منابع پایان نامه ارشد درباره فراروایتها، سیر تاریخی، تفسیر و تأویل، سمفونی مردگان

دانلود پایان نامه ارشد

راولپندی تحت تعلیم نیروهای ارتشی است، که معلوم نیست متعلق به کدامین دسته و فرقه هستند؛ اما قدر مسلم آن است که آن‌ها برای مبارزه علیه امپریالیسم و اسراییل تعلیم می‌بینند. داستان از زمانی شروع می‌شود که او به سوریه آمده و قصد دارد چهار گروگان فلسطینی را با یکی از اعضای خودشان که مشتاق نام دارد و به دست فلسطینی‌ها اسیر است مبادله کند. در جریان این مبادله با صلاح‌الدین ایوبی، رهبر جنگ‌های صلیبی ملاقات می‌کند و خود را سهروردی معرفی می‌کند. هنگام ملاقات با صلاح‌الدین ایوبی به او تهمت خیانت زده می‌شود و صلاح‌الدین به این اشاره می‌کند که تو (سهروردی) فرزند من –ملک‌الظاهر- را که از جانب پدرش در حلب فرمانروایی مي‌کرد، از راه به در کرده‌ای و علمای حلب برای من نامه نوشته‌اند و تقاضای کشتن تو را کرده‌اند. در صحن صلاح‌الدین ایوبی در دمشق بعد از هشتصد سال سهرودی و او ملاقات می‌کنند و این ملاقات به کتک خوردن سهروردی یا همان احمد می‌انجامد که به بیهوشی او منجر می‌شود. ناصر رانندۀ تاکسی و دوست او در این مأموریت او را پیدا کرده و به هتل محل اقامت آن‌ها منتقل می‌کند. در هتل احمد متوجه می‌شود که تحت تعقیب نیروهای پلیس است. به شکل خارق‌العاده‌ای از پنجره هتل پرواز کرده و به بازار دمشق می‌گریزد و از آنجا عازم فرودگاه دمشق می‌شود و از آنجا برای دیدن استاد خود به حلب می‌رود.

ویژگیهای مدرنیستی رمان دیدار در حلب
اسطوره و فروپاشی فراروایتها، بیتوجهی به زمان و مکان، مدرنیست مرزی،

اسطوره و فروپاشی فراروایتها
نویسندگان مدرنیست همچون دی.اچ.لارنس(David Herbert Lawrence)، تی.اس.الیوت و جیمز جویس میکوشند تا با تکیه بر اساطیر و افسانه های ملی به موضوعی امروزی ابعادی فراتاریخی بخشند. این گروه از نویسندگان اسطوره ها را متناسب با باورهای اجتماعی و انگیزه های عقیدتی خود دریافت و تفسیر و تأویل میکنند.(هاجری،1381: 155) ازجمله رمانهای فارس مدرن میتوان به رمان سمفونی مردگان که درآن از اسطوره هابیل و قابیل استفاده شده است، اشاره کرد. همچنین شهرنوش پارسی پور از دیگرنویسندگان مدرن معاصر تاریخ و ماوراءالطبیعه را بر زمینه ای از تفکرات عرفانی و اسطوره ای در میآمیزد وآرامش را در بازگشت به بن مایه های طبیعی میجوید.(میرعابدینی،1377: 1118) او معتقد است:« بخش قابل ملاحظه ای از کار قصه نویسی تأمّل در وجوه اصلی همین پیکره های جمعی است.قصه نویس ازجنس و نژاد اسطوره سازان به شمار میآید و این حالت اوست در زندگی.او باید بتواند ازاین ماجراهای امروز با سیر تاریخی آنها به طریقی آشنایی یابد و از راه درست به این مجموعه نظر بیندازد تازه این مجموعه در بینهایت ابعاد خود هفت رنگ مینماید که اگر به درستی بررسی شود آنگاه چون تیغه نوری است که با آن میتوان اعماق ناخودآگاه روح را شکافت».(هاجری،1381: 156)
مدرّس صادقی نیز در بسیاری از رمانهای خود از اسطوره ها بهره برده است که میتوان از آن میان به عرض حال، کله اسب و دیدار در حلب اشاره کرد.دیدار در حلب از داستان‌های مدرنی است که ویژگی‌های منحصر به فردی دارد. اشاره کردیم که در رمان‌های مدرنیستی، نویسنده معمولاً به دنبال ساخت حقیقت ذهنی است و در پی این امر حوادث و رویدادهایی به دنبال هم بیان می‌کند که متناقض و تا حدودی پرت و پلا به نظر می‌آید. از لحاظ ساختار کهن‌گرایی و اسطوره‌ای شاید بتوان دیدار در حلب را با اولیس جیمز جویس مقایسه کرد. داستان روایت دیگری از حوادث منطقه خاورمیانه است با ساختی مدرن و زنده کردن گذشتگانی چون صلاح‌الدین ایوبی و سهروردی.
آرنولد کتل (Arnold Kettle) در مقاله‌ای با عنوان پیش‌درآمدی بر رمان مدرن به رمان ناسترومو (Nostromo) عنوان رمانی نوشته کنراد اشاره می‌کند و به زمینه پیدایش این رمان که جنگ و خشونت و اردوگاه‌های کار اجباری و انسان‌های آواره هستند و دیگر حوادث این دوران (کتل، 1389: 115). حال با بررسی بیشتر رمان‌های جعفر مدرس صادقی می‌توان نتیجه گرفت که زمینه پیدایش رمان مدرن در کشور ما نیز همین به هم ریختگی وضعیت سیاسی و اقتصادی دنیا، در سطح منطقه خاور میانه مي‌تواند باشد. نویسندۀ معاصر ایرانی با هجمه‌ای از جنگ‌های منطقه‌ای، تهدیدات هسته‌ای، درگیری‌های هند و پاکستان و افغانستان و از طرف دیگر، فلسطین و اسراییل و درگیر شدن سوریه و عربستان و کویت و مصر و دیگر کشورهای مسلمان منطقه مواجه است. لحن مدرس صادقی لحنی است حاکی از تنش و عدم قطعیت. به قول کتل به علت پیچیدگی فوق‌العاده زندگی در عصر جدید و نیز به علت فقدان ثبات و قطعیت در این دوره و زمانۀ قلابی که همه چیز بی‌وقفه دگرگون می‌شود، داستان‌نویسی نیز فوق‌العاده دشوار است (همان: 116). و به قول حسن میرعابدینی گریز از واقعیت موجود نویسنده را به فکر آفرینش واقعیتی دیگرگون در داستان‌هایش مي‌اندازد. نوعی اعتراض به آنچه هست، پروراندن آرزوی تغییر دادن شرایط، حسرتی نوستالژیک نسبت به آنچه از دست رفته است. (میرعابدینی، 1377: 1043) نمونۀ این امر را می‌توان در قسمت ششم رمان دیدار در حلب دید. احمد که همان سهروردی است و برای مبادله چند فلسطینی با یکی از اعضای گروهشان به دمشق آمده و در آنجا با صلاح‌الدین ایوبی دیدار می‌کند:
«خوشحالم که توانستم تصادفاً و بدون اینکه آب تو دلم تکان بخوره بعد از هشتصد و ده سال شما را رو در رو ببینم و به عرضتان برسانم که تمام این طومارهایی که برای حضرتعالی مي‌فرستند [منظور طومارهایی که علمای حلب در شکایت از سهروردی برای صلاح‌الدین ارسال کردند] دروغ محض است و توطئه است علیه این‌جانب تا بلکه بتوانند شرّ من را بکنند و این درست از زمانی شروع شد که من دیدم عده‌ای از حشاشین که من از قدیم می‌شناختم دور و بر جناب ظاهر می‌چرخند و چیزی نمانده است که او را فریب دهند… خواجه نظام‌الملک را هم همین‌ها کشتند. درست صد سال قبل از اینکه من به دست اخلاف‌شان به قتل برسم. من داستان‌ها از جوانمردی‌های شما شنیده‌ام که دلم می‌خواهد اگر عمری باشد همه آن‌ها را بنویسم. همین شما بودید که پیش از حمله به بیت‌المقدس دوازده روز در حوالی شهر خیمه زدید تا به اهالی فرصت بدهید تا برج و باروها را تعمیر کنند و خودشان را برای دفاع از شهرشان آماده کنند» (مدرس صادقی،دیدارحلب ،1386: 61).
همینگونه که مي‌بینید نویسنده در این داستان به شیوه‌های پسامدرنیستی پهلو مي‌زند و با آوردن بینامتن تاریخی به گونه‌ای شبیه معلم تاریخ مي‌شود که وقایع تاریخی را مو به مو توضیح می‌دهد، مثل همان کاری که در ناکجا آباد شاهدش هستیم.
بررسی دلایل و عوامل مؤثر در نوع سبک او کاری است که در این پایان‌نامه، جایی برای توجه ندارد؛ زیرا شناخت دلایل و ریشه‌های بیان این سبک نوشتار خود احتیاج به مقاله‌ها و پایان‌نامه‌های مستقلی دارد. آنچه در اینجا می‌توانیم به صورت کوتاه بیان کنیم، این است که نویسنده بهشدت اسیر نوستالژی است و آرزوی گذشته‌های رویایی در مقابل سیاهی این زمان همیشه در آثارش برجسته است. آثار او تلاش برای ایجاد نوع تازه‌ای از رمان که ویژگی‌های افسانه‌های کهن را داشته باشد می‌باشد. «او در بند واقع‌نمایی نیست، در دنیای افسانه‌ای او وقوع حوادث شگفت و دور از ذهن امری بدیهی به شمار مي‌آید» (میرعابدینی، 1377: 1042).

بیتوجهی به زمان و مکان
در رمان‌های مدرن شخصیت‌ها بیش از این که از دنیای واقعی تقلید شوند از نویسندۀ خود حق برخورداری از زندگی آزادانه، حق برخورداری از ژرفای روانی بیشتر یا حق برخورداری از زندگی آزادانه را دارند که در زمان به عقب و جلو بروند (پاینده، 1383: 40). زمان و مکان برای نویسنده امری کاملاً بی‌معنا است. او به راحتی در سرتاسر رمان، شخصیت‌هایش را در مکان‌های مختلف و زمان‌های مختلف به عقب و جلو می‌برد. او ابایی ندارد از اینکه شخصیت‌هایش در عین حال در هتلی پنج ستاره در شهر دمشق باشند یا زندانی متعلق به هشتصد سال پیش. آن‌ها شخصیت‌هایی دارای چند هویتند و آن‌چنان این موضوعات برای خواننده باورپذیر تعریف می‌شود که جای هیچ شک و شبهه‌ای نمی‌ماند و این همان است که در رمان‌های مدرن با نام اکسپرسیونیست یا دریافت‌باوری جا افتاده، یعنی آنچه به خواننده از دریافت و شخصیت القاء می‌شود و مشخصۀ آن تک‌گویی درونی یا Interiormonologue است که در همۀ داستان‌های مدرس صادقی از جمله این اثر دیده می‌شود. خواننده در ذهن شک می‌کند که نکند این امور واقعیت داشته باشند. یعنی همان تناقض دنیایی که واقعیت نیست اما روابط علت و معلولی در آن کاملاً بر اساس واقعیت است،
«متولد قندهار است، علاوه بر شناسنامه عراقی و سوری یک شناسنامه هندی، یک شناسنامه اردنی، یک شناسنامه افغانی و یک شناسنامه پاکستانی هم دارد» (مدرس صادقی،دیدار در حلب،1386: 82).
این‌ها خصوصیات یک نفر از شخصیت‌های رمان است که آشکارا ملیت و هویت ملی را هیچ می‌انگارد.
مارک شرر(Mark Schorer) در این مورد می‌گوید:«ویژگی رمان نویسان مدرن از جمیز و کنراد به بعد این است که نه فقط به وسیله بیان‌شان توجه نشان مي‌دهند بلکه به صناعات به منزله کشف توجه نشان مي‌دهند و… شکل دیگر وسیله‌ای برای بیان محتوا نیست، خود محتوا است.« (پاینده، 1383: 47). فرم در این رمان همان است که می‌توان آن را صناعت مدرن نامید، فرمی که در خدمت محتوا است و ساختار رمان را قوام می‌دهد، این فرم بر وقایع داستان دیدار در حلب تحمیل شده است و وقایع آن را به گونه‌ای غیر مسبوق تبدیل کرده است.

«چند روز بعد در حلب یا در هر جای دیگری روزنامه‌هایی را که رفقای عربش می‌خوانند زیر و رو می‌کند» (مدرس صادقی،دیدار در حلب، 1386: 123)، «پشت هم اندازی موقوف! این ماجرا هنوز اتفاق نیفتاده و این مال یک سال قبل از مرگ من است و من هنوز دو سه سالی مانده است تا بمیرم» (همان: 61).
این‌ها نمونه‌هایی است که نشان می‌دهد زمان و مکان در داستان‌های مدرس صادقی امری معلق مي‌باشد. زمان در داستان دیدار در حلب به معنای آنچه در واقعیت به عنوان زمان می‌شناسیم نیست، اگرچه این امری است که در اکثر آثار او وجود دارد اما به جرأت مي‌توان گفت که او این تکنیک را در دیدار در حلب و البته ناکجا آباد به اوج می‌رساند. او با زنده کردن شخصیت‌های تاریخی و قراردادن آن‌ها در عصر حاضر همراه با انسان‌های امروزی و طبیعی جلوه دادن آن این دو اثر را بسیار به آثار پسامدرنیستی شبیه نموده است.
احمد با این که در سرتاسر داستان خواننده را با افکار و رفتار غیرمعقول و غیر طبیعی خود متعجب مي‌کند اما در نزد دیگر شخصیت‌های داستان انسان معقولی است و حتی تا حدودی شبیه قهرمانان کلاسیک است. اگرچه هنگامی که به طور محیر‌العقولی از هتل پرواز می‌کند و فرار می‌کند واقعیت قهرمان‌های رئالیستی را زیر سؤال می‌برد، اما در ماهیت یک قهرمان است که با زرنگی‌های خاصی خود را از مخمصه نجات مي‌دهد و به هر روی آنچه از ویژگی‌های مدرنیسم در این رمان بیش از دیگر خصایص برجسته است، از بین بردن توالی زمانی و مکانی و برساختن واقعیت است. او به شکل افراطی اصرار بر تلفیق انسان‌ها و زبان‌ها دارد. در سرتاسر داستان زبان‌های انگلیسی، عربی، پشتو، فارسی و… مدام مورد اشاره قرار می‌گیرند. نویسنده تابلوهای فرودگاه را به سه زبان عربی و انگلیسی و فارسی قرائت مي‌کند. از طرفی عامل دیگری نیز در این اثر دیده می‌شود که آن را به آثار پسامدرن نزدیک می‌سازد و آن همان جنبه چند ملیتی و چند زبانی شخصیت‌ها است. اگر بخواهیم رمانی نام ببریم که از این لحاظ شبیه دیدار در حلب باشد می‌توانیم آدا نوشته نبکوف(Nabokov) را نام ببریم. در این رمان شرح حال پیچیدۀ چند ملیتی و چند زبانۀ نبکوف عملاً در ساختار دنیای توصیف شده در رمان به نمایش در مي‌آید. حال با مقایسه این اثر با دیدار در حلب آیا نمی‌توان ادعا کرد که این اثر نیز از لحاظ بیان ملیت‌ها و زبان‌های متعدد و متفاوت برای شخصیت‌ها بسیار شبیه به آثار نبکوف است؟ نبکوف نویسنده‌ای است که ملیّت روس، فرانسوی و آمریکایی را یکجا جمع کرده و این موضوع در‌

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درباره دوران کودکی، ادبیات مدرن، زندگی شهری Next Entries منابع پایان نامه ارشد درباره اختلالات روانی، اختلال شخصیت، بیماری روانی، اختلالات شخصیت