منابع پایان نامه ارشد درباره صاحب نظران

دانلود پایان نامه ارشد

مداخله پيشگيرانه پس از شناسايي علل، به انتظار تعامل و عوامل و وقوع معلول و آن گاه واكنش در مقابل آن نمي نشيند، بلكه با مداخله به موقع بر روند تعامل علل تاثـيرگذاشته و از طريق خنثي سازي يا حذف علل و عوامل مؤثر مانع تحقق نتيجه مي شود.
سوم تقدم بر وقوع جرم: اقدامات پيشگيرانه چنان كه از معناي لغوي پيشگيري پيداست مقدم بر وقوع جرم اند و بنابراين هر چند اقدامات دستگاه قضايي يا انتظامي نيز داراي آثار پيشگيرانه است ولي به دليل واكنشي بودن اين اقدامات از يك سو و از سوي ديگر به دليل خارج بودن بحث جرم شناسي حقوقي از بحث جرم شناسي پيشگيرانه از مفهوم مضيق و تخصصي پيشگيري خارج است.
رويكرد كه اكثر مولفان جرم شناسي و نهادهاي ملي و بين اللملي ذيربط در مورد تعريف پيشگيري از جرم در پيش گرفته اند نيز مبتني بر تعريف مضيق پيشگيري از جرم است. پيشگيري از جرم در اين مفهوم عبارت است از مجموعه وسايل و ابزارهايي كه دولت براي مهار بهتر بزهكاري مورد استفاده قرار مي دهد از طريق حذف يا محدود كردن عوامل جرم زا و يا اعمال مديريت نسبت به عوامل محيط فيزيكي و محيط اجتماعي كه فرصت ارتكاب جرم را ايجاد مي كند. مطابق لايحه پيشگيري از وقوع جرم، پيشگيري از وقوع جرم عبارت است از: «پيش بيني، شناسايي و ارزيابي وقوع جرم و اتخاذ تدابير و اقدامات لازم براي جلوگيري از وقوع آن» هر چند سياق نگارش عبارات ماده 1 لايحه مجمل و مبهم است لكن رويكرد اتخاذ شده در اين تعريف تاكيد بر مفهوم مضيق پيشگيري از وقوع جرم است. (نيازپور 1382، 45)
4-1-2- انواع پيشگيري از جرم
پس از تعريف پيشگيري بايد تمامي اقداماتي را كه براي پيشگيري از جرم لازم است و در دايره شمول تعريف مورد نظر قرار مي گيرد، تقسيم بندي كرد. (البته ممكن است اين تقسيم بندي ها در مفهوم موسع يا مضيق قرار گيرد).
بررسي جرم شناسي پيشگيري نشان مي دهد كه هر چه از عمر اين شاخه نو رسته جرم شناسي كاربردي مي گذرد، بر تنوع تقسيم بندي انواع پيشگيري از جرم افزوده مي شود. اين تقسيم بندي بر اساس معيارهايي چون سن، طرق پيشگيري، عموميت و اختصاصي بودن و ساير معيارهاي ديگري شكل گرفته اند. در اين گفتار به اختصار انواع تقسيم بندي مورد بررسي قرار مي گيرد.
دانشمندان علوم اجتماعي و جرم شناسي، پيشگيري از جرم را به انواع مختلفي تقسيم كرده اند. اما با وجود اختلاف نظرها، اغلب انديشمندان در تقسيم بندي بر پيشگيري كيفري و غير كيفري اتفاق نظر دارند. در پيشگيري كيفري با تكيه بر اثرات اعمال كيفري، اجراي سريع و حتمي آن سعي مي نمايند كه بر افكار عمومي جامعه تاثير گذارند تا از ارتكاب جرايم پيشگيري شود. اما در پيشگيري غير كيفري بعلت اينكه در پيشگيري كيفري (رسمي، دولتي) اثرات محدودتري در پيشگيري داشته است جرم شناسان و صاحب نظران براي پيشگيري از جرايم، فعاليت هاي خود را بر منابع غير رســمي و غير متمركز كرده اند. به طور كـــلي
پيشگيري غير كيفري داراي ويژگي هاي زير است:
– قبل از ارتكاب جرم پيش بيني و تدارك شده باشد.
– ناظر بر شرايط و عوامل نوعي جرم باشد و به اتفاق و فرد خاصي بستگي نداشته باشد.
– از آنجا كه اين اقدامات قبل از وقوع جرم، مورد استفاده قرار مي گيرد، بايد فاقد خصيصه كيفري و قهر آميز باشد.
– عدم توجه به هر يك از اقدامات پيشگيرانه، زنگ خطر و هشداري است كه خبر از وقوع جرايم در آينده دارد.
اكنون به اختصار به تعدادي از تقسيم بندي هاي پيشگيري از جرم مي پردازيم :
4-1-2-1- پيشگيري هاي متداول
– پيشگيري از بزهكاري اطفال و پيشگيري عمومي كه قديمي ترين نوع پيشگيري بوده و بر اساس معيار سن مي باشد. طبق اين تقسيم، در مورد اطفال و جوانان بزهكار بايد از تدابير پرورشي و بازپروي استفاده كرد ؛ حال آن كه در مورد بزهكاري عمومي (بزهكاران بزرگسال) بايد از تدابير ارعاب انگيزه و اقدامات تهديد آميز نظير مجازات استفاده كرد. طبق اين تقسيم بندي پليس و نمودهاي خارجي آن به عنوان يكي از اركان نظام كيفري نقش مهمي در پيشگيري از جرايم را ايفا مي نمايند.
– پيشگيري عمومي و اختصاصي كه در پيشگيري عمومي اقدام عليه عوامل بزهكاري عمومي مورد توجه است و بديهي است نهادهاي مردمي و خود مردم از جمله خانواده، مدرسه، محله و غيره در اين نوع پيشگيري نقش عمده اي دارند. حال آنكه پيشگيري اختصاصي شامل اقداماتي است كه براي يك جرم خاص به كار مي رود.
– پيشگيري انفعالي و پيشگيري فعال از ديگر تقسيم بندي هاست. در نوع انفعالي هشدار دادن و اخطار كردن به جامعه براي جلوگيري از قرباني شدن و بزه ديدگي مورد نظر است و در نوع فعال عملاً براي اجتناب از وقوع جرم اقدامات مثبتي انجام مي پذيرد.
– پيشگيري اوليه شامل اقداماتي مي شود كه جهت گيري آن بر هم زدن اوضاع و احوال جرم زا در محيط فيزيكي و اجتماعي است. پيشگيري ثانويه يا سطح دوم عبارت است از مداخـــــله در حالت هاي خطرناك و وضعيت هايي كه در آستانه وقوع جرم قرار دارند و نهايتاً پيشگيري سطح سوم كه براي مهار آثار انفجار و بحران حالت خطرناك بايد اعمال شود يعني زماني كه جرم محقق و حالت خطرناك به حالت مجرم تبديل شده است. از اين سه سطح، گونه اول و دوم در جرم شـناسي پيشـگيرانه مـطرح مي شـوند و نوع سـوم مربـوط به جرم شنـاسي بالـيني اسـت. ( خلعتبري و ديگران 1384، 198)
4-1-2-2- پيشگيري هاي جديد
– پيشگيري اجتماعي كه از ديدگاه جرم شناختي مبتني بر علت شناسي جرم است يعني مستلزم قبول اين واقعيت است كه عوامل مختلفي در تكوين جرم نقش دارند.
– پيشگيري وضعي كه وضعيت پيش از بزهكاري است. درفرايند اين نوع پيشگيري ما با فرآيند گذر
از انديشه به عمل مواجه هستيم. ( خلعتبري و ديگران 1384، 207)
رايج ترين طبقه بندي جرم شناسي، امـروزه پيشگيري وضـعي و پيشگيري اجتـماعي را مـطرح كرده است.
الف- پيشگيري وضعي27
اقدام هاي وضعي جهت جلوگيري از جرم سابقه طولاني ميان انسان ها دارد كه براي محافظت از جان و مال از آن استفاده مي شده است. حرز كه در قانون جزا و فقه اسلامي اهميت زيادي دارد نوعي از نمادهاي پيشگيري وضعي محسوب مي شود و به دليل همين اقدامات پيشگيرانه است كه سرقت از حرز، حدي محسوب و مجازات آن تشديد مي شود.
در تعريف پيشگيري وضعي مي توان گفت: «ايجاد تغييرات در اوضاع و احوال خاصي است كه انسان متعارف در آن ممكن است مرتكب جرم شود».
به عقيده دكتر ريموند گسن پيشگيري وضعي «گونه اي از اقدامات پيشگيرانه كه معطوف به اوضاع و احوالي كه جرايم ممكن است در آن به وقوع بپيوندند».
پيشگيري وضعي ويژگي هاي خاص خود را دارد:
– اين اقدام ها معطوف به جرايم خاصي است، مثلاً در جرايم غيرعمد پيشگيري وضعي وجود ندارد، چرا كه در جرايم غير عمدي بين مرتكب و مجني عليه رابطه وجود ندارد.
– هدف اقدامات وضعي شرايط پيرامون جرم است. براي مثال نصب چراغ در كوچه هاي تاريك فرصت ارتكاب جرم را كاهش مي دهد. همچنين پيشگيري وضعي بزه ديده مدار است و مجرم به صورت غير مستقيم مطرح است. بنابراين پيشگيري وضعي نوعي پيشگيري غيرمستقيم محـسوب مي شود.
– در پيشگيري وضعي به دنبال خطرساز كردن يا پرهزينه نمودن اقدام هاي مجرمان هستيم، همانند كشيدن نرده گرداگرد اموال. در واقع اين نوع از پيشگيري عايدات جرم را براي مجرم كمتر مي كند مثلاً اگر از خريد و فروش اموال مسروقه جلوگيري به عمل آيد، سرقت ديگر فايده اي براي سارق ندارد. (نجفي ابرند آبادي 1379، 80)
اقدامات وضعي در امر پيشگيري از جرم در زمان هاي مختلف به شكل هاي مختلفي اجرا مي شده است كه به مهمترين آن ها اشاره مي كنيم:
– شيوه سنتي نظارت و كنترل: با كنترل وضعيت هاي مشرف بر ارتكاب جرم، خطر دستگيري و كشف جرم بالا رفته و اسباب انصراف مجرم فراهم مي شود. در اين شيوه ماموران پليس، نگهبانان و فروشندگان فروشگاه ها در امر پيشگيري دخيل هستند. امروزه ابزارهاي الكترونيك از جمله دوربين هاي و هشدار دهندها به كمك اين گونه از نظارت آمده است.
– ايجاد حفـاظت هاي فيزيكي و اقدام هاي عادي: براي ايجاد مانع سر راه بزهكاران مصــمّم، به گونه اي كه جان مال افراد از تعرض و سرقت مصون ماند از اين روش استفاده مي شود. نمونه بارز اين گونه نصب درب آهني علاوه بر درب اصلي براي آپارتمان ها است.
– كنترل ورودها و خروجي ها: مي توان با كنترل مبادي ورود و خروج افراد چه از طريق نيروي انساني و چه از طريق الكتريكي وسوسه سرقت را كه ممكن است در هر فردي بوجود آيد از بين برد. در حال حاضر با استفاده از گيت هاي مغناطيسي اين كنترل به راحتي انجام مي شود زيرا اگر بار كالا خنثي نشده باشد، آژير به صدا در مي آيد.
– ايجاد مانع در برقراري تماس بين بزهكار بالقوه و آماج و هدف جرم : براي نمونه ممنوعيت استفاده از طلا و جواهرات براي دختران دبستاني و راهنمايي جهت جلوگيري از ارتكاب جرم سرقت (بويژه سرقت به عنف) عيله آنها در مسير رفت و آمد مدرسه تا منزل. در اين مورد با ايجاد مانع در برقراري تماس ميان اين دو كنشگر مختلف از ارتكاب جرم پيشگيري مي شود.
– جاذبه زدايي: چنانچه جاذبه مالي و رواني آماج جرم كاسته شود به گونه اي كه منافع جرم كاهش يابد جلوي ارتكاب جرم گرفته خواهد شد. براي مثال استفاده از كارت هاي اعتباري داراي رمز به جاي پول نقد جاذبه مالي را از كيف قاپي مي زدايد.
ب- پيشگيري اجتماعي28
همان گونه كه بيان شد پيشگيري وضعي ناظر بر موقعيت و اوضاع و احوال پيش از ارتكاب جرم است. به همين جهت تاثير اين نوع از پيشگيري نسبت به نوع جرم و اوضاع و احوال آن محدود مي باشد. مجرمين حرفه اي از اين محدوديت سوء استفاده و اين اقدامات پيشگيرانه را دور زده و برنامه خود را تغيير مي دهند. اين محدوديت ها باعث شده است تا محققان و جرم شناسان به سمت پيشگيري اجتماعي تمايل بيشتري نشان بدهند.
پيشگيري اجتماعي يا اصلاحي مبتني بر ايجاد تغييرات، اصلاحات فردي و محيطي است كه منجر به اصلاح جامعه و فرد و جلوگيري از وقوع جرم به صورت پايدار مي شود.
برخلاف اقدامات وضعي كه بزه ديده مدار هستند. اين اقدامات مجرم مدار است. در واقع در اين نوع از پيشگيري به دنبال هماهنگ سازي اعضاي جامعه با قواعد اجتماعي هستيم.
در پيشگيري اجتماعي محيط هايي كه در طول زندگي فرد انسان تاثير مي گذارند مانند محيط هاي خانواده، مدرسه، دانشگاه، جمع دوستان و محيط شغلي مورد نظر بوده كاركرد هاي جنبي آنها كه معمولاً جنبه تربيتي و پرورشي است بيشتر مورد تاكيد هستند.
بر اين مبنا پيشگيري اجتماعي را مي توان اينگونه تعريف كرد: « تدابير و روش هاي آموزشي، فرهنگي، اقتصادي اجتماعي دولت نهادها و سازمان هاي غيردولتي و مردمي در زمينه سالم سازي محيط اجتماعي و محيط فيزيكي براي حذف يا كاهش عوامل اجتماعي وقوع جرم.»
پيشگيري اجتماعي معمولا به دو دسته تقسيم مي شود زماني كه تاثير گذاري بر محيط هاي پيرامون انسان مورد تاكيد است پيشگيري اجتماعي از نوع جامعه مدار يا محيطي مورد نظر است و هر گاه تدابير پيشگيرانه در مرحله رشد كودك و نوجوان ناسازگار منحرف يا مجرم اعمال شود منظور پيشگيري رشد مدار است اين دو نوع را پيشگيري فرد مدار نيز ناميده اند. حالا به طور مختصر به بيان اين دو نوع خواهيم پرداخت.
نوع اول- پيشگيري جامعه مدار
اين نوع شامل اقدام هاي اجتماعي، اقتصادي، فرهنگي و پيشگيرانه اي مي شود كه نسبت به محيط هايي كه فرد در آن زندگي و كار مي كنند اعمال مي شوند.
تغيير اوضاع و احوال نامساعد اجتماعي- فرهنگي- اقتصادي بزهكار و منحرف پروري كه در هر حال زمينه كنار گذاري فرد از جامعه (اجتماع زدايي) را فراهم مي كند به ويژه شرايط نامطلوب خانواده كه شكست هاي عاطفي، تربيتي تحصيلي اطفال را فراهم مي آورند هسته اصلي اين شكل از پيشگيري غير كيفري را تشكيل مي دهند29.
نوع دوم- پيشگيري رشد مدار
در اين نوع با شناسايي كودكان و نوجواناني كه زودتر از سن معمول خود رفتارهاي مجرمانه و منحرف نشان مي دهند ضمن يافتن كمبود ها و مشكلات آنها تلاش مي شود با آنها يا عوامل موثر بر آنها مانند خانواده

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درباره جبران خسارت، قانون مجازات، برنامه سوم توسعه، حل اختلاف Next Entries منابع پایان نامه ارشد درباره آموزش و پرورش، صاحب نظران، ضرب و جرح