منابع پایان نامه ارشد با موضوع مسئولیت مدنی، جبران خسارت، زیان دیده

دانلود پایان نامه ارشد

ف کشورهاي مختلف جهان ریشه کن گردیده است .
از بیماری هاي ناپدید کشور می توان به جذام اشاره کرد که تعداد موارد آن در سالهاي اخیر به کمتر از یک مورد در هر ده هزار نفر رسیده و طبق اعلام رسمی سازمان جهانی بهداشت ، به سطح حذف رسیده ایم .

گفتار سوم ؛ انواع مسئولیت
الف ) مسئولیت اخلاقی
علم اخلاق علمی است که از ملکات انسانی که مربوط به قوای نباتی و حیوانی و انسانی است ، صحبت می کند و او را راهنمایی می کند تا به فضائل رسیده و از رذایل بپرهیزد و به این وسیله سعات خود را تکمیل نموده و اعمالی از او سر زند که موجب ستایش اجتماع گردد . اخلاق و حقوق رابطۀ نزدیکی با یکدیگر دارند . اخلاق در تولد برخی حقوق نقش دارد. مسئولیت اخلاقی مسئولیتی است که قانونگذار معترض آن نشده است . مثل مسئولیت انسان نسبت به خود یا خداوند . 20
مسئولیت اخلاقی بدین معناست که فرد با محکوم شدن صریح یا ضمنی ، متاثر از آن شود ، به عبارت دیگر از طریق محکومیت یافتن به دلیل ارتکاب عمل یا به بار آوردن نتیجه ای چنانچه مورد سرزنش یا تحسین قرار گیرد تحت تاثیر واقع شود . 21 ضمانت اجرای این مسئولیت تنها تأثر وجدانی است و هیچ ضمانت اجرای حقوقی ندارد. در واقع مسئولیت اخلاقی، مواخذه و سرزنش وجدان شخصی است که مرتکب خطائی شده است چرا که عمل با حسن نیت ، وجدان را وادار به سرزنش نمی کند . مسئولیت اخلاقی آن است که انسان در مقابل وجدان خویش پاسخگوی خطای ارتکابی خود باشد و شرمندگی و ندامتی است که او نسبت به اعمال ارتکابی در محضر وجودی که ناظر اعمال اوست دارد .

ب ) مسئولیت حقوقی
مسئولیت حقوقی 22، مسئولیتی است که در قوانین مذکور ماخذ قانونی داشته باشد و در مقابل مسئولیت اخلاقی و دینی قرار دارد . مسئولیت حقوقی وظیفه ای است قانونی که دلالت بر انجام عمل یا ترک عملی دارد . اینکه بگوئیم وظیفه ای قانونی منظور ما تمایز آن مسئولیت از مسئولیت اخلاقی می باشد . والا در برخی مواقع برای تعیین مسئولیت حقوقی یا مصادیق به عرف مراجعه می شود .
مسئولیت حقوقی به دو شاخۀ مسئولیت کیفری و مسئولیت مدنی قابل تقسیم است . مسئولیت در هر دو مورد هنگامی متوجه فرد می شود که مرتکب فعل یا ترک فعل شده باشد که به دیگری زیان رسانده است .

مسئولیت مدنی
مسئولیت مدنی نوعی از مسئولیت حقوقی است که گاهی به ضمان قهری و گاهی نیز به مسئولیت غیرارادی تعبیر می شود . مسئولیت مدنی در زندگی کنونی بشر از مباحث اساسی و عمده ای شده است به گونه ای که حتی اظهارنظر شده که م . م نوع دیگری از مسئولیت حقوقی است . مسئولیت مدنی هنگامی بوجود می آید که ملزم به ترمیم نتایج خسارتی باشد که به دیگری وارد آورده است .
از نظر دکتر حسینی نژاد ، مسئولیت مدنی ، تعهد انسان است در برابر انسانی دیگر . تعهدی که این حقوقدان بزرگ از آن نام می برد ، البته دارای ضمانت اجرائی نیز می باشد . یعنی قانون آن را به رسمیت شناخته و مورد حمایت قرار داده است . در هر موردى كه شخص موظف به جبران خسارت ديگرى باشد، در برابر او مسئوليت مدنى دارد يا ضامن است . 23
مسئوليت مدنى عبارت است از تعهد و الزامى كه شخص نسبت به جبران زيان وارده به ديگرى دارد. اعم از آنكه زيان مذكور در اثر عمل شخص مسئول يا عمل اشخاص وابسته به او يا ناشى از اشيا و اموال تحت مالكيت يا تصرف او باشد . 24
و نیز در ترمینولوژی نوین حقوق ، مسئولیت مدنی عبارت است از مسئولیتی که از قابلیت ارزیابی به مال برخوردار می باشد . به طورى كه گذشت ، مفهوم مسئوليت مدنى آن است كه هر كس ضررى به ديگرى وارد كند به حكم قانون و با تحقق شرايط قانونى، مكلف به جبران خسارت است .
انواع مسئولیت مدنی
مسئولیت مدنی از حیث قلمرو به دو شعبۀ مهم تقسیم می شود . یکی مسئولیت ناشی از قرارداد و دیگری مسئولیت خارج از قرارداد که در ذیل به شرح هر یک پرداخته ایم :
مسئولیت مدنی ناشی از قرارداد ( ضمان ناشی از عقد ) :
مسئولیت ناشی از قرارداد یا عهدی عبارت از تعهدی است که در نتیجه تخلف از مفاد قراردادهای خصوصی ، برای اشخاص ایجاد می شود . به عبارت دیگر مسئولیت کسی است که در عقدی از عقود اعم از عقود معین و غیرمعین تعهدی را پذیرفته باشد و به علت عدم انجام تعهد یا تأخیر در انجام تعهد و یا در حین انجام تعهد و یا به سبب انجام تعهد ، خسارتی به متعهد له وارد نماید . اصطلاحا این نوع مسئولیت را مسئولیت ناشی از قرارداد و مسئولیت عقدی می نامند که در مقابل مسئولیت خارج از قرارداد استعمال می گردد و عناصر تشکیل دهنده اش :
الف : تخلف از تعهد .
ب : ضرری که از تخلف مزبور به متعهد له وارد می شود .
ج : رابطه سببیت بین تخلف و ضرر . 25
بنابراین مسئولیت قراردادی وقتی تحقق پیدا می کند که در نتیجه عدم اجرای تعهد یا قرارداد، ضرر وارد شده باشد که این ضرر و خسارت ناشی از رابطۀ حقوقی ( قرارداد یا تعهد ) فی ما بین زیان دیده یا متعهدله با متعهد است . در هر حال در قراردادها اگر کسی تعهد ناشی از قرارداد را ایفاء نکند ، طرف مقابل حق و اختیار دارد از متعهدی که از انجام تعهد خود مطابق قرارداد سرباز می زند خسارت بگیرد و قانون مدنی آن را خسارت عدم انجام تعهد نامیده است و مسئولیتی که متعهد در این گونه موارد در برابر متعهد له پیدا می کند ، اصطلاحا مسئولیت قراردادی گفته می شود .
در مورد مسئولیت مدنی در قرآن نیز می توان به آیه 34 سوره ی اسراء اشاره کرد :
« وَ أَوْفُوا بِالْعَهْدِ إِنَّ الْعَهْدَ كَانَ مَسْئُو لاً »
« و به عهد خود باید وفا کنید که البته (در قیامت) از عهد و پیمان سؤال خواهد شد »
این آیه دلالت بر ضمان عهدی می کند و اگر کسی پیمانی بندد البته با رعایت شرایط باید بدان پیمان وفا کند وگرنه مسئول است .

مسئولیت مدنی خارجی از قرارداد ( ضمان ناشی از قانون ) :
برعکس مسئولیت قراردادی ( عهدی ) مسئولیت قهری ، در صورتی که بین دو شخص قرارداد و یا پیمانی وجود ندارد و یکی از آن دو در اثر عمد یا در نتیجۀ خطا به دیگری خسارت وارد نماید ، محقق می شود و مسئولیت مزبور را غیرقراردادی یا خارج از قرارداد نیز می نامند . به عنوان مثال قانون مقرر می دارد که در رفتار و گفتار خود محتاط باشید ، تهمت نزنید و آدم نکشید ، بی مبالاتی و بی احتیاطی نکنید . حال اگر کسی به این سری از تکالیف قانونی که راجع به همۀ افراد مقرر شده است ، عمل نکند و در نتیجۀ تخلف از این مقررات قانونی به دیگری خسارتی وارد نماید ، وارد کننده خسارت باید آن را ترمیم و جبران کند . به مسئولیت مدنی خارج از قرارداد ، « ضمان قهری » یا « مسئولیت غیرقراردادی » نیز اطلاق می شود .
در فقه و قانون مدنی ما ، این نوع مسئولیت را ضمان قهری نامیده اند :
« ضمان قهری عبارت است از مسئولیت به انجام امری و یا جبران زیانی که کسی در اثر عمل خود به دیگری وارد آورده است . چون مسئولیت مزبور در اثر عمل قضائی و بدون قرارداد و عقد حاصل می شود آن را قهری می گویند » . 26
مسئولیت قهری هنگامی وجود دارد که بر اثر نقض وظیفه ای قانونی زیانی به کسی برسد راننده خودرو که پیاده ای را زخمی می کند وظیفه قانونی خود را که زیان نرساندن به دیگران است نقض کرده است این مسئولیت قهری به دو نوع تقسیم می شود : یکی مسئولیت قهری به معنای اخص که آن را می توان مسئولیت کیفری هم نامید و در آن فاعل زیان در ایجاد خسارت و ضرر وارده به زیان دیده عمد دارد مانند آن که راننده خودرو که با پیاده ای کینه دارد عمدا به او آسیبی رسانده است که این کار جرم نیز هست . نوع دوم مسئولیت شبه جرم است و آن زیان ناشی از بی احتیاطی مباشر است که در این نوع ، ضرر و خسارت در اثر بی احتیاطی یا غفلت فاعل زیان ، وارد می آید ( مثلا حادثه که بر اثر سرعت اضافی پیش آمده است)27 . در هر یک از دو حالت یاد شده ریشه مسئولیت ناشی از قرارداد بین مباشر و زیان دیده نیست بلکه ناشی از الزامات قانونی می باشد .
ارکان و عناصر مسئولیت مدنی
هر چند که مسئوليت مدنى اصولا ناشى از بى‌مبالاتى اشخاص است، ولى گاه به منظور جبران ضرر نامشروع يا خطرى كه براى ديگران ايجاد شده است نيز به وجود مى‌آيد. ليكن براى تحقق مسئوليت ، در همه حال وجود سه عنصر ضرورت دارد :
1) ضرر : ضرر عبارت از هر کاستی و نقصانی است که بر مال و حق مالی یا جسم یا حیثیت و شهرت یا عواطف شخص ، به طور ناروا و ناخواسته ، از طرف دیگری وارد شود .
ضرر را می توان بر حسب متعلق آن به سه نوع تقسیم نمود . متعلق ضرر ممکن است مال یا حقوق مالی باشد ، که به ضرر مالی یا مادی تعبیر می شود ، یا ممکن است جسم باشد که به ضرر جسمی یا بدنی و یا عرض و آبرو و شهرت باشد که به ضرر معنوی تعبیر می شود . پيش از اين ترديد داشتند كه از دست دادن منفعت را نيز در زمرۀ ضررها آورند، ولى امروزه در متون گوناگون، « عدم النفع » نيز در شمار خسارت آمده است .
بايد دانست ضررى موجب مسئوليت مدنى مى‌شود كه واجد سه شرط اساسى زير باشد :
1) ضرر مسلم باشد : يعنى ورود ضرر بايد مسلم باشد . پس به صرف احتمال ورود زيان، نمى‌توان كسى را به جبران خسارت محكوم كرد .
2) ضرر بايد مستقيم و بى‌واسطه باشد : مقصود از بى‌واسطه بودن ضرر اين است كه بين فعل زيانبار و ضرر حادثۀ ديگرى وجود نداشته باشد . چندان كه بتوان گفت ضرر در نظر عرف از همان فعل ناشى شده است . 28
3) ضرر جبران نشده باشد : در هر مورد كه به وسيله‌اى از زيان ديده جبران خسارت مى‌شود، ضرر از بين مى‌رود و دوباره نمى‌توان آن را مطالبه كرد . در تأييد همين اصل است كه گفته مى‌شود زيان ديده نمى‌تواند دو يا چند وسيلۀ جبران ضرر را با هم جمع كند .
بنابراين ، در موردى كه چند شخص خسارتى را وارد كرده‌اند ، يا قانونگذار چند نفر را به طور تضامنى مسئول جبران خسارتى مى‌داند، گرفتن خسارت از يكى ديگران را برى مى‌كند و در هيچ حالتى زيان ديده حق ندارد ضررى را دوباره بگيرد. چنان كه قانون مدنى، پس از بيان مسئوليت تضامنى غاصبين، در مادۀ 319 مقرر مى‌دارد :
اگر مالك تمام يا قسمتى از مال مغصوب را از يكى از غاصبين بگيرد، حق رجوع به قدر مأخوذ به غاصبين ديگر ندارد .
2 ) فعل و عمل زیانبار : مطلق ضرر رساندن به دیگری ، اعم از اینکه منشا ورود ضرر فعل مباح یا نامشروع باشد ، به حکم شرع ضمان آور است . در حقوق هم معتقدند لزومی ندارد که فعل موجب ضمان ، مورد منع صریح نص قانونی باشد بلکه کافی است که عرفا فعل ، ضرری یا قابل سرزنش باشد . 29
3 ) رابطه ی سببیت بین عمل زیانبار و ضرر وارده : لزوم وجود رابطه ی سببیت بین فعل زیانبار و ضرر وارده امری ضروری و بدیهی است زیرا عرف و سیره عقلا ، شخص را فقط مسئول جبران ضرری می داند که ناشی از عمل اوست . بايد احراز شود كه بين دو عامل ضرر و فعل زيانبار رابطۀ سببيت وجود دارد : يعنى ضرر از آن فعل ناشى شده است .
اثر مسئولیت مدنی
اثر مهم و اصلی مسئولیت مدنی جبران کامل خسارت به این معناست که خسارتی مورد حکم قرار گیرد که با پرداخت آن به زیان دیده ، گویی فعل زیانبار واقع نشده است . بنابراین ، قاضی باید با توجه به نوع ضرر وارده ، طوری حکم به جبران ضرر کند که زیان دیده تا حد امکان در وضعیت قبل از وقوع فعل زیانبار قرار گیرد و یا حداقل اگر جبران به عین ممکن نیست ، در وضعیت نزدیک به وضع سابق قرار گیرد . 30

مبانی مسئولیت مدنی
در قلمرو مسئوليت مدنى دو حكم يا دو نظريۀ متناقض وجود دارد که در ذیل به آنها می پردازیم :
1 ) نظریه تقصیر31 :
این نظریه که از آن به « مسئولیت درون ذاتی » و یا « مسئولیت ناشی از تقصیر » نیز تعبیر می شود . بر اساس نظريۀ تقصير و يا سيستم مسئوليت شخصى و محدود، مسئوليت مدنى وسعت چندانى ندارد و محدود است به موردى كه عامل حادثۀ زيانبار مرتكب خطا شده و تنها در صورتى ملزم به جبران خسارت خواهد بود كه مرتكب رفتارى نامتعارف شده باشد و آن رفتار هم علت ايجاد خسارت باشد . ملاک در این مسئولیت ، سنجش اخلاقی رفتار مباشر خسارت است که اگر این رفتار اخلاقا ناشی از تقصیر باشد ، مباشر ملزم

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ پایان نامه قاچاق کالا، اقتصاد کشور، ساختار بازار Next Entries منابع و ماخذ پایان نامه سازمان تجارت جهاني، فرهنگ مصرف، قاچاق کالا