منابع پایان نامه ارشد با موضوع هتک حرمت، احکام شرعی، امام صادق

دانلود پایان نامه ارشد

اظهارهم فى الممثلين؟ وهل رأى ممثل ان يمثل دورهم ام ينبغى ان يكون مؤمناً؟وما الحكم فى اظهار الطاهرين غير المعصومين كالعباس وسلمان و ابى طالب(ع) و غيرهم؟وما الحكم فى اظهار الأنبياء السابقين كذلك؟)197
آيا جايز است تهيه فيلم تاريخى از پيامبر(ص) و ائمه(ع)؟ و بازى كردن نقش آنان چه حكمى دارد؟ آيا هركس مى تواند در نقش آنان بازى كند, يا اين كه بايد مؤمن باشد؟بازى كردن در نقش پيامبران گذشته، چگونه است؟ و نیز بازى كردن در نقش انسانهاى پاك، غير از معصومان، مانند: عباس، سلمان، ابى طالب و… چه حكمى دارد؟وى, در پاسخ مى نويسد:(المناط فى الجميع واحد والحكم سوى وهو الجواز ولابأس اذا لم يكن العمل هتكاً ولا مؤدياً يوماً الى هتكهم وهتك اولياء الدين فاذا كان هذا الشرط مضموناً فانه يجوز).
در همه, معيار يكى است. همه در حكم به جواز برابرند. و اگر اين كارها, هتك ائمه(ع) و اولياء نباشد, جايز است. هرگاه اين شرط تضمين شود, نمايش, بى اشكال خواهد بود.
شيخ جعفر كاشف الغطاء198 وسيد على يزدى199، به جواز همانند شدن به ائمه(ع) و دشمنان آنان در تعزيه ها, فتوا داده اند. از فتواى آن دسته از فقيهان كه به جواز شبيه خوانى نظر داده اند200، مى توان به دست آورد كه همانند شدن به ائمه(ع) و اولياء اشكالى ندارد; زيرا به شكل و شمايل ائمه(ع) در آمدن, از اركان شبيه خوانى است. وقتى كه اصل شبيه خوانى جايز باشد, همانندى به ائمه(ع) نيز، جايز خواهد بود.اين حكم كه در شبيه خوانى جريان دارد, در نمايشها و فيلمها كه مورد بحث ماست, جريان خواهد داشت.
دلايل:براى جواز همانندى به ائمه(ع) در نمايش و تعزيه ها مى توان دلايلى بدين گونه اقامه كرد:
1. بسيار سفارش شده كه حماسه عاشورا پاس داشته شود و آن مصيبت عظمى, نسل به نسل منتقل شود كه هم مردم, با چهره درخشان سيدالشهداء و ياران او آشنا شوند, هم درس مقاومت بياموزند و در برابر كژيها و ستمها و ناعدالتيها بايستند.شورانگيزى و ماندگارى اين حماسه جاويد, بستگى به آن دارد كه در قالب هنرى قوى ريخته شود،تا مردم مسلمان و پيروان آن عزيز، لحظه لحظه آن حماسه پرشور را در ذهن خويش ثبت و ضبط كنند. شبيه خوانى و نمايش از اين مقوله اند، و براساس عمومات وارده در خصوص عزادارى بر سيّدالشهداء، هيچ منعى نخواهد داشت.201
2. بسيارى از مواردى كه همانندى انجام مى گيرد, هدف مقدسى پى گيرى مى شود. از اين روى مى شود تحت عنوان: (تعاون بر برّ و تقوا) كه آيه شريفه ما را به آن فرا مى خواند، درج كرد.202
3. اصل اباحه: در اصول ثابت شده است، نسبت به كارى كه دليل خاصى بر حرام بودن آن وجود ندارد و از نمونه هاى شك در تكليف است، اصل براءت جارى مى شود. مورد ما، از نمونه هاى روشن حكم به براءت است; زيرا، دليلى بر منع نداريم، بلكه دلايل و مؤيداتى وجود دارد كه جايز است.
سيد على يزدى در پاسخ به شبهه نهی از تشبیه مى نويسد: نهى از تشبيه، نه در مجرّد هيئت و صورت است، بلكه مراد تشبّه در اعمال و افعال است كه متشبّه، خود را از آن و عداد آنان قرار دهد و يا مراد از تشبّه، مودّت و رفاقت و تزيين طريقه و استحسان رويّه آنهاست و بر تقدير تسليم گوييم نسبت ميان اين جزو عمومات ابكاء, عموم من وجه است و ترجيح از براى ثانى است. با اعتقاد به اصل. پس حق, جواز است, به مقتضاى اصل.203ميرزاى نائينى مى نويسد: الظاهر عدم الاشكال فى جواز التشبيهات والتمثيلات التى جرت عادة الشيعة الامامية باتخاذها لاقامة العزاء والبكاء والإبكاء منذ قرون وان تضمنت لبس الرجال ملابس النساء على الاقوى, فانّا وان كنّا مستشكلين سابقاً فى جوازه و قيدنا جواز التمثيل في الفتوى الصادرة منا قبل اربع سنوات لكنّا لمّا راجعنا المسألة ثانياً اتضح عندنا ان المحرم من تشبيه الرجال بالمرأة هو ما كان خروجا عن زيّ الرجال رأساً واخذاً بزى النساء. دون اذا تلبّس بملابسها مقداراً من الزمان بلاتبديل لزيّة كما هو الحال فى هذه التشبيهات وقد استدركنا ذلك اخيراً فى حواشينا على العروة الوثقى.نعم يلزم تنزيه ها ايضاً من المحرمات الشرعيه و ان كانت على فرض وقوعها لاتسرى حرمتها الى التشبيه كما تقدم.)204 ظاهر اين است كه هيچ اشكالى در جايز بودن هماننديها و مانند شدنها, كه چند قرن است در بين شيعيان, براى بر پا داشتن عزادارى و گرياندن بر سيدالشهداء, رواج دارد, وجود ندارد, گرچه پوشيدن مردان, لباس زنان را در برداشته باشد, بنابر قول قوى تر. ما, پيش از اين, در جايز بودن آن اشكال داشتيم و در فتوايى كه چهارسال پيش صادر كرديم, حكم به جواز را مقيد ساختيم, ولى, چون دوباره به ادله بازگشتيم, بر ما آشكار شد كه روايات دلالت كننده بر حرام بودن همانند شدن مرد به زن, آن جا را در بر مى گيرد که مرد از شكل و شمايل مردان بيرون بيايد و بسان زنان رفتار كند. نه اين كه تنها در زمانى كوتاه, بدون هيچ گونه دگرگونى در شكل و شمايل و رفتار, لباس زنانه به تن كند, چنانكه در اين گونه شبيه خوانيها وجود دارد.اين حكم را, تازگى در حواشى خود بر عروة الوثقى, استدراك كرده ام.آرى، پاك كردن تعزيه خوانى را از حرامهاى شرعى, لازم مى دانيم, گرچه در صورت انجام حرام, حرمت, به اصل شبيه خوانى سريان نمى يابد.
آقاى خويى مى نويسد:(قد تجلى مما ذكرناه انه لاشك فى جواز لبس الرجال لباس المرأة لاظهار الحزن وتجسم قضية الطف و اقامة التعزيه لسيّد شباب اهل الجنّة(ع) و توهم حرمته لاخبار النهى عن التشبه ناشئ من الوساوس الشيطانية فانك قد عرفت عدم دلالتها على حرمة التشبّه.)205پيش از اين, روشن شد در جواز پوشيدن مردان لباس زنان را براى اظهار غم و اندوه و نماياندن حادثه طف و بر پاكردن عزادارى براى سيدّ جوانان بهشت, ترديدى نيست, پندار حرام بودن آن, به خاطر نهى از همانندى كه در اخبار آمده, از وسوسه هاى شيطانى است. زيرا اين اخبار بر حرام بودن همانندى دلالتى ندارند.
ذ- استفاده از کلاه گیس:
ادلۀ:1-آیه:«لَا یُبدِینَ زِینَتَهُنَّ إلَّا لِبَعّولَتِهِنَّ».206
به علت آنکه کلاه گیس، در عرف، یک زینت و از اجزای بدن شخص محسوب می شود و بر اساس آیۀلازم است از نا محرم پوشیده بماند.
2- استصحاب:برخی فقها برای وجوب پوشش، به استصحاب احکام سابق موی اضافی، که یک حکم ظاهری است، تمسک کرده اند، پیش از آنکه این مو جزء بدن زنی دیگر شود، پوشیدنش واجب است. اکنون که از بدن آن زن جدا و به بدن زنی دیگر متصل شده است، شک می کنیم که باز هم پوشاندن آن واجب است یا نه؟ به حکم استصحاب، همان احکام گذشته را در اینجا نیز جاری می کنیم.207
نقد و بررسی: به لحاظ دقت عقلی، موضوع به حال خود باقی است و این مو همان مویی است که پوشاندنش واجب است، ولی عرف موی فعلی را غیر از موی سابق می داند، به خصوص اگر جزء بدن زن دوم شمرده شود. بنابر این نمی توان در این مسئله استصحاب جاری کرد. در استصحاب لازم است وحدت موضوع احراز شود.
در مجموع، به نظر می رسد موی اضافی جزء زینت پنهان است و باید پوشیده ماند. همچنین اگر این مو از اجزای بدن محسوب شود، پوشیدن آن واجب و نگاه کردن به آ توسط نامحرم، حرام است، در غیر این صورت، چنانچه زینت به شمار نرود، پوشیدنش واجب نیست، چه آن کلاه گیس از موی انسان باشد یا از موی غیر انسان.208 یکی از ارکان حجاب، پوشاندن موهای سر زنان از نامحرم است، نگاهی به فراگیری استفاده از کلاه‌گیس در برخی فیلمها و تئاترها بدون توجه به احکام شرعی، ما را بر آن داشت تا از نظر برخی مراجع عظام تقلید در این مورد با مراجعه به بخش استفتائات جدید پایگاه اطلاع رسانی دفاتر آنان مطلع شویم:
آیا در بازیگری فیلم و تئاتر، خانم‌ها می‌توانند به جای روسری از کلاه گیس استفاده نمایند؟
آیات عظام امام، خامنه ای و فاضل: بنابر احتیاط واجب، باید کلاه گیس را از نامحرم پوشاند.آیات عظام تبریزی، سیستانی، صافی، مکارم و نوری: خیر، کلاه گیس خود یک نوع زینت است  وباید از نامحرم پوشانده شود.آیات عظام وحید و بهجت: اگر باعث مفسده شود، جایز نیست.
ر- پوشیدن لباس شهرت و مهیج:
ادلۀ حرمت:آیۀ اول:با توجه به آیۀ «و قرن فی بیوِ تکُنَّ و لا تَبرجنَ تبرُّجَ الجاهِلیة الأولی؛ در خانه هایتان قرار گیرید و مانند روزگار جاهلیت قدیم، زینت های خود را آشکار نکنید»209، زن باید از تبرج، دوری گزیند. یکی از مصادیق تبرج، آشکار کردن زیبایی های زن برای مردان است.210 به لحاظ فقهی، پوشیدن لباس های تنگ و مهیج، سبب تحریک و ایجاد مفسده در بازیگران و عوامل نمایش می شود و طبیعتاً این موضوع از مصدایق بارز تبرج و خودنمایی محسوب می شود.
آیۀ دوم:در آیۀ «لَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ»211 زنان از اینکه زینت خود آشکار کنند، نهی شده اند. پوشش لباس بدی نما و نازک، توسط بازیگر زن، قطعاً نقض حکم خدا را در پی خواهد داشت. این موضوع (لباس بدن نما و نازک)، بدن زنان را که نوعی زینت به شمار می آید، به نمایش می گذارد. به این دلیل پوشش نازکی که عضو را مخفی نمی کند، پوشش محسوب نمی شود. بنا بر این اعضایی که شارع مقدس مقدس، پوشاندن آن را واجب کرده است، باید کاملاً پوشیده باشد و چیزی از آن نباید آشکار شود.حکم از اطلاق وجوب پوشش به دست می آید و محتاج به دلیل دیگری نیست.
روایت:«علی بن إبراهیم» از «پدرش(إبراهیم بن هاشم)» از «ابن أبی عمیر» از «حماد» از «حلبی» از امام صادق (ع) نقل کرده است که ایشان فرمودند: «در شأن زن مسلمان نیست پوشیدن روسری و لباسی که بدن نما باشد.»212
نقد و بررسی:
«علی بن إبراهیم»، «پدرش(إبراهیم بن هاشم)» از «ابن أبی عمیر» ثقه هستند.213 حماد نیز ثقه است.214 لذا راویان ثقه هستند و روایت صحیح است.در بررسی آیات روشن شد که بر زنان لازم است زینت های خود را بپوشانند. یکی از مصادیق زینت، لباسهای رنگارنگ و مهیج است.
بنا بر این بانوان مسلمان، در هنگام بازیگری، به علت قرار گرفتن در مقابل نا محرم و برای ایجاد آرامش روانی در جامعه، خصوصاً نامحرمان، واجب است از لباس هایی استفاده کنند که رنگ آنها، موجب تحریک و تهییج شهوت در دیگران نشود. حتی در صورتی که رنگ لباس، موجب زینت آن نشود و این موصوع سبب ایجاد مفسده شود، جایز نیست.فقها شهرت را بذاته محکوم به حرمت نمی دانند ولی پوشیدن لباس شهرت در جامعه رااز باب هتک حرمت وتمسخر و پستی، حرام می دانند و دلیل آنرا می گویند که آبروی مؤمن مانند خون او ارزش دارد و اسلام اجازه نمی دهد انسان مؤمن خود را مورد تمسخر دیگران قرار دهد و پست شود. اما پوشش بازیگر در یک لباس خاص و یک نقش ویژه، در سینما و تئاتر، چون متعارف و مرسوم شمرده می شود و مخاطب نیز به این امر آگاه است، موجب انگشت نما شدن و هتک حرمت و خواری او نمی شود. اما در صورت احراز هر یک از این عناوین ثانویه، احتیاط واجب در ترک آن است.215
ز- پوشیدن لباس غیر مسلمانان:
اگر این لباسها در جامعه ترویج فرهنگ غرب به شمار می رود و از باب عنوان ثانوی محکوم به حرمت است. فقها، به طور کلی پوشیدن کراوات و دیگر لباسهای غیر مسلمانان را، به نحوی که منجر به ترویج فرهنگ غرب شود، جائز نمی دانند.216 نکتۀ حائز اهمیت این است که پوشیدن لباس ملل دیگر در بازیگری، برای بازی در نقش شخصیتهای آن جامعه و بیان وضعیت دیگر ملل است و این موضوع، ترویج فرهنگ غرب و گسترش افکار آنها نیست، بلکه به خاطر حکایت گری و نقد آنان یا ضرورتی که فیلم و تئاتر اقتضا می کند لباس مرسوم آنان را می پوشند، اشکالی ندارد. روایاتی که در این موضوع آمده است نبز مؤید همین مطلب است.217
س- حدود شرعی نگاه کردن به زن اجنبی:
فقهاي مسلمين اتفاق نظر دارند كه زن بايد بدن خود را به جز دست و صورت بپوشاند، همان طور كه در حرمت نگاه كردن مرد به غيرِ دست و صورت زن، وحدت نظر دارند.
آيه 31 سوره نور بر همين مطلب دلالت دارد: و لايبدين زينتهنَّ إلاّ ما ظهر منها.
زيرا حرمت نشان دادن زينت بر زن يقيناً براي باز داشتن مردان از نگاه به آنها است و زينت موضوعيتي نداشته تا سبب حرمت شود؛ بلكه مقدمه اي است براي بازداشتن نگاه مردان به زنان. چنان كه آية الله خويي

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع جنس مخالف، ایفای نقش، آیات و روایات Next Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع امام صادق، امام رضا (ع)