منابع پایان نامه ارشد درباره برنامه سوم توسعه، مخارج دولت، برنامه اول توسعه

دانلود پایان نامه ارشد

تجاري، بر متغيرهاي دروني اقتصاد باشند. با توجه به ضروريات و پيش‌نيازهاي ياد شده، مدل باز كلان اقتصادسنجي براي ايران با توجه به ويژگي‌هاي اقتصادي كشور شكل گرفته است ]16[.
اين مدل داراي 60معادله شامل 30 معادله‌ي رفتاري، 30 اتحاد و همچنين 60 متغير درون‌زا و 25 متغير برون‌زا است. ضرايب الگو با استفاده از آمار دوره‌ي زماني سال‌هاي 1349 تا 1375 (1970 تا 1996) برآورد گرديده است كه روش برآورد ذكر نگرديده است. مطالعه‌ي مورد نظر كه بر اساس دو مدل پولي و كينزي شكل گرفته است از چهار بخش عمده‌ي پول، توليد و قيمت‌ها، تقاضاي كل (شامل مخارج دولت) و بخش تجارت خارجي تشكيل شده است. توليد نفت به عنوان يك متغير برون‌زا در نظر گرفته شده است و توليدات غير نفتي توسط تقاضاي كل تعيين شده است. در بخش تجارت خارجي علاوه بر صادرات و واردات و تراز پرداخت‌ها، ذخاير خارجي و بديهي‌هاي ارزي مورد توجه قرار گرفته‌اند. در ضمن، معادله نرخ ارز به شكل دوگانه براي نرخ‌هاي رسمي و موثر طراحي گرديده است. نكته درخور توجه در برآورد پارامترهاي مدل آن است كه مدل‌هاي كينزي و اقتصاد ايران به طور مجزا طراحي گرديده‌اند ]16[.
نتايج حاصل از معادلات برآورد شده نشان داده است كه نقش پول و سياست‌هاي پولي در اقتصاد ايران از جايگاه ويژه‌اي برخوردار است و اين ارم لزوم بازنگري در رويه‌هاي پولي موجود را به منظور مهار تورم از طريق اتخاذ سياست‌هاي پولي انقباضي كاملاً روشن مي‌سازد. بعلاوه همان‌گونه از نتايج مربوط به برآوردمدل‌ها مشهود است صادرات غير نفتي در اقتصاد ايران طي سال‌هاي متوالي نقش خاصي را در ارتقاء توليد نداشته است و همواره سهم بسيار ناچيزي از عرضه‌ي كل اقتصاد را به خود اختصاص داده است. بنابراين همواره شاهد بوده‌ايم كه علي‌رغم كاهش ارزش اسمي پول طي ساليان اخير به دليلي وجود نرخ‌هاي تورم بالا، صادرات غير نفتي دچار تحول عمده‌اي نشده است كه اين امر عمدتاً به خاطر حاشيه‌اي بودن اين بخش از اقتصاد و آسيب‌پذير بودن بخش عرضه اقتصاد نسبت به شوك كاهش ارزش پول است]16[.
آن‌گونه كه در نتايج مدل آمده است افزايش يك ميليارد دلار صادرات غير نفتي اثرات قابل ملاحظه‌اي را بر متغيرهاي كلان اقتصادي به لحاظ افزايش توليد و كاهش قيمت‌ها بر جاي خواهد گذاشت. هم‌چنين نتايج حاصل از شبيه‌سازي‌هاي انجام شده در خصوص افزايش مخارج دولت و يا انبساط پولي نشان داده است اين دو سياست اثرات مثبتي را بر عرضه كل و صادرات غير نفتي بر جاي نمي‌گذارد. در واقع پيام اصلي مطالعه انجام شده اثرات مثبتي را بر عرضه كل و صادرات غير نفتي بر جاي نمي‌گذارد. در واقع پيام اصلي مطالعه انجام شده آن است كه بدون بهبود در بخش صادرات غير نفتي، اقتصاد ايران نمي‌تواند به رشد مداوم اقتصادي در سطح بالقوه خود دست يابد و دسترسي به اين هدف خود در گرو اتخاذ سياست‌هاي پولي و ارزي منسجم و سازگار است]16[.
در اين مدل نيز مانند ديگر الگوها بخش انرژي مورد بررسي قرار نگرفته است فقط در زمينه توليد نفت و گاز، ميزان توليد و سرمايه‌گذاري ثابت براي اين بخش بعنوان متغيرهاي برون‌زا براي درآمدهاي نفتي در نظر گرفته شده است ]16[.
4-2-17- الگوي سوم توسعه
آخرين الگوي اقتصادسنجي ساخته شده براي ايران الگويي است كه توسط سازمان برنامه و بودجه براي استفاده در برنامه سوم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران (13070 – 1383) در سال 1378 تدوين شده است ]8[.
بخش‌هاي مهم اين الگو عبارتند از:
* بخش نفت و فرآورده‌هاي نفت.
* بخش بودجه دولت.
* بخش توليد، سرمايه‌گذاري و مصرف.
* بخش تجارت خارجي و نرخ ارز.
* بخش پولي و تورم.
* بخش توزيع درآمد.
* بخش اشتغال و بيكاري.
مهم‌ترين ويژگي‌هاي ساختاري الگو را مي‌توان به شرح ذيل برشمرد:
الف- در الگو ارتباط بين بخش نفت و بخش حقيقي اقتصاد به طور دقيق تعريف شده است به طوري كه آثار اقتصادي تحولات بخش نفت در مورد متغيرهايي چون نفت، ذخاير و توليد نفت، سرمايه‌گذاري در بخش نفت قيمت داخلي فرآورده‌هاي نفتي و مصرف داخلي فرآورده‌هاي نفتي قابل ارزيابي است.
ب- ساختار الگو جنبه‌هاي تقاضا و عرضه‌ي اقتصاد را توضيح مي‌دهد. به طوري كه امكان ارزيابي آثار تحولات پولي بر بخش حقيقي اقتصاد وجود دارد. در طرف تقاضا اجزاي هزينه ناخالص داخلي چون مخارج سرمايه‌گذاري بخش خصوصي و دولتي، مخارج مصرفي بخش خصوصي و دولتي، و خالص صادرات مورد برآورد قرار گرفته است. در طرف عرضه، تغييرات توليد ناخالص داخلي بدون نفت منطبق بر ساختار اقتصاد كشور، تابعي از اجزاي تقاضاي كل (مانند حجم حقيقي سرمايه‌گذاري، مخارج حقيقي دولت) و همچنين تحولات طرف عرضه (مانند شوك‌هاي درآمد ارزي كشور) در نظر گرفته شده است.
ج- از مشخصه‌هاي درآمد روابط به بخش تقاضا، در نظر گرفتن حجم حقيقي پول (به عنوان شاخصي از حجم حقيقي دارايي بخش خصوصي) در معادله هزينه مصرفي بخش خصوصي و هم‌چنين به كارگيري اختلاف نرخ ارز آزاد با نرخ ارز اسمي (به عنوان شاخصي از بي‌ثباتي محيط اقتصادي) در معادله سرمايه‌گذاري بخش خصوصي و استفاده از نرخ ارز واقعي در تخمين توابع صادرات و واردات است. اين فرض‌ها امكان مي‌دهد تا آثار تحولات پولي اقتصاد بر متغيرهاي حقيقي طرف تقاضا بررسي شود. از طرف ديگر با توجه به مكانيزم تعديل تراز پرداخت‌ها در اقتصاد ايران كه به عمده از طريق ايجاد محدوديت‌هاي فيزيكي بر واردات كشور بوده است، در برآورد معادلات مربوط به واردات كالاهاي سرمايه‌اي، واسطه‌اي و مصرفي درآمد ارزي نفت بعنوان عامل محدود كننده، وارد معادلات واردات شده است.
د- در اقتصاد ايران نقش انتظارات تورمي در ايجاد تورم و همچنين آثارشوك‌هاي قيمتي غير قابل انتظار بر بخش حقيقي اقتصاد بسيار تعيين كننده است. بدين جهت تا حد امكان سعي شده است كه انتظارات تورمي بر اساس اطلاعات قابل دسترس عوامل اقتصادي چون تحولات بازار ارز آزاد و هم‌چنين بر اساس تعديل تدريجي تورم‌هاي غيرقابل انتظار گذشته (روش تصحيح خطاي پيش‌بيني) فرموله شود.
ه- جهتبررسي آثار تحولات اقتصادي بر توزيع درآمد، رابطه بين شاخص‌هاي اقتصادي چون رشد اقتصادي، نرخ بيكاري و تورم با شاخص‌هاي توزيع درآمد چون ضريب جيني و سهم 40 درصد پايين درآمدي مورد برآورد قرار گرفته است. بنابراين با استفاده از الگو مي توان مسأله‌اي وجود تعارض و يا عدم تعارض بين سياست‌هاي رشد اقتصادي را با بهبود توزيع درآمد به عنوان يكي از شاخص‌هاي مهم گسترش عدالت اجتماعي مورد ارزيابي داد ]8[.
برخلاف مدل‌هاي گذشته در اين مدل بخش نفت و فرآورده‌هاي نفتي به عنوان يك جزء تاثيرگذار وارد مدل شده است. بخش نفت در اين مدل نسبت به مدل‌هاي قبلي با صراحت بيش‌تر و در چارچوب كامل‌تري ارائه شده است چرا كه در بيش‌تر مدل‌هاي پيشين صادرات نفت به عنوان متغير برون‌زا در نظر گرفته شده است، اما در اين مطالعه بخش نفت و فرآورده‌هاي نفتي در 5 زير بخش مورد بررسي قرار مي‌گيرد:
* توليد نفت خام.
* سرمايه‌گذاري در بخش نفت.
* مصرف داخلي فرآورده‌هاي نفتي.
* ارزش افزوده بخش نفت.
* صادرات نفت.
مدل فوق داراي 93 معادله شامل 80 معادله رفتاري و 13 معادله اتحادي و 93 متغير است و هم‌چنين براي شبيه‌سازي از 16 معادله رشد براي متغير برون‌زا استفاده شده است. پارامترهاي الگو عمدتاً با استفاده از آمار سري زماني دوره‌ي سال‌هاي 1338 تا 1376 و به روش حداقل مربعات برآورد گرديده است ]8[.

منابع:
1. پورسينا، بهروز؛ روش‌شناسي سياست‌گذاري انرژي در مدل‌هاي بزرگ مقياس كلان سنجي؛ دفتر برنامه ريزي انرژي وزارت نيرو، 1376.
2. Ito, K., Murota, Y., Li, Z. & etal, 2001; A Long Term Outlook of macro Econometric Approach; The Institute of Energy Economics, Jepan
3. Basdervant, O., Kaasik, U., 2002; The Core of Macro-economic Model for Estonia; Tallinn, Bank of Estonia.
4. Mahmoud A.T. Elkhafif, 1997; Macro econometric input-output model for forecasting and simulation of Egypt; Research in Human Capital and Development, vol. 11, (part B), London 1997, 515-580. Egept.
5. Andersen, F.M., Jacobsen, H.k. Morthest, P.E., 1997; EMMA: Energy and emission models for ADAM; www.dst.dk.danmark
6. Weyerstra, k., Reisinder, H., Wohlgemuth, N., 1998; SMEEM: The Slovenian Macro Economic Energy Model; Transition conference in Bled, Slovenia, September 24-26, 1998.
7. Majumdar, S., Parikh, J., 2000; Energy models for 2000 and beyond, Chapter 2, 25-65.
8. معاونت امور اقتصادي ‌اجتماعي و هماهنگي دفتر اقتصاد كلان؛ مستندات برنامه سوم توسعه اقتصادي اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران؛ تهران، سازمان برنامه و بودجه، جلد پنجم، چاپ اول، 1378.
9. بيدآباد، بيژن؛ 1377، الگوي اقتصاد سنجي كلان ايران؛ مدل‌سازي اقتصاد ايران (نتايج برگزاري همايش در تهران مرداد 1376) تهران، بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران، 127-231.
10. خلعتبري، فيروزه؛ اقتصاد منابع طبيعي؛ تهران، انتشارات آموزش انقلاب اسلامي، 1372.
11. نوفرستي، محمد و عباس عرب مازار؛ بررسي ساختار الگوي اقتصاد سنجي كلان ايران، تهران، وزارت امور اقتصادي و دارايي، چاپ اول، 1373.
12. سازمان برنامه و بودجه؛ روش‌هاي برنامه ريزي در برنامه اول توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران؛ تهران، سازمان برنامه و بودجه، 1369.
13. پاشايي فام، رامين؛ ارزيابي تطبيقي كاربرد الگوهاي اقتصاد سنجي كلان در فرآيند برنامه ريزي با تاكيد بر برنامه هاي اول و دوم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي كشور، رساله دكترا، دانشكده اقتصاد دانشگاه تهران، 1378.
14. سازمان برنامه و بودجه؛ مستندات برنامه دوم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران؛ تهران، سازمان برنامه و بودجه، جلد پنجم، 1372.
15. نوفرستي، محمد و عباس عرب مازار؛ شناخت الگوي اقتصاد سنجي كلان ايران، تهران، وزارت امور اقتصادي و دارايي، چاپ اول، 1375.
16. Kwack, S.Y., Mojarrad, M.J., Jamshidi, A., 1997; An open macro-economic model of Iran: Structure and multipliers; Proceeding of a seminar held in Tehran, August 1997, Central Bank of the Islamic republic of Iran. 1998.

فصل 5- ساختار مدل پيشنهادي و تخمين اوليه پارامترها

5-1-
ساختار و ويژگي‌هاي کلي مدل
در اين قسمت به خواننده گرامي توصيه ميشود به لوح فشرده ضميمه اين پايان نامه مراجعه فرموده و با نصب نرم افزار ithinkيا STELLA در رايانه شخصي خود مدل کلان انرژي طراحي شده را اجرا نموده و با اين فصل و فصل بعد پيش آيد.
بخش‌هاي مهم مدل عبارتند از:
* بخش توليد، شامل توليد ناخالص داخلي.
* بخش مصرف، شامل مصرف خصوصي و دولتي.
* بخش سرمايه‌گذاري، شامل سرمايه‌گذاري کل و سرمايه‌گذاري در بخش انرژي بخش خصوصي.
* بخش انرژي، شامل مصرف فرآورده‌هاي عمده نفتي، مصرف گاز و مصرف برق در سه زير بخش خانگي – تجاري، صنعتي و کشاورزي در بخش خصوصي.
5-1-1- ويژگي‌هاي ساختار مدل
در مدل ارتباط بين بخش انرژي و بخش حقيقي اقتصاد به طور دقيق تعريف شده است به طوري که آثار اقتصادي تحولات بخش انرژي در متغيرهايي چون درآمدهاي نفتي، سرمايه‌گذاري در بخش انرژي شامل سرمايه‌گذاري در بخش نفت، سرمايه‌گذاري در بخش گاز و سرمايه‌گذاري در بخش برق، قيمت‌هاي داخلي انرژي شامل قيمت‌هاي برق در زير بخش‌هاي خانگي ـ تجاري و صنعتي و کشاورزي، گاز و فرآورده‌هاي نفتي، مصرف داخلي انرژي شامل مصرف برق، گاز و فرآورده‌هاي نفتي قابل ارزيابي است.
ساختار مدل جنبه تقاضاي اقتصاد را در حالت تعادلي توضيح مي‌دهد. در طرف تقاضا، اجزاي هزينه ناخالص داخلي چون مخارج سرمايه‌گذاري، مخارج مصرفي بخش خصوصي و بخش دولتي مورد برآورد قرار گرفته است.
5-2- روابط علي و معلولي مدل
مدل کلان

پایان نامه
Previous Entries منابع تحقیق با موضوع دمای بیشینه، دینامیکی، تقاضای انرژی Next Entries منابع پایان نامه ارشد درباره نفت و گاز، مخارج دولت، درآمد سرانه