منابع پایان نامه ارشد درباره ایدئولوژی، زبان فرانسه، هویت فرهنگی، هانری کربن

دانلود پایان نامه ارشد

ایشان در سال 1371 دوباره به تهران برگشتند و تا به امروز بین پاریس و تهران در آمد و شد است.
آثار داریوش شایگان
چنان که گفته شد اندیشههای داریوش شایگان متناسب با تغییرات و یا روح زمانه و نیز تحولات درونی او در تغییر و تحول بوده است، البته چنین تحولی نشان از ضعف او نیست بلکه حاکی از جسارتی در خور تحسین است. بنابراین پژوهش حاضر با مدنظر قرار دادن این مسئله تلاش خواهد شد تا آثار این متفکر معاصر را بر حسب موضوع و با در نظر گرفتن توالی خطی و تحول فکری این اندیشمند بررسی کند. پیش از اینها اجازه دهید به اختصار مروری بر آثار او داشته باشیم.
1-آثار فلسفی و تطبیقی
1-1-ادیان و مکاتب فلسفی در هند:
این کتاب مبتنی است بر هفده فصل که برای نخستین بار در سال1346 در تهران منتشر شده است و یکی از مهمترین اثر فارسی است پیرامون تاریخ ادیان و مکتبها و نحلههای فلسفی هند. نویسنده کتاب تلاش کرده تا ایدهها و تجارب خویش را پیرامون سنت شرقی با رویکردی فلسفی توضیح دهد.
2-1-هندوئیسم و تصوف:
کتاب هندوئیسم و تصوف رساله دکتری شایگان است، که به زبان فرانسه و در بیست و دو فصل تدوین شده است. این اثر رسالهایست تطبیقی دربارهی فرهنگ و فلسفهی هندو و اسلامی. مباحث کتاب موضوعاتی همچون نجوم، روانشناسی، اساطیر، کیهانشناسی، هستی شناسی، ادوار کیهانی، رستاخیز و … را شامی میشود.
قرندهم هجری را دوران طلایی روابط هند و اسلام میدانند، در این دوره شاهد روابط و فعالیتهای ادبی و فلسفی بین آن دو بودیم که از جملهی انها گروههای واقعی ترجمه بود که بهترین متفکران آن روزگار در آنها شرکت داشتند. شایگان با پیشنهاد هانری کربن و با استفاده از این ترجمهها به تأویل مفاهیم هندو و اسلامی در متن و زمینههای خاص هر یک میپردازد و روش تطبیقی خود را ارائه میکند.
3-1-بتهای ذهنی و خاطرهی ازلی:
این کتاب در سال 1355 به چاپ رسید، و مجموعه ایست از مقالات با موضوعات متفاوت و در عین حال متجانس. نویسنده تلاش کرده تا جایگاه تمدنهای شرقی را در مقابل فرهنگ غربی نشان دهد و کوشیده به سؤالات اساسی که از برخورد تمدنهای شرقی و غربی بوجود میآید، به نحوی از انحا پاسخ گوید.
مقالات این کتاب عبارتند از: «معارضه جویی معاصر و هویت فرهنگی»، «بتهای ذهنی و خاطره ازلی»، «تفکر هندی و علم غربی»، «تصویر یک جهان یا بحثی دربارهی هنر ایران»، «بینش اساطیری».
کتاب حاضر بسیاری از اصول و بنمایههایی که شایگان در اثر بعدی خویش یعنی در کتاب آسیا در برابر غرب بیان میکند را داراست. ایشان در این کتاب به تقدیر تاریخی غرب و سیر نزولی آن، دورهی فترت و احتضار خدایان، کلیت تجزیهناپذیری غرب، احیای مضامین خاطره قومی، توجه به علوم امروزین و تفکر انتقادی و گفتگو با غرب و گفتگوی تمدنها و … میپردازد.
کتاب با این سؤال که معنای معارضهجویی معاصر چیست؟ میآغازد، ایشان در صدد هستند تا وضع تمدنهای شرقی را در برابر تمدن رو به زوال غربی تشریح کند، آنچه ایشان در نظر دارند به خواننده منتقل کند نشان دادن برخوردی است که میان یک تمدن عالمگیر (غرب) و تمدنی که هنوز در سنتهای خویش غوطه میخورد (شرق) در جریان است؛ که تبدیل به یک معارضه و پیکار شده است.
ایشان در این کتاب ویژگیهای تحول فکری مغرب زمین و مشرق را برمیشمارند:، به زعم ایشان تحول فکری غرب حرکتی است از زیر به زبر، از عقل به غرایز، از غایتبینی و معاد به تاریخپرستی، از روحانیت به تعقل، از استغراق مدهوشانه انسانی که محو در مطلق است به سوی خودیابی فزونخواه نفس بیش از حد متورمی که در برابر خدا و طبیعت قد علم میکند (شایگان، 1383: 20). از سوی دیگر در مشرق زمین، برخلاف غرب که انسان را به سوائقی چند تقلیل داده است، انسان یک سوژهی منفک از امور نیست، بلکه انسان “عالم صغیر” و پربعدی است که با همهی مراتب وجود ارتباطی جادویی و باطنی دارد. در تصادم میان ایندو، ارزشهای شرقی فرو میپاشد و موجب تشتت اصول در آداب فکری و زیستی آن میگردد. در واقع شایگان میخواهد بگوید که کلیت پذیری تمدن غربی باعث تحمیل آن به شرق میشود شرق قادر نیست جزئی از آن را تجزیه کند و عناصر مناسب حال خود را برگزیند. در نتیجه معارضه جویی خطابی است که تاریخ به عنوان تنها تقدیر به ما میکند، تنها تقدیری که ما باید آن را به انجام برسانیم (شایگان،1383: 16) البته نویسنده در کتاب به تمدنهای آسیایی توصیه میکند برای نجات خاطره قومیخویش و برای سهیم بودن در دنیای مدرن باید تفکر انتقادی را بیاموزند.
4-1-آسیا در برابر غرب:
آسیا در برابر غرب عنوان کتابی است که در سال1356 منتشر شده است و مشتمل بر یک مقدمه و دو بخش کلی است. بخش اول با عنوان « نیهیلیسم و تأثیر آن بر تقدیر تاریخی تمدنهای آسیایی» و بخش دوم مبتنی است بر « موقعیت تمدنهای آسیایی در برابر سیر تطور غربی».
کتاب حاضر اثری است انتقادی به غرب با رویکردی دوپهلو، به عقیده نگارنده سیر تفکر غربی در جهت بطلان جمله معتقداتی بوده است که میراث معنوی تمدنهای آسیایی را تشکیل میدهد ( شایگان،1386: 12). و تمدن های آسیایی در وضع کنونی شان، در دوره فترتند. دانستن اینکه این دوره فترت چگونه است و چه ماهیتی دارد، موضوعی است که او در این کتاب بررسی و تبیین کرده است.
نگارنده در مقدمه کتاب به اهمیت شناخت غرب و تمدن و فرهنگ آن اشاره می کند و بیان میکند: با تمام کوشش پیگیری که در حفظ هویت فرهنگی خود می کنیم، خاطره قومی ما رو به زوال است. در چنین وضعی بحث درباره ضرورت یا عدم ضرورت سنن و هویت و غیره، بدون بحث ریشه ای درباره نیروهایی که مورد معارضه هستند، قشری است و تا موقعی که این بحث صورت نگیرد و ما موجودیت خود و تمدنی را که معروضش هستیم، نشناسیم و مورد پرسش قرار ندهیم، در این باره توفیقی نخواهیم یافت. به طور کلی نویسنده در این کتاب در پی پاسخ به سؤالها و دغدغههایی است که زمانی آن را در کتاب بتهای ذهنی و خاطره ازلی دنبال میکرد، البته اینجا منسجمتر و منظمتر بدان میپردازد.
5-1-انقلاب مذهبی چیست؟
کتاب حاضر به زبان فرانسه نوشته شده است اما فصل پنجم کتاب با عنوان «ایدئولوژیک شدن سنت» در ماهنامه کیان توسط مهرداد مهربان ترجمه و منتشر شده است. شاید بتوان گفت تنها اثر سیاسی داریوش شایگان کتاب انقلاب مذهبی چیست میباشد که تحت تأثیر انقلاب اسلامی ایران نوشته است. او در این کتاب مسألهی ایدئولوژی و رابطه آن را با مذهب بررسی میکند. مسئله اساسی شایگان در کتاب حاضر بخصوص فصل پنجم آن، بعد از توضیح پیرامون چیستی ایدئولوژی و ارتباط اسلام و انقلاب؛ این است که مذهب بعد از انقلاب ایران تبدیل به ایدئوژی شده است یعنی از آن هتک تقدس شده و از آن اسطورهی سیاسی ساخته و برای امور این جهانی خرج میشود. بنابراین باید برای نجات این امر مهم آن را وارد حوزه خصوصی کرد و به عبارتی آن را در جای خود قرار داد.
6-1-نگاه شکسته: اسکیزوفرنی فرهنگی
این کتاب از جمله آثار موفق شایگان به زبان فرانسه است که هنوز به فارسی ترجمه نشده، ولی به چند زبان دیگر ترجمه شده است. اما بخشی از آن در فصلنامه گفتگو توسط علیرضا منافزاده ترجمه و منتشر شده است. در این کتاب نگارنده وضعیت انسانی را تشریح میکند که در حد فاصل دو عالم دو اپیستمه قرار دارد. شرایطی که دین ایدئولوژیک شده است و با تجدد نیز به دلیل عدم شناخت صحیح مخالفت شده وضعیت دوپارهای ایجاد میشود که قرینهی کژتابیها یا غربزدگی ناآگاهانه است. این کژتابیها به زعم نگارنده حاصل شکافها و گسستهای معرفتیاند، که در سطح فردی به شکل اسکیزوفرنی فرهنگی ظاهر میشود.
7-1-هانری کربن: آفاق تفکر معنوی در اسلام ایرانی
چنانکه خود شایگان میگوید این کتاب در واقع ادای دینی به استاد. نویسنده توانسته در بررسی سیر و سلوک معنوی کربن در ایران محورهای اساسی اندیشه او را بیان کند، ایشان در این راستا به تاریخ شرق و غرب، به فلسفه و عرفان اسلامی میپردازد تا بتواند دغدغههای کربن را از زوایای بهتری نشان دهد. این اثر در سال 1371 توسط باقر پرهام به فارسی برگردانده شد.
8-1-زیر آسمانهای جهان
این کتاب توسط نازی عظیما از فرانسه به فارسی برگردانده، و در سال 1371 منتشر شده است. کتاب حاضر گفتگویی است بین رامین جهانبگلو و داریوش شایگان پیرامون زندگی، اندیشهها و آثارش. مروری بر کلیه تجاربش، از تجربه های شرقشناسی و هندشناسی گرفته تا دغدغههایی که پیرامون جایگاه شرق در مقابل غرب دارد و مسایلی که در کتاب آسیا در برابر غرب مطرح شده تا کتاب انقلاب مذهبی چیست و ایدئولوژیک شدن سنت و غربزدگی ناآگاهانه و اهمیت دموکراسی و حقوق بشر.

9-1-افسونزدگی جدید: هویت چهلتکه و تفکر سیار
«افسونزدگی جدید» نماینده دیدگاه جدید شایگان به سوی تکثرگرایی است. او در اثر فوق بکلی از فضای دوآلیستی شرقی- غربی فاصله میگیرد و به ایدهی کثرتاندیشانه در حوزههای هستیشناسی، انسانشناسی و معرفتشناسی میرسد شایگان در این اثر جهانی را به تصویر میکشد که انسانی چهلتکه را در دامان خویش میپروراند، انسانی که دیگر به هویتی خاص متعلق نیست و چند هویتی است. انسانی که دیگر اندیشههایش فقط مادیگرایانه نیست بلکه به دنبال گمشده ایست که او را بسوی انواع ادیان و فرقههای مذهبی میکشاند.
فصل اول کتاب، با عنوان «سطوح متعدد آگاهی » آغاز میشود. در این فصل از آگاهی عصر نوسنگی تا عصر انفجار اطلاعات را به میان میکشد و معتقد است که با گسترش ارتباطات و با کنار هم قرار گرفتن همزمان فرهنگ های گوناگون، هم زمانی سطوح مختلف آگاهی نیز عیان میشود و انسان احساس میکند که گویی هیچ چیز از صفحه خاطر ذهن بشر محو نشده است و همزمان باهمه این سطوح آگاهی میتواند در ارتباط باشد از یوگای هندی گرفته تا موسیقی راک غربی. در فصل دوم شایگان به مسایل فرهنگ و چندگانگی فرهنگی (Muliculturalism) میپردازد او بر این باور است که بررسی مسایل فرهنگی، یکی از پیچیده ترین مباحث جامعه است و هم اکنون به علت تکنولوژیهای ارتباطی، گسترش افق فرهنگی، یکی از پیچیده ترین و جذابترین جنبه های هویت چندگانه فرهنگی است. چندگانگی فرهنگی در شکل افراطی آن به سیاست هویتی تبدیل میشود که در آن مفهوم فرهنگ قهرا با هویت قومی بسیار تنگی مشتبه می شود . این امر دو خطر را در بر دارد: یکی آن که ذات و جوهر مفهوم فرهنگ را اصالت می بخشد و با تاکید مفرط بر محدودهها و تمایزهای یک فرهنگ خاص نسبت به دیگر فرهنگ ها، آن را شیئی وار (Reify) می کند . دیگر آن که به تجانس این فرهنگ بیش از حد تعمیم میبخشد، و از آن بت می سازد و آن را خارج از دسترس تحلیل نقادانه قرار میدهد . شایگان با اعتراف به این که چندگانگی فرهنگی بن مایه های اصلی خود را از نسبی نگری فرهنگی اخذ می کند، ولی بر این باور است که چندگانگی فرهنگی در عین رد فرهنگ والا و برتر که اروپا مداری مروج آن است، خود همان مرزبندهایی را که به آنها معترض است، بی قید و شرط می پذیرد . در حالی که خواهان کثرت ضوابط فرهنگی و برنامه درسی جداگانه برای هر گروه و قومی است، بر همان عدم مساواتی که می خواهد از بین ببرد، مهر تایید می زند .
فصل سوم کتاب دکتر شایگان به هویت چهل تکه اختصاص یافته است. وی اعتقاد دارد که انسان امروز دیگر قادر نیست وجود خود را در یک محدوده و با یک هویت معین حفظ کند. ما هر چه بیشتر بر هویت خویش تاکید کنیم، هر چه تعلق خود را به فلان گروه یا ملت با صدای بلندتر جار زنیم، آسیب پذیری هویت خویش را بیشتر نشان داده ایم. انسان امروزی از آن رو دچار بحران هویت است که هویت، دیگر مجموعه ای یک دست از ارزش های ثابت و مطمئن نیست. ظهور ارتباطات و ویژگیهایی که با خود به همراه آورد سبب شده ما دیگر نتوانیم در دنیای بسته خویش زندگی کنیم و خویشتن را بر اساس معیارهای داخلی بسنجیم و تعریف کنیم.
نویسنده کتاب، فصل چهارم را حوزه اختلاط نام نهاده است. در حوزه اختلاط، برای روایت و تخیل، زمینه پربار و سرشار از تصویر به بار می آورد; عرصه ای است که در آن پاره های واقعیت سبب ایجاد ترکیبهایی بس جسورانه می شوند و امور جزئی، پراکنده، در هم شکسته و متضاد در

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درباره هویت فرهنگی، روشنفکران، هانری کربن، ترکی عثمانی Next Entries منابع پایان نامه ارشد درباره تاریخ ایران، فرهنگ ایرانی، شعر فارسی، تاریخ اسلام