منابع پایان نامه ارشد با موضوع قانون مدنی، حرمت نکاح، نیازمندی ها، تلقیح مصنوعی

دانلود پایان نامه ارشد

برای ادامه حیات و رشد در رحم زنی قرار گیرد ، بدون هیچ تردیدی فرزند قانونی و مشروع صاحب اسپرم محسوب می شود و بلاشک از همدیگر ارث خواهند برد .

4-2-1-2- توارث بین صاحب تخمک و کودک حاصل از رحم اجاره ای
در این قسم این مسئله به ذهن متبادر می شود که صاحب تخمک ، مادر کودک محسوب می شود یا کسی که جنین را در رحم خود پرورش داده و بعد از رشد و رسیدن به کمال جنین ، آن را وضع حمل کرده است.
به عبارت دیگر ، مادر کودک کسی است که او را به دنیا آورده و به تعبیر قرآن کریم ، مادر کسی است که کودکی را زاییده است445 ، یا کسی که صاحب تخمک است .
البته در روال عادی و مسیر طبیعی که کودک از مقاربت زن و مردی به وجود می آید ، مادر به کسی اطلاق می شود که کودک را زاییده باشد .
ولی در«ما نحن فیه» مطلب با حالت طبیعی عنوان شده ، تفاوت دارد و در این موضوع یکی از پایه های اصلی جنین تخمک است و رحم اجاره ای صاحب تخمک نیست و فقط محل پرورش و رشد جنین است .
در واقع ، از جهتی می توان رحم اجاره ای را شبیه لوله آزمایش یا دستگاه دیگری دانست که جنین در آن دستگاه رشد می کند و واضح است که دستگاه پرورش دهنده جنین در عرف و اصطلاح ، مادر کودک تلقی نخواهد شد . 446
با توجه به این که کودک (جنین تکامل یافته) از ترکیب اسپرم و تخمک ایجاد شده است ، همان طور که کودک را باید ملحق به صاحب اسپرم دانست ، بی تردید باید به صاحب تخمک نیز منتسب کرد و گفت که صاحب تخمک مادر کودک است ، هر چند او را در بدن خود پرورش نداده و او را نزاییده باشد و با توجه به این که با صاحب تخمک رابطه خونی و نسبی دارد و طبق قانون مدنی موجب می شود که اقارب نسبی از یکدیگر ارث ببرند و از جهت بیولوژی و فطری تردیدی وجود ندارد که بین صاحب تخمک و کودک قرابت نسبی وجود دارد و در ردیف اشخاصی که به موجب نسب ارث می برند ، قرار گرفته و درطبقه اول واقع شده اند و چون شرایط ارث موجود و موانع آن مفقود است ، لذا بین صاحب تخمک و کودک متولد از رحم اجاره ای توراث برقرار است . 447

4-2-1-3- توارث بین مادر اجاره ای و کودک
لازم است روشن شود که مادر اجاره ای با کودکی که در رحم او بعد از تشکیل جنین قرار گرفته و بعد از تکامل متولد شده است ، چه رابطه ای دارد؟ آیا می توان چنین زنی را مادر کودک دانست؟
آیا به قول قرآن ،448 مادر کسی است که کودک را زاییده است یا این که در این فرض باید گفت منظور قرآن کودکی است که زنی در اثر مقاربت با مردی حامله شده و او را زاییده باشد نه این که زنی رحم خود را برای پرورش جنین تشکیل شده در خارج ، اجاره داده باشد؟
در هر صورت این مسئله از جمله مسائل مستحدثه است .
یافتن پاسخ حقوقی و قانونی یا شرعی برای آن چندان آسان نیست .
اگر بین کودک و مادر اجاره ای قائل به وجود قرابت نسبی باشیم و آنان را در عرف و شرع مادر و فرزند بدانیم و اعتقاد داشته باشیم بین آنان اشتراک خونی وجود دارد و همین میزان اشتراک خونی سبب پیدایش قرابت نسبی است ، در صورت پاسخ به مسئله آسان خواهد شد و برابر مواد 861 و 862 ق.م. که یکی از موجبات ارث وجود قرابت نسبی و نسب است ، کودک و مادر اجاره ای از یکدیگر ارث می برند .
اگر مادر اجاره ای را مادر نسبی به معنای عرفی و قانونی ندانیم و معتقد شویم مادر اجاره ای با این که اشتراک خونی با کودک دارد ، مادر قانونی محسوب نمی شود و رابطه وی با کودک شبیه رابطه فرزند رضاعی است و چنین استدلال کنیم که مادر نسبی کودک ، صاحب تخمک است نه مادر اجاره ای و مادر اجاره ای فقط از طریق دادن خون به کودک ، مواد غذایی لازم را به بدن وی رسانده است ، در این صورت با این که از این جهت حرمت وجود دارد ولی قرابت نسبی که موجب تحقق ارث بین آنان باشد ، تحقق نیافته است ، بنابراین موجبات قانونی توارث بین آنان فراهم نشده و از همدیگر ارث نخواهند برد . 449
ولی بعضی از فقها مانند سید محمد موسوی بجنوردی قائل هستند که ، به طور مسلم کمتر کسی می تواند این کودک را بی ارتباط از مادر اجاره ای بداند و اگر رابطه بین کودک و مادر اجاره ای مقطوع نیست ، اگر نمی توانیم قرابت موجود بین آنها را قرابت رضاعی یا در حکم رضاعی بدانیم پس شایسته است که چنین کودکی را فرزند مادر اجاره ای بدانیم و بین آنان وجود قرابت نسبی قائل شویم و اگر این نظریه را بپذیریم تکلیف توارث روشن می شود و تکالیف دیگری نیز کنار آن ایجاد خواهد شد . 450

4-2-1-4- توارث بین فرزندان آزمایشگاهی
اگر از آب مرد و زنی ، چند فرزند در دستگاه تولید شود آیا آنان خواهر و برادر یکدیگر محسوب می شوند و توارث بین آنان ثابت می شود و ازدواج آنان با یکدیگر حرام است یا خیر؟
امام خمینی در این باره می فرماید :
«اگر آب مرد را در دستگاهی قرار دهند و از آن مذکر و مونثی به دنیا آید آن دو از طرف پدر ، برادر و خواهر محسوب می شوند و مادر ندارند ، بر این اساس ، نکاح آنان با یکدیگر جایز نیست و نکاح کسانی که از طرف پدر با آنان محرم می شوند نیز جایز نیست» .451
حاصل آن که بین این دو فرزند ، علقه ی خواهر و برادری وجود دارد و بین آنان و پدر ، علقه پدر و فرزندی است و شارع مقدس بر علقه پدر و فرزندی و همین طور برادر و خواهری آنان آثاری مترتب می کند که از آن جمله ارث بردن آنان از یکدیگر می باشد .

4-2-2- نفقه
نفقه در لغت به معنی هزینه ، خرج ، خرجی ، آنچه هزینه ی عیال و اولاد کنند ، روزی و مایحتاج معاش آمده است . 452
معنی اصطلاحی نفقه هم نزدیک به معنی لغوی است و عبارت است از چیزی که برای گذران زندگی لازم و مورد نیاز است . 453
نفقه دهنده را «منفق» و نفقه گیرنده را «منفق علیه» می گویند .
قانون مدنی ، این نیازمندی ها را در ماده ی 1204 ذکر کرده ولی مقدار نفقه را معین ننموده و آن را موکول به درجه استطاعت منفق و به قدر رفع احتیاج انفاق شونده نموده است .
منظور از نفقه، بررسی این مطلب است که فرزند ناشی از رحم جاره ای، از جهت الزام به انفاق ، با چه کسانی ارتباط حقوقی پیدا می کند ، به عبارت دیگر ، فرزند چه کسی یا چه کسانی است که برابر مواد 1196 به بعد قانون مدنی تعهد متقابل بین آنان ایجاد می گردد . 454
در این بحث رابطه کودک با صاحب اسپرم و رابطه کودک باصاحب تخمک و رابطه کودک با مادر اجاره ای مورد بررسی قرار می گیرد .

4-2-2-1- انفاق بین صاحب اسپرم و کودک
در روابط بین اقارب ، فقط اقارب نسبی در خط عمودی اعم از صعودی و نزولی ، الزام به انفاق دارند . 455
به این ترتیب پدر و مادر و فرزند تحت شرایطی ملزم به انفاق به یکدیگر هستند ، پدر کودک ناشی از رحم اجاره ای یقیناً شوهر مادر اجاره ای نیست و صاحب اسپرم ، پدر کودک خواهد بود ، زیرا فرزند از اسپرم او با ترکیب با تخمک زوجه اش به جنین تبدیل و سپس در رحم اجاره ای رشد کرده و به وجود آمده است ، در نتیجه تردیدی نیست که پدر (صاحب اسپرم) برابر ماده 1199 ق.م. مکلف است نفقه کودک خود را که در رحم اجاره ای رشد و متولد شده است ، بپردازد . 456
اگر پدر فوت شده باشد یا توانایی پرداخت نفقه فرزند خود را نداشته باشد ، الزام انفاق بر عهده اجداد پدری است و در این زمینه درجه اقربیت ملاک تکلیف است .
بنابراین در صورت نبودن پدر ، تکلیف انفاق با جد پدری و سپس با پدر جد پدری و الی آخر خواهد بود و اگر پدر و اجداد پدری در قید حیات نباشند ، یا با وجود در قید حیات بودن قدرت پرداخت نفقه را نداشته باشند ، نفقه کودک بر عهده مادر است . 457

4-2-2-2- انفاق بین صاحب تخمک و کودک
صاحب تخمک از نظر بیولوژی و زیست شناسی یکی از عوامل تشکیل جنین را فراهم کرده است و با ترکیب این عامل (یا تخمک) با اسپرم ، جنین شکل می گیرد و شروع به تکثیر و رشد می نماید ، بنابراین با کودک ناشی از این جنین ، رابطه خونی دارد و اگر این جنین در دستگاه مصنوعی رشد کند و تبدیل به کودک شود ، بدون تردید صاحب تخمک مادر محسوب می شود و عوامل رشد بعدی ، وضع حقوقی صاحب تخمک را تغییر نمی دهد و اگر جنین در رحم اجاره ای نیز رشد کند ، صاحب تخمک باز هم مادر کودک به حساب می آید . به این ترتیب با توجه به مواد قانونی مدنی در ماده 1199 نفقه کودک در درجه اول بر عهده پدر است و پس از فوت پدر یا عدم قدرت او به انفاق ، به عهده اجداد پدری است با رعایت الاقرب فالاقرب در صورت نبودن پدر و اجداد پدری یا عدم قدرت آنها ، نفقه کودک بر عهده مادر است و چون در موضوع بحث ، برابر استدلال به عمل آمده ، فرزند ناشی از رحم اجاره ای ، فرزند صاحب تخمک است ، بنابراین با تحقق شرایط قانونی مذکور ، صاحب تخمک مکلف به تامین نفقه کودک خواهد بود و رابطه انفاق به طور متقابل نیز بین کودک و فرزند مزبور و صاحب تخمک برقرار خواهد بود و این تکلیف به اجداد پدری با توجه به قانون مدنی سرایت خواهد کرد .
هرگاه مادر هم زنده نباشد و یا قادر به انفاق نباشد با رعایت الاقرب و فالاقرب به عهده اجداد و جدات مادری و جدات پدری واجب النفقه است و اگر چند نفر از اجداد و جدات مزبور ازحیث درجه اقربیت مساوی باشند نفقه را باید به حصه مساوی تأدیه کنند . 458

4-2-2-3- انفاق بین صاحب رحم اجاره ای و کودک
آنچه در این قسمت قابل بررسی است این است که روشن گردد آیا صاحب رحم اجاره ای یا مادر اجاره ای ، از این جهت مادر محسوب می شود که کودک را در رحم خود از دوران جنینی تا پایان این دوره پرورش داده و از مواد بدن خود نیاز کودک را تامین کرده است یا نه؟ و این که از جهت تکلیف حضانت و انفاق با کودک رابطه ای دارد یا ندارد . در قانون مدنی به علت جدید بودن موضوع ، حکمی مشاهده نمی شود و در بین حقوقدانان و فقها نیز در زمینه اظهار نظری نشده است تا به حل مشکل و مسأله مستحدثه کمک نماید . لذا به عنوان اولین قدم ناچاریم وارد این بحث بشویم و تا حد مقدور- ولو به صورت ناقص و ابتدایی- راه حلی را بیابیم .
کودک پرورش یافته در رحم اجاره ای ، رابطه خونی با مادر دارد ولی دربعضی موارد نظیر وجوب تکلیفی نفقه برای صاحب رحم پیش بینی نشده و به طور ضمنی این تکلیف از مقررات یا عرف یا قرارداد قابل استنباط نیست و چون تکلیف خلاف اصل است و هر تکلیفی را قانون یا عرف قرارداد باید برای کسی ایجاد کند ، پس درصورت تردید در این زمینه ، اصل عدم ، قابل اجراست . 459
برابر این اصل ، چون انسان از هر تکلیفی مبراست (مگر وجود تکلیف محرز باشد) ، برای صاحب رحم اجاره ای ، تکلیفی در زمینه انفاق به کودک متصور نیست .
با توجه به قانون مدنی : «در روابط بین اقارب فقط اقارب نسبی در خط عمودی اعم از صعودی یا نزولی ملزم به انفاق یکدیگرند» . 460 بنابراین نمی توان تکلیف انفاق ، برای مادر اجاره ای قائل شد . 461
گر چه ممکن است ایراد شود که چگونه می توان در بعضی از موارد ، مادر اجاره ای را مادر کودک دانست ولی در مورد انفاق عدول کرد .
درپاسخ می توان گفت :
همان طور که مادر رضاعی با وجود ایجاد بعضی از آثار حقوقی ، مثل حرمت نکاح بین او و کودک یا حرمت نکاح بین کودک رضاعی با برادران و خواهران رضاعی باعث توارث نمی شود ، همان گونه نیز ، تکلیف انفاق به وجود نمی آورد ، می توان در مورد مادر اجاره ای نیز قائل به خصوصیات و احکام خاصی شد و گفت تکلیف انفاق برای مادر اجاره ای که نه خاص طرفین قرار داد و نه خاص صاحب اسپرم و تخمک و نه مورد نظر عرف در جوامع فعلی است ، وجود ندارد و این کودک از جهت انفاق با مادر اجاره ای هیچ رابطه حقوقی ندارد و مادر اجاره ای نیز نمی تواند از کودک با تحقق تمکین او و فقر خودش، مطالبه نفقه کند.

5 – فصل پنجم : نتيجه گيري و پيشنهاد
5-1- نتيجه گيري
از آنچه در این تحقیق عنوان شد اعم از مباحث فقهی و یا مواد و مصادیقی قانونی اجمالاً نتایج زیر حاصل می شود :
در بحث روش های نوین تولید مثل ، عمده موضوع که بیشترین مخالفت های پیش روی عمل تلقیح مصنوعی بود ، مربوط به روش هترولوگ است .
گروهی نیز با اصل و اساس این روش ، به عنوان تهدید کننده بنیان خانواده مخالف اند که البته نگرانی این گروه بجاست ، چون حد فاصل و

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع قانون مدنی، فقه امامیه، شرایط شاهد، فقهای امامیه Next Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع تلقیح مصنوعی، بنیان خانواده، ازدواج موفق، فقه اسلامی