منابع پایان نامه ارشد درباره مدیران مدارس، رهبری مدرسه، نظام آموزشی، آموزش و پرورش

دانلود پایان نامه ارشد

نموده‌اند (زاهدی، 1381).
استانداردها، معیار، ملاک یا هنجار یا نرمی است که به‌منظور مقایسه و محک زدن چیزی، فعالیتی یا امری به‌کاربرده می‌‌شود (حسینی نسب، و علی اقدم، 1375).
استاندارد به این سؤال پاسخ می‌دهد که چقدر از ملاک موردنظر کافی است تا بتوان وضعیت آن را مطلوب قلمداد کرد (بازرگان، 1380).
استاندارد کردن فرآیند تعیین و تصریح مجموعه‌ای از قواعد، مقررات و رویه‌ها برای هر کار یا وظیفه؛ یعنی استاندارد محدوده فعالیت‌های فرد را مشخص ساخته و به آن جهت می‌دهد (چلادورای4، 2006).

1-5-2 استاندارد شغلی

مشخصات شایستگی‌ها و توانمندی‌های موردنیاز براي عملكرد مؤثر در محيط كار را استاندارد شغل می‌گویند. این مجموعه وظایف در فرآيند نيازسنجي حاصل‌شده و بسندگی و كفايت آن را خبرگان حرفه‌ای تعيين می‌کنند (خنیفر، مسلمی، و بهمنیار، 1389).

1-5-3 شایستگی

اصطلاح شایستگی برای توصیف مجموعه‌ای از رفتارها که ترکیب واحدی از دانش، مهارت، توانایی‌ها و انگیزه‌ها را منعکس می‌کند و با عملکرد در یک نقش سازمانی مرتبط است، بکار می‌رود. به‌عنوان‌مثال شایستگی گوش دادن که معمولاً در مدل‌های شایستگی وجود دارد. شامل رفتارهایی از قبیل تماس چشمی، تکان دادن سر، تصدیق شفاهی، تعبیر صحیح و… است. اینکه یک فرد چطور شایستگی گوش دادن را به‌طور مناسب به کار ببرد، به داشتن دانش درباره گوش دادن، مهارت درباره رفتارهای گوش دادن و انگیزه برای گوش دادن وابسته است (کرمی، 1386).

1-5-4 شایستگی مدیران

شایستگی‌های مدیران عبارت است از: خصوصیات و رفتارهایی که منجر به اثربخشی آنان در محیط شغلی شود (خنیفر، 1383).

1-5-5 شایستگی شغلی

یک الگوی شایستگی شغلی، ترکیب خاص شایستگی‌ها (دانش، مهارت‌ها و ویژگی‌ها) را که برای انجام یک نقش در یک سازمان به‌صورت مؤثر لازم است، مشخص می‌کند (لوسیا5، و لپسینگر6، 1999).

2 فصل دوم: مبانی نظری و پیشینه پژوهش

2-1 شایستگی‌ها و استانداردهای مدیران آموزشی

همان‌طور که در تعاریف بیان شد منظور از شایستگی مدیران آموزشی میزان انطباق عملکرد و رفتار آنان با نحوه انجام دادن وظایف و رعایت الگوهای رفتاری مورد انتظار از آنان است (قورچیان، و محمودی، 1383)؛ که البته هرچند ازنظر موضوعی و ماهیتی با استانداردها به‌نوعی هم‌خانواده محسوب می‌شوند اما در کاربرد، همان‌طور که در تعاریف مربوط به استاندارد نیز ذکر شد، استانداردها نمودی عینی‌تر با محدوده مشخص‌تر از شایستگی‌ها هستند که متناسب با زمان و مکان قابل‌تعریف‌اند.
در حوزه شایستگی‌ها و صلاحیت‌های شغلی مدیران آموزشی بررسی‌های گسترده‌ای صورت گرفته و همچنین استانداردهای مختلفی که در سطح جهان صورت گرفته نیز مورد مطالعه قرار گرفته که به‌صورت خلاصه بیان خواهد شد:
مینتزبرگ7 (1997) در نظریه نقش‌های مدیریتی ده نقش برای مدیران برمی‌شمرد: 1. رئیس تشریفاتی، 2. رهبر، 3. رابط، 4. نظاره‌گر، 5. توزیع‌کننده، 6. سخنگو، 7. کارآفرین، 8. حلال مشکلات، 9. تخصیص‌گر منابع، 10. مذاکره گر.
دیوید ریپلی8 (1990) مهارت‌های موردنیاز مدیران را به سه دسته تقسیم کرده است:
1. مهارت‌های انسانی، 2. مهارت‌های ادراکی، 3. مهارت‌های فنی.
پیتر دراکر9 (1976) دو مهارت طراحی و حل مسئله را علاوه بر مهارهای کاتس و ریپلی برای مدیران لازم می‌داند.
اورارد و موریس10 (2002) وظایف مدیر مدرسه را تعیین اهداف، برنامه‌ریزی، سازمان‌دهی منابع، کنترل فرآیندهای مدیریتی و تدوین و توسعه استانداردهای سازمانی بیان می‌کنند.
شرودر11 به پنج مؤلفه شایستگی مدیران توجه می‌کند که عبارت‌اند از: دانایی، توانایی، انگیزه، ارزش و سبک مدیریت.
پوندر12 (1999) مؤلفه‌های شایستگی‌های رهبری نوین آموزشی را در شش بخش زیر تعریف می‌نماید:

1. برانگیختن الهام‌بخش
2. یکپارچگی
3. نوآوری
4. مدیریت احساس
5. توجه فردی
6. برانگیختن عقلایی
دانایی‌فرد، رجب‌زاده و حصیری (1388) شایستگی مدیریتی مدیران را در ابعاد زیر تعریف می‌کنند:
• شم سیاسی
• مهارت‌های استراتژیک و عملیاتی
• دورنگری و نوآوری
• مدیریت پیچیدگی، انطباق‌پذیری و یادگیری مستمر
• رهبری
• هوش عاطفی
• توانایی فنی
• مدیریت عملکرد، خطرپذیری و کار پرمخاطره
• مشارکت و شبکه‌سازی
• باز بودن برای سبک‌های جدید مدیریتی
• مدیریت منابع انسانی
• مدیریت دانش
• اعمال ارزش‌های اخلاقی
• ارتباطات و مذاکره
وفا غفاریان (1379) به 6 مؤلفه برای شایستگی مدیران اشاره دارد:
1. دانش و معلومات حرفه‌ای (خصوصاً در بعد انسانی و ادراکی برای مدیر آموزشی)
2. مهارت‌ها (مهارت‌های رفتاری، مهارت‌های فکری)
3. ویژگی‌های شخصیتی (اعتمادبه‌نفس، برون‌گرایی و …)
4. نگرش و بینش (ارزش‌ها، اصول‌گرایی و …) که در آموزش بسیار مهم است.
5. اعتبار حرفه‌ای (ارتباطات قوی رسمی، قدرت حرفه‌ای و …)
6. اعتبار عمومی (ارتباطات قوی غیررسمی، شهرت عمومی و …)
ایرج سلطانی (1388) برای توسعه و تحول فرهنگی برای مدیران مهارت‌های ده‌گانه و شاخص‌های پنجاه‌گانه‌ای را تعریف می‌کند:
1. مهارت تفکر استراتژیک فرهنگی
2. مهارت مدیریت تنوع فرهنگی
3. مهارت هوش فرهنگی
4. مهارت رهبری فرهنگی
5. مهارت فضاسازی فرهنگی
6. مهارت کسب‌وکار فرهنگی
7. مهارت مدیریت جهانی‌شدن فرهنگی در بعد ملی
8. مهارت تحلیل فرهنگی
9. مهارت انسجام سازی فرهنگی
10. مهارت فنی و تکنولوژیکی
محمودی، زارعی و بحیرایی (1391) شایستگی‌های مدیران دانشگاهی را در سه محور مدیریتی، اجتماعی و فردی تعریف کرده و برای هرکدام مؤلفه‌ها و شاخص‌هایی را تعیین نموده است.
در موضوع استاندارد نیز در کشورهای جهان و تا حدودی در ایران پژوهش‌هایی صورت گرفته است:
در آمریکا در سال 1983 با انتشار کتاب «ملت درخطر13» کارشناسان نظام تعلیم و تربیت احساس خطر کردند و انتظارات جامعه موردتوجه شدید واقع شد، تا اینکه درصدد برآمدند تا با تدوین شاخص‌ها و استانداردهای یکنواخت و یکسان ولی منعطف جنبه معین و مکانیزه‌ای به آموزش بدهند تا از این طریق بتوانند پاسخگویی را افزایش دهند. به دنبال این تغییر، نهادی تحت عنوان کمیته بهبود و استانداردهای آموزش ملی14 شکل گرفت و ضمن تقویت استانداردهای آموزشی به‌صورت ملی، در ادامه، این استانداردها جنبه ایالتی پیدا کرد (ایسنر15، 1994).
بعد از ایالتی شدن استانداردها، آموزش‌وپرورش ایالات مختلف کشور آمریکا شروع به تدوین استانداردهایی نمودند که معمولاً همه‌ساله تغییراتی را در آن ایجاد کردند. ایالت می‏سی‏سی‎پی16 که در سال 1997 شش استاندارد برای مدیران آموزشی در نظر گرفته بود، در جون 2012، آخرین ویرایش خود را ارائه داده است (دفتر کیفیت مربی می‌سی‌سی‌پی دپارتمان آموزش و پرورش17، 2012).
در سال 1998 نیز، استانداردهایی از سوی هیئت آموزشی شهر نیویورک برای مدیران در شش دسته جداگانه که هر یک از این استانداردها دارای سه بعد ارزش‌ها و باورها، دانش و شاخص‏های عملکردی است، بیان گردید (مقیمی و رمضان، 1390).
مجمع استانداردهای تکنولوژی برای مدیران مدارس18 در آمریکا در سال 2001 در 6 محور اقدام به تدوین استانداردهایی برای مدیران مدارس در حوزه فناوری نموده است و برای هرکدام شاخص‌های عملکردی تعریف کرده است.
این محورها عبارت‌اند از:
1. رهبری و دیدگاه
2. یادگیری و تدریس
3. بهره‌وری و عملکرد حرفه‌ای
4. حمایت، مدیریت و عملیات
5. ارزیابی
6. مسائل اخلاقی، حقوقی و اجتماعی (مجمع استانداردهای تکنولوژی برای مدیران مدارس، 2001).
کنسرسیوم اعطای گواهی برای مدیران مدارس درون ایالتی19، استانداردهایی برای مدیران مدارس دارد که به‌منظور توسعه‏ی حرفه‏ای و بقای مدارس اقدام به تدوین شش استاندارد، برای رهبران مدارس در 38 ایالت مختلف آمریکا می‏کند (توچرمن20، گاریسون وید21، 2005). این مجموعه در سال 1996 برای اولین بار انتشار یافت که اینک با اندکی تغییرات به‌روزرسانی شده است. (شورای مأمورین مدارس دولتی22، 2008).
استانداردهای کنسرسیوم اعطای گواهی برای مدیران مدارس درون ایالتی23 در سال 2014 در 11 محور تعریف و به‌روزرسانی گردید که برای هرکدام از آن‌ها کارها و فعالیت‌هایی تعیین گردیده است. این محورها عبارت‌اند از:
1. چشم‌انداز و مأموریت
2. ظرفیت آموزشی
3. آموزش
4. برنامه درسی و ارزیابی
5. مجموعه مراقبت برای دانش‌آموز
6. فرهنگ حرفه‌ای برای معلمان و کارکنان
7. مجموعه مشارکت برای خانواده‌ها
8. عملیات و مدیریت
9. اصول اخلاقی و نُرم‌های حرفه‌ای
10. انصاف و پاسخگویی فرهنگی
11. بهبود مداوم مدرسه
ایالات مختلف امریکا همچون میسوری، پنسیلوانیا، کالیفرنیا، ایلینوی، نیوجرسی، فلوریدا و شیکاگو هرکدام متناسب با شرایط خود در قابل شش استاندارد تدوینی ISLLC استانداردهای خود را برای مدیران مدارس خود معرفی نموده‌اند (شورای مأمورین مدارس دولتی، 2008).
در استرالیا موسسه تدریس و رهبری مدرسه24 به‌منظور استاندارد‏سازی نظام آموزشی، بر اساس سه دسته نیاز رهبری یعنی چشم‏انداز و ارزش‌ها، دانش و درک و ویژگی‌های شخصی و مهارت‌های اجتماعی استانداردی برای مدیران مدارس مشخص کرد. مدیران این سه نیاز رهبری را در پنج حوزه از فعالیت‌های حرفه‌ای خود به کار می‌گیرند:
1. هدایت تدریس و یادگیری
2. توسعه فردی و دیگران
3. هدایت پیشرفت، نوآوری و تغییر
4. هدایت مدیریت مدرسه
5. مشارکت و کار با جامعه (موسسه استرالیایی تدریس و رهبری مدرسه، 2011).
استان آلبرتا در کانادا نیز با تبیین 7 بعد رهبران آموزشی مدارس خود، راه‌های ترقی و پیشرفت آن را بررسی نموده است (آموزش و پرورش آلبرتا25، 2009).
پنج حوزه کلیدی استانداردهای ملی ایرلند شمالی برای رهبری مدرسه عبارت‌اند از:
1. رهبری استراتژیک
2. رهبری تدریس و یادگیری
3. رهبری سازمان
4. رهبری مردم
5. رهبری در جامعه
واحد آموزش منطقه‌ای ایرلند شمالی بعد از تعریف هرکدام از این حوزه‌ها اقدام به تبیین استانداردها درک و دانش، و مهارت‌های موردنیاز برای رسیدن به آن می‌نماید (واحد آموزش منطقه‌ای ایرلند شمالی26، 2008).
از طرفی دیگر، کشورهای اروپایی ازجمله آلمان هم تلاش‌هایی برای استانداردسازی مدیران مدارس انجام داده‌اند و بهترین استانداردهای آموزشی را با توجه به شرایط خاص هر موسسه آموزشی تعریف نمودند. به‌موجب این طرح‌ها سطح دانش و عملکرد که از مؤلفه‌های مهم آموزشی‌اند، که به‌طور منظم مورد آزمایش قرار می‌گیرند و بخش مهمی از این سنجش مربوط به مدیران نظام آموزشی و بررسی دقیق استانداردهای سه‌گانه آن‌ها یعنی (دانش، رفتار و عملکرد) است (خنیفر، 1384).
متأسفانه در ایران در این زمینه فعالیت چندانی صورت نپذیرفته است. به‌غیراز رساله دکتری فانی (1375) و خواجه‌ای (1380) که مهارت‌ها و صلاحیت‌های مدیران آموزشی را بررسی می‌نماید، مقالات افرادی چون برزگر (1377) و قورچیان و محمودی (1383) نیز نگارش یافته‌اند که به ویژگی‌های مدیران مدارس و استانداردهای عملکردی ایشان پرداخته است (خنیفر، جندقی و عبدالحسینی، 1386 و قورچیان و محمودی، 1383).
قورچیان و محمودی (1383) طیف بسیاری از استانداردهای مدیران مدارس راهنمایی را در 6 مؤلفه زیر به دست آورده‌اند:
هرکدام از 6 مؤلفه بیان‌شده شامل زیر مؤلفه‌های مرتبط با خود است:
1. اخلاق (ارزش‌ها)
2. وظایف
3. مهارت‌ها
4. عملکرد (حصول نتیجه)
5. ویژگی‌ها
6. نقش‌ها
خنیفر، جندقی و عبدالحسینی (1386) نیز با مقاله‌ای تحت عنوان «شناسایی و تدوین استانداردهای علمی و عملکردی مدیران آموزشی مدارس متوسطه شهر تهران و ارائه الگوی مناسب» مؤلفه‌های استانداردهای مدیران مدارس متوسطه را در دو بعد دانش و عملکرد در گروه‌های زیر تعری

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درباره مدیران مدارس، مدیریت آموزش، مدارس متوسطه، مدیریت آموزشی Next Entries منابع پایان نامه ارشد درباره مدیران مدارس، مدیریت آموزش، مدیریت آموزشی، شهرستان مشهد