منابع پایان نامه ارشد با موضوع نزول قرآن، زمان پیامبر، تاریخ اسلام، صاحب نظران

دانلود پایان نامه ارشد

إِبْرَاهِيمُ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ.»76 «در مسجد بودم، مردی داخل شد و نماز خواند و {سورهای} را طوری قرائت کرد که آن را انکار کردم. سپس مرد دیگری وارد شد و {سورهای} را با قرائتی غیر از قرائت دوستش خواند. زمانی که نماز را تمام کردیم همگی نزد پیامبر (رفتیم. گفتم: طوری قرائت کرد که من آن را انکار کردم و دیگری وارد شد و به گونهای دیگر قرائت کرد. رسول اکرم ( به آن دو نفر امر کردند که قرائت کنند و آنان قرائت کردند و پیامبر ( شأن هر دو را نیکو دانست. در من حالتی از تکذیب به وجود آمد، که سختتر از جاهلیتم بود. زمانی که رسول خدا آن حالت را در من دید بر سینهی من دست نهاد، بدنم عرق کرد و گویی به خدای متعال نگاه میکنم فَرَقًا. فرمود: ای أُبَيّ {جبرئیل} نزد من فرستاده شد {و گفت} قرآن را بر یک حرف قرائت کن. پس به او بازگرداندم، {گفتم} بر امتم آسان بگیر. بار دوم عرضه کرد و {گفت} آن را بر دو حرف قرائت کن. پس به او بازگردانم که بر امتم آسان بگیر. برای سومین بار، بر من عرضه کرد و {گفت} بر هفت حرف قرائت کن. به اندازهی هر نوبت که قرآن را عرضه میکنم، میتوانی {از خداوند} چیزی را طلب کنی، پس گفتم: پروردگارا امتم را مورد مغفرت قرار بده، پروردگارا امتم را مورد مغفرت قرار بده. سومین دعا را برای روزی به تأخیر انداختم، که همهی خلق به سویم آیند حتی حضرت ابراهیم (.»
2. عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدٍ الْقَارِيِّ أَنَّهُ قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ سَمِعْتُ هِشَامَ بْنَ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ، يَقْرَأُ سُورَةَ الفُرْقَانِ فِي حَيَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَاسْتَمَعْتُ لِقِرَاءَتِهِ، فَإِذَا هُوَ يَقْرَأُ عَلَى حُرُوفٍ كَثِيرَةٍ، لَمْ يُقْرِئْنِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَكِدْتُ أُسَاوِرُهُ فِي الصَّلاَةِ، فَتَصَبَّرْتُ حَتَّى سَلَّمَ، فَلَبَّبْتُهُ بِرِدَائِهِ، فَقُلْتُ: مَنْ أَقْرَأَكَ هَذِهِ السُّورَةَ الَّتِي سَمِعْتُكَ تَقْرَأُ؟ قَالَ: أَقْرَأَنِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقُلْتُ: كَذَبْتَ، فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أَقْرَأَنِيهَا عَلَى غَيْرِ مَا قَرَأْتَ، فَانْطَلَقْتُ بِهِ أَقُودُهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقُلْتُ: إِنِّي سَمِعْتُ هَذَا يَقْرَأُ بِسُورَةِ الفُرْقَانِ عَلَى حُرُوفٍ لَمْ تُقْرِئْنِيهَا، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَرْسِلْهُ، اقْرَأْ يَا هِشَامُ» فَقَرَأَ عَلَيْهِ القِرَاءَةَ الَّتِي سَمِعْتُهُ يَقْرَأُ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «كَذَلِكَ أُنْزِلَتْ»، ثُمَّ قَالَ: «اقْرَأْ يَا عُمَرُ» فَقَرَأْتُ القِرَاءَةَ الَّتِي أَقْرَأَنِي، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «كَذَلِكَ أُنْزِلَتْ إِنَّ هَذَا القُرْآنَ أُنْزِلَ عَلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ، فَاقْرَءُوا مَا تَيَسَّرَ مِنْهُ».77 «….شنیدم که عمر بن خطاب میگوید: هشام بن حکیم سورهی فرقان را در زمان پیامبر اکرم ( قرائت میکرد و به قرائت او گوش دادم. او بر حروف متعددی قرائت میکرد که پیامبر اکرم ( آن را بر من قرائت نکرده بود. نزدیک بود در نماز به او حمله کنم و با او درگیر شوم. پس صبر کردم تا نماز تمام شدم. رداء او را کشیدم و گفتم: چه کسی این سوره را طوری که شنیدم بر تو قرائت کرده است؟ گفت: پیامبر ( آن را بر من قرائت کرد. گفتم: دروغ میگویی، زیرا رسول الله ( به گونهای آن را بر من قرائت کرد که با قرائت تو مغایرت داشت. او را نزد پیامبر ( بردم. گفت: شنیدم که سوره فرقان را بر حروفی قرائت میکند که آن را بر من قرائت نکردی؟ پیامبر ( فرمود: «رهایش کن، ای هشام قرائت کن» پس به قرائتی که از او شنیدم قرائت کرد. پیامبر ( فرمود: «این چنین نازل شده است»، سپس فرمود: «ای عمر، قرائت کن» پس به قرائتی که بر من قرائت کرده بود خواندم. پیامبر ( فرمود: «این چنین نازل شده است. این قرآن بر هفت حرف نازل شده است، پس بر اساس آنچه برایتان میسر است قرائت کنید.»
3. عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ قَالَ: «مَا حَكَّ فِي صَدْرِي شَيْءٌ مُنْذُ أَسْلَمْتُ إِلَّا أَنِّي قَرَأْتُ آيَةً وَقَرَأَهَا رَجُلٌ غَيْرَ قِرَاءَتِي فَأَتَيْنَا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قُلْتُ أَقْرَأْتَنِي آيَةَ كَذَا وَكَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَ فَقَالَ الْآخَرُ أَلَمْ تُقْرِئْنِي آيَةَ كَذَا وَكَذَا قَالَ نَعَمْ أَتَانِي جِبْرِيلُ عَنْ يَمِينِي وَمِيكَائِيلُ عَنْ يَسَارِي فَقَالَ جِبْرِيلُ اقْرَأْ الْقُرْآنَ عَلَى حَرْفٍ وَاحِدٍ فَقَالَ مِيكَائِيلُ اسْتَزِدْهُ حَتَّى بَلَغَ سَبْعَةَ أَحْرُفٍ كُلُّهَا شَافٍ كَافٍ.»78 «از زمانی که اسلام آوردهام چیزی قلبم را تحت تأثیر قرار نداده است مگر اینکه آیهای را قرائت کردم و مردی آن را متفاوت از قرائت من، خواند. پیش پیامبر رفتیم. گفتم: آیه را این چنین برای من قرائت نکردی؟ فرمود: بله، قرائت کردم. دیگری گفت: آیا آیه را این چنین بر من قرائت نکردی؟ فرمود: بله، قرائت کردم.جبرئیل از سمت راست و میکائیل از سمت چپ پیشم آمدند. جبرئیل گقت: قرآن را بر حرف واحد قرائت کن و میکائیل گفت: طلب زیادت کن تا به هفت حرف برسد و هر یک از این حروف هفتگانه کافی و شافی است.»
ب) خبر به صورت فرمانی از جبرئیل در بافت گفتگویی بین او و پیامبر آمده است که گاهی هم میکائیل شریک بوده است. بعضی از این روایات به قرار ذیل است:
1. ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ: «أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ: «أَقْرَأَنِي جِبْرِيلُ عَلَى حَرْفٍ، فَلَمْ أَزَلْ أَسْتَزِيدُهُ حَتَّى انْتَهَى إِلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ.»79 «رسول اکرم ( فرمود: جبرئیل {قرآن} را بر حرف واحد بر من نازل کرد و پیوسته از او طلب زیادت کردم تا به هفت حرف رسید.»
2. عَنْ أُبَيٍّ : قَالَ لَقِيَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام عِنْدَ أَحْجَارِ الْمِرَاءِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِجِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلَام إِنِّي بُعِثْتُ إِلَى أُمَّةٍ أُمِّيِّينَ فِيهِمْ الشَّيْخُ الْعَاصِي وَالْعَجُوزَةُ الْكَبِيرَةُ وَالْغُلَامُ قَالَ فَمُرْهُمْ فَلْيَقْرَءُوا الْقُرْآنَ عَلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ.80 «جبرئیل ( پیامبر را کنار سنگهای مراء ملاقات کرد و پیامبر اکرم ( به جبرئیل ( فرمود: من برای امتی بیسواد مبعوث شدم. در میان این امت افراد پیر و پسر نوجوان هستند. {جبرئیل} گفت: به آنها امر بفرمایید که قرآن را بر هفت حرف قرائت کنند.»
3. عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ: «أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ عِنْدَ أَضَاةِ بَنِي غِفَارٍ قَالَ فَأَتَاهُ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكَ أَنْ تَقْرَأَ أُمَّتُكَ الْقُرْآنَ عَلَى حَرْفٍ فَقَالَ أَسْأَلُ اللَّهَ مُعَافَاتَهُ وَمَغْفِرَتَهُ وَإِنَّ أُمَّتِي لَا تُطِيقُ ذَلِكَ ثُمَّ أَتَاهُ الثَّانِيَةَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكَ أَنْ تَقْرَأَ أُمَّتُكَ الْقُرْآنَ عَلَى حَرْفَيْنِ فَقَالَ أَسْأَلُ اللَّهَ مُعَافَاتَهُ وَمَغْفِرَتَهُ وَإِنَّ أُمَّتِي لَا تُطِيقُ ذَلِكَ ثُمَّ جَاءَهُ الثَّالِثَةَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكَ أَنْ تَقْرَأَ أُمَّتُكَ الْقُرْآنَ عَلَى ثَلَاثَةِ أَحْرُفٍ فَقَالَ أَسْأَلُ اللَّهَ مُعَافَاتَهُ وَمَغْفِرَتَهُ وَإِنَّ أُمَّتِي لَا تُطِيقُ ذَلِكَ ثُمَّ جَاءَهُ الرَّابِعَةَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكَ أَنْ تَقْرَأَ أُمَّتُكَ الْقُرْآنَ عَلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ فَأَيُّمَا حَرْفٍ قَرَءُوا عَلَيْهِ فَقَدْ أَصَابُوا.»81 «رسول اکرم ( کنار آبگیر بنی غفار بود. جبرئیل ( بر او نازل شد و گفت: خداوند به شما امر کرده است که امت شما قرآن را بر حرف واحد قرائت کنند. {پیامبر} گفت: از خداوند بخشش و مغفرت را طلب میکنم زیرا {قرائت بر یک حرف} بر امت من با مشقت همراه است، سپس برای بار دوم {جبرئیل} آمد و گفت: خداوند به شما امر کرده است که امت شما قرآن را بر دو حرف قرائت کنند. پس پیامبر گفت: از خداوند بخشش و مغفرت را طلب میکنم زیرا {قرائت بر دو حرف} بر امت من با سختی همراه است. سپس جبرئیل برای سومین بار آمد و گفت: خداوند به شما امر کرده است که امت شما قرآن را بر سه حرف قرائت کنند. پیامبر فرمود: از خداوند بخشش و مغفرت را طلب میکنم زیرا {قرائت بر یک حرف} بر امت من با مشقت همراه است. سپس جبرئیل برای چهارمین بار آمد و گفت: خداوند به شما امر کرده است که امت شما قرآن را بر هفت حرف قرائت کنند. بر هر حرفی قرائت کنید، درست است.»
ج) خبر به صورت اخبار از جانب پیامبر ( به قرائت یا نزول بر هفت حرف آمده است.
1. عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ، قَالَ: مَا حَكَّ فِي صَدْرِي شَيْءٌ مُنْذُ أَسْلَمْتُ، إِلَّا أَنِّي قَرَأْتُ آيَةً، وَقَرَأَهَا رَجُلٌ غَيْرَ قِرَاءَتِي، فَأَتَيْنَا النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ: قُلْتُ: أَقْرَأْتَنِي آيَةَ كَذَا وَكَذَا؟ قَالَ: “نَعَمْ “. قَالَ: فَقَالَ الْآخَرُ: أَلَمْ تُقْرِئْنِي آيَةَ كَذَا وَكَذَا؟ قَالَ: “نَعَمْ، أَتَانِي جِبْرِيلُ، عَنْ يَمِينِي، وَمِيكَائِيلُ عَنْ يَسَارِي، فَقَالَ جِبْرِيلُ: اقْرَأِ الْقُرْآنَ عَلَى حَرْفٍ، فَقَالَ مِيكَائِيلُ: اسْتَزِدْهُ، حَتَّى بَلَغَ سَبْعَةَ أَحْرُفٍ، كُلُّهَا شَافٍ كَافٍ.82 «از زمانی که اسلام آوردهام چیزی قلبم را تحت تأثیر قرار نداده است مگر اینکه آیهای را قرائت کردم و مردی آن را متفاوت از قرائت من، خواند. پیش پیامبر رفتیم. گفتم: آیه را این چنین برای من قرائت نکردی؟ فرمود: بله، قرائت کردم. دیگری گفت: آیا آیه را این چنین بر من قرائت نکردی؟ فرمود: بله، قرائت کردم.جبرئیل از سمت راست و میکائیل از سمت چپ پیشم آمدند. جبرئیل گقت: قرآن را بر حرف واحد قرائت کن و میکائیل گفت: طلب زیادت کن تا به هفت حرف برسد و هر یک از این حروف هفتگانه کافی و شافی است.»
2. عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «نَزَلَ الْقُرْآنُ عَلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ، الْمِرَاءُ فِي الْقُرْآنِ كُفْرٌ – ثَلَاثَ مَرَّاتٍ- فَمَا عَرَفْتُمْ مِنْهُ فَاعْمَلُوا، وَمَا جَهِلْتُمْ مِنْهُ فَرُدُّوهُ إِلَى عَالِمِهِ.»83 «قرآن بر هفت حرف نازل شده است و سه مرتبه گفت: الْمِرَاءُ  در قرآن کفر است، پس به آنچه شناخت دارید عمل کنید و آنچه به آن علم ندارید به عالم آن ارجاع دهید.»
1-2-2-1) بررسي احاديث «أنزل القرآن علي سبعة أحرف»
دربارهی نزول قرآن بر هفت حرف بحثهای فراوانی در طول تاریخ اسلامی صورت گرفته است. این موضوع از دیرباز مورد تحقیق و گفتگوی صاحب نظران علوم قرآن قرار گرفته است و ارتباط وثیق با بحث قراءات دارد؛ لذا اغلب مؤلفان در کتابهای قراءات به بحث دربارهی نزول قرآن بر هفت حرف نیز پرداختهاند تا آنجا که سیوطی گفته است: «در معنای حدیث نزول قرآن بر هفت حرف تا چهل قول نقل شده است.»84
با بحث و تفحص در کتابهای مذاهب فقهی (شیعه و اهل سنت) در مییابیم که روایات نزول قرآن بر هفت حرف، از طریق فریقین نقل شده است، برخی از این روایات در کتب معتبر اهل سنت از جمله صحیح بخاری و مسلم آمده؛ ولی در هیچکدام از کتابهای اربعهی شیعه روایت نشده است؛ تنها در بصائرالدرجات و خصال و بحارالانوار مشاهده میشود. بنابراین جايگاه روايت ياد شده نزد محدثان و مفسران اهل سنت و شيعه متفاوت است. بیشتر علمای اهل سنت براین باورند که این روایات صحیح و متواتر هستند،85 ولي حديث سبعة احرف، نزد اکثر شيعه نه تنها متواتر نبوده بلكه خبر واحدي است كه از ضعف سندي هم برخوردار است.86 در اینجا به صورت جداگانهای، به طور تفصیل آراء فرقین را بیان

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع نزول قرآن، ناسخ و منسوخ، صورت و معنا، قرآن کریم Next Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع نزول قرآن، اعجاز قرآن، فریقین