منابع پایان نامه ارشد درباره سرمایه اجتماعی، اعتماد اجتماعی، جامعه پذیری، حیات اجتماعی

دانلود پایان نامه ارشد

بخواهید و زمانی را برای رفع مشکل شما اختصاص دهد؟ اگر پاسخ بله است، آیا آن شخص خویشاوند است؟
– ذخیره پول: فرض کنید شما شدیدا به مقداری پول نیاز دارید، آیا می توانید به دوست یا فامیل مراجعه کنید، اگر پاسخ بله است، آیا خویشاوند است؟
– سرمایه گذاری زمان: در طی 5 سال اخیر آیا شما (یا هر کسی که با شما زندگی می کند) وقت خود را برای مشکلات دوستان یا خویشاوندان صرف کرده اید؟ اگر بله، آیا این شخص خویشاوند بوده؟
این آیتم ها مشخص می کند که چطور روابط خانوادگی وابسته به یک خانواده صمیمی، پیگیری می شود. مطالعات بیشتر درباره خویشاوندان شامل همکاری می باشد. سوالات بالا بیانگر این موضوع هستند که آیا فردی که دارای خانواده است و وابسته به یک خانواده صمیمی است، لطف و مهربانی خود را با دیگران که دارای این خصیصه نیستند تعویض می کند یا خیر. (استون، 2001: 12)
نظریه مرتبط با صداقت
در خانواده هایی که والدین درجه بالایی از کنترل را با تنظیم قوانین سخت اعمال می کنند و اجازه برای انحراف کمی از این قوانین وجود دارد، نوجوانان و افرادی که در آستانه بزرگسالی قرار دارند، بیشتر در موقعیتی قرار می گیرند که برای حفظ آنچه که دامنه به حق و مشروع استقلال خود می دانند. دروغ می گویند. در مقابل در خانواده هایی با درجه بالایی از انسجام، نوجوانان و افراد در آستانه بزرگسالی کمتر دروغ می گویند، چرا که احساس می کنند والدین شان نسبت به افکار و فعالیت های آنها حالات حمایتگرانه ای خواهند داشت. به علاوه نوجوانان و افراد در آستانه بزرگسالی در خانواده های منسجم،‌کمتر در آستانه خطر از دست دادن اعتماد والدین حمایت گر و یاری رسان خود قرار دارند. (رستمی، 1390: 50)
نظریه مرتبط با اعتماد
فوکویاما با بهره گیری از مفهوم سرمایه اجتماعی یک نظریه اعتماد اجتماعی تدوین می کند. قدرت و کارایی سرمایه اجتماعی در جامعه، به میزان پای بندی اعضای آن جامعه به هنجارها و ارزشهای مشترک، توانایی آنها برای چشم پوشی از منافع شخصی در راستای خیر و سعادت همگانی، بستگی دارد. به اعتقاد او از طریق پای بندی به این ارزشها و هنجارهای مشترک، اعتماد پدید می آید. نکته مهم تر اینکه سرمایه اجتماعی پدید آمده از طریق مبادلات منطقی، با بهره گیری از ایجاد انتظارات و ایجاد و تقویت هنجارها، به پدیدآمدن اعتماد کمک می کند. (رستمی، 1390: 55)
طبق نظر زتومکا، زندگی خانوادگی به طرق مختلفی با اعتماد در ارتباط است. خانواده مرکز ثقل ظهور انگیزه اعتماد کردن و یا اعتماد پذیری بنیادی است و بدیهی است که خانواده زمینه آزمون روزمره اعتماد به ویژه اعتماد عمیق و صحیح است. (زتومکا، 1999: 130).
ملکی در تحقیق خود به این نتیجه رسید که اعتماد اجتماعی عامل مهمی در گرایش به اخلاق است. زمانی که افراد بتوانند به طریقی از قبیل استاندارد شده (یعنی به صورت نمادی شده) به نیات (یعنی دلیل اعمال) هم در روابط فی ما بین خودشان پی ببرند، آنگاه می توانند به یکدیگر اعتماد کنند. اعتماد اجتماعی از طریق جامعه پذیری نهادی می شود بنابراین در شرایط عدم اعتماد، نسل قبلی به نسل بعدی می آموزند که اعتماد به دیگران (افراد یا گروه ها) باعث گرفتاری می شود. نهادی نشدن سمبل های اعتماد اجتماعی و متزلزل بودن آن سبب کاهش گرایش به اخلاق می شود. (رستمی، 1390: 56)
فوکویاما معتقد است هرگاه دایره اعتمادی که در روابط نزدیک و صمیمی افراد ایجاد می شود محدود به دوستان و خانواده باشد، بنیانهای فرهنگی فساد ایجاد می شود. چون نظام اخلاقی دوگانه ای به وجود می آید. یعنی رفتار خوب با دوستان و خانواده، و رفتارهای نه چندان مطلوب با عموم صورت می گیرد. (فوکویاما، 1379: 14)
کلمن معتقد است هر چه اطلاعات و میزان شناخت افراد نسبت به موقعیت شخص امین بیشتر باشد، احتمال بیشتری دارد که افراد دست به اعتماد بزنند. کلمن به نقش عنصر اطلاعات اشاره می کند و می گوید اطلاعات، این اثر را خواهد داشت که برآورد ما را از احتمال منفعت تغییر دهد. (کلمن، 1377: 163)
یعنی اطلاعات بیشتر و شناخت بیشتر از موقعیت اجتماعی و شخص امین ما را به اعتماد کردن یا نکردن می رساند. در واقع می توان گفت خانواده هایی که سرمایه اجتماعی بالاتری دارند، شناخت بیشتری نسبت به موقعیت اطرافیان دارند. او همچنین به متغیرهای مدت رابطه (طولانی بودن رابطه)، گستردگی روابط، متقابل بودن رابطه، تعهدات و انتظارات و وجود نهادهای اجتماعی پشتیبان در بحث اعتماد اشاره می کند و در مورد اثر هریک بر اعتماد سخن می گوید. او معتقد است اگر در رابطه امین با اعتماد کننده رابطه ای مستمر باشد، بنابراین هرچه رابطه با اعتماد کننده طولانی تر و سودی که امین از آن رابطه توقع دارد، بیشتر باشد، امین بیشتر قابل اعتماد خواهد بود، در واقع مشارکت نزدیک میان اعتماد کنندگان بالقوه به قابلیت اعتماد بیشتر منجر می شود. (رستمی،‌1390: 57)
کلمن معتقد است پیوندها و روابط مستحکم در داخل یک گروه در بعضی موارد باعث کاهش میزان اعتماد اعضای آن گروه به افراد خارج از گروه و در نتیجه کاهش مسئولیت اجتماعی می شود. هنری ماسن نیز معتقد است والدینی که به دیگران کمک می کنند و به حال دیگران مفیدند معمولا فرزندانی با همین خصوصیات دارند تاثیر سرمایه اجتماعی خانواده با تکیه بر گرایش ارزشی فرزندان (با تاکید بر ارزش های بردباری اجتماعی، مسئولیت پذیری،‌ صداقت، کمک به دیگران و اعتماد). (رستمی،‌1390: 59) برای ایجاد تعهد در شهروندان نسبت به رعایت هنجارها، که مبنای ارزشها و فرهنگ یک جامعه می باشند از همان دوران اولیه حیات اجتماعی (بدو تولدش) تا دوران رشد و بلوغ اجتماعی اش، یعنی از دوران زندگی در دوران خانواده اولیه، دوران مدرسه، دوران دوستی با گروه همالان و تا دوران دانشگاه و دوران اشتغال نسبت به جامعه پذیری و انطباق آنان با ارزشها و هنجارهای اجتماعی دقت و مراقبت شود تا طی این فرآیند، عناصر فرهنگی مذکور ضمن انطباق با شخصیت شهروندان، در درون آنان نهادینه شود. (رفیعی، 1378: 350)

گذری تاریخی بر مفهوم شهروندی
شهروندي در حیات اجتماعی انسان ها هرگز پدیده اي واحد و یکپارچه نبوده و معانی متعددي را به خود اختصاص داده است. در تحول تاریخی، می توان نخستین مظاهر شهروندي را در بین النهرین و در تمدن سومر یافت این پدیده پس از مدتی افول، دیگر بار در تمدن آتن ظهور کرد و با تجلی دموکراسی در دولت شهرهای یونان تحقق یافت. در این زمان، شهروندي با تأکید بر تعهدات و مسئولیت ها به معناي مشارکت در دولت شهرها بود. دو شهر آتن و اسپارت دو نمونه آرمانی با اصول سیاسی متضاد، مظاهر دموکراسی و استبداد، شاهد ظهور شهروندي بودند. اهم وظایف شهروندان آتنی، مشارکت در امور حکومتی و قضایی و در اسپارت ایثار و از خودگذشتگی در قالب شهروند- سرباز بود (هیتر، 1999: 44-45).
به این ترتیب، در یونان باستان ارتباطی نزدیک میان سرنوشت افراد و جامعه وجود داشت و در حقیقت سرنوشت فرد در سرنوشت جامعه تجلی می یافت. این پیوند مستلزم تعهدات و انجام وظایفی بود که فرصت هایی برای کسب فضیلت اخلاقی و خدمت به جامعه تلقی می شد. البته در این گستره، افراد بی شماری نظیر زنان، کودکان، بردگان، بربرها و بیگانگان شهروند محسوب نمی شدند. (الیور و هیتر، 1994: 13)
در روم باستان شهروندي در معناي کاملاً جدید، دیگر به عضویت در دولت شهر وابسته نبود و به طور قابل ملاحظه اي افراد خارج از آن محدوده را نیز در بر می گرفت. در این دوره، رومی ها پس از فتوحات جنگی با اعطاي حق عضویت، به ساکنان سایر سرزمین ها به عنوان سربازان ذخیره و گروه هاي آماده دفاع از مرز هاي امپراتوري، حق شهروندي اعطا می کردند. بنابراین، شهروندي افزون بر گستره، در معنا نیز دستخوش تغییراتی شد؛ به طوري که پیوند خود را با مشارکت از دست داد و بیشتر به یک موقعیت قانونی تبدیل گردید (کستلز و دیویدسون، 2000: 33).
پس از فروپاشی امپراتوری روم، اهمیت شهروندی بیش از پیش کاهش یافت. کلیسا جایگزین وفاداری و هدایت اخلاقی جامعه سیاسی گردید. با این حاکمیت، در قرون وسطی جز چند شهر ایتالیا عرصه ای برای تداوم شهروندی وجود نداشت. در قرون شانزدهم و هفدهم، با شکل گیری افکاری در زمینه امنیت، نظم، حقوق فردی، آزادی، مالکیت و … برای اعضای جامعه بنیان شهروندی مدرن پی ریزی شد. نقطه عطف شهروندی مدرن انقلاب 1789 فرانسه است که در آن دولت و ملت با هم ترکیب شد و مفهوم دولت- ملت28 شکل گرفت. در این دوره قلمرو شهروندی به وسیله مرزهای میان دولت ها تعیین می شد و عنصر محوری شهروندی “حقوق” بود که صرفا به گرو های ممتاز اعطا نمی شد، بلکه در بستر دولت – ملت به همه مردم تعلق می گرفت. محوریت حقوق با انتشار اعلامیه حقوق بشر و شهروند در 1979 تثبیت گردید. در بطن انقلاب فرانسه، «برداشت نوینی از شهروندی در خدمت به ملت از طریق نمایش فضیلت مدنی و تعهد29 نظامی پدیدار گردید و آزادی و برابری با برادری توام شد» (فالکس، 1381: 47-48)
با مرور تاریخی بر مفهوم شهروندی و کاربرد هاي متفاوت آن توسط صاحب نظران، روشنفکران، رهبران و افراد عادي سه گونه برداشت از شهروندي را می توان از هم تفکیک کرد:
1) شهروندی به صورت یک واژه توصیفی، تجربی و عینی در بردارنده حقوق و تکالیف واگذارشده به افراد شایسته در دولت خاص مثل دولت شهرهاي یونان یا دولت هاي ملی در دوره جدید.
2) شهروندي در قالب یک قضاوت اخلاقی مشتمل بر مجموعه اخلاق و فضایل فردي به عنوان یک شهروند خوب و واقعی شهروندي به صورت یک واژه تحلیلی دربرگیرنده حمایت دولت از اعضای خود و ایجاد فرصت های مشارکت سیاسی برای آنان (جان ویتز، 1980: 48) بدین ترتیب در دوره ها و دیدگاه های مختلف شهروندی از لحاظ معنا و محتوا، گستره بستر اجتماعی و عمق متفاوت بوده است، اما می توان جوهره آن را بر سه عنصر حقوق، وظایف و احساس – هویت و فضیلت مدنی- قرار داد. (شیانی، 1388: 5)
مولفه های مفهوم شهروندی رومی- مسیحی:
الف) شهروندی رومی- شهروندي با ماهيت انحصاري است، برتري اقليت خاص بر اكثريت را نشان مي دهد، ومبناي تعريف آن نابرابري طبقاتي است. دامنه آن محدود است و گروههاي اجتماعي نظير زنان، بردگان و بيگانگان را در بر نمي گيرد.
ب) شهروندی مسیحی نیز با محدودیت تئوکراسی (ولایت مطلقه پاپ و کلیسا) و برتری اکتورتیاس (مرجعیت و اقتدار روحانی) بر پوتستاس (مرجعیت و اقتدار دنیوی) حاوی ایده های خاصی در مقایسه با شهروندی یونانی- رومی بوده است.

رویکردهای شهروندی
از لحاظ روند تاریخی شهروندی 2 رویکرد دارد:
1. رویکرد سنتی30: در این رویکرد شهروند عمدتا نقش منفعلی دارد و طی جریان جامعه پذیری که به ویژه به وسیله نهادهای تربیتی و خانواده انجام می شود به سوی وفاداری به کشور و دولت خود ترغیب می گردد. عمدتا موضوعات مطروحه در این رویکرد، پرداختن به تاریخ سنت های ملی است. همه این جریانات، هر شهروند را آماده می کند تا نقش منفعل خود را در جامعه بر عهده گیرد. البته ماهیت آموزش سنتی نیز در اشاعه چنین فرهنگی بی تاثیر نمی باشد. به عبارت دیگر نظام آموزشی سنتی نیز مشارکت سیاسی و فعالانه در جامعه را مد نظر قرار نداده و رفتارهایی را که بر خلاف مشارکت دموکراتیک است می آموزند. (احمدی، 1389: 27)
2.رویکرد فعال: این رویکرد درصدد بررسی موضوعات مهم روز و اشاعه فرهنگ مشارکت جویی در اصلاح جامعه در سطح محلی، ملی و حتی جهانی است. در این رویکرد هر کس حق دارد عقایدش را آزادانه بیان کند و دیدگاه های خود را در قالب چارچوب هایی ارائه و پیگیری نمایند. امروزه بسیاری از جوامع و دولت ها به اهمیت مشارکت مدنی واقف بوده و می دانند که آگاهی و مشارکت مردم، فواید بسیاری را برای آنها دارا می باشد. در این راستا، آنها تلاش می کنند تا با استقرار نظام های دموکراتیک، مشارکت شهروندی افراد جامعه خود (به ویژه جوانان) را توسعه بخشند. اصل مهم دیگر تفکر انتقادی داشتن، بعد بسیار مهمی در تبیین شایستگی شهروندانی است که در یک جامعه دموکراتیک و متکثر، میل به مشارکت دارند. اینجاست که نقش تربیت

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درباره سرمایه اجتماعی، جامعه پذیری، شبکه های اجتماعی، سرمایه انسانی Next Entries منابع پایان نامه ارشد درباره حقوق شهروندی، جامعه شناسی، حقوق اجتماعی، انسجام اجتماعی