منابع پایان نامه ارشد درباره مدیریت بحران، چرخه زندگی، سوانح طبیعی، ورشکستگی

دانلود پایان نامه ارشد

برای برطرف کردن شرایط غیر عادی است ، به گونه ای که منافع اساسی سازمان حفظ گردد( یقین لو، 1383).
هدف اصلی مدیریت بحران ، برداشتن گام های صحیح و ارائه مراقبتهای لازم تا اطمینان حاصل نماییم که تاثیرات منفی ناشی از یک مسئله یا بحران، چه بر تصویر سازمان نزد عموم مردم و چه بر عملکرد آن ، تحت کنترل و تا حد امکان محدود شده اند. به طور کلی این اعتقاد وجود دارد که به خطر افتادن شهرت یک بنگاه، بزرگترین خطر در طی یک بحران محسوب می شود( کوستر، 2004)20.
انواع بحران
نویسندگان طبقه بندی گوناگونی از انواع بحران ها ارائه نموده اند که به برخی از آن ها اشاره می کنیم:
طبقه بندی بحران ها از لحاظ نا گهانی بودن یا تدریجی بودن آن ها:
بعضی از بحران ها به صورت ناگهانی و یک دفعه بوجود می آیند و اثرات ناگهانی بر محیط درونی و بیرونی سازمان می گذارند. به این بحران ها بحران ناگهانی می گویند. درمقابل این بحرانها، بحران های تدریجی وجود دارند که از یکسری مسائل بحران خیز شروع می شوند و در طول زمان تقویت شده و تا یک سطح آستانه ادامه و سپس بروز پیدا می کنند. برای مقایسه بحران های ناگهانی و تدریجی می توان از شش ویژگی کلیدی استفاده کرد. بحران های ناگهانی با سرعت به وجود می آیند؛ قابلیت پیش بینی کمی دارند؛ آشکارند؛ از یک رویداد مشخص یک دفعه ای شروع می شوند؛ در یک زمان ثابت به وقوع می پیوندند؛ و از عدم انطباق سازمان با یک جنبه یا تعداد کمی از جنبه های محیطی حاصل می شوند؛ در مقایسه، بحران های تدریجی به صورت تدریجی و تجمعی به وجود می آیند؛ قابلیت پیشبینی زیادی دارند؛ واضح و روشن نیستند؛ نقطه شروع آن ها از یک سطح آستانه است؛ با گذشت زمان احتمال وقوع آن ها بیشتر می شود و از عدم انطباق سازمان با چندین جنبه از محیط به وجود می آیند(پتر و لیچنتال ،1999)21
طبقه بندی بحران ها از دیدگاه میتراف و انگانس( میتراف و انگانس، 1381):
بحران های اقتصادی: مانند اعتصاب های کارگری، سقوط بازار، کاهش درآمدهای اصلی.
بحران های اطلاعاتی: مانند از دست دادن اطلاعات خصوصی و محرمانه، دست کاری اطلاعات کلیدی.
بحران های مادی: مانند از بین رفتن تجهیزات و وسایل اصلی سازمان.
بحران های منابع انسانی: مانند ازدست دادن کارکنان کلیدی
بحران های حسن شهرت: مانند شایعه و تهمت به سازمان
بحران های رفتارهای ناشی از بیماری روانی: مانند گروگان گیری و عملیات تروریستی
بحران های فاجعه های طبیعی: مانند زلزله، آتش سوزی، سیل
طبقه بندی بحران ها با توجه به چگونگی بوجود آمدن آنها(بابایی اهری، 1382):
بحران هایی که از درون سازمان نشات می گیرند: این بحران ها را می توان مسائل و مشکلات تولید، ارتباطات، نقص در سخت افزار یا نارسایی نرم افزار، مشکلات پروژه های عمد سازمان، موارد مربوط به مدیریت مالی، تعرض درونی میان نیروی کار یا بین نیروی کار و مدیریت عنوان کرد. در این گونه بحران ها معمولا کارکنان یا مدیران مورد سرزنش قرار می گیرند؛ ولی اغلب اوقات فقدان تفاهم، ارتباطات یا هماهنگی موجب این بحران ها می گردند. بحران های درون سازمانی منتظره هستند و کارکنان معمولا ان ها آگاهی دارند؛ اما به دلایلی کاری برای پیششگیری از آن انجام نمی دهند.
بحران های که از بیرون، سازمان را تحت تاثیر قرار میدهند: این بحران ها برعکس بحران های درون سازمانی، سازمان را یکباره در کام خود فرو می برند. نمونه این بحران ها را می توان دست بردن در فراورده های، خرابکاری و سوء استفاده از کامپیوتر و شبکه کامپیوتری سازمان دانست.
بحران هایی که از رابطه سازمان ها با دولت ها سرچشمه میگیرد: اکثر زمینه های تجاری و کسب و کار با موسسات دولتی، محلی، ملی، بین المللی تنظیم می شوند. برای مثال شرکتی امکان دارد بازار خود را به این علت که دولت کشور وارد کننده کالا معیارهای جدیدی وضع می کند به طور ناگهانی از دست بدهد یا سازمان های تولیدی کشوری، یکباره با ورود کالاهای ارزان قیمتی مواجهه شوند که بازار کالاهای داخلی را علی رغم مقررات برای جلوگیری از این پیشامد تحت سلطه خود قرار می دهند. اگر دولت ها فاقد سیاست پیشگیری از این رویدادها باشند، یا از محافظت سازمان ها تولیدی داخلی غفلت نمایند، این سازمان ها به سرعت با وضعیت بحران رو به رو می شوند.
بحران هایی که از نقش و ماهیت افراد در شرایط بحرانی پدید می آید: سالهاست که توجه نویسندگان به جنبه های روان شناختی بحران معطوف شده است. مطالعات نشان می دهد که با افزایش فشار روانی، تواناییهای فرد در تصمیم گیری به شدت پایین می آید. فشار روانی حاصل از این گونه بحران موجب می شود تصمیم گیرنده در وضعیت بحرانی دید و بینش خود را از دست بدهد و نتواند جنبه های اساسی موقعیت را درک کند.
بحران هایی که از نقش سازمان های دولتی و کارگزاران داوطلب در مقابله با بحران های حاصل از اعمال بشر به وجود می آید: دسته پنجم بحران ها از ایفای نقش شازمان ها، کارگزاران داوطلب و مقامات دولتی در مقابله با بحران های حاصل از اعمال و رفتار انسان ها به وجود می آید. پژوحش در این خصوص به واکنش های سازمانی و رفتاری نسبت به بحران و سیستم های پیشگیری یا محدود کردن اثر بحران ها می پردازد یا سایر مطالعات درباره بحران هایی را مورد بررسی قرار می دهد که پیام های فرامرزی دارند.
طبقه بندی بحران ها از لحاظ داخلی یا خارجی و فنی- اقتصادی یا سازمانی اجتماعی بودن(رضوانی، 1385).
در یک طبقه بندی میتراف بحران ها را از دو جنبه داخلی یا خارجی بودن و فنی- اقتصادی و یا سازمانی- اجتماعی بودن مورد بررسی قرارداده است.

جدول (2-1): طبقه بندی بحران ها از دیدگاه میتراف فنی- اقتصادی
بحران های فنی- اقتصادی داخلی:
بحران های فنی- اقتصادی خارجی:
کاهش میزان محصولات یا خدمات،
بروز نواقص یا سوانح صنعتی در محیط کار،
خراب شدن رایانه ها و دستگاه ها،
نارسایی در سیستم های اطلاعاتی مدیریت،
ورشکستگی مالی،
استهلاک منابع فنی و اطلاعاتی،
بحران های ملی ، دولتی و بین المللی،
بروز سوانح طبیعی،
تخریب گسترده محیط،
خراب شدن سیستم های بزرگ،
ورشکستگی سازمان های مادر،
ظهور فناوریهای جدید در بازار،
بحران های سازمانی- اجتماعی داخلی:
(4) بحران های سازمانی- اجتماعی خارجی:
قصور در انتباق یا تغییر،
تخریب عمدی دستگاه ها و رایانه ها توسط کارکنان،
شایعه سازی، بهتان زدن و شوخی های رکیک در سازمان
اخذ رشوه توسط کارکنان برای ارائه خدمات و محصولات،
ارتکاب فعالیت های غیر قانونی،
تعمیم نمادین،
تخریب عمدی سیستم ها توسط نیروهای خارجی،
شایعه سازی و بهتان زدن به سازمان،
گروگانگیری مدیران سازمان و اخذ رشوه از سازمان توسط عوامل ذی نفوذ محیطی،
جعل محصولات توسط رقبا،
اعتصاب، تحریم، آدمکشی برای اخذ امتیازات غیر قانونی،

داخلی خارجی فردی و اجتماعی- سازمانی
انواع بحران ها در آموزش و پرورش
در دنیای امروز بسیاری از سازمان ها به دلیل کم توجهی به محیط و نداشتن برنامه شناسایی و مدیریت بر آن، دچار شوک و بحران می شوند. بروز شک و بحران می تواند فعالیتهای جاری یک سازمان را مختل کرده و اعتبار آتی وآن را به خطر اندازد(خراسانی، 1384).
بحران های سیاسی: قدرت های سیاسی امروزه دارای پیچیدگی هایی هستند که روی سازمان های اجتماعی تاثیر گذارند. یکی از دلایل عمده این مسئله این است که امروزه روابط میان سازمان ها گسترش یافته و نظارت قدرت حاکم بر فعالیت های سازمان بیشتر اعمال می شود( خراسانی، 1384).
بحران ناشی از سوانح طبیعی: این گونه بحران ها بر اثر عوامل طبیعی ایجاد می گردند. از قبیل سیل ، زلزله و …(نظری، 1386).
بحران ناشی از جنگ، حملات خرابکارانه و تروریستی: مانند حمله های موشکی ، بمب گذاری و حملات انتهاری(نظری، 1386).
بحران های مالی: منظور بحران هایی است که در اثر اختلال در کارکرد نظام مالی سازمان رخ می دهد و موجب آشفتگی اساسی در سازمان می شوند. از قبیل مفقود شدن اسناد مالی با اهمیت، جعل اسناد مالی، وارد شدن خسارات شدید مالی، اختلاس، عدم تحقق درآمدها، افزایش غیر مترقبه هزینه ها، ازبین رفتن منابع تامین وجوه، شیوع رشوه، بلوکه کردن دارایی ها(خراسانی، 1384).
بحران های اطلاعاتی– امنیتی: بحرانی است که در اثر اختلال در طراحی، تجهیزات و کارکرد نظامهای حفاظتی، اطلاعاتی، امنیتی و رایانه ای در سازمان رخ می دهد و موجب آشفتگی در سازمان می شود. از قبیل تقلب و دسترسی غیر مجاز، استراق سمع در خطوط ارتباطی اطلاعاتی، افشای غیر مجاز اطلاعات حساس، ناکارآمدی سخت افزاری و نرم افزاری، مفقود شدن مدارک و اطلاعات(نظری، 1386).
مدلهای مدیریت بحران
مدل بارنت:
بارنت در مدل خود وظایف و عواملی که سازمان را قادر به استفاده مناسب از مدیریت بحران کند را تشریح می کند. در این مدل ابتدا نویسنده چهار عامل را که در مقابل مدیریت بحران وجود دارد را نشان می دهد: فشار زمانی، مسائل مربوط به کنترل، سطح تهدید، و محدودیتهای مربوط به انتخاب نوع مقابله با بحران(بودریوکس، 2006)22.

شکل (2-2): مدل مدیریت بحران، تحلیل استراتژیک بارنت

بارنت ادعا می کند این عوامل توانایی یک سازمان را برای تمرکز و مدیریت استرتژیک یک موقعیت بحرانی را کاهش می دهد. طبق این این مدل تا زمانی که این چهار عامل تحت کنترل مدیریت سازمان قرار نگیرد، مدیریت استراتژیک سازمان آغاز نخواهد شد. بارنت این مدل شش مرحله ای را به سه طبقه کلی دسته بندی می کند. شناسایی، مواجهه و پیکر بندی مجدد، مرحله شناسایی ترکیبی از هدفگذاری و تحلیل محبط است؛ این مرحله آمادگی در مقابل بحران است. مواجهه شامل ایجاد استراتژی و ارزیابی استراتژی است؛ نقطه ای که سازمان با بحران درگیر می شود. مرحله آخر نیز پیکر بندی مجدد است که در برگیرنده اجرای استراتژی و کنترل استراتژی است؛ یعنی چگونگی تطبیق سازمان با موقعیت بحرانی، به اعتقاد نویسنده در طول بحران دشواری اجرای صحیح وظایف مدیریت سازمان به صورت فزاینده افزایش می یابد(ایبید، 2003)23.
مدل گنزالس هررو و پرات:
برخی مدلهای مدیریت بحران مقایسه ای بین بحران و چرخه زندگی است . بر اساس این قیاس بحران در زمانی متولد شده و درنهایت ازبین می رود؛ یعنی بحران دارای نقطه آغاز و نقطه پایان است. مدل چهار مرحله ای گنزالس هررو و پرات نیز از این نوع مدلهاست. این چهار مرحله عبارتند از: تولد، رشد، بلوغ و افول(کومبز، 1999)24.

بحران

افول بلوغ رشد تولد

زمان
نمودار (2-1): چرخه زندگی بحران (گنزالس و هررو و بات)
اگرچه این مدل یک مدل ابتدایی است اما تا حدودی قادر به توصیف بحران است. این مدل بحران را به مراحل کاملا مجزا و قابل تعریف تقسیم نموده و چگونگی تغییر یک بحران در طول زمان را نشان می دهد. این مدل تشریحی ساده اما موثر از دوره زندگی یک بحران است. گنزالس هررو و پات این مدل را در سال 1996 برای توضیح تاثیر اقدامات مدیریت سازمان در موقعیت بحرانی بکار گرفتند. نویسندگان این مدل اعتقاد دارند با مجموعه اقدامات مدیریت قبل از بروز بحران، سازمان قادر خواهد بود تاثیرات و نتایج بحران را تغییر دهد(ایبید، 2003).
بحران

بحران گذشته

عدم بروز بحران

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درباره موانع ارتباطی، سیستم اطلاعاتی، ساختار سازمانی، عوامل درونی Next Entries منابع پایان نامه ارشد درباره مدیریت بحران، سه مرحله ای، پیش فعال، شناسایی و تشخیص