منابع پایان نامه ارشد درمورد اثر مشترک، حقوق مالی، حقوق ایران، شورای نگهبان

دانلود پایان نامه ارشد

برداری و اعمال حقوق مادی و مالی نیازمند اذن و دخالت همۀ خالقان اثر است و نسبت به طرح دعوی علیه ناقض حقوق مادی اثر مشترک، چند دیدگاه وجود دارد.284
1-در برخی کشورها، هر یک از مالکین بدون اجازۀ دیگران به تنهایی نمی توانند اجازۀ بهره برداری از حقوق مادی ناشی از اختراع اشتراکی ثبت شده را به شخص ثالث تفویض نمایند پس هر یک از آنان نمی تواند علیه اشخاص ثالث به دلیل نقض حق، اقامۀ دعوی نمایند و لذا طرح دعوی انفرادی در جهت دفاع از حقوق مالی اثر، رد می شود.
2- در تعداد دیگر از کشورها، هر یک از متقاضیان مشترک یا مالکین می توانند سهم خود را بطور مستقل و جدا با تنظیم قرارداد انتقال یا در قالب مشابه به دیگری منتقل کنند و در صورت نقض حقوق به تنهایی به مرجع ذیصلاح مراجعه کنند و اقامۀ دعوی کنند.
3- برخی دیگر از کشورها در رابطه با موضوع، احکام خاصی در قوانین و مقررات مربوط به اقامۀ دعوی ندارند و از عمومات حقوقی به ویژه اصول کلی مربوط به حقوق مالکیت برای حل و فصل موضوع استفاده می کنند.
در صورتی که مادۀ 11 آیین نامه قانون حمایت از پدیدآورندگان نرم افزارهای رایانه ای را قابل تسری در فرضی که نرم افزار به عنوان اختراع به ثبت می رسد بدانیم می توان گفت که قانونگذار در بحث نرم افزار اشتراکی و در رابطه با امکان طرح دعوی از سوی مالکین، نظر دوم را پذیرفته است، زیرا به موجب این ماده، هر یک از شرکا به تنهایی یا همۀ آنها به اتفاق می توانند در مورد نقض حقوق موضوع قانون به مراجع صالحۀ قضایی مراجعه نمایند.
لکن وفق قانون فرانسه و کشورهایی که از نظام حقوقی آن پیروی می کنند اعمال حقوق مادی و حتی طرح دعوی جهت دفاع از حقوق مالی اثر مشترک نیازمند اذن و دخالت همۀ خالقان اثر است . برخی مؤلفان و برخی آراء فرانسوی طرح دعوی انفرادی از طرف هر یک از مؤلفان همکار علیه ناقض حقوق مالی در اثر مشترک مجاز است، اما دیوان عالی اعلام داشته که « مؤلف همکار» در یک اثر مشترک که اقدام به طرح دعوی جهت دفاع از حقوق مالی خود می کند ملزم به دخالت دادن سایر مؤلفان همکار است، در غیر این صورت دعوی قابل رد است، عده ای با انتقاد از رأی یاد شده آن را خلاف ماده 2-815 ق.م می دانند. مطابق این ماده «هر یک از مالکان مشاع مجاز به انجام اقدام لازم جهت صیانت از مال مشاع می باشند.» به هر حال به نظر این افراد: اولاً: دیوان عالی به ذکر دخالت دادن سایر مؤلفان اکتفا کرده است، بنابراین جهت طرح دعوی نیاز به جلب موافقت سایر مؤلفان نیست، بلکه کافی است که آنها را طرف دعوی قرار دهد.
ثانیاً، الزام به دخالت دادن سایر مؤلفان در مواردی قابل اعمال است که سهم مؤلف همکار از سایرین قابل تجزیه نباشد.
ثالثاً، هیچ محدودیتی در طرح دعوی خسارت ناشی از نقض حق برای شرکا وجود ندارد. برخی منتقدان رأی یاد شده عنوان می کنند، بهتر این است که دیوان عالی با عدول از رأی خود اعلام دارد که رأی صادر در دعوی مطروحه از طرف یکی از مؤلفان در مقابل سایر مؤلفان قابلیت استناد ندارد.285
3-2-3-2- طرح دعوا مربوط به حق معنوی
در مباحث قبلی حقوق معنوی پدیدآورنده را بیان کردیم. به موجب مواد 19 و 21 قانون حمایت حقوق مؤلفان، مصنفان و هنرمندان، هر گونه تغییر یا تحریف در اثرهای مورد حمایت این قانون و نشر آن بدون اجازۀ پدیدآورنده ممنوع است، در مورد ترجمه نیز ذکر نام مترجم در تمام موارد استفاده الزامی است.286 در آثار فکری مشترک، مالکیت مشاع منتشر بودن حق مالکیت در ذرات مال است و مالکیت همۀ پدیدآورندگان نسبت به همۀ ذرات و اجزای اثر است و این مالکیت مشترک در حقوق معنوی وجود دارد. چنانچه در قانون نرم افزارهای رایانه ای بیان شد پدیدآورنده حق بهره برداری معنوی از نرم افزار را دارند. همچنین باز تولید بدون اجازه حق تعقیب را برای همۀ به وجود می آورد، صدمه به تمامیت و یکپارچگی اثر چنین حقی را برای هر یک از پدیدآورندگان به دنبال خواهد داشت. ویژگی کاملاً شخصی حق معنوی باعث شده که اجرای حق معنوی پدیدآورندگان قابل اجرا به صورت انفرادی باشد و مانع از رد دعوی شخصی هر یک از پدیدآورندگان در زمینه حق معنوی نشود.287 بنابراین در طرح دعاوی مربوط به حق معنوی برای هر یک از پدیدآورندگان یا مالکین محدودیتی وجود ندارد.
برای مثال با نقض حق انتساب که از حقوق معنوی است، به این صورت که بدون درج نام یکی از پدیدآورندگان، اثر پخش و توزیع گردد، توسط همان پدیدآورنده قابل تعقیب خواهد بود چرا که عدم ذکر نام وی، به اصل وجود اثر صدمه ای نزده است بلکه حق یک پدیدآورنده لحاظ نشده است. در میان پدیدآورندگان متعدد گاه یک نفر از شهرت بیشتری برخوردار است. حضور وی در میان سایرین در کسب اعتبار اثر در میان انواع مشابه تأثیر به سزایی دارد. عدم درج نام این پدیدآورنده برای سایرین می تواند حق اقامۀ دعوی ایجاد کند و در این مورد وصف ذینفع به هر یک از پدیدآورندگان اثر مشترک قابل اطلاق است. دسترسی به حکم نهایی ممنوعیت انتشار نسخه های موجود، قطعاً در حفظ اعتبار اثر نسبت به همۀ پدیدآورندگان مؤثر است اگرچه به طرفیت یکی از آنها صادر شده باشد نه شخص خاصی که نامش درج نگردیده است.
اما از این پس تصرف در نسخه هایی که غیر مجاز تولید شده اند، تصمیم گیری در توزیع آنها، از بین بردن، هرگونه تغییر در آنها با وحدت ملاک از ماده 43 قانون اجرای احکام مدنی در اموال و حقوق مادی و اینکه تصرف در حقوق ایران و اموال مشاع، منوط به اجازۀ کلیۀ پدیدآورندگان خواهد بود اگرچه یکی از پدیدآورندگان اقامه دعوی کرده باشد چون حقوق ناشی از اثر مشترک ملک مشاع پدیدآورندگان است.288
بطور کلی، در تمامی کشورها از جمله انگلیس، فرانسه و کشورهای که از نظام حقوقی آن پیروی می کنند، و همچنین در ایران در ماده 23 پیش نویس لایحه برای طرح دعوی علیه ناقض حقوق اخلاقی مثلاً تغییر در اثر مشترک نیاز به اتفاق نظر و محدودیتی برای شریک در اقامۀ دعوی وجود ندارد و طرح دعوی در دفاع از حقوق معنوی اثر به صورت انفرادی و به تنهایی برای همۀ پدیدآورندگان امکانپذیر است و دعوی انفرادی مورد پذیرش قرار می گیرد.289
3-2-4- مدت حمایت در آفرینه های مشترک
همانطور که خود انسان موضوع اصلی حمایت قانونی است اثر نیز که تابشی از شخصیت اوست در تمامیت مادی و معنوی خود از حمایت برخوردار خواهد بود. برای اینکه آفرینه مورد حمایت قرار گیرد شرایطی نظیر اصالت آفرینه در زمان و مکان انتشار آن و مشروعیت و ثبت آفرینه و اعلان مشخصات قابل ذکر است.
منظور از “مدت حمایت”، مدت زمانی است که اثر در قلمرو مالکیت خصوصی قرار دارد و در این زمان، حق بهره برداری مالی، که از اثر ناشی می شود در زمان حمایت صاحب آن متعلق به خود او و پس از مرگش، برای مدت زمانی که در هر کشوری متفاوت است، به وراث یا وارثان، موصی له یا موصی لهم و انتقال گیرنده یا انتقال گیرندگان دیگر تعلق دارد. با انقضاء مدت حمایت، اثر هنری و ادبی در قلمرو عموم قرار می گیرد و حقوق فردی به نفع حقوق جامعه ساقط می شود و از این پس هر کسی می تواند بدون نیاز به کسب مجوز از آن استفاده نماید.290
در این گفتار اینکه آیا هر دو حقوق (مادی و معنوی) مورد حمایت قرار می گیرد مورد بحث است و اینکه آیا رژیم مال مشاع در مدت زمان، مدت حمایت تأثیرگذار است؟ لذا مدت حمایت آفرینۀ مشاع در مصادیق آفرینه های فکری در دو بند جداگانه مورد بررسی قرار می گیرد.
3-2-4-1- آفرینۀ ادبی و هنری مشترک
همانطور که قبلاً اشاره کردیم در خصوص مالکیت ناشی از کارهای گروهی در مالکیت های فکری تا حدود زیادی از قواعد سنتی حاکم بر مالکیت های مادی پیروی شده است. به عنوان مثال در ماده 6 ق.ح.ح.م.م.ه که اثر مشترک را تعریف نموده، آن را ملک مشاع پدیدآورندگان معرفی نموده و نظام اشاعه را بر آن حاکم می داند. ولی در مواردی از آن قواعد سنتی تخطی شده است، از قبیل حکم مندرج در تبصره ماده 12 ق.ح.ح.م.م.ه و ماده 1 ق.ح.ح.پ.ن که مدت حمایت از حقوق مادی پدیدآورنده اثر را محدود نموده اند؛ در حالی که مالک شیء مادی وفق قاعده بطور دائم از حمایت قانون برخوردار می باشد.
تمامی قوانین حق مؤلف دارای یک دسته قواعد راجع به مدت حقوق مالی هستند. فصل مشترک تمام این قوانین این است که بین آثار ساده ناشی از مؤلف واحد، نشر شده تحت نام خود او و در زمان حیات او و سایر آثار تفکیک قائل اند. برای آثار مشترک و آثار جمعی و آثاری که پس از مرگ مؤلف منتشر می شود قواعد خاصی مطرح می کنند.
در رابطه با آثار ساده، اکثریت قاطع قوانین مدت حقوق مالی مؤلف را دوران حیات او و مدت زمانی پس از مرگ او قرار داده اند که در حقوق ایران، مدت عادی حمایت مادی از اثر تا سی سال بعد از مرگ پدیدآورنده می باشد.291
در حقوق ما، در موارد استثنایی، قانونگذار مدت حمایت را افزایش و کاهش داده است. از این استثنائات، تبصره ماده 12 ق.ح.ح.م.م.ه می باشد که بر حمایت این قانون از حقوق مادی اثر مشترک، به مدت سی سال بعد از فوت آخرین پدیدآورنده تأکید می کند.
چون عادلانه نیست که مدت بهره برداری انحصاری از اثر برای ورثۀ بعضی از پدیدآورندگان کمتر از سی سال باشد لذا قانونگذار حمایت از آن را تا سی سال بعد از فوت آخرین پدیدآورنده قرار داده است. بدین ترتیب مدت بهره برداری انحصاری برای وراث پدیدآورندگانی که قبلاً فوت کرده اند بیشتر از سی سال از تاریخ فوت مورثشان خواهد بود.292
حمایت از اثر مشترک محدود و مدت آن مقطوع یا نسبی است،293 که در اکثر نظام های حقوقی نسبی است و از زمان فوت آخرین مؤلف بازمانده شروع می شود. به عنوان مثال این مدت درحقوق فرانسه وفق ماده 1-123 قانون مالکیت فکری فرانسه 70 سال پس از فوت آخرین همکار است، اما در کنوانسیون برن مطابق بند 8 ماده 7 ، قواعد عام در رابطه با آثار مشترک برقرار است و در فروضی که مدت حمایت پس از مرگ مؤلف محاسبه شود این مدت پس از مرگ آخرین پدیدآورنده اثر مشترک محاسبه خواهد شد. البته در کنوانسیون برن، به عنوان قاعده کلی، مدت حمایت از اثر طول حیات پدیدآورنده به علاوه 50 سال پس از فوت وی می باشد.294
اما در ایران، مجلس شورای اسلامی ابتدا در مصوبه مورخ 13/4/89 محدودیت های زمانی حمایت از حقوق مادی پدیدآورنده را بطور کلی حذف و مدت حمایت از حقوق مادی را همانند حقوق معنوی مطلق و دائمی دانسته بود. اما شورای نگهبان اطلاق مدت حمایت را به لحاظ مخالفت با عرف خلاف موازین شرع و به لحاظ اینکه موجب اضرار به منافع عمومی می شود مغایر با اصل 40 قانون اساسی دانست. نهایتاً مصوبه مجلس به صورت فوق اصلاح و به تأیید شورای نگهبان رسید. مجلس شورای اسلامی ماده 12 ق.ح.ح.م.م.ه مصوب 1348 را اصلاح کرد و مدت حمایت از آثار ادبی و هنری مشمول این قانون را از 30 سال به 50 سال پس از فوت پدیدآورنده افزایش داد. بدین ترتیب قانون ایران در زمینۀ مدت حمایت از کپی رایت با ماده 7 کنوانسیون برن هماهنگ شد.
ماده واحده – مادۀ 12 قانون 1348 و تبصرۀ آن به شرح زیر اصلاح می گردد:
مدت استفاده از حقوق مادی پدیدآورنده موضوع این قانون که به موجب وصایت یا وراثت منتقل می شود از تاریخ مرگ پدیدآورنده 50 سال است و اگر وراثی وجود نداشته باشد یا بر اثر وصایت به کسی منتقل نشده باشد برای همان مدت به منظور استفادۀ عمومی در اختیار حاکم اسلامی ( ولی فقیه ) قرار
می گیرد.
تبصره – مدت حمایت از اثر مشترک موضوع ماده 6 این قانون 50 سال بعد از فوت آخرین پدیدآورنده خواهد بود.
حمایت از اثر مشترک بعد از فوت آخرین شریک می باشد، بی دلیل نیست که برخی از

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد اثر مشترک، نقض حقوق، مالکیت صنعتی، مالکیت فکری Next Entries مقاله درمورد جنبش سقاخانه، ارتباط بصری، دوران پهلوی، انقلاب اسلامی