منابع پایان نامه ارشد درباره حقوق بین الملل، روابط دیپلماتیک، روابط بین الملل، حقوق دیپلماتیک

دانلود پایان نامه ارشد

ر مارسل بوازار، اسلام شناس مشهور سوئیسی، «اگر فلسفه تاسیس دانش حقوق بین الملل را دگرگونی در روابط ملتها وجلوگیری از تجاوز زورمندان و توانگران، برابری و برادری انسانها بدانیم، باید اذعان کنیم که پیغمبر اسلام(ص) بنیانگذارحقوق بین الملل بوده است30.»

بند اول: جایگاه حقوق بین الملل در نظام حقوق اسلام
از آنجا که در حقوق اسلام اساسا طبقه بندی حقوق موضوعه به حقوق داخلی و حقوق بین الملل به رسمیت شناخته نشده است، به همین جهت نمی توان جایگاه ویژه و جداگانه ای برای حقوق بین الملل در نظام حقوقی اسلام در نظر گرفت.
نظام حقوقی اسلام، نظامی واحد و دارای نگرشی توحیدی است و قواعد آن ارزش برابر دارند و آن دسته از قواعد اسلامی که اصطلاحا واژه «حقوق بین الملل» بر آن می نهند، جدا از سایر قواعد اسلامی نیست.
قانون اسلام، قانونی است که جنبه عملی و جهانی داشته، کلیه اعمالی بشری را در بر می گیرد. بنابراین چگونه می توان تصور «حقوق بین المللی» کرد که از قانون کلی اسلام جدا بوده و مبتنی بر منابع مستقل و ضمانت اجراهای خاص باشد؟ با این همه یک سری مقررات اختصاصی با عنوان «سیّر» بسرعت در اسلام گسترش یافته ومنابع اصلی آن قرآن وسنت است31.
البته این بدان معنی نیست که اسلام اصل تفکیک حقوق بین الملل از حقوق داخلی و یا برتری یکی بر دیگری را پذیرفته باشد.

بنددوم: حقوق دیپلماتیک و کنسولی در اسلام
روابط دیپلماتیک از ابتدای ظهوراسلام وجود داشته و پیامبر(ص) برای تبلیغ دین خود در عربستان و سایر نقاط جهان از آن استفاده کرده است. این گونه روابط، طی قرون و اعصار توسعه یافته است و بخش اعظمی از روابط بین الملل در اسلام را رقم می زند. درنتیجه مجموعه قواعد اسلامی حاکم بر روابط دیپلماتیک را می توان «حقوق دیپلماتیک در اسلام» قلمداد نمود. 32
اما روابط کنسولی و به دنبال آن «حقوق کنسولی» جایگاه مشخصی درحقوق اسلام ندارد؛ هرچند در سالهای اوج اقتدار حکومتهای اسلامی، عملا بخشی از روابط بین المللی اسلامی را روابط کنسولی تشکیل داده است.

بند سوم: اصول روابط دیپلماتیک در اسلام
«وقایع نگاران مسلمان» شرح فرستادگان به بیزانس و ایران و مصر و حبشه را ثبت کرده اند. بنابر سنت، این فرستادگان حامل نامه های رسمی بودند و دستور داشتند که آنها را به سران دول (کشورها) مربوط ابلاغ کنند. تشابه و اتحاد شکل بندی این نامه ها، مسائلی را به وجود آورد، از قبیل صحت این اسناد و حتی اعزام چنین هیئتها. معهذا نقل روایات مربوط به این فرستادگان صرف نظر ازوقوع تاریخی آن، قبول ضمنی دیپلماسی را به عنوان یک اصل قانون اسلامی نسبت به ملل مختلف نشان می دهد. روایت شده است که امپراطور حبشه و حاکم مصر، دعوت محمد(ص) را به اسلام قبول کردند. امپراطور بیزانتین پاسخ داد که ملت او عقیده ندارد که اسلام بیاوردو پادشاه ایران نامه را پاره نمودو فرستادگان را بیرون کرد. محمد از دانستن این خبر گفت: سلطنت او از هم پاشیده خواهد شد33.»
بتدریج و با توسعه اسلام، روابط دیپلماتیک نیز گسترش یافت و شکل منظمی به خود گرفت و ماموریت سیاسی موقت جای خود را به ماموریت سیاسی دایم داد و از زمان مامون خلیفه عباسی، اداره سیاست خارجی به طور کامل تحت نظم و ترتیب درآمد.

بندچهارم: وظایف و نقش ماموران دیپلماتیک در اسلام
در اسلام، عامل برقراری روابط دیپلماتیک با کشورهای خارجی؛ نمایندگان، سفیران و فرستادگان خاص حکومت اسلامی هستند. این مقامات دارای اهمیت و احترام خاصی هستند و معمولا از میان صالحترین و شایسته ترین مومنان انتخاب می شوند. از ابتدای تجلی اسلام، وظایف مهم سفیران یا فرستادگان به این شرح بوده است:
1) دعوت به اسلام به طور کلی، مخصوصا قبل از آغاز جنگ؛
2) مذاکرات صلح و ترک مخاصمه با دشمن؛
3) مذاکره در مورد مبادله اسیران جنگی پس از خاتمه جنگ؛
4) مذاکره در مورد انعقاد معاهدات مربوط به فدیه و غرامت و امضای آنها؛
5) مذاکره در جهت ایجادحسن تفاهم و جلب دوستی و انعقاد پیمان همکاری در زمینه های مختلف باکشور محل ماموریت.
ایفای چنین وظایفی، نباید موجب مداخله در امور داخلی کشور محل ماموریت، رفتاری خلاف شوون آن کشور و سوءاستفاده از موقعیت و مقام گردیده، احیانا اعمال ناشایستی چون خرید و فروش اسلحه و جاسوسی را به همراه داشته باشد.
قاعده مهم و جالب توجهی که در اسلام وجود دارد، جبران خسارات و خطاهای ناشی از تقصیر ماموران دیپلماتیک خودی در کشورهای خارجی، آن هم به نحو مطلوب و رضایت بخش است که به قول استاد احمد رشید «حقوق اروپایی پس از 13قرن توسعه و تکامل نتوانسته است چنین قاعده ای را ثبت و ضبط نماید34.»
از سوی دیگر، اسلام برای ماموران دیپلماتیک خارجی مقیم کشور اسلامی نیز اهمیت خاصی قایل است و از این رو، آنان درگذشته می توانستند بدون آنکه آزاری ببینند و بی آنکه درخواست امان نمایند، به عنوان پیام آور رسمی وارد سرزمین اسلامی شوند و بیانات و پیامهای آنان با ادب و نزاکت دیپلماسی شنیده می شد.
ازپیامبر خدا(ص) نقل می کنند که «همیشه با فرستادگان ملل خارجی با احترام و مهربانی هرچه تمامتر رفتار می کرد و بنابر عادت خویش به آنها تحف و هدایای فراوانی ارزانی می داشت و درمقام توصیه به اصحاب خود در این مهم می فرمود، پس از من نیز به همین گونه عمل کنید35».

بندپنجم: مصونیتها و مزایای دیپلماتیک در اسلام
مقررات مربوط به مصونیت دیپلماتیک، از زمان پیامبر اسلام (ص) وجود داشته است. شاهد مثال، رفتار ایشان با نمایندگان مسلمیه کذاب مدعی پیغمبری است. هنگامی که نامه مسلمیه را دو رسول نزد پیامبر آوردند، حضرت فرمود تا نامه را برخوانند. بعد از استماع مفادنامه، پیامبر(ص) رو به فرستادگان کرد و گفت: «شما چه میگویید؟ ایشان گفتند: ما همان می گوییم که مسیلمه نوشته است. پس سید علیه السلام گفت: اگر نه این بودی که رسولان را نشاید کشتن، بفرمودی و شما را هر دو گردن بزدندی36.» و یا «وقتی ابوبکر اسیران را به شام می فرستاد، ضمن مشایعت یزید بن ابی سفیان، از جمله سفارشها که بدو کرده، چنین گفت: وقتی فرستادگان دشمن سوی تو آمدند، آنها را محترم بدار، زیرا که اولین خبر تو است که به آنها می رسد و آنها را کمتر نگهدار تا زودتر بروند و از وضع تو بی خبر مانند. کسان خویش را از گفتگو با ایشان منع کن و شخصا با آنها سخن کن37.»
نمونه بارز دیگر، مصونیت فرستادگان در اسلام را می توان در کردار و گفتار امام علی(ع) دید. در آغاز خلافت، معاویه یکی از افراد قبیله بنی عبس را نزد علی(ع) فرستاد. علی(ع) به فرستاده گفت چه خبر بود؟ گفت در امانم، گفت آری، فرستادگان در امانند و کشته نشوند38.» اصل مصونیت نمایندگان دیپلماتیک حتی اگر کافر هم باشند، به طورصریح در آراء و فتاوی فقهای بزرگ اسلامی منعکس است39.
در اسلام به طور کلی، شخص سفیر یا فرستاده و اعضای هیات دیپلماتیک همراه سفیر وحتی کارمندان بومی هیات دیپلماتیک، از نظر جان ومال و ناموس و محل اقامت مصون از تعرض هستند. این مصونیت شامل مصونیت از بازداشت و آزادی بازگشت به وطن نیز هست.
اما در زمره مزایای ماموران دیپلماتیک خارجی مقیم کشور اسلامی می توان از معافیت از پرداخت جزیه و خراج، عوارض گمرکی و دیگر مالیاتها نام برد. البته در این مورد اخیر، به شرط معامله متقابل40.

گفتار هشتم: منابع اصلی حقوق بین الملل
بند اول: عرف
عرف موقعی به عنوان اولین منبع حقوق ذکر می شود که منشاء قواعد موضوعه قانونی در همان قسمت باشد. عرف درحقیقت عبارت است از رویه هایی که در زمان طولانی در موارد مشابه مورد استفاده قرار گرفته و آنقدر استمرار پیدا کرده است که احساس نوعی الزام اجرایی ایجاد نماید. درجامعه بین المللی که قدرت قانون گذاری واحد وجود ندارد، معاهدات جای قوانین را می گیرند ولی چون کلیه روابط بین المللی هنوز تابع قراردادهای عمومی مدون نیست، عرف نقش خود را ایفا می کند.
در میان قواعد حقوق بین الملل عمومی احتمالا روابط دیپلماتیک قدیمیترین نوع روابط بین دول است؛ ولی دیرتر از روابط دیگر بین المللی تحت قاعده و نظم درآمده و همین قواعد قراردادی نیز در قسمت مهمی بر عرف معمول مورد قبول اکثریت دول ارجاع می دهند41.

بند دوم: معاهدات
درحقوق بین الملل عمومی معاهدات در قلم قانون هستند که امضا کنندگان را ملزم به اجرا می کنند. اگر امضا کنندگان دو یاچند دولت معدود باشند تعهدهای مندرج در قرارداد فقط همان دولت های امضا کننده را متعهد به اجرا می کنند. در عهدنامه اعم از خصوصی و عمومی حقوق و تکالیف معمولا متقابل هستند و کلیه امضا کنندگان در آن متساوی و یا شریک اند. از نمونه های این گونه معاهدات می توان به معاهدات منعقده بین بریتانیا وترکیه در 1809 و فرانسه و ایران در سال های 1855 و 1939و بین ایالات متحده و فیلیپین نام برد. جامعه ملل از 1925 تا 1937 مشغول طرح یک عهدنامه بین المللی شد که شامل کلیه قواعد مربوط به حقوق دیپلماتیک بویژه اصل مربوط به مصونیت باشد ولی اختلاف نظر دولتها راجع به مصونیت ها مانع بررسی و تصویب آن شد42.

فصل دوم:
نمایندگان و کارکنان دیپلماتیک و دیپلماسی

گفتار اول: تاریخچه دیپلماسی
تاریخ دیپلماسی به قدمت انسان است. انسان در برخورد با همنوع و حتی کودک هم زمانی کوتاه پس از تولد برای ارضای تمایل خود بکار می برد. یعنی توسل به روشی در گفتار و رفتار که دیگری را به قبول چیزی که احتمالا بدان راضی نیست بکشاند بدون آنکه احتیاج به اعمال قدرت و زور باشد و هیچ نوع دیپلماسی از قاعده فوق مستثنی نیست.
بطور کلی تاریخ تحول روابط دیپلماتیک را به دو دوره تقسیم می کنند. دوره اول از قدیم ترین زمان تا سده 15 میلادی و دوره دوم از آن سده (سده 15 میلادی) تا زمان حاضر از این تقسیم ملاحظه می شود که روابط دیپلماتیک در تاریخ طولانی خود فقط یکبار تحول اساسی داشته که آن زمان به ما خیلی نزدیکتر است تا به تاریخ نامعلوم شروع آن.
و بخصوص دوره بعد از جنگ جهانی دو تحول بزرگ دیپلماسی بتدریج توسعه یافته است. اولا پاره ای از اصول قدیمی که در دنیای جدید بین المللی دست و پای دیپلماسی را تا حدود زیادی می بست کنار گذاشته شد. ثانیا قسمت مهمی از دیپلماسی از سفیر به وزیر امور خارجه و در مسائل مهم به روسای کشورها منتقل یافت. 43
دیپلماسی اهمیت غیرمنتظره ای در قرون وسطی در اروپا پیدا کرد و در روابط بین دولت شهرهای ایتالیا در زمان رنسانس و دول های نوظهور اروپایی شدت پیدا کرد امروزه ریشه دیپلماتیک بر قرن 15 و زمان دولت شهرهایی مانند ایتالیا نهفته است و مفهوم نماینده دائم یا هیات نمایندگی و دیپلماسی امروزی از دوران رنسانس به رسمیت بخشیده شد در طول دوران رنسانس یک سرویس حرفه ای بزرگ و نظامند دیپلماتیک با هدف کسب اطلاعات، تفسیر سیاست ها و روندها و حفاظت از منافع سیاسی و نظامی و ارتقاء و پیشبرد منافع تجاری تاسیس شد.
پایان جنگ های سی ساله از سال (1648-1618) و ظهور دولت ها در اروپا و تهدید سلطه و نفوذ خاندان سلطنتی هایسبورگ بر اروپا بر ظهور دیپلماسی کمک کرد و به این طریق دیپلماسی در نتیجه یک نظام نسبتا منسجم و سازمان یافته بر روابط دائم میان دولتها توسعه پیدا کرد و تبادل نمایندگان رسمی دارای اعتبارنامه و استوارنامه (اعتبارنامه ای که رسمیت پیدا کرد) و تاسیس سفارت خانه های دائمی و تدوین قوانین دیپلماسی و قوانین مصونیت دیپلمات ها به شکل استاندارد در سرتاسر اروپا شکل گرفت.
ریشه های زبان شناسی دیپلماسی از کلمه دیپلما (دیپلون44) و به معنای «یک سند تاشده» نشات می گیرد و از آنجایی که این سندها (دیپلماها) و مجوزها در بایگانی های دولتها انباشته شدند و به متخصصانی نیاز داشتند که آنها را سازماندهی و راهبردی و مدیریت نماینده امور دیپلماتیک و دیپلماسی غربی همزمان شد با توسعه امپراطوری های متمرکز که نیازمند مکاتبات قابل اعتماد کشورهای حاشیه بود و بعدها در اواخر قرن 18 معنای کلمه دیپلماسی

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درباره حقوق بین الملل، روابط بین الملل، جامعه بین المللی، روابط دیپلماتیک Next Entries منابع پایان نامه ارشد درباره روابط دیپلماتیک، حقوق بین الملل، حقوق دیپلماتیک، زبان فرانسه