منابع پایان نامه ارشد درباره نظام اجتماعی، اعتماد تعمیم یافته، حقوق شهروندی، حقوق و تکالیف

دانلود پایان نامه ارشد

مشارکت در خیر جمعی بر می انگیزد، سبب کارایی بیشتر آنها در فعالیت عمومی نیز می گردد. (یوسفی و هاشمی، 1387: 5)
عناصر سه گانه مذکور در تعریف جانوسکی (1997) از شهروندی روشنی بیشتری یافته است:
شهروندی عضویت فعال یا غیر فعال افراد در ملت- دولت با حقوق و تکالیف عام گرایانه ی مشخص و در یک سطح مشخص از برابری است (جانوسکی، 1997: 9) در تعریف جانوسکی، چهار نکته اساسی مطرح گردیده است:
اول: شهروندی با عضویت در ملت- دولت شروع می شود.
دوم: شهروندی دارای حقوق و تکالیف معینی است.
سوم: حقوق شهروندی عام است. این حقوق شامل حقوقی است که در قالب قانون درآمده و برای کلیه شهروندان جاری است.
چهارم: شهروندی حاکی از برابری حقوق و تکالیف در محدوده ای خاص است. (جانوسکی، 1997: 10)
وقتی فرآیندی از سه سطح مورد نظر در تئوری کلمن، طی شود و آن عبارت است از: اثرات ویژگی های نظام بر محدودیت ها یا جهت گیری های کنش گران شهروند؛ کنش های کنشگران شهروندی که در درون سیستم هستند؛ و ترکیب یا کنش متقابل آن کنشها، که رفتار سیستمی را ایجاد می کند. بنابراین، آن سطح از اخلاق شهروندی که در سطح نظام اجتماعی دیده می شود، در ابتدا می شود آن را ناشی از ویژگی های ساختاری نظام مثلا ساختار فرهنگی یا ساختار اقتصادی دانست و رفتار مشاهده شده درسطح نظام اجتماعی را بر اساس همان سطح ساختاری یعنی کلان به کلان تبیین نمود که البته این یک جزء سطحی از مشاهده رفتار نظام است که اجزایس دیگر را در فرآیند شکل گیری رفتار نظام، میان بر زده است و از آن سطوح دیگر غفلت شده، درسطح نظام باقی مانده است و تنها یک قضیه ی کلان اجتماعی بیان گردیده است. هر پدیده اجتماعی از جمله پدیده تظاهر اخلاق شهروندی، بدون زمینه اجتماعی و ساختاری جامعه اش، قابل تصور نیست. بنابراین ویژگی های ساختار فرهنگی، اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، علمی و … محدودیت ها و جهت گیری های خاصی برای شهروندان جامعه ایجاد می کنند و شهروندان با قرار گرفتن در ظرف فرهنگی، اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، علمی و … خاصی، نوع خاصی از رفتار شهروندی را از خود بروز می دهند و جریانی از این ویژگی های نظام اجتماعی به سوی شهروندان شکل گرفته و ارزشها، هنجارها و شیوه هی خاصی از رفتار و نیز احساس تعهد نسبت به رعایت قوانین و مقررات اجتماعی، رعایت حقوق و منافع سایرین، روش های خاصی از تعامل شهروندان با یکدیگر و با محیط و ضمائم محیطی و نیز نحوه خاصی از ادب و نزاکت و رعایت احترام و درجات متفاوتی از نوع دوستی و همبستگی اجتماعی و همچنین کیفیت بهره برداری از امکانات و منابع موجود در جامعه را به شهروندان القاء می کنند و افراد شهروند متاثر از ارزشهای القا شده و تحت تاثیر هنجارها و شیوه های تعامل موجود در نظام اجتماعی، جهت گیری های معینی در بروز رفتار شهروندی اتخاذ می کنند. جهت گیری هایی که می تواند آنه را در اخلاق شهروندی و تعامل و سلوک و ادب و نزاکت و ارزشهای شهروندی، استعلا و یا آنها را انحطاط بخشد (خلفی، 1383: 157-8).
بر طبق نظریه کلمن، آنچه از رفتار شهروندان در سطح سیستم قابل رویت است “در واقع برآیند کنشهای اجزای تشکیل دهنده آن است آگاهی از اینکه چگونه کنش های این اجزا با هم ترکیب می شوند و رفتار سیستمی را به وجود می آورند می توانند قابلیت پیش بینی بیشتری فراهم کنند تا تبیینی که بر پایه روابط آماری و ویژگی های سطحی سیستم استوار است” (خلفی، 1383: 157). در تبیین رفتار شهروندان نیز، ‌باید توجه خود را بر نظام اجتماعی که رفتارش را می خواهیم تبیین کنیم، متمرکز نماییم و کانون تبیین باید معطوف به نظام، به منزله ی یک واحد باشد نه بر افراد دیگر اجزای تشکیل دهنده آن” (کلمن، 1377: 14).
اعتماد را می توان یکی از ابعاد سرمایه اجتماعی در ارتباط با موضوع شهروندی و کنش های مدنی دانست. هر چقدر که افراد بتوانند به دیگر شهروندان و همچنین به نهادهای اجتماعی و حکومتی در درون جامعه بیشتر اعتماد کنند و همچنین احتمال اینکه آنها در کنش های جمعی برای دستیابی به خیر عمومی شرکت کنند و همچنین احتمال اینکه آنها حقوق دیگران را به رسمیت شناخته و خود را در قبال آن مسئول بدانند نیز بیشتر خواهد بود. اعتماد را می توان به سه دسته اعتماد شخصی (اعتماد به دوستان، آشنایان، افراد خانواده)، اعتماد تعمیم یافته (اعتماد به تمامی شهروندان اعم از شناخته شده و شناخته نشده) و اعتماد نهادی (اعتماد به نهادهای حکومتی و قانون) تقسیم کرد. اعتماد تعمیم یافته می تواند بدگمانی درباره انگیزه های دیگران را از بین ببرد و نگرانی درباره عمل متقابل افراد را کاهش دهد. بنابراین اعتماد تعمیم یافته می تواند در زمینه مشارکت در امور اجتماعی و مشارکت مدنی نقش مستقیم داشته باشد… هرچقدر که احساس تعلق و وابستگی اجتماعی در شهروندان بیشتر باشد،آنها به احتمال بیشتری در کنش های مدنی درگیر می شوند، مسئولیت های اجتماعی بیشتری را متقبل شده و در زمینه احقاق حقوق خود و دیگر شهروندان فعالیت می کنند (میرزابیگی، 1389: 120).

شهروند و شهروندی
امروزه نقش شهروندی در فرآیند توسعه کشور هاي مختلف مسلم فرض شده، لیکن در بسیاري از جوامع آگاهی کامل از موضوع که منجر به طرح برنامه هاي عملی شود، به دست نیامده است. به عبارت دیگر، با وجوداتفاقِ نظري در باب مطلوب بودن مفهوم، هنوز توافق کامل بر سر کاربرد آن وجود ندارد، چرا که شهروندي داراي تفاوت و تنوع شدید مفهومی و معنایی است. به طوري که حتی در گفتگوهاي روزمره در زمینه تربیت ” شهروند خوب” به عنوان هدف جامعه، معناي آن دقیقاً روشن نیست. بر همین اساس، جهت دستیابی به تعریف و درك مناسب شهروندي، مراجعه به تحولات تاریخی و نظري آن ضروري به نظر می رسد. باید دانست که «شهروندي نه تنها به موقعیت قانونی، بلکه به آرمان هاي هنجار دموکراتیک باز می گردد و قصد ارائه موقعیت و هویت مشترك و عام را دارد که به پیوند و همبستگی میان اعضاي جامعه کمک می کند» (دایره المعارف فلسفه، 2000: 42).
این مفهوم معرف عضویت سیاسی اجتماعی است که رابطه متقابل میان فرد، دولت و نهادهاي مختلف در هر جامعه را بازتاب می دهد. بنابراین، شهروندي به مثابه ایده اي ارتباطی به خوبی آشکار می سازد که در مدیریت شهري، همکاري میان افراد براي اداره زندگی شان ضروري است و به عنوان یک ایده دو جانبه فرد را ضمن برخورداري از حقوق، از تعهد نسبت به دیگران رها نمی داند و چنانچه از معنا و جوهره واقعی برخوردار شود، به رفتارهاي خودسرانه اجازه بروز نمی دهد (شیانی، 1388: 2).

مفهوم شهروندی همواره یک مساله مبهم و مشکل ساز بوده است. اول اینکه دارای ساختاری مبهم در ذهن افراد جامعه است. دوم اینکه عده ای از افراد ممکن است آن را به عنوان میهن پرستی و یا وطن پرستی با تعصب و یا اینکه آن را به عنوان اصول اخلاقی و اخلاقیات و برخی آن را به عنوان اسطوره و افسانه و گاهی بعضی از افراد آن را صرفا به عنوان محل جغرافیایی بدانند. دوم اینکه برداشت های فردی افراد تا طراز فکر جمعی کشور که به عنوان جامعه نامیده می شود با یکدیگر متفاوت است (برلاچ35، 1996 به نقل از احمدی، 1389: 21).
شهروندی زائیده زیستن در دنیای معاصر بوده و با تاکیداتی تازه در تلاش است با ایجاد تفاهم در زندگی اجتماعی، راه پیشرفت و ارتقای جامعه را هموار سازد. شهروندی طرح سوالاتی است در ارتباط با ماهیت جامعه، عدالت، مراقبت، مسئولیت، دولت، آزادی، تعاملات اجتماعی36، احترام به ویژه ارزش ها، که علاوه بر نوع ارتباط هر فرد با چنین موضوعاتی، نوع واکنش افراد را نیز شامل می شود. شهروندی با حقوق انسانی در زندگی اجتماعی پیوند خورده است و وظایف و مسئولیت ها را در بین افراد جامعه توزیع می کند و در نهایت امکان مشارکت افراد در فعل و انفعالات اجتماعی را فراهم می سازد (واحد چوکده، 1384، به نقل از احمدی، 1389: 21).
شهروندی یک مفهوم سیال37 است. یک شهروند به مهارت، دانش و ارزشهایی نیاز دارد که به عنوان یک شهروند فعال در جامعه شناخته شده و بتواند در یک جامعه دموکراتیک زندگی کند. یک شهروند باید بتواند با چالش ها و مشکلاتی که در آینده با آنها مواجه می شود، رو به رو شود. او باید شرکت کننده ای فعال در جامعه ای محلی، ملی و بین المللی و جهانی باشد (یاگوس، 2005، به نقل از احمدی، 1389: 22).
شهروندی به این مفهوم اشاره دارد که ما چه کسانی هستیم و بچه های ما در حال رشد و تبدیل شده به چه افرادی هستند. این مفهوم به معنای چگونه با هم زیستن است. شهروندی یک مفهوم هنجاری است که از نقطه نظر اخلاقی مهم است. و به این معنا است که فکر و عقیده وفاداری را چه کسی یا چه چیزی به ما می دهد و ما چگونه با دیگر شهروندان ارتباط پیدا می کنیم و دیدگاه ما از جامعه مطلوب و ایده آل چیست (سیرز و هبرت، 2005 به نقل از احمدی، 1389: 22).
مطالعات نشان می دهد که مفهوم شهروندی حداقل شامل 4 عنصر اصلی هویت ملی، تعلقات اجتماعی، فرهنگی و فراملیتی، نظام اثربخش حقوقی و مشارکت مدنی و سیاسی می باشد. این مفاهیم دارای ارتباط درونی و تعامل با یکدیگرند و در حقیقت چهره انعکاس یک واقعیت می باشند(سیرز و هبرت، 2005 به نقل از احمدی، 1389: 24).
شهروندی موقعیت و منزلتی است که دربردارنده مجموعه حقوق و وظایف قانونی است و رفتارهایی در موقعیت قانونی و شرایط غیر رسمی را شامل می شود. از سوی دیگر شهروندی بازتاب برخورداری از حقوق و عمل به وظایف است که بارزترین نماد آن مشارکت در جامعه است. همچنین دربردارنده نوعی احساس تعلق و هویت است که با وفاداری و مسئولیت پذیری نتیجه می دهد. این تعریف ناظر بر عناصر اخلاقی، شناختی و رفتاری در حوزه های مدنی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی است که تعامل میان آن ها وضعیت شهروندی را شکل می دهد (شیانی، 1388: 6-7).
فرهنگ لغت بین المللی جدید وِبستر، شهروندی را عضویت در یک اجتماع می داند. کیفیت سازگاری وتعدیل و به عهده گرفتن مسئولیت یا سهم داشتن یک فرد در اجتماعش و همکاری با آن، به طوری که یک فرد از حقوق مدنی و امتیازات یک انسان آزاد برخوردار می شود؛ به حکومت وفادار است و مستحق محافظت متقابل از سوی دولت و نیز برخوردار از حقوق شهروندی می باشد. با قدری تقلیل می توان گفت که شهروندی به رابطه بین حکومت کننده و حکومت شونده بر می گردد که در آن مسئولیت پذیری دو طرفه وجود دارد. پس شهروندی یک شان است. شانی که به واسطه عضویت در یک دولت- ملت و یا یک قلمرو سرزمینی مشخص به فرد داده می شود و فردی که این شان به او اعطا شده و یا این شأن را به طریقی به دست آورده است، از حقوق و مزایا و به تبع آن تعهداتی متناسب با آن حقوق و مزایا برخوردار می گردد(احمدی، 1383: 39).
تعدادی دیگر از تعاریف شهروندی بر شهروند خوب بودن متمرکزند،که شامل شناخت حقوق شهروندی و البته تمایل به داوطلب شدن در فعالیت ها می باشد(ژانوسکی، 1998 به نقل از احمدی ، 1383: 39).
این تمایل به داوطلبی به معنای تمایل به انجام تعهدات شهروندی است.یک شهروند خوب، شهروند با فضیلت است. شهروند بافضیلت، شهروندی است که منفعت و خیر عمومی را بر منفعت و خیر خصوصی خود ترجیح می دهد. فضیلت شهروندی بیشتر در بحث جمهوری خواهان مطرح می گردد. آنان فضیلت را هم برای شهروندان و هم برای حاکمان ضروری می دانند(احمدی، 1383: 39).
جیسن وود38 بر این نظر است که یک تعریف کارا39 از شهروندی می تواند به صورت زیر ارائه شود:
«شهروندی نه تنها یک شان قانونی بلکه به یک ایده آل دموکراتیک هنجاری بر می گردد. هدف از شهروندی تدارک یک شأن و هویت مشترک است که به یکپارچگی اعضای جامعه کمک می کند» (وود، به نقل از احمدی، 1383: 40).
سامرز و ترنر شهروندی را یک فرآیند می دانند. سامرز شهروندی را به عنوان یک شأن بلکه به عنوان یک فرآیند نهادی شده تعریف می کند که عبارت است از یک مجموعه از اعمال و کردارهای به صورت نهادی جایگیر شده که محتمل الوقوع و مشروط می باشند و به وسیله شبکه های روابط واصطلاحات سیاسی ای به وجودمی آیندکه بر عضویت و حقوق و وظایف عام و همه شمول در یک اجتماع ملی تاکید می

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درباره حقوق بشر، حقوق شهروندی، تخصیص منابع، حوزه عمومی Next Entries منابع پایان نامه ارشد درباره جامعه مدنی، قانون اساسی، تربیت شهروندی، مسئولیت پذیری