منابع پایان نامه ارشد درباره منابع اسلامی، مخاصمات مسلحانه، حقوق بشر، حکومت اسلامی

دانلود پایان نامه ارشد

دربارة مورد جدي نقض حقوق بشر به وسيله حكومت پل پوت بپردازد. كميسيون، در نهايت ، گزارشي را به تصويب رساند كه در آن حوادثي كه در كامبوج اتفاق افتاده بود با عبارات «بي نظرانه» بيان شده بود بي آنكه سخني از كشتار جمعي به ميان آيد. مسأله به همين جا پايان يافت. اتهام كشتار جمعي نيز كه به زبان نمايندة شوروي و ويتنام در 1979 به ترتيب در شوراي امنيت و مجمع عمومي جاري شد و مجدداً از زبان نماينده ويتنام در 1980در مجمع عمومي شنيده شد طنيني نداشت. بار ديگر اين اتهام كه انصافاً به نظر من بي وجه نبود تلاشي براي مشروع جلوه دادن مداخلة ارتش ويتنام (متحد شوروي) در كامبوج تلقي شد و بدين ترتيب قتل عام مردم بدون كيفر ماند»1.
بسياري از اسيران جنگي براي كار در پروژه هاي مختلف در ارتباط با بازسازي نواحي تخريب شده همچنين احداث بناها و ساختمان هاي جديد ، كار در مزارع، ساختن سدها و… مورد استفاده قرار گرفتند و وضعيت حقوقي بسياري از آن ها را از حالت اسير بودن به غير نظامي تبديل نمودند تا از شمول همان قواعد حقوقي موجود و مختصري كه در مورد اسيران جنگي از قبيل تدوين و به اجرا گذاري نيز خارج شوند از جمله اين كه فرانسه به اسيران آلماني دو پيشنهاد داد كه يا به همان حالت اسارت باقي بمانند يا در اردوگاههاي كار فرانسه داوطلبانه كار كرده و پس از گذشت دو سال به كار گران تابع فرانسه تغيير وضعيت دهند. بدين لحاظ تجديد نظر در قواعد و قوانين موجود در خصوص حقوق اسيران جنگي و در نظر گرفتن حقوق بشردوستانه جديد ، بعنوان بخشي از حقوق جنگ در گستره سريع تدوين و توسعه حقوق بين الملل مورد توجه قرارگرفت .
هر چند در خلال جنگ جهاني دوم ، كنوانسيونهاي موجوددرباره حمايت از قربانيان جنگ داراي اثرات مثبت فراواني بود و توانست قشر زيادي از اسيران را شامل شده و تعدادي از اردوگاههاي زندانيان جنگي را زير پوشش خود قرار دهد بود ولي در عين حال نياز به تجديد نظر و بسط قوانين جنگ در اين خصوص بخوبي احساس مي شد و اين نياز بر پايه دو اصل قرارداشت :
1- دربسياري ازحوزه ها حقوق موجود ناقص ومبهم بود .
2 – حتي درحوزه هايي كه وضوح بيشتري به چشم مي‌خورد ، نقص‌هاي مكرر لزوم تدوين مكانيسم تازه‌اي را جهت رفع اين نواقص مي‌كرد .

گفتار دوم : وضعيت اسيران پس از جنگ جهاني دوم
درجريان جنگ جهاني دوم در مورد تفسير عبارت «كار در رابطه‌ي ‌مستقيم با عمليات نظامي» مباحثات شديدي در گرفت، زيرا خصيصه جنگ تام 1939 عملاً هر منبع اقتصادي متخاصمان را درجهت هدفهاي نظامي شامل مي شد.
مشكلات ناشي از تفسير عبارت مذكور و ساير ابهامات و نارسائيهاي عهدنامه 1929 موجب گرديد تا در مقررات عهد نامه سوم، قواعد دقيقي (در مواد 49 تا 57) در ارتباط با اشتغال به كار اسيران گنجانيده شود. در اين عهدنامه، «براي آن كه كار (مجاز برابر مقررات عهدنامه) تغيير ماهيت ندهد و به بهره كشي غير انساني يا مشاركت غير اخلاقي جهت تقويت نيروي جنگي كشور اسير كننده نينجامد ، نوع كاري كه اسيران مكلف به انجام آنند دقيقاً مشخص و معين گرديد : امور خدماتي اردوگاهها، امور كشاورزي، امور صنايع توليدي يا استخراجي يا كارخانه اي، امور حمل و نقل و بسته بندي كالاها، فعاليتهاي بازرگاني يا هنري، خدمات خانه داري و خدمات عمومي (مواد 49 تا 57).
هيچ يك از كارهاي مذكور نبايد داراي خصيصه يا هدف نظامي باشند. در مقابل بكارگيري اسيران در كارهاي مضر، توهين آميز و خطرناك (از جمله خنثي كردن مين) ممنوع است (ماده52). مبادرت به عمليات خطرناك چنانچه با رضايت كامل شخص اسير باشد، مجاز است. ليكن در اين حالت اسير بايد يك دوره تخصصي را بگذراند و وسايل حمايت مناسب در اختيار داشته باشد.
پس از جنگ جهاني دوم ، تشكيل كميته ي بين الملل بشردوستانه و قابل اجرا در برخورد هاي مسلحانه مورد نظر بود . در هفدهمين كنفرانس بين المللي صليب سرخ كه در1948 در استكهلم برگزار و مقرر شد، كه متن حاصل در كنفرانس ديپلماتيك مطرح گردد . كنفرانس ديپلماتيك مزبور تحت عنوان (كنفرانس ديپلماتيك براي ايجاد كنوانسيونهاي بين المللي جهت حمايت ازقربانيان جنگ )‌ باحضورنمايندگان 64 كشور هدف خود را چنين مطرح ساخت :
تجديد نظر دركنوانسيون 1929 در مورد بهبود وضع افراد بيمار و مجروح ارتش در جنگ
تجديد نظر در مواد كنوانسيون دهم 1907 لاهه
تجديد نظر در مواد كنوانسيون 1929 مرتبط با رفتار با اسيران جنگي
ايجاد كنوانسيوني جهت حمايت از افراد عادي در ايام جنگ .
تجديد نظر در موادكنوانسيون 1929 ، منجر به تدوين كنوانسيون سوم ژنو در مورد اسيران و زندانيان جنگي شد . اين كنوانسيون ، ضمن تجديد نظري كه در تقسيم بندي اشخاص رزمنده كرد ، حق برخور داري از حقوق اسيران جنگي بودن را توسعه داد و گروههاي جديدي را نيز محق به استفاده از اين امتيازات دانست، كه عبارتند از: كساني كه بدست دشمن اسير شده اند ، ازجمله افراد غير نظامي ، هواپيماهاي نظامي ، افراد ساكن در مناطق اشغالي كه با نيروهاي اشغالگر در نبردند و… همچنين سربازان نيروهايي كه حكومتهاي آنان مورد شناسايي دولت متخاصم قرار نگرفته است و… .
باتغييراتي كه پروتكل موصوف در شرط هاي رزمنده بودن به وجود آورد ، به تبع تعداد گروههاي حائز شرايط برخورداري از وضعيت اسيران جنگي نيز افزايش يافت و قوانين و مقررات ناظر بر رفتارها و برخوردهاي ملحوظ دركنوانسيون سوم ژنو در مورد اسيران جنگي را بهبود بخشيد .

مبحث سوم : رویکرد اسلام به جنگ و خشونت
با مطالعه تاریخ در می‌یابیم که جنگ، خشونت و خونریزی واقعیت اجتناب‌ناپذیر حیات بشری بوده و تلاش‌های مصلحان برای مقابله با این پدیده مخرب و تهدیدگر حیات و شأن انسانی، در عمل به نتیجه نرسیده و نتوانسته است جنگ را منتفی کند.به جرأت می‌توان ادعا کرد ادیان الهی و مصلحان مذهبی از جدی‌ترین مدافعان نفی جنگ و خشونت هستند، به ویژه دین مبین اسلام و پیامبر عظیم‌الشأن که منادی وحی است و کلام و پیام خداوند را به مردم ابلاغ می‌کند و نیز تداوم دهندگان راه پیامبر یعنی امامان بزرگوار که رسالت هدایت را تمام و کمال به انجام رسانده و خواهند رساند.آیات، روایات و نیز سیره و سنت، همه نشان از نفی جنگ دارند. در قرآن به صراحت اعلام شده که خداوند تجاوزگر را دوست ندارد2، به مخاطب قرآن دستور داده شده که آغازگر جنگ نباشد. پیامبرش را پیامبر رحمت و مودّت معرفی می‌کند، امین، نذیر، بشیر و … از القاب پیامبراست و نام دین را اسلام، به معنای صلح و دوستی انتخاب می‌کند؛ اسلام هدف را تعالی انسان و رهایی از بندگی می‌داند و …با این همه کسانی که دین و مذهب را عامل تهدیدکننده‌ای در مقابل منافع و مطامع خویش می‌بینند و تلاش در تخریب جامعه دینی و اعتقادات مذهبی افراد مومن و معتقد دارند، از شیوه ناپسند اتهام و هوچیگری بهره برده و از تمامی امکانات موجود استفاده می‌کنند تا اسلام را دینی جنگ طلب و حکومت اسلامی را حکومت مبتنی بر شمشیر و … معرفی کنند و با تکیه بر آیاتی از قرآن که موید ترغیب مؤمنان به جنگ3 و قتل مشرکان و اخراج آنان از وطن‌شان4 و … است، سعی در ارائه چهره خشن و ستیزه‌جویی از اسلام دارند.
در مقابل این تحرکات، آنچه به شناسایی و شناساندن چهره واقعی و اهداف اسلامی کمک می‌کند، مطالعه عمیق و دقیق منابع اسلامی است. آشنایی با علوم قرآنی و احاطه به شأن نزول و ترتیب نزول آیات و ارتباط آنان با یکدیگر، مقید و مشروط بودن آیات و … که دانش ویژه‌ای را می طلبد و نیز سیره‌شناسی و قدرت تحلیل و تفسیر وقایع و اتفاقات زمان پیامبر و ائمه و ارائه دلایل محکم و متقن بر اساس تطبیق موارد با اهداف عالی خلقت انسانی، گامی هرچند کوچک در جهت شناساندن چهره واقعی و اصیل اسلام به جامعه جهانی است.
گفتار اول : تعریف ، تاریخچه و انواع جنگ و مخاصمات مسلحانه
بند اول : تعریف جنگ
برای ورود به هر بحث نخست باید واژه‌های کلیدی و اصلی را تعریف کرد. در زمان‌های مختلف برای جنگ واژه‌های متفاوتی استفاده شده که به برخی از آنها اشاره‌ای اجمالی خواهیم داشت.
واژه جنگ چنین تعریف شده است:«کشاکش و برخورد مسلحانه میان دو یا چند سو و در سیاست، کشاکش و برخورد مسلحانه میان دو یا چند دولت (جنگ خارجی)….5
در تعریفی سنتی، صاحبنظران، جنگ را «جدل بین دو دولت از طریق قوای نظامی با هدف برتری و غلبه بر دیگری و اعمال شرایط دلخواه پیروز»6 و «یا جدل مسلحانه بین دولت‌ها که در آن کلیه روابط صلح‌آمیز معلق شده باشد»7 تعریف نموده‌اند، اما در منابعی که به تعریف جنگ پرداخته‌اند، به این مهم اشاره کرده‌اند که عواملی سبب شده تا نتوان به تعریف جامع و مانع از واژه جنگ دست یافت. مهم‌ترین عوامل مطروحه به شرح زیر کرده‌اند:تحولات اجتماعی و تأثیر این تحولات بر روند حاکم بر روابط دولت‌ها، حذف ضرورت وجود برخورد مسلحانه از جنگ‌ها، سلطه اقتصادی و طرح جغرافیای اقتصادی، صنعتی شدن جامعه و تقسیم‌بندی قدرت‌های حاکم، تغییر هدف‌های کشورها و به تبع آن دگرگونی جنگ‌ها و تغییر ماهیت آن از جنگ میان دولت‌ها به مخاصمات مسلحانه داخلی، تنوع جنگ‌ها و پیدایش انواع جنگ‌های جدید (رهایی‌بخش، هسته‌ای، محدود، شیمیایی و …).
پس از جنگ جهانی دوم روابط میان دولت‌ها و به طور طبیعی منازعات، اختلاف‌ها و مخاصمه‌های مسلحانه، دگرگونی‌های بسیاری را تجربه کرد که همین امر ناممکن بودن تعریف کامل از جنگ را توجیه‌پذیر می‌کرد، از جمله:جنگ سرد و رقابت میان دو بلوک شرق و غرب، مبارزه با استعمار و بروز پدیده استعمار نو، فروپاشی شوروی و تبدیل نظام دو قطبی به نظام تک‌قطبی و تأثیر این امر به تغییر ماهیت جنگ‌ها از «جنگ به وکالت» از قدرت‌ها به جنگ‌های هویت‌طلبانه با مشخصه قومی و مذهبی8 ارائه نظریه برخورد تمدن‌ها و بحران عمومی صنعت‌گرایی که موجد جنگ‌های جدید با اهدافی متفاوت و شیوه‌های مبتنی بر فناوری و ارتباطات و بر مبنای این تفکر، که «جنگ اقدام به خشونتی است که به آخرین حد رسیده باشد» استوار است.9دگرگونی‌های مذکور که منجر به دگرگونی در تفکر نظامی و شیوه جنگیدن شده است، سبب شده که در اسناد بین‌المللی نیز به جای واژه جنگ از واژه‌های «توسل به زور»10، تجاوز11، خشونت، حمله مسلحانه و … استفاده شود.
واقعیت این است که با وجود تلاش جهانی برای نفی جنگ و ممنوعیت آن در روابط میان دولت‌ها و ملت‌ها، جنگ همچنان به عنوان دغدغه فکری جامعه جهانی مطرح است به ویژه زمانی که با مروری کوتاه بر حوادث و اتفاقات دوره معاصر در می‌یابیم که در حداقل 3/1 کشورهای عضو سازمان ملل متحد جنگ و درگیری، زندگی عادی انسان‌ها را مختل کرده است.
برای آشنایی با تعریف جنگ در اسلام، باید به منبع اصلی یعنی قرآن کریم مراجعه کرد. در قرآن برای جنگ از سه واژه استفاده شده است: حرب، قتال، جهاد. به تعبیری واژه حرب به هیچ وجه در بر گیرنده مفهوم جنگ اسلامی نیست و دو واژه دیگر یعنی جهاد و قتال با قید فی سبیل الله همراه است.12 واژه‌ای که در منابع اسلامی استفاده شده، واژه جهاد است. «ماهیت جهاد در اسلام، یک سلسله عملیات نظامی و خشونت‌آمیز توأم با قتل، کشتار و تخریب نیست و هیچ نوع انگیزه مادی و فاقد ارزش‌های معنوی و الهی نمی‌تواند مجوزی برای جهاد محسوب شود. جهاد یکی از فرایض الهی و عبادی است.»13
لازم به ذکر است که مقوله جهاد در گفتاری جداگانه به طور مفصل نقد و بررسی خواهد شد. در این بحث تنها به این نکته اکتفا می‌شود که به دلیل مبنای الهی و غیر مادی جهاد و جنگ در اسلام، تغییر و تحولات اجتماعی نمی‌تواند تغییری در نفس امر ایجاد کند و امور ممنوعه و منتفی شده را در چرخشی بر مبنای زمان و مکان، مباح و جاری گرداند. حال آن که با عنایت به موارد مذکور در تعریف جنگ مشاهده شد که فناوری و پیشرفت مادی انسان منجر به توسعه و تجهیز سلاح‌ها در جهت نابودی انسان‌ها و بروز جنگ‌های جدید شده و تهدیدی علیه انسانیت به شمار می‌رود.
بند دوم : تاریخچه و ریشه‌یابی بروز پدیده‌ی جنگ
مطالعه‌ی سیر تاریخ بشری بیانگر این واقعیت تلخ و گزنده است که قدمت جنگ، نزاع، درگیری و خشونت به قدمت

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درباره سازمان ملل متحد، سازمان ملل، قوه قاهره Next Entries منابع پایان نامه ارشد درباره حقوق بشر، حقوق بشردوستانه، حقوق بین‌الملل، حقوق اسلامی