرکزخاورميانه قرار مي گيرد (Knowles, 1979).
در پاکستان و افغانستان و ساير کشورهاي خاورميانه، کشت گلرنگ محدود و اکثراً براي استخراج رنگ از گل هاي آن کشت مي شود. در بعضي از مناطق پاکستان، گلرنگ به مصرف علوفه مي رسد. ژاپن سطح کمي از اراضي خود را به زراعت گلرنگ اختصاص داده و در جنوب فرانسه گلرنگ از سال 1943 به عنوان يک گياه زراعي مورد توجه قرار گرفت، اما توليد آن در سال 1949 به دليل خسارت لارو مگس گلرنگ به طور کلي متوقف گرديد (Dajue, 1999). ظهور ارقام پر محصول با محتواي روغن بالا که بعد از جنگ جهاني دوم اصلاح شدند، باعث شد که سطح زير کشت گلرنگ در جهان افزايش يابد (Salankhe and Kesai, 1986). مطالعات باستان شناسي مشخص کرده که مصريان باستان از 4000 سال پيش اين گياه را شناسايي کرده اند و در مصر کشت مي شده و از آن به منظور استفاده از رنگ، روغن گياهي و مصارف دارويي سود مي جسته

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد جبران خسارت Next Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد طول فصل رشد