منابع پایان نامه ارشد با موضوع منابع محدود، نهاد خانواده، ناخودآگاه

دانلود پایان نامه ارشد

جوامع کوچک قديم تفاوتهاي اساسي پيدا کرده است. او معتقد است هيچ گروهي صرفاً بر پايه روابط اجتماعي يا جامعه بنيان نگرفته است اما در عين حال ميتوان با مشاهده واقعيت اجتماعي عيني، دو نوع روابط اجتماعي را نشان داد. (حاتمي، 1388، ص40)
روابط افراد در اجتماعات (گمينشافت)62 روابطي است که مبتني بر ويژگيهاي پايدار ، کنترل اجتماعي غير رسمي و ايجاد اجتماع متمرکز در برابر فرد را شامل ميشود. تونيس هم مثل دورکيم اعتقاد داشت که با تقسيم کار پيچيده ناشي از سرمايه داري، اجتماعات در حال زوال هستند و به جاي اجتماع، جامعه(گزل شافت)63 شکل گرفته که داراي طبيعتي رسمي، غير شخصي و فردگراست. (باستاني، 1387، ص8-5)
3-9-2-2- چارلز هورتون کولي64
کولي جامعهشناس معروف آمريکايي در کتاب خود به نام “طبيعت انسان و نظم اجتماعي” دو گروه ابتدايي و ثانوي را از هم تفکيک ميکند. در گروههاي ابتدايي روابط افراد شخصي، مستقيم و رو در رو است به همين دليل افراد به هم احساس همبستگي ميکنند. در حالي که در گروههاي ثانوي روابط انسان جنبه غير شخصي و غير مستقيم دارند. و اين به خاطر تعداد زياد افراد، دوري فاصله محل زندگي با کار، امکان برقراري مستقيم ارتباط را کاهش ميدهد و لذا افراد براي مبادله اطلاعات و رسيدن به مقاصد خود از وسايل ارتباط غير مستقيم استفاده ميکنند. (معتمدنژاد، 1379، ص128)
4-9-2-2- جورج زيمل65
زيمل به عوامل و پيامدهاي (مثبت و منفي) تحولات عميقي که در دنياي جديد روي داده توجه کرده و تلاش ميکند تأثيرات آن را بر روي روابط اجتماعي نشان دهد. به عقيده وي، فرآيندهايي نظير تقسيم کار فزاينده، عقلانيت مفرط، سلطه روزافزون و نظاير آن سبب پيدايش دلزدگي و احتياط در روابط اجتماعي موجود در سطح کلانشهرها شده است. در حالت دلزدگي فرد قادر نيست تقاوتها را دريابد براي چنين فردي، انسانها در يک سطح و بدون تمايز ظاهر ميشوند و رضايت از زندگي کاهش مييابد. از نظر او احتياط يکي ديگر از ويژگيهاي روابط اجتماعي در زندگي کلانشهري است. به موازات افزايش افراد يا به عبارتي تراکم فيزيکي، روابط چهره به چهره کارکرد خود را از دست داده و جاي خود را به روابط ديگري ميدهد. البته زيمل اعتقاد دارد چنين شرايطي ناپايدار است. (فيلد، 1385، ص8)
5-9-2-2- ماکس وبر66
در ديدگاه وبر، تشکيل جامعه و تداوم آن منوط به وجود دو عامل اساسي؛ کنش اجتماعي و روابط اجتماعي ميباشد و به ويژه روابط اجتماعي که محصول کنش اجتماعي معنادار است، موجب ايجاد و تداوم دوستي، وفاداري،ميهن پرستي و … ميشود. در واقع، وبر ناخودآگاه، آنچه را که امروزه در منابع جامعهشناسي از آن به عنوان سرمايه اجتماعي ياد ميکنند و هسته اصلي آن را نيز روابط اجتماعي و تعاملات مثبت، مؤثر و سازنده ميدانند، يادآور شده بود. از نظر وبر، کنش اجتماعي معنادار که عامل مهم خلق روابط اجتماعي است، سرمايه بزرگي براي افراد حاضر در جامعه به حساب ميآيد که به وسيله آن ارتباط و تعامل آنها با يکديگر و نيز همکاري و همياري دوجانبه آنان گستردهتر و محکمتر خواهد شد. ضمن اينکه توليد و بازتوليد کنشهاي اجتماعي معنادار، عامل اصلي و اساسي ايجاد روابط اجتماعي خواهد بود و اين روابط اجتماعي موجب ايجاد و گسترش پيوندهاي اجتماعي افراد با يکديگر خواهد بود. تشکيل سرمايه اجتماعي بر اساس ديدگاه وبر را ميتوان در قالب شکل زير به تصوير کشيد. سرمايه اجتماعي محصول کنش اجتماعي و روابط اجتماعي افراد بوده که در سطح خرد، مورد توجه قرار گرفته است. (غفاري، 1390، ص72)
نمودار(5-2) تشکيل سرمايه اجتماعي بر اساس ديدگاه وبر

جدول(9-2)روابط اجتماعي از ديدگاه جامعهشناسان کلاسيک
دورکيم
تغيير روابط از جوامع قديم(شامل گروههايي که داراي همکاري و تعاون شخصي هستند) به جامعه جديد(با همبستگي کمتر و به همان نسبت پيوند ميان افراد و تنوع برخوردها و روابط اجتماعي کمتر)
تونيس
کاهش روابط اجتماعي با تبديل اجتماع(گمينشافت) به جامعه(گزلشافت)
کولي
کاهش گروههاي اوليه با روابط شخصي و رو در رو و افزايش گروههاي ثانويه با روابط غير شخصي و رسمي
زيمل
تغيير روابط چهره به چهره به موازات افزايش افراد و تراکم فيزيکي
وبر
ايجاد سرمايه اجتماعي بوسيله کنش اجتماعي معنادار
منبع: صادقي، 1390، ص14
10-2-2- سرمايه اجتماعي از نگاه جامعهشناسان جديد
نظريههاي سرمايه اجتماعي را به سه بخش تقسيم ميکنيم؛ بخش اول شامل نظريههايي است که سرمايه اجتماعي را در سطح خرد (فردي) مورد بررسي قرار ميدهند، بخش دوم به نظريههايي اشاره ميگردد که سرمايه اجتماعي را در سطح کلان (جمعي) مورد واکاوي قرار ميدهد. نهايتاً در بخش سوم به نظريههايي ميپردازيم که عموماً داراي رويکرد تلفيقي هستند اين نوع تقسيمبندي، تقريباً مورد پديرش اکثر پژوهشگران حوزه سرمايه اجتماعي قرار گرفته است.
1-10-2-2- نظريههاي سرمايه اجتماعي در سطح خرد (رهيافت فردمحور)
در اين رهيافت سرمايه اجتماعي به عنوان ابزار دسترسي افراد، خانوادهها يا گروههاي کوچک به منافعشان در نظر گرفته ميشود. مطابق اين رهيافت، توزيع سرمايه اجتماعي در درون هر اجتماع خاصي، نابرابر و اغلب قشربندي شده است؛ يعني، سرمايه اجتماعي ميتواند مکانيسمي براي ادخال يا طرد اجتماعي باشد، افزون بر آن افراد ميتوانند منابع را در جهت اهداف سازنده يا ويرانگر استفاده کنند. اين رهيافت با تأکيد بر موقعيت متمايز افراد جامعه در کسب منابع محدود، ميکوشد
تأثير شکل و مقدار سرمايه اجتماعي بر موقعيت افراد در دسترسي به منابع محدود بررسي کند. (فصيحي، 1389، ص44)
1-1-10-2-2- پي ير بورديو67
بوريو از نخستين کساني است که به طور منظم به بررسي و تحليل مفهوم سرمايه اجتماعي پرداخت. در تعريف سرمايه اجتماعي، بورديو قبل از هرچيز اعتقاد دارد که سرمايه اجتماعي هم يکي از اشکال سرمايه است، که از الزامات (پيوندهاي) اجتماعي ساخته شده و تحت برخي شرايط قابل تبديل به سرمايه اقتصادي (قابل تبديل شدن به پول) است. از نظر بورديو، ايجاد و اثر بخشي سرمايه اجتماعي، بستگي به عضويت در يک گروه اجتماعي دارد که اعضاي آن مرزهاي گروه را از طريق مبادلهي اشياء و نمادها، بنيان نهاده اند. در واقع فرد با عضويت در گروه، در مالکيت شبکه بادوامي از روابط نهادي شده بين افراد شريک ميشود که در خود، منافع بالقوه و بالفعلي (سرمايه اجتماعي) براي او دارد. تعريف بورديو از سرمايه اجتماعي بيشتر معطوف به عناصر فرهنگي جامعه است و آن را ناشي از ويژگيهاي فرهنگي و تاريخي جامعه دانسته و حفظ و ترويج آن را مستلزم يک بستر فرهنگي مناسبي ميداند.
تعريف بورديو از سرمايه اجتماعي عبارت است از: انباشت منابع بالفعل يا بالقوه اي که به تصاحب يک شبکه بادوام روابط کم و بيش نهادينه شده آشنايي متقابل مربوطند. از نظر بورديو، شبکههاي اجتماعي موهبتي طبيعي نيستند و بايد با انجام کنشهاي منطقي و هدفمند آنها را براي دستيابي به ديگر سرمايه ها و منابع پديد آورد. سرمايه از نظر او سه شکل بنيادي دارد:
1. سرمايه اقتصادي که قابل تبديل شدن به پول است و ميتواند به شکل حقوق مالکيت نهادينه شود 2. سرمايه فرهنگي که تحت برخي شرايط به سرمايه اقتصادي بدل ميشود و به شکل کيفيات آموزش نهادينه ميگردد
3. سرمايه اجتماعي که در برگيرنده روابط اجتماعي ارزشمند ميان آدميان است و تحت برخي شرايط به سرمايه اقتصادي تبديل ميشود. (کلدي، 1384، صص186-185)
به اعتقاد بورديو، سرمايه اجتماعي به عنوان شبکهاي از روابط، يک وديعه طبيعي يا يک وديعه اجتماعي نيست بلکه چيزي است که در طول زمان براي کسب آن بايد تلاش کرد. به تعبير بورديو، سرمايه اجتماعي محصول نوعي سرمايهگذاري فردي يا جمعي، آگاهانه يا ناآگاهانه است که به دنبال تثبيت يا بازتوليد روابط اجتماعي است که مستقيماً در کوتاه مدت يا بلند مدت، قابل استقاده هستند. (شارع پور، 1385، ص31)
تعريف بورديو از سرمايه اجتماعي نشان ميدهد که اين سرمايه دو عنصر دارد: نخست روابط اجتماعي، که افراد را قادر به دستيابي به منابعي ميکند که ديگران، يعني هم گروههايش صاحب آنها هستند و دوم مقدار و کيفيت منابعي که حاصل فرد ميشود. سرمايه اجتماعي اين امکان را براي فرد فراهم مي آورد تا به منابعي مانند اطلاعات، فرصتهاي اقتصادي و آموزشي دست يابد. بايد بين منابعي که فرد به دست آورده و عضويت در شبکههاي اجتماعي تمايز قايل شد. چون ممکن است افراد بسياري باشند که صاحب سرمايه اجتماعياند اما به دلايلي از اين سرمايه براي دستيابي به منابع استفاده نميکنند. (کلدي، 1387، ص187)
بورديو بر قابليت انواع مختلف سرمايه تأکيد داشته و سرمايه اقتصادي را ريشه انواع ديگر سرمايه ميداند و به تعبير لين (2001) سرمايه اجتماعي در نظر بورديو لباس مبدل براي سرمايه اقتصادي ميباشد. گرچه بورديو معتقد است که شکلهاي دگرگون شده و تغيير چهره داده سرمايه اقتصادي هرگز تماماً قابل تعريف به اين تعريف نيست. بنابراين به کمک سرمايه اجتماعي، کنشگران قادر هستند مستقيماً به منابع اقتصادي (وامهاي يارانهاي، بازارهاي حمايت شده) دست يابند. به علاوه آنها ميتوانند سرمايه فرهنگي خود را از طريق تماس با متخصصان و فرهيختگان (سرمايه فرهنگي متجسم) بيافزايند يا به جاي آن به نهادهايي که مدارک معتبر ارايه ميدهند (سرمايه فرهنگي نهادينه) بپيوندند. (توسلي و موسوي، 1384، ص9)
پس سرمايه اجتماعي نوعي ابزار دسترسي به منابع اقتصادي و فرهنگي، از طريق ارتباطات اجتماعي ميباشد. تأکيد بورديو بر مشارکت فرد در شبکههاي اجتماعي است که اين مشارکت سبب دسترسي او بر منابع و امکانات گروه ميشود. پس تئوري بورديو به فهم اين نکته کمک ميکند که چگونه فرد ميتواند با استفاده از سرمايه اجتماعي، موقعيت اقتصادي خود را در جامعه بهبود بخشد. به نظر ميرسد که در ديدگاه بورديو، سرمايه اجتماعي و فرهنگي، ابزاري هستند براي اين که فرد سرمايه اقتصادي خود را افزايش دهد. پس در ديدگاه بورديو، سرمايه اجتماعي نوعي محصول اجتماعي است که ناشي از تعامل اجتماعي ميباشد. (شارع پور، 1385، ص32)
در نهايت سرمايه اجتماعي از نگاه بورديو، منبعي است براي فرد جهت دستيابي به سرمايه اقتصادي در گسترهاي از موقعيتهاي اجتماعي. هر چند دستيابي به اين منابع از طريق عضويت گروهي ممکن گردد.
2-1-10-2-2- جيمز کلمن68
در نظر کلمن، سرمايه اجتماعي نشاندهنده يک منبع است، زيرا متضمن انتظار بدهبستان متقابل است که فرد معيني را وارد در شبکههاي گستردهتري ميکند که روابط حاکم بر اين شبکهها مبتني بر اعتماد و ارزشهاي مشترک ميباشد. کلمن بر اساس نظريه انتخاب منطقي، نگاه تازهاي را نسبت به جامعه، به عنوان مجموعهاي از نظامهاي اجتماعي رفتار فردي توسعه داد. مفهوم سرمايه اجتماعي براي کلمن، وسيلهاي براي تبيين نحوه همکاري و تعاون افراد با يکديگر بود. به نظر ميرسد که سرمايه اجتماعي براي کلمن، راهحلي را در جهت حل اين مشکل که چرا افراد همکاري ميکنند، حتي در زماني که دسترسي به سود آني از طريق رقابت سهل و ممکن است، ارائه کرده است. سرمايه اجتماعي در کار کلمن به شيوه اي عمل مينمايد که تا حد زيادي با نقش “دست نامرئي” بازار در نظريه اقتصاد کلاسيک قابل مقايسه و هماهنگ است. (غفاري، 1390، ص73)
کلمن باور داشت که فرسايش نهاد خانواده و ديگر نهادهاي اوليه، منجر به انتقال مسئوليت جامعهپذيري به سازمانهاي ساخته شدهاي چون مدارس، شده است که باعث کاهش بلندمدت سرمايه اجتماعي که نظم و کارکرد جامعه اي به آن وابسته است، ميشود. از نظر کلمن، خويشاوندي به طور کلي و خانواده به طور خاص، نشاندهنده يک پايه مهم جامعه ميباشند. کلمن به ماهيت بين نسلي پيوندهاي مذهبي توجه ميکند و بر اين مبناست که به غير از خانواده، از سازمانهاي مذهبي ياد ميکند که نسلها را به يکديگر پيوند ميدهند. (غفاري، 1390، ص74)
کلمن اولين محققي بود که به منظور بررسي تجربي مفهوم سرمايه اجتماعي به عملياتي نمودن آن پرداخت. در مقايسه با بورديو، کلمن از مفاهيم ديگري براي تعريف سرمايه

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع سلسله مراتب، دولت - ملت Next Entries تحقیق رایگان درمورد دختران نوجوان، گروه کنترل، پرسشنامه استرس