منابع پایان نامه ارشد درباره سرمایه اجتماعی، حقوق بشر، مشارکت مدنی، تغییرات اجتماعی

دانلود پایان نامه ارشد

کنندگان و آثار بیرونی شان بر نظام سیاسی است. آثار بيروني انجمن ها به عنوان كانال هاي جايگزين موثر عمل كرده و پيوند نهادي را بين اعضاء و نظام سياسي فراهم مي كنند. آثار دروني انجمن ها به دقت به تشكيل سرمايه اجتماعي در سطح خرد ارتباط پيدا مي كند. انجمن ها به اعضاء عادت همكاري، همبستگي و شور عمومي القاء مي كنند و از طرف ديگر تاثير اجتماعي شدن دارند و مشاركت كنندگان عادت قلبي را مي آموزند، از طرف ديگر تاثير آموزشي دارند. مشاركت كنندگان) اعضاي فعال) مهارت ها، صلاحيت ها و قابليت هايي را به دست مي آورند كه براي دموكراسي مهم است و اين دانش ممكن است در مورد موضوعات سياسي خاص يا چگونگي كاركرد نهادهاي سياسي، چگونگي اداره سازمان ها يا چگونگي مباحثه و حل مسائل، از طريق مدني موضوعات گوناگون باشد. بنابراين اغلب از انجمن ها به عنوان «مدرسه هاي دروني دموکراسی» ياد شده است. انجمن هاي مدني روابط عاطفي را كه براي دموكراتيك باثبات و كارآمد ضروري هستند، تقويت مي كنند. (رستگار خالد و عظیمی، 1391: 114)
بنابراین، ايده اصلي رابطه بين سرمايه اجتماعي و شهروندي بر پايه نظريات پاتنام مبتنی است. اين نظريه پرداز مطرح به خصوص در زمينه سرمايه اجتماعي، اثر مستقيم سرمايه اجتماعي را بر دموكراسي پاسخگو آشكار ساخته است. با توجه به ارتباط نزديك بين مولفه هاي سرمايه اجتماعي – اعتماد و مشاركت مدني – با ابعاد شهروندي مي توان گفت: سرمايه اجتماعي مورد نظر پاتنام علاوه بر تحكيم دموكراسي، به توسعه شهروندي نيز كمك مي كند. پاتنام در بيان نظريه اش درباره رابطه سرمايه اجتماعي بر ایجاد شهروندی فعال و دموكراسي پاسخگو به وجود توأمان دو مؤلفه اعتماد و مشاركت مدني در استقرار يا تحكيم دموكراسي اشاره كرده است؛ بدين ترتيب با توجه به نظريه پاتنام مي توان گفت وجود اعتماد در ميان شهروندان به ارتباط بيشتر آنان و شكل گيري شبكه هاي مشاركت مدني منجر مي گردد و حضور در اين شبكه هاي گسترده افراد را به مشاركت فعال در امور مربوط به جامعه تشويق مي كند. براين اساس، برخلاف نظريه پردازان قبلي كه تنها به بعد عيني سرمايه اجتماعي يعني مشاركت مدني توجه كردند، پاتنام به هر دو بعد عيني و ذهني يعني مشاركت مدني و اعتماد اجتماعي در رابطه با دموكراسي تكيه كرده است. درواقع بنا بر نظر پاتنام مي توان گفت، در توسعه و رشد شهروندي دموكراتيك وجود هر دو بعد اعتماد و مشاركت مدني ضروري است (رستگار خالد و عظیمی، 1391: 115).
به اعتبار آراء پاتنام مشهود است كه دو مؤلفه كليدي سرمايه اجتماعي یعنی – اعتماد و شبکه اجتماعی و مشاركت درخانواده – سهم بسزايي در روند گسترش شهروندي فعال دارند. بدين صورت كه؛ وجود گسترده اعتماد در خانواده به شكل گيري انجمن هاي داوطلبانه و ايجاد مشاركت مدني كمك مي كند، و از طرفي وجود شبكه هاي مشاركت مدني و شهروندی فعال به پرورش شهروندان آگاه به مسائل و امور سياسي منجر مي شود. به طور كلي مي توان نتيجه گرفت، از يك سو، اعتماد اجتماعي در خانواده در بين شهروندان، ايمان به دموكراسي پاسخگو و ایجاد شهروندی فعال و مولفه های آن را در اذهان مي پروراند، و از جهتي ديگر، وجود شبكه هاي مشاركت مدني، آنان را به سوي اعمال رفتارهاي دموكراتيك سوق مي دهد.
با توجه به ارتباط مفهوم شهروندی و سرمایه اجتماعی، کلمن نیز سرمایه اجتماعی خانواده را به دو نوع تفکیک می کند: سرمایه اجتماعی در داخل خانه و سرمایه اجتماعی خارج از خانواده. سرمایه اجتماعی داخل87 خانواده زمانی را در برمی گیرد که والدین با یکدیگر و بچه هایشان می گذرانند (ارتباط های درون خانواده)؛ به عبارت دیگر، تعاملات والدین- فرزندان در دل خانواده سرمایه اجتماعی درون خانواده به شمار می آید. سرمایه اجتماعی بیرون خانواده به روابط خارج خانه، در درون اجتماع کلی تر می پردازد که هنجارهای قوی تری برای کمک به اعضای خانواده نسبت به اعضای غیر خانواده به وجود می آورد. سرمایه اجتماعی بیرون خانواده شامل ارتباط با گروه ها و نهادها از جمله خویشاوندان و همسایگان است. بنابراین سرمایه اجتماعی در دو بعد سرمایه اجتماعی درون خانوادگی و بیرون خانوادگی تقسیم می شود (نازک تبار و ویسی، 1387:‌131).
در خانواده هایی که والدین درجه بالایی از کنترل را با تنظیم قوانین سخت اعمال می کنند و اجازه برای انحراف کمی از این قوانین وجود دارد، نوجوانان و افرادی که در آستانه بزرگسالی قرار دارند، بیشتر در موقعیتی قرار می گیرند که برای حفظ آنچه که دامنه به حق و مشروع استقلال خود می دانند، دروغ می گویند. یعنی قانون شکن می شوند، در مقابل در خانواده هایی با درجه بالایی از انسجام، نوجوانان و افراد در آستانه بزرگسالی کمتر دروغ می گویند و پای بندی بیشتری به ارزشها و قوانین دارند، چرا که احساس می کنند والدین شان نسبت به افکار و فعالیت های آنها حالات حمایتگرانه ای خواهند داشت. به علاوه نوجوانان و افراد در آستانه بزرگسالی در خانواده های منسجم،‌کمتر در آستانه خطر از دست دادن اعتماد والدین حمایت گر و یاری رسان خود قرار دارند اعتماد به والدین، خود باعث اعتماد به جامعه نیز می شود و این گونه افراد به اعتماد تعمیم یافته می رسند.از نظر کلمن سرمایه اجتماعی شیء واحدی نیست بلکه تنوعی از اشیاء گوناگون است که دو ویژگی مشترک دارند:همه آنها جنبه هایی از ساخت اجتماعی هستند.بخش های معین افرادی را که در درون آن ساخت ها هستند، تسهیل می کنند (کلمن، 1377: 462).کلمن بر این تاکید می کند که چگونه سرمایه اجتماعی در خانواده و شبکه های اجتماع، منبعی برای سرمایه انسانی افراد می باشد (وینتر2002) به نظر کلمن روابط اجتماعی هنگامی به وجود می آید که افراد کوشش می کنند از منابع فردی خود بهترین استفاده را به عمل آورند. وجود عنصر ساختاری در تعریف کلمن اهمیت زیادی دارد کلمن اشکال عمده سرمایه اجتماعی را تعهدات و انتظارات، ظرفیت بالقوه ی اطلاعات هنجارها و ضمانت های اجرای موثر روابط اقتدار، اعتماد، سازمان اجتماعی انطباق پذیر، سازمان تعهدی پیوندها می داند (همان، 466).کلمن حضور اجتماعی در شبکه های خانوادگی و اجتماع را منبعی برای سرمایه انسانی افراد قلمداد می نماید و اصولا آن را ویژگی های ساختاری اجتماعی معرفی می نماید که می تواند به عنوان منبعی برای افراد و تسهیل کنش های هدفمند آنان عمل نماید. حال آنکه در رویکرد جمعی سرمایه اجتماعی، شبکه های افقی و یا هموار به ترتیب، در نظریات فوکویاما و هنجارهای اعتماد و همیاری درون این شبکه ها، منابع سرمایه ای هستند که ذاتا اجتماعی بوده و با حل مشکل کنش جمعی، توسعه اقتصادی و سیاسی را در سطح منطقه و کشور موجب می گردند. موارد متعدد دیگری نظیر کاهش نرخ جنایت، کاهش مراجعات و محکومیت های بزهکارانه، برابری اقتصادی، مدنی و جنسیتی، همگی از مصادیق کارکردهای سرمایه اجتماعی در سطح جامعه و به نفع عموم و نه فرد یا گروه خاص می باشند (گنجی و همکاران، 1384: 28).کلمن روابط بین والدین و فرزندان را در شکل گیری این سرمایه اجتماعی و انسانی موثر می داند. و درجه بالای انسجام خانوادگی باعث می شود فرزندان در آینده در جامعه صداقت بیشتری داشته باشند. همچنین تداوم ارتباط باعث اعتماد و افزایش مشارکت می شود. طبق نظر کلمن روابط مستحکم درون گروهی باعث کاهش اعتماد و در نتیجه کاهش مسئولیت اجتماعی می شود.
جمع بندی چارچوب نظری
در مجموع با بررسی نظریات پاتنام می توان گفت وی در حوزه شهروندی فعال، مشارکت مدنی خانواده را عاملی مهم در مشارکت سیاسی افراد دانسته است، سرمایه اجتماعی و دموکراسی با انجمن ها و مشارکت مدنی و اجتماعی و کارآمدی دموکراسی پیوند یافته است، در نظریات پاتنام، شهروندان از دولت برجسته ترند و تضمین کننده حکومت خوب محسوب می شوند، سرمایه اجتماعی میان گروهی است که باعث پیوند انجمن ها می شود. همچنین تاثیر درونی سرمایه اجتماعی بر جامعه مدنی است که باعث گسترش ارزش های دموکراسی، مشارکت فعال شهروندان، وجود شهروندانی با جهت گیری اجتماعی و قانونی و همکاری بهتر با دولت می شود و کنش جمعی، خیر عمومی و اعتماد به نهادهای عمومی را به دنبال دارد. در ضمن پاتنام مشارکت فعال شهروندان در امور جمعی را نشانه جامعه متمدن دانسته است.
از میان رویکردهای منفعلانه و فعال نسبت به شهروندی، رویکرد شهروندی فعال است که در آن شهروندان نسبت به مسائل روز دقیق اند، مشارکت جویی دارند و آزادانه عقاید خود را بیان می کنند در پی اصلاح جامعه هستند تعهدات عضویتی داشته در وفاداری و خدمت به دین، جامعه و انجمن های سیاسی پیشتازند.
در بطن جامعه مدنی است که افراد خانواده در شبکه های مدنی مشارکت می کنند. اعتماد و مشارکت نیز دو عنصر مهم شهروندی فعال محسوب می شوند. بدین صورت که اعتماد،بدوا وعمدتا، در خانواده، باعث شرکت افراد در انجمن های داوطلبانه شده و مشارکت مدنی را افزایش می دهد و شهروندانی فعال و آگاه را به وجود می آورد.
شایان ذکر است همانگونه که ذکر شد پدیده سرمایه اجتماعی و شهروندی فعال با یکدیگر ارتباطات زیادی دارند. به طور کلی سرمایه اجتماعی به قدرت و یا امتیازات اجتماعی اشاره دارد،که منافع فردی از طریق شبکه های اجتماعی و به ویژه روابط متقابل در این شبکه های اجتماعی توسعه یافته است (پاتنام ،2000) .بنابراین پژوهش های مربوط به سرمایه اجتماعی به طور معمول بر شبکه هایی متمرکز است که از طریق مشارکت ایجاد شده و در مورد این است که چگونه این شبکه ها را می توان مورد استفاده قرار داد. شهروندی فعال به معنای شبکه ایجاد شده از طریق مشارکت نیست، بلکه اشاره به تعامل واقعی و خیر اجتماعی دارد، که از طریق این کنش به وجود می آید، (مثل مدیریت مطلوب) بنابراین شهروندی فعال خیلی نزدیک به آنچه که پاتنام ( 1993، ص 177) به عنوان “اجتماع مدنی” اشاره کرده است؛ می باشد و با این پدیده رابطه نزدیکی دارد. بر اساس این استدلال برخی شهروندان فعال مثلا ایرلندی ها، در مورد شهروندی فعال رابطه بین شهروندی فعال و سرمایه اجتماعی را به شیوه های عملی مربوط می دانند که در آن برخی از اشکال توسعه اجتماعی رخ می دهد: همانند الف) فعال بودن، (ب) دموکراسی و (ج) شهروندی / احساس تعلق اجتماعی داشتن (پاتنام 2007، 9).
بنابراین، این کنشگران باید ارزش های شهروندی فعال را شناسایی کنند، و تاکید می کنند که سرمایه اجتماعی برای اطمینان از اینکه منابع سرمایه اجتماعی به سمت “خیر عمومی” جامعه حرکت کند، هیچ پیش شرطی ندارد و نسبت به ارزش های شهروندی فعال در دموکراسی و حقوق بشر هیچ تضمینی وجود ندارد. منابع سرمایه اجتماعی دارای هیچ ارزش خاصی نسبت به دموکراسی و حقوق بشر نیست و هنجارها در روابط چنین جوامعی ممکن است مضر باشد که به عنوان ” سمت تاریک” سرمایه اجتماعی هدایت شود .مثلا، مافیا و سازمان های نژادپرستانه و افراطی این گونه اند. به طور خلاصه برخی از جنبه های شهروندی فعال و سرمایه اجتماعی هستند که شبیه هم هستند. اما با شهروندی فعال تنها به یک جنبه از تعامل اشاره می شود، که مبتنی بر ارزش ها است. شهروندی فعال در هدف متفاوت است، به همین دلیل این پدیده ترویج دموکراسی، حقوق بشر و «خیر اجتماعی» در سطح کشور را تضمین می کند. مفهوم شهروندی فعال بسیار کمتر بر نفع شخصی تمرکز دارد. می توان این فرضیه را پذیرفت که در جوامع دموکراتیک هر چه سطح سرمایه اجتماعی بالاتر باشد، سطح شهروندی فعال نیز بالاتر است، اما برای درک بهتر این رابطه تحقیقات بیشتری مورد نیاز است(هوسکینز و ماسچرینی،2008: 11).
در این پژوهش با توجه به نظرات هوسکینز و ماسچرینی (2008) شهروندی فعال با توجه به چهار شاخص اندازه گیری شده است: ایجاد تغییرات اجتماعی، زندگی اجتماعی، دموکراسی و ارزشهای دموکراتیک.
ایجادتغییرات اجتماعی، در فعالیت ها جهت می گیرند. ما به فعالیت هایی اشاره می کنیم که گاهی اوقات به شکل های غیر متعارف مشارکتها یا کنش ها برمی گردد، مانند اعتراض، تظاهرات، تحریم و اعتصابات سیاسی که از درون دموکراسی های مدرن ظهور می کند. در این باره می توان سوالاتی این چنین پرسید: آیا

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درباره سرمایه اجتماعی، مشارکت مدنی، آموزش شهروندی، مشارکت سیاسی Next Entries منابع پایان نامه ارشد درباره جامعه آماری، سرمایه اجتماعی، حقوق بشر، تغییرات اجتماعی