منابع پایان نامه ارشد درمورد اثر مشترک، انتقال اجباری، حقوق مالی، مالکیت فکری

دانلود پایان نامه ارشد

ماده 581 ق.م بیان می دارد: «تصرفات هر یک از شرکاء در صورتی که بدون اذن یا خارج از حدود اذن باشد، فضولی بوده و تابع مقررات معاملۀ فضولی خواهد بود» و عبارت «هریک از شرکاء » در متن ماده شامل مدیران مأذون در ادارۀ شرکت می شود که اگر خارج از حدود اذن عمل کنند، عملشان فضولی است و البته این قاعده عامی است که در تمام مواردی که مأذونی خارج از حدود اذن عمل نماید، جاری است. ماده 582 ق.م تأکید دارد: «هر شریکی که بدون اذن یا خارج از حدود اذن تصرف در اموال شرکت نماید، ضامن است.» حکم مندرج در مادۀ اخیر از نتایج حکم صادر شده در ماده 581 ق.م است، زیرا در صورتی که عمل فضولی از جانب افراد ذیحق تنفیذ نگردد، شخص فضول ضامن عمل انجام شده است.
نکته بعدی دربارۀ چگونگی انتفاع از مال مشاع و تصرف در آن در صورت عدم توافق میان شرکاست: آنچه از ظاهر قانون مدنی و مبانی فقهی بدست می آید، این است که هیچ شریکی نمی تواند بدون اذن مالکان دیگر در مال مشاع تصرف کند. بر این مبنا، هر شریک می تواند مانع از تصرف دیگران شود، هر چند سهم ناچیزی در مال داشته باشد. از آنجا که اکثریت شرکا هیچ نیروی اجبارکننده یا رجحانی ندارند و هیچ سندیکا یا مجمعی هم برای شرکاء پیش بینی نشده، تنها از طریق رضایت جمیع صاحبان حق امکان تصرف در مال مشترک فراهم می گردد.263
3-2-1-4- انتقال سهم هر یک از شرکاء
الف- انتقال سهم در سیستم اشاعه سنتی و شرکت مدنی
گفته شد که سهم هر شریک در مال مشاع در شرکت مدنی، از نظر حقوقی و اعتباری مستقل است، لذا اشاعه مانع از تصرفات حقوقی شرکا در سهم خویش از جمله انتقال سهم خویش نیست. در این راستا است که ماده 583 ق.م بیان می دارد: «هر یک از شرکاء می تواند بدون رضای شرکای دیگر، سهم خود را جزئاً یا کلاً به شخص ثالثی منتقل کند» زیرا انتقال مالکیت مستلزم تصرف در مال و حقوق دیگران نیست. در این صورت، اگر سایر شرکاء به تسلیم مبیع راضی نشوند، نمی توان بیع را به سبب «عدم قدرت بر تسلیم» باطل دانست. زیرا فروشنده و خریدار، هر دو می توانند با انحلال اشاعه و تقسیم مال مشترک، مبیع را در اختیار بگیرند.264 آزادی شرکاء در انتقال سهم مشاعی یک استثناء دارد و آن در مواردی است که حق شفعه برای یکی از شرکاء ایجاد می شود که در این صورت صاحب حق شفعه (شفیع) حق دارد با پرداخت ثمن معامله به خریدار حصۀ فروخته شده را تملک نماید.265 البته امکان تصرف حقوقی منحصر به بیع و انتقال سهم به دیگری نیست، بلکه اجاره (ماده 476 ق.م) یا ترهین سهم هر یک از شرکاء هم ممکن است، به جز اینکه تصرف مادی در سهم توسط طرف قرارداد، همانند سایر موارد تصرف مادی در مال مشاع، نیازمند رضایت شرکاست. چنانچه ماده 476 ق.م بعد از حکم جواز اجارۀ مال مشاع، تسلیم آن را منوط به اذن شریک می داند.
ب – انتقال سهم در مصادیق مالکیت فکری
در آثار مشترک همانگونه که بیان شد، قوانین داخلی به جز تعریف آن مقرره ای بیان نکرده و لذا به نظر می رسد قواعد اموال مشاع، در موارد سکوت قانون، حاکم بر این آثار باشد. در مورد بحث برای انتقال حقوق مادی کل اثر رضایت جمیع مؤلفان و خالقان اثر نیاز است و هر یک از شرکاء می توانند، وفق قاعده حقوق مادی متعلق به سهم خویش در اثر مشترک را منتقل نمایند و از آنجا که تصرف مادی این نوع از مالکیت ها مفهومی ندارد، لذا نیاز به رضایت شرکاء جهت تصرف مادی هم منتفی است.
مطلب فوق در کشورهایی که اثر مشترک را مشاع میان پدیدآورندگان می دانند و لکن مقرره ای در خصوص انتقال آن یا انتقال سهم هر یک از خالقان اثر ندارند، می تواند حاکم باشد. یعنی در آن جا سهم مقررات عام اموال مشاع در باب انتقال مال مشاع یا سهم هر یک از شرکاء بر انتقال اثر مشترک یا سهم هر یک از خالقان در آن آثار جریان دارد. البته در این میان و در قوانین کشورهای جهان گاه به صراحت دربارۀ انتقال اجباری یا اختیاری آثار مشترک سخن به میان آمده، که دو مصداق از هر یک از دو نوع انتقال، که در مباحث قبلی هم بیان شد، ذکر می کنیم:
1- نمونۀ انتقال اجباری: در قانون فرانسه و قوانین متعدد دیگر مانند آلمان، اسپانیا و ایتالیا در آثار سینمایی و کلاً آثار صوتی، تصویری که نیازمند مشارکت تعداد قابل توجهی از مؤلفین است، یک انتقال اجباری پیش بینی شده است: الزاماً مطابق قانون باید قراردادی میان مؤلفین و یک تولیدکننده منعقد گردد که وفق آن حقوق مالی بهره برداری از اثر مشترک به تولید کننده واگذار می گردد.
2- نمونۀ انتقال اختیاری: براساس قانون ایالات متحده هر یک از مؤلفان اثر مشترک می توانند حق بهره برداری از سهم خویش را به دیگران واگذر نمایند، البته این ملکیت با دو قید مواجه شده است؛
اول اینکه: هر شریک به تنهایی می تواند حق بهره برداری غیرانحصاری را به دیگران عطاء نماید و لکن حق بهره برداری انحصاری فقط با رضایت تمام شرکا قابل انتقال خواهد بود.
دوم: در صورت واگذاری حق بهره برداری به دیگران، شریک واگذارکننده حق بهره برداری باید برای سایر شرکا در خصوص منافعی که از این طریق کسب نموده یا می نماید، دلیل موجه اقامه نماید.
بدیهی است در اثر جمعی که مالکیت فردی محقق شده و فقط مبتکر و مدیر مالک اثر است، مالک می تواند آزادانه در خصوص انتقال اثر تصمیم بگیرد.
در پیش نویس لایحه مقرر شده است که دارنده حقوق می تواند تمام یا بخشی از حقوق مالی خود را در قالب قرارداد مکتوب به غیر واگذار نماید.266( دارنده حقوق در آثار مشترک تمام خالقان اثر و در آثار جمعی شخص مدیر و مبتکر است.267) ولی این واگذاری از دو جهت محدود شده است:
1- مدت واگذاری توسط پدیدآورنده، وارث یا موصی له محدود شده و این مدت، به استثنای برنامه های رایانه ای که ده سال است، سی سال می باشد.268
2- چنانچه موضوع قرارداد واگذاری کلیۀ آثار پدیدآورنده باشد، قرارداد باطل است، مگر اینکه مشخصات آثار به اندازه کافی در قرارداد ذکر شده باشد و مدت قرارداد کمتر از پنج سال باشد.269
حق مالکیت مشاع محدود به موانع ناشی از این اختلاط است. سهم مشاع در جهان اعتبار و از دیدگاه حقوقی وجود فردی و مستقل دارد و انتشار حق مالکیت در مجموع ذره های مال به استقلال صدمه نمی زند. از اینجاست که تصرفات حقوقی مالک در سهم خویش مانعی ندارد. لکن تصرفات مادی، که مستلزم دخالت در سهم دیگران است، فقط با اذن جمیع شرکاء امکانپذیر می باشد و از این جهت حقوق مالک محدود می شود.
در حق معنوی مثل ذکر نام مؤلفان و سایر حقوق معنوی از قبیل بستن قرارداد با ناشر، یا الحاق مطالب جدید یا حذف بعضی از مطالب و اجازۀ ترجمه اثر مشترک با تلخیص و تبدیل مطالب آن، در صورتی که لازم باشد، نیاز به اتفاق نظر دارد و در صورت بروز اختلاف، دادگاه عمومی با توجه به قانون و توافق و قرائن فصل خصومت خواهد کرد.270
3-2-2- اخذ گواهی ثبت در آفرینه های مشترک
در اعلامیه جهانی حقوق بشر آمده است که: «هرکس حق دارد برای منافع مادی و معنوی خود کلیۀ محصولات علمی ادبی و هنری “یعنی اموال و داراییهای فکری” خود تقاضای حمایت کند.» در کشور ما تاکنون دو قانون و نیز آیین نامۀ اجرایی آن برای حمایت از حقوق مؤلفان و یک قانون و آیین نامه اجرایی برای حمایت از علائم و اختراعات صنعتی پدید آمد که حاکی از رسمیت بخشیدن به حمایت از آثار فکری است.271
اینکه، آیا حمایت های قانونی از آثار فکری متوقف بر ثبت آنها در مراجع رسمی است یا این حمایت ها شامل آثاری هم می شود که به ثبت نرسیده باشند؟ این پرسشی است که نه تنها در مورد حقوق مالکیت های فکری، بلکه در مورد هر حق دیگری مطرح می شود.
بطور کلی ثبت اثر در مالکیت ادبی و هنری و ثبت اختراع و فرآیند در مالکیت صنعتی برای مالک آن می تواند دارای فواید باشد، به مالک آن حق انحصاری می دهد تا به موجب آن بتواند دیگران را از استفاده تجاری از اثر و اختراع خود، مانع شود و ایجاد رقابت سالم کند. همچنین مالک با ثبت آفرینۀ خود و حقوق انحصاری ناشی از آن، موجب جبران هزینه ها و برگشت بیشتر سرمایه گذاری خواهد شد. حقوق ثبت اختراع عبارت است از: حمایت روز افزون از یک اختراع. در این مبحث طی دو گفتار جداگانه به بررسی اخذ گواهینامه ثبت در آفرینۀ مشترک در هر دو حوزۀ مالکیت فکری می پردازیم.
3-2-2-1- گواهینامۀ مشترک در مالکیت ادبی و هنری
ثبت آثار ادبی و هنری، زمینه ساز بستر قانونی لازم برای به رسمیت شناختن حق بهره مندی پدیدآورندگان از منافع معنوی و مادی آثارشان می باشد.
کنوانسیون برن با پذیرش «اصل حمایت بدون تشریفات»، در بند 2 مادۀ 5 اعلام کرده است که هیچ اقدامی از جمله ثبت را برای حمایت های خود لازم نمی داند . به همین جهت، در بسیاری از کشورها نیز رعایت تشریفات ثبتی اجباری نیست. انگلیس، فرانسه، آمریکا از جمله این کشورها هستند؛ اگرچه در کشور اخیرالذکر اقامۀ دعوی در این زمینه منوط به ثبت اثر است.272
طبق قانون ایران همین وضعیت حکمفرماست؛ مادۀ 21 قانون حقوق مؤلفان، مصنفان و هنرمندان با اینکه با تعیین مرجع ثبت و تشریفات آن را تکلیف هیئت وزیران دانسته است، اما مراجعه پدیدآورندگان به آن را الزامی نکرده و با استفاده از واژۀ می تواند به اختیاری بودن ثبت تأکید کرده است. همچنین پیش نویس لایحۀ ادبی هنری ثبت آثار ادبی هنری را اجبار نمی داند و لذا در ماده6 لایحه پیش نویس آثار را تنها به لحاظ آفرینش آنها و بدون در نظر گرفتن شیوه یا شکل ارائه مورد حمایت قرار می دهند. به عبارت دیگر، ثبت اثر در ایران از شرایط شناسایی اثر و برخورداری آن از حمایت قانونی به شمار نمی آید و موجد حق تلقی نمی شود. اما در حقیقت، به جهاتی که بیشتر به سود مؤلف است ثبت اثر ضرورت دارد از جمله اینکه عمل ثبت امارۀ شناسایی مالک اثر است، در هنگامی که حقوق مادی و معنوی او در معرض تجاوز قرار می گیرد، در مقام اثبات او در دادگاه مفید است.
اگرچه معاهدات بین المللی مربوط به حقوق مالکیت ادبی و هنری به ویژه کنوانسیون برن حمایت از حقوق مؤلف را مشروط و موکول به ثبت آن ندانسته اند و اثر را به محض ایجاد و پدیدآمدن قابل حمایت می دانند. اما بطور کلی پدیدآورنده ای که قصد دارد از مزایای مادی و معنوی یک اثر استفاده کند یا به اشخاص ثالث اجازه دهد از آن استفاده کنند می تواند ثبت آن را تقاضا کند.
لازم به ذکر است که ثبت و اعطای مجوز دو مقولۀ جدای از هم می باشد. ثبت اختیاری است و کلیۀ آثار مورد حمایت قانون را در برمی گیرد و از حیث اثبات آفرینش اثر می تواند قرینه ای برای انتساب اثر به پدیدآورنده محسوب گردد در حالی که گرفتن مجوز جهت تکثیر و انتشار آثار الزامی است. ثبت اثر، اجازۀ انتشار آن نیست و به عبارت دیگر ثبت اثر، کارکردهای مجوز را ندارد و بالعکس.273
طبق ماده 21 ق.ح.ح.م.م. «پدیدآورندگان می توانند اثر و نام و عنوان و نشانۀ ویژۀ اثر خود را در مراکزی که وزارت فرهنگ و هنر274 با تعیین نوع آثار آگهی می نماید، به ثبت برسانند». لذا پدیدآورنده اثر یا وکیل قانونی و قائم مقام قانونی پدیدآورنده اثر می توانند درخواست نامه ثبت اثر را تکمیل و ارائه نمایند. لیکن در مورد آثار مشترک چه کسانی می توانند درخواست ثبت ارائه دهند؟ همانطور که گفته شد، هرگاه چند شخص در پدیدآوردن اثری دخالت داشته باشند، اثر مزبور متعلق به همۀ آنها و ملک مشاع پدیدآورندگان است. دخالت اشخاص تنها فعالیت هایی را در برمی گیرد که بتواند در جنبۀ ادبی و هنری نقش داشته باشد و به عبارت دیگر ابتکاری، ابداعی و یا به تعبیری اصیل باشد.275
با استناد به بند (ت) ماده 1 آیین نامۀ اجرایی ماده 21ق.ح.ح.م.م.ه مصوب 1350، در صورتی که اثر مشترک باشد، مشخصات پدیدآورندگان و کلیۀ اشخاص حقیقی و حقوقی صاحب حقوق مادی و معنوی در درخواست نامه قید گردیده و درخواست نامه توسط دو یا چند پدیدآورنده اثر

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد اثر مشترک، قانون مدنی، حقوق انگلیس، حق مالکیت Next Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد اثر مشترک، نقض حقوق، مالکیت صنعتی، مالکیت فکری