منابع پایان نامه ارشد با موضوع عوامل طبیعی، صنایع دستی، عوامل طبی، تخت جمشید

دانلود پایان نامه ارشد

وصل کرده بودند به پارچهای مشکی میدوختند و به دور گردن پیراهن میانداختند. به اصطلاح آن را «یَخَه دَشتَکی» میگفتند.
کراس پیراهنی است بلند که زنان لک و لر آن را میپوشند و تا پشت پای آنان را میپوشاند. یقه آن گرد است. جلوی پیراهن از زیر گلو به پایین به اندازه 15 سانتیمتر چاک دارد. وگاهی از پهلوی گردن یقهی سه گوش دارد. (ضیاء پور، 1346: 99).
28-1-11) ژیر کراس
زیر پیراهن را در گویش لکی«ژیرکراس» میگویند. که جنس آن از شال و یا از پارچههای پنبهای است. آستین آن کوتاه، و بلندی قد آن تا زیر زانو میباشد. این تن پوش یقه گرد است و از جلوی گردن چاک میخورد. معمولاً دور تا دور گردن آن را با نوارهای رنگی، نوار دوزی میکنند.
ژیر کراس پوششی با آستین کوتاه و یقه گرد که در جلوی گردن چاک دارد. گاهی جلو یقه را با نوارهای رنگی نوار دوزی میکنند. آستین این لباس، کوتاه و سه ربع است. از پارچههایی با الیاف پنبه، مانند کودری استفاده میشود. (پهلوان، 1393: 73).
28-1-12)شاوال
در گویش لکی پیژامه را «شاوال»، و در لهجهی لری آن را «پاپوش» میگویند. دوخت شاوال زنان لک و لر شبیه شلوار کردی است با این تفاوت که فاق آن کوتاهتر از شلوار کردی است. دمپای آن را گاهی تنگ میدوزند و دوباره چرخ دوزی میکنند. و گاهی هم گشاد میدوزند که روستایی دوز میگویند. در گذشته مچ پای شوال زنان را به دو شیوه تزئین میکردند.
28-1-12-1) هوارپا مهرههای ریزی در دو ردیف چهارتایی به مچ پای شاوال میدوختند. این بافت که کج بافته میشود به آن کَجَک «هوَلَک» یا دندان موشی«دنون موشی» میگویند.
28-1-12-2) جَرپا تزئنی بود از مهرههای ریز رنگی در هشت ردیف، که بر بالای «هوارپا» اضافه میکردند.
شاوال به معنی بیژامه است. به دو شکل دوخته می شود. یک شکل با دمپای تنگ، و ده تا پانزده سانتی متر دمپای آن را دوباره دوزی میکنند که به آن «درپا چرخی»یا«درپا قصری»میگویند. نوع دیگر آن دمپا گشاد، یا روستایی دوز است. (عسکری عالم، 1387: 28).
28-1-13) کوش
کفش زنان لر و لک زبان به چند گونه بوده است.
28-1-13-1) تابیده چن، زنان لک و لر از پشم گوسفند نخی باریک میریسیدند و از آن نخ رویه کفشی که به آن«تابیده چن» گفته میشد، درست میکردند. این رویه درست شده از پشم را، روی چرم گاو میبافتند. این نوع کفش دوام زیادی نداشت و زود پاره میشد. و معمولاً توسط زنان لرستانی درست میشد.
«تابیده چن» نوعی کفش بوده است که زیره آن را از پوست حیوانات و رویه آن از نخ پشمی تابیده درست میشد. این کفش ارزانترین نوع کفش بوده است که امروزه دیگر از آن خبری نیست. (عسکری عالم، 1387: 25).
28-1-13-2) آژیه نوعی گیوه دست بافت بوده است که رویه آن از نخی تابیده و ظریف درست میشد. و تخت آن از مفتولهای چرمی بوده که توسط زنان لرستانی بافته میشد و صنایع دستی مردم لرستان بودهاست.
آژیه از زیره لاستیکی ضخیم و محکمی تشکیل شده و رویه آن به روش مخصوصی به وسیله نخ تابیده، نخ کشی شده است. (پارسا، 1388: 55).
28-1-13-3) ئوریسی نوعی کفش چرمی، با پاشنهای بلند، که تخت آن لاستیکی است و در مهمانی ها و جشن ها میپوشند.
ئورسی: نوعی کفش چرمی است که تخت لاستیکی دارد. (عسکری عالم، 1387: 24).
28-1-13-4) برقی نوعی کفش لاستیکی است که هنگام کار میپوشند. چون این نوع کفش نسبت به بقیه کفش ها دوام بیشتری دارد هنگامی که کارهای سخت مثل کار کشاورزی و یا دنبال گله رفتن انجام میدهند، از این نوع کفش استفاده میکنند. چون لاستیک آن صاف و براق است، به این نوع کفش، برقی هم میگویند.
برقی نوعی کفش لاستیکی است. از آن جهت به برقی معروف شده است که رویه شفاف و براق دارد وبا تابیدن خورشید بر آن نوری را منعکس میکند. (عسکری عالم، 1387: 24).
28-1-13-6) پَرّو چن، در قدیم نوعی کفش از پارچههای کهنه بافته میشد که به آن پَرّو چن میگفتند. این نوع کفش دوام زیادی نداشته، بیشتر در فصلهای گرم و کم باران از آن استفاده میکردند. امروزه کسی از این نوع کفش استفاده نمیکند.
پَرّو چن نوعی پای افزار ساده بوده است که رویه و زیره آن را از پارچه کهنه درست میکردهاند و در فصولی از سال که هوا بارانی نبوده، آن را میپوشیدهاند. (عسکری عالم، 1387: 25).
28-2) لباس مردان لک و لرعبارتند از :
28-2-1) سِتره و شال
ستره که روپوش مردان لر است، دارای طرحی ساده و بلند تا ساق پا میباشد. از لباسهای سنتی مردان لر است که به رنگهای مختلف میدوزند. جلوی آن باز است و در دو پهلو جیب دارد. بدونِ یقه برگردان است. دکمه ندارد و فقط به وسیله شال کمر سفید رنگی نگهداری میشود. زمان پوشیدن، دامنهای آن بر روی هم میآیند. این نوع لباس را در مراسم شادی و عروسیها میپوشند. ستره لباسی است بلند که تا پایین زانوی مردان را میپوشاند. این لباس یادآور لباس کُشتی یا کستی زرتشتیان است که در سن مخصوصی هر مرد زرتشتی باید طی مراسمی آن را بپوشد و شالی بر روی کمر ببندد. شال پارچهای سفید رنگ و بلند است که بر روی ستره، به دور کمر با چندین گره بسته میشود. این شال یادآور کمربند زرتشتیان است که برروی کُستی بسته می شود. (زینی، 1393: 9).
شال پارچهای سفید رنگ از چلوار سفید یا متقال که طول آن تا سه متر است آن را بر دور کمر و روی ستره میپوشند. (عسکری عالم، 1387: 27).
28-2-2) کِلِاو
در گویش لکی و لری، کلاه را «کِلِاو» میگویند. مردان لرستانی چند نوع کلاه دارند که همه از پشم گوسفند شش ماهه«وِرِن» و یا مخوطی از کرک بز «کویرک» و «وِرِن» که توسط نمدمالی که کار نمدمالی را انجام می دهد، تهیه میشود . . در شهرستان کوهدشت کلاه را به شکل مخروطی درست میکنند. معمولاً کلاه لک زبانان سفید رنگ است. اما کلاه مردان لر از پشم قهوهای درست میشود. بین لرها هرچه کلاه بلندتر باشد، ابهت آن بیشتراست. بلندی کلاه حدود 25تا 28 سانتی متر، و به شکل یک نیم کره است.
«هیبت عمومیکلاه لرها یادآور کلاه داریوش در نقوش تخت جمشید است. لرها رنگ کلاه را اغلب مشکی انتخاب میکنند. پایین کلاه را (جائیکه بر پیشانی قرار دارد.) دستمال کلاغی ریشه دار میبندند و ریشههای آن را در اطراف سر و صورت میآویزند». (پهلوان، 1393: 101).
کلاه مردان در لرستان چند نوع میباشد.
28-2-2-1) شوکلاه«شوکلاو» از پشم بَرّه «وَرک» درست میشود. این کلاه نقش حفاظتی در برابر ضربهها و عوامل طبیعی را دارد. نوعی از این کلاه هیچ درزی ندارد در رأس آن سوراخهای ریزی میگذارند به نام «دیژِنه» به معنی باد کش، که بخار و گرمای سر را خارج میکند. این کلاه در بروجرد«بَرگَتی» درکوهدشت«بَرگه» و در سایر مناطق شوکلاه نامیده میشود. در کوهدشت شکل آن مخروطی است و در بروجرد شکل کلگی آن را کروی درست میکنند. (پهلوان، 1393: 101).
28-2-2-2) کلاوخور: نوعی کلاه به نام کلاه خور با نوک کَلگی تیز و لبههای بلند که روی شانهها میافتد، روی کَپِنَک استفاده میشود. هنگام بارندگی و زمستان شخص پوشنده را از خیس شدن و سرما حفظ میکند. (همان: 101).
28-2-2-3) کلاو گیه گاووی: کلاهی است که از پشم سیاه با بافت نمدی درست میشد. دهانه آن اندازه سر و بالای آن شکم دارد و به شکل دیگ گشادی بوده، و رویه آن مدور با شیب بلند و ساقه منحنی، و انحناء آن در حدود سی سانتی متر بود. گاهی روی آن دستمال کلاخی میبستند. (همان: 101).
28-2-3) مِزَر
مِزَر سربندی است از جنس گلونی یا چفیه، به رنگ خاکستری و تیره، با خالهای ریز سفید رنگ که در گذشته زمانی که مردان لک و لر به میان سالی میرسیدند پارچهای از جنس گلونی یا چفیه، به دور کلاه نمدی میبستند به اصطلاح دارنده این نوع سربند را مشهدی خطاب میکردند. امروزه هم در بعضی از طوایف هنوز هم مردانی هستند که مِزَر بر سر میبندند.
مِزَر: این نوع پوشش سر، مخصوص مردانی است که به سن میان سالی رسیدهاند پارچهای که ممکن است از جنس «گلونی» یا چفیههای مخطط باشد که از مشهد خریداری میشود و دارندهی این پوشش را مشهدی مورد خطاب قرار میدهند. (زینی، 1393: 9).
28-2-4) کراس
پیراهن را در گویش محلی «کراس» میگویند. پیراهن مردانه تا روی باسن و گاهی بلندتر است. آستین این پیراهن ساده است مچ ودکمه ندارد. این پیراهن بر روی شانه راستش چاکی دارد که حدود 15 سانتی متر است و با دکمه بسته میشود. در مدلهای قدیمی به جای دکمه از بند استفاده میشده است. جنس این پیراهن از پارچههای پنبهای به رنگ سفید و گاه رنگ خاکستری است. چون برش آستین آن حلقه عمودی است در زیر بغل به صورت مرغکی وصل میشود.
28-2-5) سرداری
سرداری مردان پوششی است از جنس مخمل، که در کمر چین دارد. جلوی آن باز است و آستینی بلند دارد. سرداری، جلیقه بلند مردان لرستان، که از جنس مخمل تهیه شده و تا سر زانو را میپوشاند. (شفیع زاده، 1383: 318).
28-2-6) کوش
کفش را در گویش محلی«کوش» میگویند. انواع کفش مردانه عبارتند از:
28-2-6-1) کلاش، نوعی کفش دستباف است که تخت آن از جنس لاستیک، و رویه آن از نخهای پنبهای یا پشمی است. پس از بافت برای استحکام کفش، دور تا دور آن را با لاستیک نواردوزی میکنند. هنگام کار کشاورزی یا دامداری از این نوع کفش میپوشند. چون نسبت به بقیه کفشها دوام بیشتری دارد.
کلاش نوعی کفش دستباف است که توسط افراد کاردان و ماهر بافته میشود وتخت آن از جنس لاستیک میباشد. پس از بافت، دور کفش را با چرم و به صورت نواری میدوختند که بر استحکام کفش میافزاید و دراصطلاح به آن «گردونه» میگویند. (زینی، 1393: 9).
28-2-6-2) گیوه نوعی کفش بافته شده از نخ تابیده پشم و پنبه است که تخت آن لاستیکی است و حاشیه دوزی چرمی دارد. این حاشیه در لرستان گِرد(دور یا دوره) دوزی میگویند. این مردم هنوز هم به کفاش و پینه دوز (گِرد گیر)میگویند. پنجه و پاشنه گیوه را با چرم تقویت میکنند و میپوشند. (عسکری عالم، 1387: 25).
28-2-7) فِرَجی
پوششی است که از پشم گوسفند جوان «وِرِن» درست میشود. این پوشش چون از پشم خالص درست میشود، از نفوذ رطوبت جلوگیری میکند. واحد بزرگی یا کوچکی آن چِک است و بستگی به شکل فیزیکی بدنی دارد که آن را میپوشد. این پوشش فقط دو واحد دارد آن هم دو چکی یا سه چکی است.
کپنک را فرجی میگویند. جنس فرجی از پشم خالص است و گاهی نیز از پشم تیره درست میشود. کپنک یا فرجی، خاص چوپانان لُر است که آنان را در مفابل سرما و باران محافظت مینماید. فرجی دارای آستینهای بلند است و دو چاک در سر آستین دارد. برای آنکه دست صاحب آن به خوبی در آن بچرخد و برای آنکه به هنگام گرما مانع از سوختن زیر بغل پوشنده شود، در زیر بغلش دو چاک دارد. طول کپنک معمولاً یک متر و بیست تا یک متر و سی سانتی متر است و عرض آن می تواند اندام یک نفر را در خود بپوشاند. (عسکری عالم، 1387: 26).
28-2-8) کُلَه بال
کله بال پوششی است از پشم گوسفند، که توسط نمدمال درست میشود. کله بال کمی کوتاه تر از کپنک یا فرجی است و آستین ندارد. مردان عشایر معمولاً هنگام کوچ آن را میپوشند.
28-2-9) قَوَه
تن پوش بلندی است به رنگهای تیره که معمولاً تا زیر زانو را میپوشاند. قوه در واقع نوعی ستره است. «قَوَه» نوعی ستره است، که روی چوخای بدون آستین میپوشند، آن را «کُرته» نیز میگویند. قوه و کُرته امروزه کم تر وجود دارد. در بین طوایف لک قوه

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع زنان روستایی، ازدواج مجدد، فرهنگ عامه Next Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع علامه طباطبایی، ارزش اجتماعی، فیض کاشانی، پای برهنه