منابع پایان نامه ارشد با موضوع قرآن کریم، مفاهیم قرآنی، تربیت دینی، هتک حرمت

دانلود پایان نامه ارشد

لَدَیْکِ
یَضِیعُ الأمانُ..فَأبحَثُ عَنْکِ
وَ یَشْتَاقُ قَلبِي کَثیراً اِلَیْکِ313.
جویده از ظلم و ستم مصر به رنج آمده و ترک وطن می کند، شوق و اشتیاق بازگشت به مصر در اشعار وی موج می زند. وی در قصیده سرشار از حزن و اندوه اُسَافِرُ مِنْکِ.. وَ قَلْبي مَعَکِ با وجود مهاجرت و دوری از مصر، قلب خود را مشتاق بازگشت به کشورش می یابد:
لَقَدْ غِبتَ عَنَّا زَماناً طَوِیلاً
فَقُل ِلي بِرَبِّک مَن یُرجِعُکْ؟
فَعِشقُکَ ذَنبٌ..وَ هِجرُکَ ذَنبٌ
اُسافِرُ عَنکَ.. وَ قَلبِي مَعَک314.
فاروق در قصیده أغنیة للوطن بر حضور رود نیل و مصر در ذهنش تأکید دارد و جاری شدن رود نیل را هم چون اشک چشمان خشک ناشدنی خود پنداشته و امید دیدار دوباره نیل را دارد:
مَازالَ دَمعُ النَّیلِ في عَینَیَّ
دِماءً لا تَجِفٌّ.. وَ لا تَسِیل
الآن أعْلَنُ أنَّ اَزمِنَةَ التَّنَطُّعِ أخرَسَت صَوتِي..
وَ أنَّ الخَیلَ مَاتَتْ
عِندَما أختَنِقَ الصَّهِیل
یَا اَیُّهَا النَّهرُ الجَلِیل
إنْ جِئتَ یَوماً شَامِخاً..
سَتَعُودُ ِفي عَینَيَّ.. نِیل315.
شاعر در قصیدۀ حَنِینْ دوباره از شوق و علاقه خود نسبت مصر یاد کرده و بر این امر تأکید می کند که با وجود دوری و تلاش برای از بین بردن یاد و خاطره مصر از ذهنش، نمی تواند قلب خود را تسکین دهد و همیشه در فکر بازگشت به مصر می باشد:
سَافَرتُ یَومَاً.. وَ َظلَّ القَلبُ في بَلَدِي
حَاوَلتُ أنسَاهُ.. لکِن خَانَنِي جَلَدِي
أنساکِ یَا مِصرُ؟.. کَیفَ القَلبُ یَسکُنُنِي
وَ کَیفَ لِلّرُوحِ أن تَمضِي عَنِ الجَسَدِ؟
یَا مِصرُ یَا قِبلَةَ العُشَّاقِ.. یا وَطَنِي
کُلُّ الأمَانِي مَضَت.. وَ بَقِیتِ لِي سَنَدِي
في القَلبِ نَبضٌ وَ في الأعمَاقِ أغِنیَةٌ
مَهمَا رَحَلتُ سَیَبقَی.. القَلبُ في بَلَدِي316.
جویده در قصیده ظنون، کشورش را به انسانی تشبیه کرده است که دارای چهره می باشد. چهره ای که جویده آن را به مثابۀ آینه ای در شادی ها و غم و اندوه خود پنداشته است. در ابیات این قصیده، جویده از شوق و اشتیاق نسبت به بازگشت به آینه خودش می سراید. شکسته شدن آن آینه در ادامه این قصیده، حزن و اندوه شاعر را شعله ور ساخته و وی شیشه های شکسته را همانند خاکستری پراکنده می داند:
قَدْ کانَ وَجْهُکِ دَائِماً مِرآتي
في الفَرْحِ.. فِي غَضَبِي.. وَ في ثَورَاتي
شَیْءٌ تَغَیَّرَ فِی العُیُونِ.. وَ لَیْتَنِي
یَوْماً أعُودُ لِکَي أرَی مِرْآتي
صَارَتْ شَظَایَا کَالرِّمَادِ تَنَاثَرَتْ
وَ عَلَی بَقَایَاهَا بَدَتْ مَأسَاتي317.
3_1_4_ دین
بدون شک همه ادیان برای رساندن انسان ها به سعادت آمده و همگی دارای یک خاستگاه می باشند. با بررسی ادیان می توان این گونه بیان نمود که هدف نهایی همه ادیان، رهایی انسان ها از قید و بند بندگی دیگر آفریده ها و توجه به ذات خداوند می باشد. همواره دین مسأله ای حائز اهمیت بوده و در تمدن و هویت بخشی به یک جامعه نقش بسزایی دارد. «از آن جایی که دین در تمامی جنبه های زندگی دخالت دارد و نیز تجویز کننده و پاس دار هنجارها و ارزش های اساسی در جامعه می باشد، در نتیجه عامل مهمی در مرزبندی بین جوامع و اقوام به شمار می آید»318.
وحدت نیز در میان مردم یکی از عواملی است که موجب استمرار زندگی انسان ها می گردد. رسیدن به وحدت، مدیون به کارگیری صحیح اصول دین است؛ زیرا دین مجموعه ای از اصول عمومی برای تنظیم راه و روش عمومی بشر است که برای زندگی دنیوی و هدایت بشر به سمت نیکی و زیبایی و رسیدن به صلح تنظیم شده است.319 انسان ها قادر به رهایی از بحران های زمانه نخواهند بود و گرفتاری ها و مشکلات هم چنان آنان را آزار خواهد داد و عزت از دست رفته خود را باز نمی جویند مگر به وسیله بازگشت صحیح و صادقانه به دینی که خداوند برایشان ارزانی داشته است.320
فاروق جویده، شاعر معاصر مصری به عنوان یک مسلمان و پایبند به دین اسلام، بر این عقیده است که دین همان چیزی است که موجب اتحاد صف های مسلمانان شده و آنان را از سایرین بی نیاز و متمایز می سازد؛ زیرا مسلمانان در زمان کنونی و با توجه به میزان مبارزات و ناامیدی هایی که در پی شکست هایی که نصیبشان می گردد، نیاز شدیدی به وحدت و هم بستگی و هم پیمان بودن دارند؛ و این امر جز زیر سایه اسلام محقق نمی گردد. قرآن کریم کتابی است که مسلمانان را به وحدت و ارتباط میان همدیگر دعوت می نماید؛ زیرا قرآن تمامی موجودات و انسان ها را دارای وحدت و وجودی یکسان به شمار می آورد که هیچ کدام را بر دیگری برتری نیست. خداوند در قرآن این موضوع را این گونه تبیین می دارد: ﴿ یَا اَیُّهَا النَّاسُ اِنَّا خَلَقْناکُم مِنْ ذَکَرٍ وَ اُنْثَی وَ جَعَلْناکُمْ شُعُوباً وَ قَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا اِنَّ اَکْرَمَکُمْ عِنْدَ اللَّهِ اَتْقَاکُمْ﴾321. تأکید بر وحدت و عزت مسلمانان و حفظ جایگاه و ارزش آنان سوای رنگ و نژاد یکی دیگر از ویژگی های دین اسلام است: ﴿ اِنَّ هَذهِ اُمَّتُکُمْ اُمَّةً وَاحِدَةً﴾322.
با توجه به این که فاروق جویده، شاعری است که دارای اندیشه و تفکرات اسلامی می باشد، از سرچشمه قرآن کریم بهره های فراوان گرفته است و بسیاری از عبارات قرآنی را در شعر خود گنجانده است. تأثیر پذیری از قرآن و حوادث و وقایع دینی به عنوان یکی از مهم ترین ویژگی های شعری فاروق به شمار می رود. این تأثیر پذیری از قرآن به خاطر تربیت دینی و هم چنین به خاطر علاقه شخصی جویده نسبت به این کتاب آسمانی است.323
یکی از مهم ترین موضوعات دینی در نظر جویده، در ارتباط با هتک حرمت به ساحت مقدس پیامبر و دین اسلام، داستان نامه سلمان رشدی است. سلمان رشدی نویسنده مرتد مسلمانی است که در کتاب آیات شیطانی خود بیشترین اهانت را به پیامبر و دین اسلام داشته است.324
جویده نیز به عنوان یک فرد شاعر و مسلمان از این موضوع بی اطلاع نبوده و و در قصیده با عنوان رسالة الی سلمان رشدی به دفاع از اسلام پرداخته است. جویده بر این نظر است که هنرمند حق ندارد اعتقادات مردم را زیر پا نهد و به مقدسات مردم اهانت نماید و دین آن ها را سبک شمارد. وی به تهدید سلمان رشدی اشاره کرده و سرانجام بدی برای سلمان رشدی پیش بینی نموده و وی را هم چون شیطانی می داند که باید سر او را قطع کرد:
لَنْ يَبْقىَ شَيءٌ مِنْ قَلمٍ
يَسْفِكُ حُرُمَاتِ الإنْسَانْ
فاكْفُرْ مَا شِئتَ..وَلَاتَخْجَلْ
مِيعادُك آتٍ يَا سَلْمَانْ
سَيَجيئُك صَوْتُ أَبي بكرٍ
و يَصيحُ بِخَالد:قُمْ واقْطَعْ رأْسَ الشَّيْطَانْ
فَمُحمَّدُ بَاقٍ مَا بَقِيَتْ دُنْيا الرَّحْمَنْ
و سيَعُلو صَوْتُ الله..وَ لَوْ كَرِهُوا
في كُلِّ زَمَانٍ..وَ مَكَانْ.325
جویده در مقام شاعر و مدافع اسلام، با توجه به مفاهیم قرآنی؛ بر این عقیده است که اراده الهی اجازه نخواهد داد که نور اسلام به سمت خاموشی گرایش یابد و حضرت محمد فردی جاوید است و به عنوان هدایت گر و بشارت دهنده باقی خواهند ماند. وی برای بیان دلیل عقلی این امر به این کلام الهی ﴿ يُرِيدُونَ لِيُطْفِئُوا نُورَ اللَّهِ بِأَفْوَاهِهِمْ وَ اللَّهُ مُتِمُّ نُوره و لَوْ كَرهَ الْكَافِرُونَ ﴾326استناد نموده و شخصیت تاریخی و دینی پیامبر را گرامی می دارد.
به عقیده جویده، شهیدان راه وطن زنده بوده و دوباره به زندگی برخواهند گشت و شاهد خواری و ذلت مسلمانان خواهند بود. شاعر صدای افسوس و ناله شهیدان را شنیده و کسانی که وطن را فروخته و در خواب فرو رفته اند را ندا می دهد. وی برای این که قادر باشد هم وطنان خویش را به دفاع از وطن در برابر متجاوزین اسرائیل تشویق نماید، به بهره گیری از آیات قرآنی روی آورده است. وی در قصیده متی یفوق النائمون این گونه بیان می دارد:
شُهداؤنا في كلّ شبرٍ يَصرُخون: يا أيُّها المتنطّعونْ
كيفَ ارتَضيْتُم أنْ ينامَ الذّئبُ
في وَسطِ القَطيعِ..وتأمَنُون؟!
يا أيُّها المتَشَرذمونْ
و اللهِ إنّا قادمونْ
و لَاتحسَبَنَّ الذينَ قُتِلوا في سَبيل اللهِ
أمواتاً..بَلْ أحْياءٌ عِنْدَ ربِّهم يُرزَقونَ.327
در نظر جویده، اشغالگران اسرائیل گویا گرگ هایی هستند که در بین گله های گوسفند نفوذ کرده و آنان را قتل عام می کنند. استفاده از رمز در این ابیات، بیانگر توان شاعر در به تصویر کشیده عواطف درونی اش می باشد. وی در این ابیات با اشاره به آیه ﴿وَلَا تَحْسَبَنَّ الذِّینَ قُتِلُوا فِي سَبِیلِ اللَّهِ أموَاتاً بَل أَحْیَاءٌ عِنْدَ رَبِّهِم یُرْزَقُونَ.﴾328 توانسته است مردم کشورش را به دفاع تحریک و تشویق نموده و به طور مستقیم از آیات قرآن بهره جوید.
در بخش دیگری فاروق جویده را ملاحظه می کنیم که از حوادث داخلی مصر و هر آن چه که موجب پدید آمدن فساد، استبداد، خفقان و ترس در زمان حسنی مبارک می گردد، اندوهگین شده و از حالت سستی که کشور را فرا گرفته است شکوه سر می دهد. وی بر این عقیده می باشد که زمان جوانمردی و قهرمان بازی سپری شده و چیزی غیر از قلم حزن و اندوه باقی نمانده است. وی سستی و سکوت را رد کرده و تنها آرزوی شاعر بیدار ساختن مردم و تشویق آنان برای مبارزه و پس گرفتن عزت و سربلندی از دست رفته می باشد.329 وی در ورای این حزن و اندوه در قصیدۀ شاعر في المزاد چنین سر می دهد:
مَاتَ الفَوَارِسُ و انْتَهَى/ زَمَنُ البَرَاءَةِ..وَ التَّرفُّعِ..وَ العِنَادْ/ وَ غَدَوْتَ تَجْلِسُ فَوْقَ أَطْلَالِ السِّنِينَ/ قّدِ اسْتَكَانَ النَّهْرُ/ وَ ارْتاحَتْ شَواطِئُهُ..وَ كَبَّلَهَا الفَسَادْ/ مَنْ يَشْتري قلماً حزِيناً دَامِياً/ رَفَضَ التَّنَطُّعَ و التَّدَنِّي و السُّكُوتْ/ وَ اتْرُكْ لَنَا قَلَمَاً/ يُذَكِّرُنَا بِهَذي الأَرضِ بَعْضَ نَخِيلها/ يَومَا يُضيء مَقابِر الشُّهَداءِ../ تَنْبُتُ مِنْ بَقَايَاهُمْ ذِرَاعٌ أو قَدَمْ/ و يَثُورُ في صَمْتِ الرّمَال/ وَ يَعُودُ يَكْتُبُ مِنْ جَدِيدٍ/ فَوْقَ جُدْرَانِ الهَرَمْ/ إقْرَأْ وَ رَبُّكَ الأكْرَمُ/ الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ/ عَلَّمَ الإِنسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ/ أَنْتُم-وَ رَبِّ النَّاس-مِنْ خَيْرِ الأُمَمْ.330
جویده در این قصیده با توجه به اعتقاد خالص خود به دین اسلام و کتاب آسمانی و با اقتباس کامل از آیات ﴿إقرَأ بِاسمِ رَبِّکَ الّذِی خَلَقَ خَلَقَ الانسانَ مِن عَلَقٍ إقرَأ وَ رَبُّکَ الأکرَمُ﴾331 یادآور حادثه نزول وحی بر پیامبر اکرم شده است. حادثه ای که در آن دعوت واضح به فراگیری علم و خواندن و نوشتن می باشد. وی در این ابیات به عنوان یک شاعر، حالت ضعف و سستی را که مردم مصر به آن دچار شده و از آن رنج می برند نمایان می سازد. فاروق خود را ملزم به ادای امانت با ارزش الهی در کلام خود می یابد. کلامی که در آن جنبه های منفی جامعه را به تصویر می کشد تا مردم را از غفلت بیدار نموده و آنان را به سمت عزت و کرامت رهنمون سازد. وی در این ابیات نقش هدایت و پیامبر گونه خود را همچون پیامبران و کسانی که در مسیر هدایت گام برمی دارند دانسته تا مردم را به سمت سعادت و رهایی از چنگال ظلم و استبداد فرا خواند.
وحدت اسلامی رؤیایی است که وجود شاعران مسلمان را پر کرده و آرزویی است که به آن چشم دوخته اند. این شاعران مجد و عظمت به وجود آمده توسط اجدادشان را در حال نابودی می بینند و نوادگان آن ها را فرو رفته در تنگنایی عمیق می بینند که آتش تفرقه در بینشان نفوذ یافته و سرزمینشان از هر طرف مورد چپاول و غارت قرار گرفته شده و از آن عزت و سربلندی چیزی باقی نمانده است.332
اما، عاملی که عمیق تر شدن این احساس در درون شاعران را تحریک می کند، و آنان را به پافشاری نسبت به دعوتشان نسبت به وحدت اسلامی تشویق می کند، بادهای تند و ویران گری است که بسیاری از سرزمین های عربی از جمله فلسطین را در بر گرفته است. جویده به عنوان یک شاعر مسلمان، کلیۀ مسلمانان را به اجتماع در سرزمین قدس ندا داده و رؤیای اتحادشان را در سر می پروراند.
إنّا عَلَی العَهْدِ عِنْدَ القُدْسِ یَجْمَعُنَا
فَجْرٌ وَلِیدٌ بَدَا في صَحْوَةِ الهِمَمْ
فَـلْنَعْـتَصِـمْ بِـِلوَاءِ اللهِ في جَـلَدٍ
وَ اللِّهُ للْحَقّ دَومَاً خَیْرُ مُعْتَصَمْ333.
فاروق بر این

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع شعر معاصر، رژیم صهیونیستی، ظلم و ستم، صهیونیستی Next Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع دوران کودکی، امید به آینده، ظلم و ستم، ادبیات عربی