منابع پایان نامه ارشد درباره مدیران مدارس، مدیریت آموزش، مدیریت آموزشی، شهرستان مشهد

دانلود پایان نامه ارشد

فرآیندها جمع‌آوری می‌شود، شامل انواع بسیاری از داده‌های کیفی است؛ ازجمله مشاهدات، گفت‌وشنودها، مصاحبه‌ها، اسناد دولتی، خاطرات پاسخ‌دهندگان و مجلات، و تأملات شخصی خود پژوهشگر (کرسول، 2005).
روش نظریه داده‌بنیاد، نظر دهی بر داده‌های مصاحبه‌های نیمه ساختاریافته، مشاهدات میدانی، اسناد مربوط به مطالعات موردی یا دیگر شکل‌های مواد متنی استوار بوده و به بررسی و مشاهده منظم داده‌ها به‌منظور استخراج نظریه از آن‌ها می‌پردازد (لقمان نیا، 1388).
در اغلب پژوهش‌ها، قبل از جمع‌آوری داده‌ها، متغیرها، روابط و حتی نتایج، تعریف‌شده و طرح تحقیقی متضمن مقصود است. درحالی‌که در نظریه‌ داده‌بنیاد، نمونه‌برداری با فرآیند حس عام و با داده‌هایی که تأمین‌کننده اطلاعات اولیه هستند آغاز می‌شود که از آن می‌توان به‌عنوان نمونه‌برداری نظری (جهت‌دار) نام برد (سوتو31، 1992؛ نقل در مهرابی و همکاران، 1390).
نظریه‌پردازی داده‌بنیاد در نمونه‌برداری هدفمند افراد برای مصاحبه یا مشاهده، از نگرشی منحصربه‌فرد حمایت می‌کند که آن را از دیگر رهیافت‌های کمی و کیفی به جمع‌آوری داده‌ها متمایز می‌سازد. از سویی برخلاف نمونه‌برداری انجام‌شده در بررسی‌های کمی، نمونه‌برداری نظری نمی‌تواند از شروع مطالعه و نظریه‌پردازی داده‌بنیاد، برنامه‌ریزی شود و تصمیمات خاص نمونه‌برداری در خلال فرآیند پژوهش شکل می‌گیرند (استراوس، و کوربین، 1999). از سوی دیگر، نظریه‌پردازان داده‌بنیاد از روالی استفاده می‌کنند که مستلزم جمع‌آوری و تحلیل همزمان و زنجیره‌وار داده‌هاست. نمونه‌برداری نظری در نظریه‌پردازی داده‌بنیاد به این معناست که اشکالی از جمع‌آوری داده‌ها را انتخاب می‌کند که متون و تصورات مفیدی را در راستای تولید یک نظریه به دست خواهد داد. این بدان معناست که نمونه‌برداری، ارادی32 (نه تصادفی) است و متمرکز بر تولید یک نظریه است (کرسول، 2005).
گلیسر و استراوس (1967) نمونه‌برداری نظری را این‌گونه تعریف می‌کنند:
«نمونه‌برداری نظری، فرآیند جمع‌آوری داده برای تولید نظریه است که بدان وسیله تحلیل‌گر، به‌طور همزمان داده‌هایش را جمع‌آوری، کدگذاری و تحلیل کرده و تصمیم می‌گیرد به‌منظور بهبود نظریه خود تا هنگام ظهور آن، در آینده چه داده‌هایی را جمع‌آوری و در کجا آن‌ها را پیدا کند.»
معیار قضاوت در مورد زمان متوقف کردن نمونه‌برداری نظری، «کفایت نظری» مقوله‌ها یا نظریه است؛ بنابراین، در نظریه‌پردازی داده‌بنیاد، نمونه‌گیری توسط ظهور مفهومی- نه طرح پژوهش – به پیش می‌رود و توسط کفایت نظری – نه طرح پژوهش- محدود می‌شود (دانایی‌فرد، و امامی، 1386). یکی از نشانه‌های نقطه اشباع (کفایت نظری)، روبرو شدن با داده‌های تکراری است (سوسا33، 2006؛ نقل در مهرابی و همکاران، 1390).

3-2-1 جامعه و نمونه

جامعه آماری تمامی مدیران مدارس متوسطه شهرستان مشهد انتخاب گردید. چنان‌که پیش‌تر مطرح گردید، برخلاف پژوهش کمی که با استفاده از فنون مختلف نمونه‌گیری احتمالی34، انتخاب مواردی را هدف قرار می‌دهد که نماینده واقعی و معرف کل جامعه‌ای باشند که این موارد از آن گرفته شده‌اند، پژوهش کیفی نمونه‌های خود را به‌صورت هدفمند انتخاب می‌کند. منطق نمونه‌گیری هدفمند، عبارت از انتخاب موارد غنی از اطلاعات، یعنی انتخاب مواردی است که امکان مطالعه عمیق را فراهم می‌سازند. موارد غنی از اطلاعات، مواردی هستند که پژوهشگر از طریق آن‌ها می‌تواند اطلاعات فراوانی درباره موضوع‌های اساسی مربوط به مسئله و هدف پژوهش به دست آورد (حریری، 1385). بدین ترتیب برای رسیدن به نمونه منتخب دو نکته مدنظر قرار گرفت:
1. نمونه شامل افرادی باشد که علاوه بر این‌که در امر مدیریت مدرسه موفق بوده‌اند ازنظر فکری و نظری نیز دارای ساختار بوده و بتوانند مطالب موردنظر را انتقال دهند.
2. نمونه شامل افراد با اقتضائات مختلف باشد؛ بدین معنی که از لحاظ سابقه مدیریت، تحصیلات علمی، حضور در مراتب مدیریتی سطوح بالای آموزش‌وپرورش و بخش‌های مختلف مدرسه و آموزش‌وپرورش، و همچنین نوع مدرسه‌ای که در آن مدیریت داشته‌اند، دارای تنوع باشد.
با توجه به این‌که تاکنون شاخص علمی خاصی برای انتخاب مدیران موفق در آموزش‌وپرورش تعریف نشده است، و از طرف دیگر روابط غیررسمی بین مدیران مدارس مختلف قوی بوده و یکدیگر را به خوبی می‌شناسند در بین روش‌های مختلف نمونه‌گیری هدفمند، از روش نمونه‌گیری گلوله‌برفی یا زنجیره‌ای35 استفاده شد.
نمونه‌گیری گلوله‌برفی یا زنجیره‌ای؛ یعنی انتخاب شرکت‌کنندگانی که به نحوی با یکدیگر پیوند دارند و پژوهشگر را به دیگر افراد همآنجامعه راهنمایی می‌کنند (حریری، 1385).
بدین ترتیب برای انتخاب اولین نمونه با مراجعه به اداره کل آموزش‌وپرورش استان خراسان رضوی و همچنین تعدادی از ادارات نواحی آن در شهرستان مشهد لیستی از مدیران موفق ازنظر ایشان گرفته شد. سپس از ایشان درخواست شد تا تعدادی از مدیران موفق با توجه به شاخص‌های مذکور عنوان شود. از بین مدیران معرفی‌شده آن‌هایی که از سوی چند نفر به مصاحبه از ایشان تأکید شده بود سه نفر انتخاب گردید.
با توجه به شاخص‌هایی که این مدیران دارا بودند در ادامه با ارائه شاخص‌های مدنظر تعدادی دیگر از مدیران معرفی گردیدند که درنهایت بعد از مصاحبه از 10 نفر از مدیران مدارس متوسطه شهرستان مشهد، کفایت نظری حاصل گردید.
مشخصات مصاحبه‌شوندگان به ترتیب در جدول ‏31 مشاهده می‌شود:

جدول ‏31: مشخصات مصاحبه‌شوندگان
ردیف
سن
تحصیلات
سابقه خدمت
سابقه مدیریت
نوع مدرسه
1
52 سال
دانشجوی دکتری
مدیریت آموزشی
30 سال
25 سال
معاون اداره کل
مدیر ناحیه
مدرسه نمونه دولتی
مدرسه دولتی
مدرسه غیرانتفاعی
2
48 سال
کارشناسی
علوم تربیتی
29 سال
7 سال
مدرسه دولتی
3
48 سال
کارشناسی
مدیریت
29 سال
27 سال
سرپرست ناحیه
معاونت ناحیه
مدرسه شاهد
مدرسه دولتی
4
52 سال
کارشناسی
مدیریت و برنامه‌ریزی
31 سال
24 سال
مدرسه دولتی
مدرسه هنرستان
5
48 سال
کارشناسی
مدیریت آموزشی
29 سال
8 سال
مدرسه دولتی
6
46 سال
کارشناسی ارشد
جغرافیا
27 سال
4 سال
مدرسه نمونه دولتی
7
46 سال
کارشناسی
الهیات
26 سال
2 سال
مدرسه استعدادهای درخشان (تیزهوشان)
8
49 سال
دانشجوی دکتری
ادبیات
29 سال
10 سال
مدرسه دولتی
9
44 سال
کارشناسی
تربیت‌بدنی
20 سال
5 سال
مدرسه غیرانتفاعی
10
47 سال
کارشناسی
تاریخ
29 سال
12 سال
مدرسه دولتی

3-2-2 مصاحبه

پیوستار مصاحبه‌های پژوهشی شامل انواع متفاوتی است که از مصاحبه ساختاریافته36، مصاحبه نیمه ساختاریافته37 تا مصاحبه عمیق38 یا آزاد را در بر می‌گیرد.
همان‌طور که بیان شد برای نظریه داده‌بنیاد بهترین نوع مصاحبه، مصاحبه عمیق یا آزاد است؛ زیرا هدف رسیدن به نظریه بدون هیچ پیش فرضی است؛ اما عملاً با توجه به این‌که مدیران مدارس متوسطه عموماً حضور ذهن کافی برای ورود به مبحث استانداردهای شغلی را ندارند بدین ترتیب راهنمایی برای مصاحبه تهیه گردید، که درواقع مصاحبه را از نوع عمیق یا آزاد به سمت مصاحبه نیمه‌ ساختاریافته سوق داد.
در مصاحبه نیمه ساختاریافته، پژوهشگر فهرستی از پرسش‌ها یا صرفاً موضوع‌های اصلی پژوهش موردنظر را تهیه می‌کند که این فهرست، برگه راهنمای مصاحبه39 خوانده می‌شود. برگه راهنمای مصاحبه صرفاً مشخص‌کننده موضوع‌هایی است که مصاحبه، آن‌ها را پوشش خواهد داد و مصاحبه‌گر، الزامی به رعایت ترتیب در مطرح کردن پرسش‌ها بر طبق برگه راهنمای مصاحبه ندارد. مصاحبه‌گر همچنین می‌تواند علاوه بر آنچه در برگه راهنمای مصاحبه مطرح شده، با توجه به پاسخ‌های مصاحبه‌شونده، پرسش‌های دیگری نیز مطرح کند و یا به تفحص بیشتر در پاسخ‌های مصاحبه‌شوندگان بپردازد. در مصاحبه نیمه ساختاریافته، مصاحبه‌شونده نیز در پاسخگویی به این موضوع‌ها و پرسش‌های باز، از آزاد و اختیار کافی برخوردار است. امتیاز اصلی مصاحبه نیمه ساختاریافته در این است که مصاحبه‌گر درعین‌حال که فرآیند کسب اطلاعات از مصاحبه‌شونده را تحت کنترل دارد، در دنبال کردن مسیرهای تازه‌ای که با توجه به پاسخ‌های مصاحبه‌شونده پیش می‌آید، از آزادی لازم برخوردار است. این نوع مصاحبه، در عین تمرکز بر موضوع پژوهش، با دارا بودن انعطاف‌پذیری لازم، به مصاحبه‌شوندگان امکان می‌دهد به جنبه‌هایی از موضوع بپردازند که از دیدگاه آن‌ها دارای اهمیت است (حریری، 1385).
در این پژوهش، از مصاحبه خبره40 به‌عنوان نوعی از مصاحبه نیمه‌ ساختاریافته استفاده شده است؛ زیرا در اینجا مصاحبه‌شونده به سبب خبرگی در یک حوزه فعالیتی خاص (مدیریت مدرسه متوسطه)، موردتوجه قرار می‌گیرد و فرد مصاحبه‌شونده، نه به‌عنوان یک مورد واحد، بلکه به‌عنوان نماینده‌ای از یک گروه از افراد خبره در مطالعه شرکت می‌کند.
نکته دیگر درباره مصاحبه از مدیران مدارس این نکته است، که با توجه به این‌که مدیران عموماً با ادبیات دانشگاهی و کلاسیک مدیریت آموزشی آشنا نیستند، عملاً هم سؤالات و ادبیات مصاحبه‌گر باید نزدیک به درک مصاحبه‌شونده قرار می‌گرفت و هم از طرفی پاسخ‌ها و نظراتی که مدیران ارائه می‌کردند تا حدودی با ادبیات دانشگاهی فاصله داشت و باید باز فرآوری و به‌نوعی به ادبیات مرسوم کلاسیک مدیریت آموزشی تبدیل می‌گشت.
در ابتدای مصاحبه از فرد مصاحبه‌شونده درخواست می‌شد تا نظرات خود را درباره شاخص‌ها و استانداردهای یک مدیر مدرسه متوسطه موفق بیان کند؛ از ویژگی‌های شخصی و علمی گرفته تا شاخص‌های عملکردی فرد. در ادامه نیز با توجه به پاسخ ایشان و برگه راهنما به مطالب عمق کافی بخشیده می‌شد تا حدی که مصاحبه‌گر مطمئن گردد که نقطه مغفول و مبهمی در موضوع مطروحه وجود ندارد.
درنهایت از مجموع 15 جلسه مصاحبه از 10 مدیر مدرسه متوسطه، حدود 15 ساعت صوت تهیه گردید؛ که به‌صورت دقیق و کامل تمامی مطالب ضبط‌شده پیدا شد و مجموعاً بیش از 300 صفحه متن به دست آمد.

3-2-3 مطالعه کتابخانه‌ای

نظریه داده‌بنیاد بر این اصل استوار است که به جای آزمون فرضیه‌هایی که از ادبیات و پیشینه پژوهشی استخراج می‌شود، نظریه از خود داده‌ها تولید شود. این نظریه معمولاً از دلایل شفاهی که بر اساس تجربه‌های اشخاص مطرح می‌گردد استخراج می‌شود. در این روش مرور پیشینه پژوهش بیشتر به‌عنوان زمینه حوزه‌ای که پژوهشگر در مورد آن پژوهش می‌کند، مدنظر قرار می‌گیرد تا به‌عنوان مجموعه‌ای از یافته‌ها که پژوهشگر بر مبنای آن توجیهی برای صورت‌بندی فرضیه داشته باشد (خامسان، 1388، نقل در طالب‌زاده شوشتری، 1390)
بدین ترتیب در حد توان تمامی متون و اسناد کتابخانه‌ای که مرتبط با موضوع استانداردها و یا شایستگی‌های مدیران آموزشی بدون در نظر گرفتن مقطع مورد مطالعه قرار گرفت و یادداشت‌برداری شد. با توجه به کمبود پژوهش‌های صورت گرفته در این موضوع، حتی مطالب مربوط به مدیران گروه دانشگاهی نیز مورد مطالعه اجمالی قرار گرفت و تا حدی مورداستفاده قرار گرفت.
منابع لاتین نیز در حد توان استخراج و ترجمه شده و درنهایت یادداشت‌برداری‌های لازم از آن صورت گرفت.

3-3 مرحله سوم: کدگذاری باز

در این مرحله، بر اساس روش مرسوم در نظریه داده‌بنیاد، به هر یک از اجزاء، عنوان و برچسبی داده می‌شود. این عنوان، که اصطلاحاً به آن «کد» گفته می‌شود، باید گویای محتوای داده باشد، به‌طوری‌که محقق و خواننده، با مشاهده این عنوان و تیتر، تا حدود زیادی به مفهوم جملات پی ببرند (مایلز41، و هوبرمن42، 2002)
استراوس و کوربین (1990) در این رابطه می‌گویند:
«نظریه‌ها نمی‌توانند با پیشامدها یا فعالیت‌های واقعی، آن‌طوری که مشاهده یا گزارش‌شده و جزو «داده‌های خام» محسوب می‌شوند، ساخته شوند. پیشامدها، وقایع و اتفاقات، به‌عنوان نشانه‌های بالقوه پدیده در نظر گرفته شده، یا تحلیل می‌شوند، و بدین‌سان برچسب مفهومی43 دریافت می‌کنند. اگر پاسخ‌دهنده‌ای به پژوهشگر بگوید «من هرروز

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درباره مدیران مدارس، رهبری مدرسه، نظام آموزشی، آموزش و پرورش Next Entries منابع پایان نامه ارشد درباره کدگذاری محوری، کدگذاری باز، کدگذاری انتخابی، مدیران مدارس