منابع پایان نامه ارشد درباره امنیت اجتماعی، امنیت ملی، جامعه شناسی، نهادهای اجتماعی

دانلود پایان نامه ارشد

به عنوان یک مفهوم سیاسی، معنایی سیاسی به خود گرفت. در تفکر سیاسی غرب امنیت با معنای «اطمینان» و مفهوم سیاسی آزادی لیبرالی پیوند خورده است و «هابز» امنیت را در تسلیم انسانها به حاکمان میداند به طوری که مانع از بروز جنگ شود. در طی قرنهای هفدهم و هجدهم به عقیده «کافمن66» مفهوم امنیت مفهومی هنجاری بود که با توسعه رفاه اجتماعی67، رفاه عمومی68 و خیر همگانی هم معنا شده و ملاک مناسبی برای هدایت اجتماعی69 گردید (امانت، 1386: 250). باید توجه داشت که ارائه تعریفی دقیق و مشخص در خصوص واژه امنیت وجود ندارد. برای عدم بررسی دقیق و علمی مفهوم «امنیت»، علل متعددی را میتوان مورد توجه قرار داد از آن جمله:
1- 1- پیچیدگی ذاتی مفهوم «امنیت» است که میزان رغبت پژوهشگران را کاهش میدهد.
2- 2- حاکمیت دیدگاه واقع گرایانه که منجر به سلطهی مفهوم «قدرت» و تبعی شدن مفهوم «امنیت» نسبت به مفهوم «قدرت» گردیده و همین امر، استقلال مفهومی «امنیت» را از بین برده است (لرنی، 1383: 16).
«هیومک دونالد»70 کوشید با استفاده از یک سری طبقه بندیها، ابهام مفهوم امنیت را رفع کند. اما در چنبره طبقه بندیهای خود با شکست روبرو شد و اعلام کرد که امنیت مفهومی نارسا است(بوزان، 1378: 17). «پاتریک مورگان71» در این باره میگوید: امنیت مانند سلامتی یا منزلت، نوعی شرایط است که به آسانی تعریف و تحلیل نمیپذیرد.«بیل مک سوئیتی»72امنیت را واژه ای لغزنده و بی ثبات میخواند که در گستره گیج کنندهای از زمینههای متنوع و در جهت اهداف چند گانه به وسیله افراد، شرکتها، حکومتها و متخصصان آکادمیک به کار رفته است و در این فضا مجموعهای از چیزها، مردم، وسایل، اهداف، حوادث خارجی و احساسات درونی منظور شده است (کیوان حسینی، 1379: 84). استاد «مطهری» نیز در تبیین امنیت میگوید: امنیت یعنى چه؟ یعنى موجود زنده چیزى را در اختیار دارد، حیات دارد، لوازم و وسائل حیات را هم دارد.باید امنیت داشته باشد، تا آنچه را دارد از او نگیرند یعنى از ناحیه یک دشمن، از ناحیه یک قوه خارجى، آنچه دارد از او سلب نشود ( مطهری، 1373: 13).
3-2) دیدگاههای مختلف در خصوص امنیت:
ابرداشت ما از واژه امنیت به عنوان پایه مفهومی امنیت اجتماعی و عوامل تأمین کننده آن، با توجه به زمانها و فرهنگهای مختلف، متغیر میباشد. ممکن است در برخی جوامع اقتصاد و معیشت نقشی اساسی در امنیت روانی و اجتماعی افراد داشته باشد و بیکاری، فقر و گرسنگی تهدید اصلی برای افراد آن جامعه تلقی گردد و یا در جوامع دیگر عوامل دیگری چون آزادی بیان، آزادی فردی، اجتماعی و سیاسی به عنوان امنیت اجتماعی مورد اهمیت قرار گیرد.
به هر حال این مسأله بدیهی است که نوع نگاه به امنیت در جوامع مختلف، متفاوت میباشد. بر اساس این تفاوتها، میتوان دو دیدگاه مختلف را در خصوص امنیت مورد تبیین قرار داد:
3-2-1) دیدگاه سنتی:
در این دیدگاه امنیت صرفاً به معنای حصول شرایط فردی، گروهی و اجتماعی است که عاری از خشونت و پرخاشگری فیزیکی باشد. در این دیدگاه، امنیت مقولهای محدود، مخدوش، طبقهای، جسمی، ابزارمند و ناپایدار است.
3-2-2) دیدگاه مدرن:
در این نظریه مفهوم امنیت هم ایمنی ناشی از فقدان خشونت را در بر میگیرد و هم مبتنی بر شرایطی است که انسان به لحاظ شغلی، خانوادگی، فکری و عقیدتی، سیاسی، فرهنگی و مانند آن در آسودگی یا در رفاه و آسایش باشد.
در نگرش نوین به مقوله امنیت، هر نوع تأمین اجتماعی و هر نوع مصونیت انسان در برابر آسیبهای جسمی و بیماریها در زمره موضوع و امور امنیتی قرار میگیرد. این دیدگاه محدوده وسیعتر و حتی گاهی اموری برعکس دیدگاه سنتی را در بر میگیرد.
در دیدگاه نوین، امنیت مقولهای وسیع، معین، غیرانحصاری، عقلانی، هدفمند و پایدار و هویت، احساسات و عواطف فردی و گروهی، عقاید، تمایلات و آرزوها، موقعیتهای شغلی و اقتصادی، باورهای فرهنگی و ساختارهای رسمی و حتی وسایل نیل به رفاه و آسایش زندگی اجتماعی مردم و از همه مهمتر مقوله تربیت و نهادهای تربیتی را نیز در بر میگیرد (کاشانی، 1383: 126 و رحمتی، 1389: 76-75).
3-3) اقسام امنیت از لحاظ ساختاری :
اگر از زاویه و میزان تحت پوشش قرار دادن امنیت برای انسانها نگاه کنیم؛مقوله امنیت به دو بخش تقسیم میگردد: اول،«امنیت فردی» و دوم«امنیت اجتماعی».

3-3-1) امنیت فردی73 :
«امنیت فردی» یا «امنیت شخصی»، محصول و برآیند امنیت در مال، جان، فکر و عاطفه افراد است و بالطبع هر چه توانایی و انسجام تشخیص افراد در این گونه ابعاد بیشتر باشد، از امنیت و آسایش فردی بیشتری برخوردار خواهند بود. در این نوع امنیت، توانایی و انسجام شخصیتی، شانس افراد را در مقابله با تهدیدات درون و برون شخصیتی آنها افزایش میدهد.
3-3-2) امنیت اجتماعی74 :
برای تبیین این امنیت، ابتدا لازم است این فرض را در تعریف جامعه قبول کنیم که جامعه یک نظام اجتماعی است. نظامی متشکل از اجزاء یا خرده نظامهای مختلف که با یکدیگر در ارتباطند. علاوه بر این، نظام اجتماعی (جامعه) با محیط بیرون خود (سایر جوامع)نیز رابطه دارد. در این معنا، امنیت اجتماعی را میتوان امنیت خرده نظامهای درونی جامعه و امنیت نظام برونی جامعه دانست (لرنی، 1383: 35-33). باید توجه داشت که غیر از امنیت که از مبانی تشکیل دهنده امنیت اجتماعی است، مقوله اجتماع نیز بسیار حائز اهمیت است چرا که امنیت اجتماعی بر جمعهای انسانی توجه دارد و شاید بتوان گفت امنیت در جامعه شناسی کلان عبارت است از: جریان یافتن جمع در ماهیت وجودی خویش. به عبارت دیگر، امنیت فرآیندی است که آرامش جمع را تضمین میکند. جمعها نیز همچون هر واقعیت اجتماعی در گردونه سیر خویش به مراقبت، نگهداری، حمایت و پشتیبانی احتیاج دارند تا سرمایه لازم را برای زدودن دغدغهها و نگرانیها داشته باشند. آسایش جمعی و آرامش را در سایه تضمین حیات و طول عمر خویش تجربه کند. امنیت همان عایق و پوششی است که جمع با برخورداری از آن، نگرانیها و تشویشها را به کنار مینهد و با آسودگی به زندگی خویش ادامه میدهد. با این تعریف، امنیت به فراخور جمع معنا مییابد. یعنی امنیت فرآیندی است که طیفی از بی نهایت مثبت تا بی نهایت منفی در خود جای داده است و آرامش آنها را در سایه تضمین کارکردهایشان فراهم میکند. در این گستردگی، میتوان از نیاز به امنیت گروههای نابه هنجار، واگرا، سازگار تا گروههای به هنجار، هم گرا و سازگار نام برد. به این ترتیب، امنیت در جامعه شناسی کلان، ضامن آسایش جمع است و نا امنی به مسائلی اطلاق میشود که مانع کارکرد جمع خواهد بود و مخل ادامه حیات و تأمین آسودگی هستند. به عبارت دیگر، جمعها با جریان داشتن کارکردهایشان، تضمین میشوند و با اختلال در کارکردها دچار نگرانی و دغدغه خواهند بود، بنابراین، طیف امنیت و نا امنی به وسعت کارکردها تعیین میشود؛ یعنی به میزانی که وظایف قابلیت اجرایی پیدا کنند، امنیت محقق میشود و به میزانی که کارکردها ممکن نشود، نا امنی چهره میگشاید (نویدنیا، 1385: 54 و رحمتی، 1389: 76).

3-4) مفهوم امنیت اجتماعی::کک
در عصر جدید و با شروع دههی هفتاد وسپس دههی هشتاد میلادی، مفهوم بسیار محدود «امنیت»، جای خود را به مفهومی وسیعتر داد که مسائل اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی را نیز شامل میشد (لرنی، 1383: 20).که در این تعریف وسیع از امنیت میتوان به بررسی مفهوم امنیت اجتماعی پرداخت. مفهوم (امنيت اجتماعي75) را برای اولین بار، باري بوزان76 در کتاب «مردم، دولتها و هراس» درسال 1991م به کار برد؛ (روی، 1383: 692) البته امنیت اجتماعی به مفهوم فني كلمه در سال 1993م، توسط انديشمنداني چون، ال ويور77 و لميتر78 تحت عنوان «مكتب كپنهاگ79» مطرح گرديد. انگيزه طرح اين عبارت، امواج تهديد آميزي بود كه «هويت گروهها80» را در معرض خطر قرار داده بود. بدين معنا كه از يكسو با رشد فناوريهاي نوين و مجتمعهاي صنعتي، هويت بعضي گروهها درهويتهاي مسلط هضم ميشد (مانند غير اقتصادي و در نتيجه نابود شدن آموزش فرهنگ و زبان اوكرايني در روسيه يا پر هزينه بودن آموزش و پژوهش به زبان كردي در تركيه) و از سوي ديگر با گسترش مهاجرت از كشورهاي فقير و جهان سوم به كشورهاي صنعتي و پيشرفته، نوعي آشفتگي و آنومي در تمايزهاي هویتی نمایان گردید. (مانند اقامت و اشتغال سياه پوستان آفريقايي تبار در فرانسه يا قاچاق كارگران به كشورهاي اسكانديناوي). بوزان و ويور و بعضي ديگر از محققان اروپايي در سال 1993. با تعريف Societal Security به عنوان «دستور كاري جديد براي امنيت در اروپا»پيشگامان مبحثي در مطالعات راهبردي شدند كه امروزه به موضوعي جذاب و مناقشه انگيز مبدل شده است. در خصوص امنیت اجتماعی،اختلاف بر سر مفهوم آن وجود دارد. برخی امنیت اجتماعی را یکی از ابعاد امنیت ملی دانسته و در کنار ابعادی مانند زیست محیطی و اقتصادی قلمداد نمودهاند. برخی دیگر امنیت اجتماعی را هم سنگ امنیت ملی دانستهاند. «ویور»، از دیگر پایه گذاران مکتب کپنهاگ، معتقد است که امنیت اجتماعی ناظر بر پایداری الگوهای سنتی زبان، فرهنگ، همبستگی و هویت و عرفهای مذهبی و ملی در چارچوب شرایط قابل قبول برای تحول و تکامل آن است. امنیت اجتماعی به توانایی یک جامعه برای حفظ و تداوم هویت خود در شرایط بحرانی و یا در مقابله با تهدیدات واقعی و بالقوه اشاره دارد، امنیت اجتماعی به گونهای تفکیک ناپذیر با موضوع «هویت» مرتبط است. این گرایش نشان دهنده بازبینی اساسی در مفهوم امنیت و نیز دگرگونی عمده در حوزه موضوعات سنتی (موجود در عرصهی مطالعات امنیتی روابط بین المللی) است. این تحول جدید، در حقیقت فرصتی برای بیان موضوعاتی است که سابقاً نادیده گرفته میشدند. امنیت اجتماعی، ما را به حوزه اجتماع و ابعاد گوناگون شکل دهنده هویت آن و نیز عوامل تهدید کننده این هویت، رهنمون میسازد و به عبارتی مفهوم جدیدی از امنیت، ارائه میدهد(لرنی، 1383: 44). امنیت اجتماعی دارای ابعاد سیاسی و حکومتی بوده و به شدت آمیخته با مقوله اساسی قدرت است و در مطالعات و بررسیهای استراتژیک در ذیل امنیت ملی81 مورد مطالعه و بررسی قرار می گیرد. امنیت اجتماعی را از حیث شمولیت و فراگیری میتوان امنیت عمومی82 نیز قلمداد نمود که حوزههای امنیت فردی، امنیت جمعی و گروهی را میتواند پوشش دهد. آنچه به عنوان امنیت اجتماعی یا امنیت جامعگی و یا امنیت اجتماعی شده، مورد توجه صاحب نظران امنیت ملی میباشد، واژه Security Societal‏ است که دلالت بر وجود امنیت برای جامعه دارد. اما از آنجا که امنیت جامعگی واژهای متداول نبوده، از اصطلاح امنیت اجتماعی در تبیین این مفهوم مدد میگیرند و واژه Security Social‏ به عنوان فرع بر امنیت اجتماعی مطرح میشود (Mcsweeney, 1999: 4) در تعریفی دیگری که از امنیت اجتماعی شده است اینگونه بیان میشود که: «کلیه اقداماتی که به موجب آن اقشار مختلف مردم در محیطی آرام بتوانند فعالیتهای اجتماعی خودرا انجام دهند، امنیت اجتماعی است»(ربانی خوراسگانی و قاسمی، 1386: 2). امنیت اجتماعی در جامعه شناسی، پناهی است که اجتماعات با بهرهمندی از آن، آسودگی و آرامش خاطر پیدا میکنند و میتوانند در سایه آن به امورات خویش بپردازند و تصویر زندگی اجتماعی را در شکل دلخواه رقم بزنند (نویدنیا، 1385: 80). پس امنيت اجتماعي، مصونيت شهروندان يك جامعه از هرگونه مزاحمت، ترس، تهديد، اضطراب و وضعيتي است كه در آن ارزشهاي حياتي جامعه تهديد ميشود. تعريف امنيت اجتماعي محقق نميشود مگر با نگاهي جامع و كلان به موضوع امنيت و عامل مخل امنيت (رحمتی، 1389: 22-21).
3-5) نظریهپردازان و امنیت اجتماعی:
3-5-1) پارسونز و امنیت اجتماعی:
نظام الگوبندی از روابط اجتماعی میان کنشگران والگوهای مناسبات اجتماعی را باید به منزله الگوهای هنجاری (نهادهای اجتماعی) تلقی کرد. نهادهای اجتماعی، چارچوب یک جامعه را تشکیل میدهند. این قبیل نهادهای اجتماعی، ساختارهای کلانی است چون ازدواج، مناسبات خویشاوندی، مالکیت، مبادلات کالایی، دیوانسالاری، تخصص، حاکمیت، حکومت انتخابی توحید، فرق مذهبی و آموزشی اختیاری

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درباره ایالات متحده، آداب و رسوم، عملیات روانی، تهاجم فرهنگی Next Entries منابع پایان نامه ارشد درباره امنیت اجتماعی، نهادهای اجتماعی، نظام اجتماعی، کنش اجتماعی