منابع پایان نامه ارشد درمورد استان کرمان، استان کرمانشاه، شهرستان کرمان، عوامل اقتصادی

دانلود پایان نامه ارشد

بلکه روشی است برای گسترش فضاهای باز و دسترسی به فضای سبز است.
هدف افزایش تراکم، سودآوری فضای شهری نیست، بلکه تعادلبخشی اجتماعی و متنوعسازی آن است.
دیدگاههای متفاوت ازدحام شهری معتقد هستند تراکم جمعیت در شهرها باید تا آستانهای ادامه یابد که تجاوز از آن بهرهوری و کارآیی سیستمهای اجتماعی، اقتصادی شهر را مختل نسازد. تعیین نهایی میزان تراکم شهری بهتر است براساس ملاکهای اقتصادی و اجتماعی، فرهنگی و زیست محیطی باشند.
نظریههای توسعه شهری، همگی بر اهمّیت و اولویت عوامل اقتصادی در ظهور، توسعه و گاه افول شهرها دلالت میکنند. عوامل و متغیرهای اقتصادی، تأثیر عمده در شکلگیری و فرم شهر، تعیین ویژگیهای کالبدی، اندازه و وسعت شهر دارند. بدین ترتیب تراکم شهرها نیز به طور عمده تحت تأثیر عوامل اقتصادی تعیین میشوند و در مقابل متغیرهای اقتصادی شهری نیز، از تراکم و تغییرات آن اثر میپذیرند.
عوامل و متغیرهای اقتصادی، از دیدگاههای مختلف بر تراکم اثر میگذارند، در سطح اقتصاد کلان، درآمد و تولید شهرو تمرکز فعالیتها و در سطح اقتصاد خرد، ساختار جمعیتی خانوار، قیمت زمین و مسکن، درآمد خانوار و مالکیت اتومبیل، عواملیاند که بر تراکمهای شهری اثر میگذارند و در تعامل با آن نیز اثر میپذیرند.
تعیین میزان تراکم بر اثر عوامل اقتصادی مختلفی نظیر کاهش سرانه زمین، افزایش کارایی خدمات عمومی، کاهش هزینههای احداث راه و شبکههای آب و برق، کاهش میزان مصرف سوخت و انرژی در تراکم بالا، افزایش هزینههای ایجاد و نگهداری تأسیسات زیربنایی در تراکم کم و … میشود؛ بنابراین تراکم جمعیت در شهرها از لحاظ اقتصادی اثرات زیادی دارد، این اثرات اغلب به شکل اثرات مثبت از آنها یاد میشود انکار نمیکنیم که تراکم جمعیت از حیث اقتصادی اثرات منفی ندارد ولی اثرات منفی آن در مقایسه با اثرات مثبت اهمیت تعیین کنندهای ندارد. در تعیین تراکم جمعیت برای شهرها بهتر است این عوامل و اثرات مدنظر برنامهریزان و مسئولین شهر قرار گیرد.
نتایج بررسی پیشینه تحقیق نشان میدهد که اگر توزیع خدمات شهری، متناسب با نیازهای مناطق نباشند، باعث افزایش تراکم جمعیت در مناطق دیگر میشود.

3-1- مقدمه
بررسی عوامل طبیعی محیط در مطالعات شهری، در واقع از این ضرورت مهم ناشی میشود که جغرافیا علم شناخت روابط انسان و محیط است. جغرافیای شهری شاخهای از جغرافیای انسانی – اقتصادی است که در کنار سایر علوم مرتبط به بررسی شهر میپردازد و شهر نیز وسیعترین و بارزترین نوع تبلور فضایی رابطه انسان با محیط طبیعی و بستر جغرافیایی آن است. به همین دلیل نه تنها در حیطه و میدان مطالعات جغرافیایی و تجسم فضایی آرمانها و اندیشههای خود به فضا و مکان نیازمند است؛ بنابراین به دخل و تصرف در محیط جغرافیایی پرداخته و به آن شکل و ابعاد و سامان میبخشد؛ به عبارت دیگر بستر جغرافیایی که شهر در اشکال و ابعاد مختلف و با عملکردهای متفاوت بر پهنه آن جای گرفته است، میدان و فضای فعالیت و پویش است؛ در نتیجه جدا از دو عنصر انسان و محیط نیست و برخورد تجریدی با آن، برخورد علمی نخواهد بود (رهنمایی، 1387: 8-3).
بنابراین در این راستا، ضمن مروری اجمالی بر ویژگیهای جغرافیایی استان، موقعیت و وسعت آب و هوا و نیز ویژگیهای اجتماعی، اقتصادی و جمعیتی کالبدی-فضایی شهر کرمانشاه ارائه شده است.

3- 2- موقعیت جغرافیایی استان کرمانشاه
استان کرمانشاه با وسعت 25008 کیلومترمربع، تقریباً 5/1 درصد از کل مساحت ایران را به خود اختصاص داده و در میانه ضلع غربی کشور، در 45 درجه و 24 دقیقه و حداکثر 48 درجه و 7 دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ و 33 درجه و 40 دقیقه و حداکثر 35 درجه و 18 دقیقه عرض شمالی از خط استوا واقع شده است و از شمال به استان کردستان، از جنوب به استانهای ایلام و لرستان و از شرق به استان همدان و از غرب با 330 کیلومتر مرز مشترک با عراق همسایه است. ارتفاع متوسط آن از سطح دریاهای آزاد در حدود 1200 متر است. استان کرمانشاه دارای 14 شهرستان، 31 مرکز شهری، 31 بخش، 85 دهستان و 2622 روستای دارای سکنه میباشد (سالنامه آماری استان کرمانشاه، 1390).
در سال 1390، تعداد 1945227 نفر، به عبارتی 59/2 درصد از جمعیت کشور، در این استان سکنی گزیدهاند و تراکم جمعیت آن 78/77 نفر در کیلومترمربع میباشد. كه از اين تعداد 66/69 درصد در نقاط شهري و 15/30 درصد در نقاط روستايي سكونت داشته و 19/0 درصد غيرساكن هستند (نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن، 1390).

3-3- موقعیت جغرافیایی شهرستان کرمانشاه
شهرستان کرمانشاه یکی از شهرستانهای استان کرمانشاه است که در مرکز استان واقع شده و مرکز آن شهر کرمانشاه میباشد. این شهرستان تا پایان سال 1390 دارای 5 بخش، 4 شهر، 13 دهستان و 752 روستای دارای سکنه بوده است. در سال 1390، جمعیت این شهرستان 1018895 نفر بوده است که از این تعداد 5/84 درصد (860852 نفر) در نقاط شهری و 5/15 درصد (157684 نفر) در نقاط روستایی سکونت داشتهاند و تعداد اندکی (359) نفر، غیرساکن بودهاند.

3-4- موقعیت جغرافیایی شهر کرمانشاه
شهر کرمانشاه در نیمه شرقی استان واقع شده است. این شهر بین مدار 34 درجه و 19 دقیقه عرض شمالی و 47 درجه و 7 دقیقه طول شرقی از نصف النهار مبدأ (گرینویچ) قرار دارد. این شهر با قرار گرفتن در دو طرف رودخانه قرهسو و دامنه کوهسفید و طرفین دره سراب، دارای 1322 متر بلندی از سطح دریا است. شهرکرمانشاه از سمت شمال و جنوب به ارتفاعات محدود گردیده و رودخانه قرهسو که در دشت کرمانشاه جاری است، عملاً شهر را به دو قسمت شمالی و جنوبی تقسیم مینماید (نقشه شماره 3-1).
مساحت شهر بالغ بر 10000 هکتار میباشد که 2/5920 هکتار آن یعنی در حدود 87/61 درصد، سهم سطوح خالص شهری و سطحی معادل 4/3648 هکتار با 38/12 درصد، سهم سطوح ناخالص شهری است (سالنامه آماری استان کرمانشاه، 1390).
نقشه 3-1: موقعیت استان کرمانشاه درکشور، شهرستان کرمانشاه در استان، شهر کرمانشاه در شهرستان

مأخذ: دفتر آمار و اطلاعات استانداری استان کرمانشاه و نگارنده، 1393

3-5- آب و هوا
شهر کرمانشاه دارای اقلیم معتدل کوهستانی و در قرن چهارم میلادی شهر کرمانشاه که در آن، دوران روستای خوش آب و هوایی بوده به عنوان دومین اقامتگاه سلطنتی ساسانیان انتخاب شد. در دوران ساسانیان باغهای بزرگی در این منطقه ساخته شد و تا مدتها مکان تفریحی شاهان ساسانی بوده است، در دوران اسلامی نیز بارها شهر کرمانشاه را شهر خوش و آب و هوا توصیف کردهاند که در آن آبها جاری است و درختان و میوهجات فراوان دارد و کالاها در آن ارزاناند.
این فقیه در کتاب البلدان که در سال 290 هجری نگاشته است. در مورد کرمانشاه مینویسد: او قباد از مداین تا رود بلخ در همه راه هیچ سرزمینی که هوایش از کرمانشاهان تا گردنه همدان – اسدآباد خوشتر و آبش گواراتر و نسیمش لذتبخشتر باشد نیافت این بود که قرمسین را ساخت.
بیشترین ساعات آفتابی کرمانشاه به 2999 ساعت میرسد و بیشترین ساعات آفتابی در ماههای تیر و مرداد و کمترین آن در ماههای دی و بهمن است. موقعیت اقلیمی و اکولوژیک استان کرمانشاه با توجه به میزان متوسط بارندگی و رطوبت نسبی سالیانه به نحوی است که دامنه کوهها و دشتها عموماً پوشیده از جنگل و مرتع بوده و در پارهای از نقاط زمینهای زراعی آبی و دیم است. میانگین دمای سالانه شهر کرمانشاه در حدود 14 سانتیگراد و میانگین بارش سالانه این شهر 456 میلیمتر است (رحیمزاده و همکاران، 1391: 9).
نقشه 3-2: اقلیم استان کرمانشاه (براساس تقسیمبندی سیلیاتف)

مأخذ: سازمان هواشناسی کشور
3-6- ناهمواریها
کوههای عمده شهرستان، عبارتند از بیستون، کوه فرخشاد در شمال، پرآو در شمال شرقی، کوه میوله در شمال غربی و سفیدکوه در جنوب شرقی شهر کرمانشاه واقع شدهاند (خرمشاهی،1375: 45).

3-7- آبهای سطحی
رودخانههای مهم شهر کرمانشاه که سطح اراضی آن را پوشش میدهند شامل رودخانه قرهسو، مرگ وراز آور است و علاوه بر آن رودخانههایی مانند رودخانه آبشوران، رودخانه چشم بشیر، دریاچه طاقبستان، سراب خضر الیاس و سراب نیلوفر میباشند.
شهر کرمانشاه، شهر غنی از لحاظ منابع آبی زیرزمینی و روزمینی میباشد که علاوه بر شکل و نوع زمین ساختی منطقه، فراوانی نزولات جوی و در تأمین منابع آبی تأثیر میگذارد، اما شرایط دفع و هدایت آبهای سطحی (باران) در منطقه متناسب با میزان بارندگی شهر نیست، آبهای سطحی در کرمانشاه عمدتاً در جهت شیبهای اصلی شهر حرکت میکنند که به دلیل تبعیت شیب از شکل دامنهها و بخش جنوبی به دلیل تنوع و گونهگونی جهت کلی از سمت جنوب به شمال است در داخل شهر، آبهای سطحی شهر به طور عمده از دو حوزه شمالی توسط «نهر چم بشیر» و جنوبی رودخانه «قرهسو» به سوی این دو رودخانه هدایت و دفع میشوند. قسمتی از آبهای سطحی نیز از طریق شبکه بخشهای میانی و مرکزی به نهر آبشوران سرازیر میشود (برومند سرخابی، 1388:54).

3-8- تاریخچه و وجه تسمیه شهر کرمانشاه
منطقه کرمانشاهان از دیرباز محل سکونت انسانها بوده است ویافتههای باستانشناسان، گواه بر پیدایش نخستین جوامع یکجانشین و کشاورز در منطقه زاگرس و کرمانشاه بوده است. در تپه آسیاب در کنار قرهسو، نزدیک کرمانشاه و تپه گنجدره در جلگه گاماسیاب، نشانههایی از زیستگاههای مربوط به حدود 9000 سال پیش به دست آمده است.منطقه کرمانشاهان از دیرباز از لحاظ ارتباطی دارای اهمیت فوق العاده بوده است. چنانچه دو راه مهم و پرآوازه (راه شاهی) و (جاده ابریشم) از این منطقه گذشته است. پس از اسلام جاده معروف بغداد به خراسان که به راه بزرگ خراسان اشتهار دارد، از این منطقه عبور کرده است. اهمیت ارتباطی این ناحیه به حدی بوده که به دروازه آسیا معروف گردیده است. کشور ایران در دوره مادها از طریق کرمانشاه و سرپلذهاب به سرزمین آشور متصل میشد. بیشتر منابع تاریخی برآنند که بنای این شهر به دست «بهرام چهارم» بنا نهاده شده است که بر امپراطوری پهناور ساسانی از سال 399-388 میلادی فرمانروایی میکرده است. حمدالله مستوفی (740 ه.ق) در کتاب نزههالقلوب مینویسد: «کرمانشاه که در کتب قرمسین یا قرماشین نوشتهاند از اقلیم چهارم است، بهرام بن شاپور ذوالاکتاف ساسانی ساخت و قباد بن فیروز ساسانی تجدید عمارتش کرده و در آن، جهت خود عمارت عالیه ساخت». در مورد پیشینه تاریخی کرمانشاه همانگونه که قبلاً ذکر شد باید گفت از زمان ساسانیان این شهر بنا نهاده شده و در طول تاریخ بارها به وسیله اقوام مختلف مورد حمله و نابود گردیده است (فرهنگ جغرافیایی کرمانشاه، 1374: 556).

3-9- ویژگیهای جمعیتی (ترکیب و ساختمان جمعیت)
3-9-1- روند تغییر و تحولات جمعیتی شهر کرمانشاه
شهر کرمانشاه مرکز استان کرمانشاه به عنوان بزرگترین شهر استان و نهمین شهر پر جمعیت کشور با جمعیت 851405نفر (تا سال 1390) و مساحتی بالغ بر 10 هزار هکتار در میانه غربی کشور یکی از توانمندترین شهرها در این منطقه میباشد. تراکم نسبی جمعیت شهر کرمانشاه در سال 1390 14/85 نفر در هکتار بوده است (نقشه شماره 3-3)، در اولین سرشماری غیررسمی در فوریه 1941 میلادی (بهمن 1319) حدود 88622 نفر جمعیت داشته که جمعیت این شهر در سال 1335 اولین دوره سرشماری عمومی نفوس و مسکن، 125439 نفر بوده و در سال 1345 به 192072 نفر، در سال 1355 به 297734 نفر و در سال 1365 به 560662 نفر، در سال 1375 به 693157 نفر، در سال 1385 به 794863 نفر و در سال 1390 به 851405نفر رسید (جدول شماره 3-1). رشد بالای جمعیت شهر از یک طرف و روند رو به افزایش مهاجرت به شهر کرمانشاه در طی دهههای اخیر (مرکزیت سیاسی– اداری، بروز جنگ و غیره) از سوی دیگر، سبب افزایش جمعیت شهر کرمانشاه شده است. نرخ رشد جمعیت در شهر کرمانشاه طی 55 سال گذشته یعنی در طول 6 دوره سرشماری عمومی نفوس و مسکن از فراز و نشیبهای متعددی برخوردار بوده است. براساس آمارهای جمعیتی سالهای 1335 تا

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد حمل و نقل، خدمات شهری، انرژی خورشیدی، توزیع خدمات شهری Next Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد استان کرمان، استان کرمانشاه، رشد جمعیت، تقسیمات کشوری