منابع پایان نامه ارشد درمورد ارتکاب جرم، قانون مجازات، قانون مجازات اسلامی، مجازات اسلامی

دانلود پایان نامه ارشد

در قواعد الفقهیه معاونت را به صورت ذیل تعریف نموده اند.
اما الاعانه فهی لغه بمعنی المساعده و الاعانه علی ذلک ای مساعده علیه و المسلمین و المعاون بالانسان هو المساعده له فی فعله و اشغاله… فالمراد من الاعانه علی الاثم. المساعده الاثم فی الاثم لدی یصور منه و ذلک بایجاد جمیع مقدمات الحرام الذی یرتکبه او بعضیها اعانت از نظر لغت به معنای کمک کردن آمده است…. مراد از اعانه بر اثم کمک کردن گنهکار است در گناهی که از وی صادر می شود و آن هم به وسیله ایجاد جمیع یا بعض مقدمات حرامی است که مباشر مرتکب آن می شود.5
مرحوم میرزای نائینی نیز در این خصوص می فرماید: «معنای اعانت عبارتست از انجام کاری که آن کار از علل به وجود آوردنده ی حادثه مجرمانه به حساب می آید6»
با توجه به نظریات فقها می توان گفت از دیدگاه فقها چنانچه فردی در عملیات اجرایی جرم مداخله ای نداشته باشد بلکه نقش او تبعی و تهیه مقدمات جرم یا تحریک، تشویق و … باشد و بطور کلی مباشر را مساعدت کند حتی در قالب کمک فکری، روانی یا دفع موانع، معاون جرم تلقی می گردد.
3-1-1 مفهوم معاونت از دیدگاه حقوقدانان
معاونت در ترمینولوژی اصطلاحات کیفری بدین نحو تعریف شده است :”هر کسی برای انجام جرمی یا عملی با علم و اطلاع از آن ،وسایل ارتکاب را تهیه یا او را بر انجام آن عمل تحریک یا ترغیب ،تطمیع یا تهدید نماید برای تحقق معاون(ت) درجرم وحدت قصد و تقدم و یا اقتران زمانی بین عمل معاون و مباشر جرم شرط است.
تعریف معاونت در ترمینولوژی حقوق بدین گونه آمده است.« تحریک عامل اصلی جرم و یا کمک در تهیه مقدماتی در لواحق جرم با علم و تسهیل در اجرای آن و به طور کلی کمک عالمانه به مباشر جرم از طرف غیر مباشر»7
آقای دکتر محمد باهری در تعریف معاون جرم بیان می دارد : معاون جرم به کسی گویند که، بدون آنکه در عنصر مادی جرم شخصاً دخالت داشته باشد مرتکب اصلی را در ارتکاب رفتار مجرمانه از طریق تحریک، تشویق، تطمیع، ترغیب، تهدید، دسیسه و فریب و نیرنگ، تسهیل ارتکاب، تهیه وسایل و ارائه طریق مساعدت و یاری نموده باشد.8
آقای دکتر محمد صالح ولیدی نیز در تعریف معاونت جرم چنین بیان نموده: معاونت در جرم، عبارت از توافق دو نفر یا بیشتر با یکدیگر، برای ارتکاب یکی از جرایم قابل تعزیر یا مجازات باز دارنده در چارچوب موارد محدود مصرح در قانون است که به طور غیر مستقیم زمینه وقوع جرم برای فاعل جرم را فراهم می سازد.9
آقای دکتر ایرج گلدوزیان نیز در تعریف معاونت در جرم می گوید: معاون جرم کسی است که شخصاً در ارتکاب عنصر مادی قابل استناد به مباشر یا شرکای جرم دخالت نداشته بلکه از طریق تحریک، ترغیب، تهدید، تطمیع، دسیسه و فریب و نیرنگ، ایجاد تسهیلات در وقوع جرم تهیه وسایل و یا ارائه طریق، در ارتکاب رفتار مجرمانه همکاری و دخالت داشته است10.
یکی از حقوقدانان معروف عرب به نام عوده نیز در تعریف معاونت جرم چنین می گوید: شخصی را که در اجرای عنصر مادی جرم مباشرت ندارد معاون جرم نامیده اند. 11
قانونگذار معاونت در جرم را تعریف نکرد. لیکن بطور خلاصه می توان گفت معاونت در جرم عبارتست از، همکاری با فاعل یا شریک جرم به یکی از صور معینه قانونی، بدون مداخله درعملیات اجرائی جرم، قبل یا مقارن با وقوع آن.
مطابق این تعریف، معاون هیچگاه در انجام عملیات مجرمانه دخالت نداشته بلکه به یکی از اشکال پیش بینی شده در قانون در انجام جرم یاری و مساعدت کرده و از مجرم یامجرمین اصلی استعاره مجرمیت می نماید. 12
آقای دکتر حسین میر محمد صادقی نیز در تعریف معاونت جرم بیان می نمایند کسی که به مجرم اصلی در ارتکاب جرم کمک کرده و یا وقوع جرم را تسهیل نماید بدون آنکه اقدامات وی بگونه ای باشد که جرم را مستند به عمل او سازد چنین فردی را معاون می نامند که قطعاً باید قابل مجازات باشد، زیرا وی نیز در تحقق جرم نقشی داشته و عمل وی نوعی مساعدت در گناه و عدوان بوده است13.
یکی دیگر از حقوقدانان نیز در تعریف معاونت بیان می دارد : « معاونت در جرم آن است که شخص بدون آن که مستقیما و راسا در عملیات اجرای جرم شرکت نموده باشد ، بر اثر تحریک و تطمیع یا نیرنگ و فریب دیگری را وادار به ارتکاب جرم می نماید ، و یا با علم و اطلاع وسیله ارتکاب جرم را برای مباشر اصلی تهیه و تسهیل می نماید ، و یا آن که طریق ارتکاب جرم را به مجرم اصلی ارائه می دهد.14
با عنایت به تعریف های فوق می توان گفت شاخصه اصلی معاون جرم این است که بدون دخالت در عملیات مادی جرم و بدون آلوده کردن دست خود به بزه، به صورت غیر مستقیم شرایط ارتکاب بزه را فراهم می نماید.در این حال مساعدت معاون جرم حتی اگر اقوی از عمل مباشر هم باشد، بدون ورود مستقیم (از طریق فعل یا ترک فعل)در عملیات اجرایی مباشرت تلقی نمی شود15
نظریه 6462/7 – 26 / 9 / 1376 موید مطلب فوق است . طبق این نظریه « … اگر احد از سارقین صرفا اقدام به دیده بانی نماید و یا سارقین را تحریک یا ترغیب یا تهدید یا تطمیع به ارتکاب جرم نماید لیکن خود اقدام عملی در سرقت مسلحانه ننماید عمل وی منطبق با ماده 43 قانون مجازات اسلامی ( ماده 126 قانون مجازات اسلامی 1392 ) است و معاون در جرم محسوب می شود.16
شعبه دوم دیوان عالی کشور نیز در یکی از آراء صادره خود معاون جرم را چنین تعریف می نماید: «منظور از معاون جرم اشخاصی هستند که اقدامی در اصل عمل یا شروع آن نکرده باشند. بنابراین اگر چند نفر تبانی در ارتکاب جرمی کنند و آن جرم را مشخصاً انجام دهند یا شروع به اجرای آن نمایند مجرم اصلی هستند نه معاون»17
به نظر می رسد در مجموع عمل فرد معاون دارای 3 ویژگی اساسی باشد:1-عدم دخالت فرد معاون در عنصر مادی جرم.2-یاری مباشر در ارتکاب عمل مجرمانه به طرق مشخص قانونی.3-احراز رابطه علیت بین عمل معاون با رفتار مباشر.لذا شاید در یک تعریف جامع بتوان گفت معاون فردی است که بدون دخالت در عنصر مادی جرم،اقدام به یاری مباشر در ارتکاب عمل مجرمانه ،به صورت غیر مستقیم و از طرق مشخص و مندرج قانونی می نماید به نحوی که در صورت دعدم انجام معاونت ،رفتار مباشر بوقوع نمی پیوست.18
2-1 تمایز معاونت با مشارکت و تسبیب
1-2-1 تمایز معاونت با مشارکت
1-1-2-1 تعریف و تبیین مشارکت در جرم
ماده 125 قانون مجازات اسلامی 1392:(هر كس با شخص يا اشخاص ديگر در عمليات اجرائي جرمي مشاركت كند و جرم، مستند به رفتار همه آنها باشد خواه رفتار هر يك به تنهايي براي وقوع جرم كافي باشد خواه نباشد و خواه اثر كار آنان مساوي باشد خواه متفاوت، شريك در جرم محسوب و مجازات او مجازات فاعل مستقل آن جرم است. در مورد جرائم غيرعمدي نيز چنانچه جرم، مستند به تقصير دو يا چند نفر باشد مقصران، شريك در جرم محسوب ميشوند و مجازات هر يك از آنان، مجازات فاعل مستقل آن جرم است.
تبصره- اعمال مجازات حدود، قصاص و ديات در مورد شركت در جنايت با رعايت مواد كتابهاي دوم، سوم و چهارم اين قانون انجام ميگيرد.) طبق این ماده شرکت در جرم به حالتی اطلاق می شود که دو فرد یا بیشتر بطور مستقیم در ارتکاب رفتار مجرمانه دخالت داشته باشند کلیه افرادی که در ارتکاب جرم بصورت مستقیم و بلا واسطه دخالت دارند شریک گفته می شود. این دخالت باید در وقوع جرم موثر باشد.
در شرکت در جرم باید هر یک از افراد جزیی از جرم واحد را انجام داده ،به طوری که مجموع رفتار آنها جرم واحد را به وجود آورد. 19به عنوان مثال در بزه کلاهبرداری چنانچه الف نسبت به اخذ عنوان مجعول اقدام نماید واز این طریق افرادی را بفریبد و در اثر این فریب ،مردم وجوهی را پرداخت نمایند و شخص ب اقدام به تحصیل این وجوه نماید با عنایت به اینکه هر یک از الف و ب در جزیی (مانور متقلبانه و فریب مردم و تحصیل مال ) از جرم واحد (کلاهبرداری) دخالت داشته اند لذا هر یک به عنوان شرکاء جرم کلاهبرداری خواهند بود.
در مشارکت جرم باید منتسب به فعل همه افراد باشد و چنانچه جرم مستند به رفتار تمامی شرکت کنندگان در جرم نباشد شرکت در جرم منتفی میباشد،مثل اینکه شخصی اقدام به ایراد سیلی به صورت الف نماید سپس شخص دیگر با چاقو اقدام به مجروح نمودن وی نماید و در نتیجه فرد بمیرد .در اینجانظر به اینکه فعل قتل مستند به عمل شخصی که سیلی زده نمی باشد ، عمل وی شرکت در قتل تلقی نمی شود. عبارت (رفتار هر یک به تنهایی برای وقوع جرم کافی نباشد)در اواسط ماده بدان معناست که از نظر قانونگذار در شرکت در جرم تفاوتی نمی کند که ذات جرم طوری باشد که بتواند با فعل یک نفر بوقوع بپیوندد ،یا با فعل چند نفر20.بدیهی است ارتکاب جرایمی که جز با تعدد مرتکب نمی تواند صورت گیرد شرکت در جرم نمی باشد مانند زنا که لازمه تحقق آن وجود یک زن ومرد می باشد.
نکته ای که در اینجا باید به آن اشاره نمود این است که در شرکت در جرم بر خلاف معاونت اولا وحدت قصد بین شرکا لازم نیست ثانیا نیاز به توافق قبلی یا مقرن با ارتکاب جرم بین شرکا نمی باشد. به عنوان مثال شخص الف به علت اختلافات مالی که با شخص ج دارد اقدام به ضرب و جرح وی می نماید در همین حین شخص ب از راه می رسد و نامبرده نیز به علت اختلافات خانوادگی که با وی دارد (در حالی که شخص الف را نمی شناسد و هیچ توافقی با وی ننموده )اقدام به ضرب و جرح شخص ج می نماید و در نهایت شخص ج به علت صدمات وارده از سوی الف و ب فوت می نماید. در اینجا شخص الف و ب شرکای جرم قتل عمد می باشند و هر یک به مجازات مباشر قتل عمد محکوم خواهند شد.
2-1-2-1 تمایز معاونت با مشارکت در ارتکاب جرم
مشارکت از باب مفاعله می باشد و به این معنی است که همه طرفین در عملیات مادی (عنصر مادی جرم) دخالت داشته باشند. یعنی همه شرکا در وقوع جرم مداخله مستقیم دارند به گونه ای که جرم هستند به فعل همه آنها می باشد بر خلاف معاونت که جرم مستند به اقدامات معاون نمی باشد، هر چند معاون از طریق، تسهیل و تحریک و سایر مصادیق قانونی کمک به وقوع بزه می نماید لیکن در عملیات مجرمانه دخالتی نمی نماید.
تفاوت شریک در جرم و معاون در این است که شریک بر عکس معاون در اعمال تشکیل دهنده جرم دخالت دارد21 .
3-1-2-1 تمایز معاونت با مشارکت در ماهیت عمل مجرمانه
با عنایت به قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 (مبحث معاونت در جرم) نظر به اینکه قانون مجازات اسلامی سیستم مجرمیت استعاره ای نسبی (عاریه ای) را در مورد معاونت پذیرفته (این سیستم در فصل های بعد توضیح داده خواهد شد) می توان گفت عمل معاون مجرمیت خود را از فعل اصلی مباشر عاریه گرفته بطوری که اگر فعل صورت گرفته از سوی مباشر دارای وصف کیفری باشد عمل معاون نیز دارای وصف کیفری بوده و در صورتی که فعل مباشر فاقد وصف جزایی باشد عمل معاون فاقد وصف جزایی می باشد بعنوان مثال چنانچه پدری به اتفاق فرد دیگری اقدام به مشارکت در سرقت از فرزندش نماید با دارا بودن شرایط سرقت حدی، پدر از مجازات سرقت حدی معاف می باشد و به تبع آن معاون نیز از مجازات معاونت در سرقت حدی معاف می باشد لیکن شریک در سرقت در صورت دارا بودن شرایط ممکن است به مجازات معاونت در سرقت حدی محکوم شود.
4-1-2-1 تمایز در مجازات ها
ماده 125 قانون مجازات اسلامی مجازات هر یک از شرکای در جرم را مجازات فاعل مستقل عنوان نموده.
تبصره این ماده نیز بیان داشته: اعمال مجازات حدود قصاص و دیات در مورد شرکت در جنایت با رعایت مواد کتاب های دوم و سوم و چهارم قانون مجازات انجام می گیرد. لیکن مجازات معاون در جرم همیشه از مجازات شرکت در جرم کمتر می باشد ماده 127 قانون مجازات اسلامی به تبیین مجازات معاون جرم پرداخته و با اشاره به اینکه چنانچه در شرع یا قانون برای معاون، مجازات تعیین نشده باشد به شرح ذیل تعیین مجازات می شود.
• چنانچه مجازات قانونی سلب حیات یا حبس دائم باشد. مجازات معاون حبس تعزیری درجه دو یا سه.
• در سرقت حدی و قطع عمدی عضو حبس تعزیری درجه 5 یا 6
• در جرایم موجب تعزیر یک تا دو درجه پایین تر از مجازات جرم ارتکابی و در این خصوص چنانچه مجازات مباشر مصادره اموال باشد مجازات معاونجزای نقدی درجه 4، چنانچه مجازا

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد معاونت در جرم، قانون مجازات، ارتکاب جرم، مجازات اسلامی Next Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد قانون مجازات، ارتکاب جرم، مجازات اسلامی، معاونت در جرم