منابع پایان نامه ارشد درباره سرمایه اجتماعی، سرمایه انسانی، شبکه اجتماعی، سرمایه فیزیکی

دانلود پایان نامه ارشد

اقتصادی می باشد و یا ممکن است در شکل یک عنوان اشرافی نهادینه می شود (عبدالصمدی، 1389: 35).
به اعتقاد بوردیو سرمایه اجتماعی به عنوان شبکه ای از روابط یک ودیعه طبیعی یا حتی یک ودیعه اجتماعی نیست بلکه چیزی است که در طول زمان و با تلاش بی وقفه به دست می آید. به عبارت دیگر، شبکه روابط محصول راهبردهای سرمایه گذاری فردی یا جمعی، آگاهانه یا ناخودآگاه است که هدفش ایجاد یا بازتولید روابط اجتماعی است که مستقیما در کوتاه یا بلند مدت قابل استفاده هستند. بوردیو توجه خود را بر فوایدی که به برکت مشارکت در گروه ها نصیب افراد می شود، به تعبیر خود «معاشرت پذیری عمدی با هدف دسترسی به منابع اجتماعی» متمرکز می سازد، ولی معتقد است برخورداری افراد از منافع گروهی به واسطه موقعیت آن ها در گروه یکسان نیست (توسلی و موسوی، 1384: 9)

جیمز کلمن
از نظر کلمن سرمایه اجتماعی شیء واحدی نیست بلکه تنوعی از اشیاء گوناگون است که دو ویژگی مشترک دارند:
1. همه آنها جنبه هایی از ساخت اجتماعی هستند. 2. بخش های معین افرادی را که در درون آن ساخت ها هستند، تسهیل می کنند (کلمن، 1377: 462) کلمن بر این تاکید می کند که چگونه سرمایه اجتماعی در خانواده و شبکه های اجتماع، منبعی برای سرمایه انسانی افراد می باشد (وینتر2002) به نظر کلمن روابط اجتماعی هنگامی به وجود می آید که افراد کوشش می کنند از منابع فردی خود بهترین استفاده را به عمل آورند. وجود عنصر ساختاری در تعریف کلمن اهمیت زیادی دارد کلمن اشکال عمده سرمایه اجتماعی را تعهدات و انتظارات، ظرفیت بالقوه ی اطلاعات هنجارها و ضمانت های اجرای موثر روابط اقتدار، اعتماد، سازمان اجتماعی انطباق پذیر، سازمان تعهدی پیوندها می داند (همان، 466) سرمایه اجتماعی، به نوبه ی خود، هنگامی به وجود می آید که روابط میان افراد، به شیوه ای دگرگون می شود که کنش را تسهیل می کند. سرمایه فیزیکی کاملا ملموس است. سرمایه انسانی کمتر ملموس است و در مهارت ها و دانشی که فرد کسب کرده است تجسم می یابد؛ سرمایه اجتماعی حتی کمتر از این محسوس است. زیرا در روابط میان افراد تجسم می یابد. سرمایه فیزیکی و سرمایه انسانی فعالیت تولید را تسهیل می کنند، خواهند توانست کارهایی بسیار بیشتر از گروهی که فاقد آن است انجام دهند. (کلمن، 1377: 462 )
عناصر تعریف سرمایه اجتماعی از دید کلمن موارد زیر می باشد:
1. وی سرمایه اجتماعی را به طور کارکردی تعریف می کند. سرمایه اجتماعی منبعی است که تولید کنش های معین را تسهیل می کند همانند اشکال دیگر سرمایه ای. سرمایه اجتماعی محصولی است که امکان دستیابی به اهداف معینی را که در صورت نبود آن قابل دسترسی نبود، فراهم می سازد. کارکردی که از طریق مفهوم سرمایه اجتماعی مشخص می شود ارزش آن جنبه های ساختار اجتماعی برای کنش گران است که به عنوان منابعی هستند که افراد می توانند از آن منابع برای دستیابی به منافع شان استفاده کنند (دراکر، 2003 به نقل از عبدالصمدی: 37).
2. سرمایه اجتماعی در ساختار روابط بین کنشگران جای گرفته است یعنی در ساختارهای اجتماعی و ویژگی کنشگران فردی یا خصوصیتی که فاقد روابط بین افراد است، نمی باشد سرمایه اجتماعی منبعی است که وجودش به خاطر روابط شخصی یا بخشش متقابلی است که گروهی از افراد وجود دارد.( عبدالصمدی، 1389: 38).

پاتنام
پاتنام در آثار اولیه خود در بحث از سرمایه اجتماعی و دموکراسی، بیشتر به نقش انجمن ها و مشارکت های مدنی و اجتماعی مردم در کارآمدی دموکراسی پرداخته است و به تعبیر لوی منشا همه کارهای مهم در آثاراولیه او شهروندان هستند و اثر دولت در شکل گیری سرمایه اجتماعی و یا اعتماد ناچیز شمرده شده است. (گنجی و همکاران، 1384: 20)
از نظر پاتنام، اشکال سرمایه اجتماعی منابع اخلاقی کلی یک جامعه را تشکیل می دهند. نگاهی کلی به مجموعه آثار پاتنام، گویای این مطلب است که وی سرمایه اجتماعی را در مقیاسی متفاوت با دیگران توضیح می دهد. مقیاسی که شامل ارتباطات با مشارکت منطقه ای و ملی در نهادهای دموکراتیک و توسعه اقتصادی است که ممکن است در پی آن به وجود آید. (Mc Gonigal, 2007: 2)
رابرت پاتنام سرمایه اجتماعی را اینگونه تعریف می کند: «سرمایه اجتماعی به جنبه ای از سازمان اجتماعی اشاره دارد که شامل اعتماد، هنجارها و شبکه ها می شود به طوری که این موارد با تسهیل کنش های مشترک، باعث بهبود کارایی جامعه می شوند» به عبارت دیگر، عناصر سرمایه اجتماعی از نظر پاتنام در درون تعریف او از این مفهوم قرار دارد. این عناصر هستند که حکومت خوب و پیشرفت اقتصادی- سیاسی را تضمین می کنند. این عناصر عبارتند از: الزامات اخلاقی و هنجارها، ارزش های اجتماعی (خصوصا اعتماد) و شبکه های اجتماعی (به ویژه انجمن های داوطلبانه) بن مایه اصلی اندیشه پاتنام در این است که اگر منطقه ای دارای نظام اقتصادی کارایی باشد و ازسطح بالایی از یکپارچگی سیاسی نیز برخوردار باشد، باید آنها را نتیجه انباشت موفقیت آمیز سرمایه اجتماعی در آن منطقه دانست. از نظر وی، سرمایه اجتماعی به مثابه هسته بنیادی است که در طی قرون متمادی در دل تاریخ یک جامعه حفظ و تقویت شده و پایه لازم را برای دستیابی آن جامعه به توسعه سیاسی و اقتصادی پایدار فراهم می آورد؛ چنانچه تاکید می کند «هر جا اعتماد و شبکه های اجتماعی شکوفا شوند، افراد، شرکت ها، محله ها و حتی ملت ها پیشرفت می کنند» (Putnam, 200: 20)
طبق نظر او، یافته های تاریخی نشان می دهند که رفاه اقتصادی اجتماعات، ریشه در مدنیت آنان دارد نه چیز دیگر. او سپس نتیجه گیری می کند «سرمایه اجتماعی شامل هنجارها و شبکه هایی از همکاری های مدنی است که به نظر می رسد پیش شرطی برای توسعه اقتصادی و سیاسی باشد همان طور که پیش شرطی برای حکومت کارآمد است» (عطار، 1388: 135)
پاتنام از سرمایه اجتماعی «درون گروهی» برای انجمن هایی استفاده می کند که با تاکید بر انسجام درونی، به حذف غریبه ها می پردازند و سرمایه اجتماعی «میان گروهی» را برای سرمایه اجتماعی ای به کار می برد که به انجمن ها کمک می کند تا با گروه های دیگر (غریبه ها) در جامعه ارتباط برقرار کنند. در کل می توان در مورد مفهوم سرمایه اجتماعی، هم سو با نگرش پاتنام چنین گفت که «سرمایه اجتماعی، همچون سرمایه فیزیکی و سرمایه انسانی (ابزار و آموزش هایی که بهره وری فردی را افزایش می دهند) به ویژگی سازمان اجتماعی از قبیل شبکه ها، هنجارها و اعتماد اشاره دارد که هماهنگی و همکاری برای کسب سود متقابل را تسهیل می کند و باعث بهبود کارایی جامعه و در نهایت، پیشرفت و توسعه آن می شود» (عطار، 1388: 135)
پاتنام سرمایه اجتماعی را به عنوان مجموعه ای از ارتباط های افقی بین افراد می بیند که همکاری در جهت کسب منافع متقابل را در اجتماع تقویت می کند. (شریفیان، 1380: 12)
پاتنام ریشه نابرابری را در ذات سرمایه اجتماعی نمی بیند. از منظر وی سرمایه اجتماعی، خصوصا سرمایه اجتماعی در شکل جمعی آن هنجارهای همیاری و اعتماد، می تواند افراد جامعه را در حل مشکل کنش جمعی یاری برساند و در آن صورت همه افراد جامعه از برکات آن برخوردار می گردند. (گنجی و همکاران، 1384: 19)
تئوری سرمایه اجتماعی بر اساس شبکه اجتماعی استوار است. پاتنام می گوید: یک وجه سرمایه اجتماعی را می توان شبکه اجتماعی دانست که بر اساس هنجارهای متقابل، کمک های شخصی و اعتماد شکل گرفته است این شبکه اجتماعی دارای ارزشهای واقعی برای تمام کسانی است که عضو این شبکه هستند. عضو یک شبکه اجتماعی بودن ارزشهای فردی و گروهی را اعتلا می دهد و خود تبدیل به یک ارزش می شود، اما در عین حال این سرمایه ابزاری و یا سرمایه شخصی (تحصیلات و هنرها) که دارای ارزش های مختلف (از مثبت تا منفی) هستند، می توانند چهره های متضادی از خود ارائه دهند. پاتنام می گوید: «فن آوری نقش اساسی را در خصوصی شدن فزاینده ی تجربه دارد که به نوبه خود منجر به شکل گیری جامعه ای متفرق و بی سامان می شود، جامعه ای که در آن حفظ روابط سنتی دشوارتر است و روابط بین انسانها متزلزل تر می شود.» (عبدالصمدی، 1389: 38).
پاتنام چنین عقیده ای دارد که مردمی که ارتباطات فعال و اعتماد آمیز با یکدیگر دارند چه فامیلی، چه دوستان یا بازیکنان بولینگ خصوصیات شخصیتی مفید به حال جامعه در آنها گسترش می یابد. این افراد بردبارتر هستند، کمتر بدبین و خودخواه هستند و بیشتر با مشکلات دیگران همدلی دارند. بدین ترتیب از نظر پاتنام تاثیر درونی سرمایه اجتماعی بر جامعه مدنی و گسترش دموکراسی، افزایش شهروندانی با جهت گیری معطوف به اجتماع و قانون مدار می باشد که با دولت بهتر همکاری می کنند. (کاظمی پور، 1381: 21)
پاتنام سرمایه اجتماعی را با دلیل در انواع مختلف تعریف می کند و ارائه می دهد:
سرمایه شبکه ای: برقراری رابطه با دوستان، همسایگان، خویشاوندان و همکارانی که تبادل کالاها و خدمات، اطلاعات و مفهومی از تعلق را به طور چشمگیر تامین می کند.
سرمایه اشتراکی: مشارکت در سیاست و سازمان های خیریه که فرصت هایی برای مردم در راستای تعهد به ایجاد دستاوردهای مشترک و نیل به بیان نیازها و تمایلاتشان فراهم می کند.
تعهد اجتماعی: تعهد اجتماعی نیز سرمایه اجتماعی است که فراتر از رسیدگی و بحث کردن از احساسات شخصی بین فردی و مشارکت سازمانی است. هنگامی که افراد از نگرش و طرز تفکر تعمیم یافته و احساس مسئولیت و تعلق خاطر نسبت به جامعه برخوردارند، به طور موثر تر و با رغبت بیشتری سرمایه اجتماعی شان را به جریان در خواهند آورد (عبدالصمدی، 1389: 39).
با جمع بندی نظرات ابراز شده می توان سرمایه اجتماعی را مجموعه ای از شبکه ها، هنجارها، ارزشها و درکی دانست که همکاری درون گروه ها و بین گروه ها را در جهت کسب منافع شخصی تسهیل می کند و این نوع از سرمایه با نرخ مشارکت افراد در زندگی جمعی و وجود عامل اعتماد در بین آنان بیان می شود (پاتنام، 1993: 152)
به طور کلی تئوری های مربوط به سرمایه اجتماعی را می توان به دو گروه عمده تقسیم کرد:
الف- در گروه اول به تبعیت از پاتنام (1993)، سرمایه اجتماعی به عنوان یک پدیده فرهنگی تعریف می شود که نشان دهنده میزان اهمیت و توجه اعضای جامعه نسبت به امور مدنی بوده و بیانگر وجود هنجارهای اجتماعی مروج کنش جمعی و میزان اعتماد به نهادهای عمومی می باشد.
ب- در گروه دوم بر خلاف تعریف پاتنام، و به تبعیت از دیدگاه پیر بوردیو (1993) سرمایه اجتماعی نوعی سرمایه گذاری افراد در شبکه های اجتماعی تلقی می شود. در این معنا، سرمایه اجتماعی یک کالای خصوصی و شخصی می باشد که می تواند به سرمایه فرهنگی تبدیل شده و بیانگر پایگاه اجتماعی فرد می باشد. لذا اندوخته سرمایه اجتماعی فرد بیانگر قدرت او در جامعه می باشد. کلمن نیز به همین سیاق بر مزایای سرمایه اجتماعی برای فرد یا برای شبکه افراد تاکید دارد. (شارع پور، 1385: 41).
کوهن (1999) از آن لحاظ که نظریه وی می تواند محملی برای محافظه کاران باشد و بار همه خدمات اجتماعی را از طریق فعالیت های داوطلبانه شهروندان به دوش جامعه بیندازد، مشکوک می شمرد و بیان می دارد، پاتنام به دلیل تاکید زیادش برمشارکت شهروندان در انجمن های افقی متشکل از همسانان، عملا نقش قانون و نهادهای سیاسی را در شکل گیری و حفظ سرمایه اجتماعی نادیده گرفته است. در حالی که بدون مشارکت نهادهای سیاسی و کمک قانون، هیچ مکانیسم دیگری نمی تواند اعتماد شکل گرفته میان افراد را در گروه های کوچک دارای روابط چهره به چهره، به اعتماد عمومی میان فرد و سایر افراد جامعه تبدیل کند (کاظمی پور، 1381: 21)
در یک طبقه بندی کلی دو رویکرد فردی و جمعی در نظریه سرمایه اجتماعی قابل تشخیص است. در رویکرد فردی، سرمایه اجتماعی جنبه خصوصی می یابد و منافع آن به گروه یا طبقه خاص و نهایتا فرد تعلق می گیرد. همچنان که کلمن حضور اجتماعی در شبکه های خانوادگی و اجتماع را منبعی برای سرمایه انسانی افراد قلمداد می نماید و اصولا آن را ویژگی های ساختاری اجتماعی معرفی می نماید که می تواند به عنوان منبعی برای افراد و تسهیل کنش های هدفمن

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درباره سرمایه اجتماعی، شبکه های اجتماعی، روابط اجتماعی، ساختار اجتماعی Next Entries منابع پایان نامه ارشد درباره سرمایه اجتماعی، روابط اجتماعی، سرمایه ی اجتماعی، اعتماد اجتماعی