منابع پایان نامه ارشد با موضوع شبکه روابط

دانلود پایان نامه ارشد

اخلاقي انسجام اجتماعي را شناسايي کند، به عبارت ديگر پاسخ اين پرسش را بيابد که چه چيزي يکپارچگي اجتماعي و تحقق زندگي جمعي را ممکن ميسازد. “پورتس”32 معتقد است که منشأ و خاستگاه مفهوم سرمايه اجتماعي در جامعهشناسي کلاسيک قرن نوزدهم قرار دارد. به نظر او اهميت دورکيم به زندگي گروهي به عنوان پادزهري براي نابساماني و خودتباهي اجتماعي و تفکيکي که مارکس بين طبقه “درخود” و طبقه “براي خود” قائل است که اولي طبقهاي منفعل و فاقد وحدت و آگاهي است و دومي طبقهاي فعال، آگاه و مشارکتي است، دلالت بر مفهوم سرمايه اجتماعي دارد. (غفاري، 1390، ص32)
اصطلاح سرمايه اجتماعي را اولين بار در سال 1920 در مقالهاي توسط شخصي به نام “هنيفن”33 به کار گرفته شد. او سرمايه اجتماعي را شامل داراييهايي ميدانست که در زندگي روزانه افراد خيلي به حساب ميآيند همانند حسنتفاهم، رفاقت و دوستي، احساس همدردي، و روابط اجتماعي در بين افراد و خانوادههايي که يک واحد اجتماعي را تشکيل مي دهند. (شريفيان ثاني، 1380) به نظر وي تعلقات استوار اوليه فرد به خانواده، بواسطه فرآيند ارجاع به اجتماع، به عنوان اولين جزء سرمايه اجتماعي، موجب تعلق فرد به شبکه حمايتي خانواده، همسايگي و اجتماع محله گرديده و وي را از دارايي اجتماعي برخوردار ميکند که مانع از گرايش به رفتارهاي ضد اجتماعي ميشود. پس از نيم قرن تأخير، در سال 1961، “جينجاکوب”34 در مقالهاي تحت عنوان “مرگ و زندگي شهرهاي بزرگ آمريکايي”،35 توضيح داد که شبکههاي اجتماعي فشرده در محدودههاي حومه قديمي و مختلط شهري، صورتي از سرمايه اجتماعي را تشکيل ميدهند و در ارتباط با حفظ نظافت، عدم وجود جرم و جنايت خياباني و ديگر تصميمات در مورد بهبود کيفيت زندگي، در مقايسه با عوامل نهادهاي رسمي مانند نيروي حفاظتي پليس و نيروهاي انتظامي، مسئوليت بيشتري از خود نشان ميدهند. به دنبال وي در دهه 1970، “گلن لوري”36 اقتصاددان و “ايوانلايت”37 جامعه شناس، اصطلاح سرمايه اجتماعي را براي توصيف مشکل توسعه اقتصاد درون شهري به کار بردند. در دهه 1980، اين اصطلاح توسط جيمز کلمن38 جامعهشناس در معناي وسيعتري مورد استفاده قرار گرفت و رابرت پاتنام دانشمند علوم سياسي نيز بحث قوي و پرشور را در مورد نقش سرمايه اجتماعي و جامعه مدني هم در ايتاليا و هم در ايالات متحده برانگيخت. (فوکوياما، 1379، ص10) و به دنبال آن مفهوم سرمايه اجتماعي به حوزههاي مختلف علوم اجتماعي گسترش يافت.
4-2-2- تعريف سرمايه اجتماعي
سرمايه، ثروت يا ارزشي است که از آن ميتوان براي افزايش يا ايجاد منابع در اختيار و يا جديد استفاده کرد. سرمايه اجتماعي بيانگر کم وکيف روابط اجتماعي و نحوه تعاملات کنشگران اجتماعي است.
سرمايه اجتماعي يک مفهوم چندوجهي و در عين حال نامشخص با تعدادي از تعاريف رقيب ميباشد. اين ويژگي باعث يکي از پرمناقشهترين موضوعات در بين دانشمندان علوم اجتماعي در دهههاي اخير شده است و آن اينکه سرمايه اجتماعي چيست و چگونه مورد سنجش قرار ميگيرد؟ وجود واژه اجتماعي در مفهوم سرمايه اجتماعي تأکيد بر اين دارد که اين منابع، دارايي شخصي و فردي نيستند. اين منابع در شبکه روابط قرار دارند. سرمايه انساني عبارت است از آنچه که شما ميدانيد(مجموع شناختها، مهارتها و تجربيات). ولي سرمايه اجتماعي بستگي دارد به اينکه شما چه کساني را ميشناسيد و با چه افرادي در ارتباط هستيد (حجم اين ارتباطات، کيفيت آن و تنوع شبکههاي ارتباطي فرد). واژه سرمايه نيز تأکيد بر اين دارد که سرمايه اجتماعي مثل سرمايه انساني يا مالي، مولد است. اين سرمايه شما را قادر ميسازد تا ارزشي به وجود آوريد، کاري انجام دهيد، به هدفي نايل شويد، مأموريتي در زندگي انجام داده و نقشي در جهان ايفا کنيد. لذا هيچ فردي نميتواند بدون سرمايه اجتماعي، به موفقيت نايل شود.
“کاواچي”39 سرمايه اجتماعي را منابع قابل دسترس در درون ساختارهاي اجتماعي ميداند از قبيل اعتماد، هنجارهاي روابط متقابل و هدف متقابل که افراد را براي انجام کنشهاي جمعي آماده ميکند و به عنوان محصول فردي روابط اجتماعي و درگيري مدني در سازمانهاي رسمي و غير رسمي ظهور ميکند. کلمن نيز سرمايه اجتماعي را چنين تعريف ميکند: سرمايه اجتماعي يک عنصر مجزا نيست بلکه مجموعهاي از عناصر متفاوت است که داراي دو ويژگي مشترک هستند: تمام اين عناصر داراي برخي از جوانب ساختار اجتماعي بوده و برخي از کنشهاي افراد واقع در درون ساختار را تسهيل مينمايند. (شارع پور، 1385، ص33)
” بورديو”40 سرمايه اجتماعي را حاصل جمع منابع بالقوه و بالفعلي ميداند که نتيجه مالکيت شبکه بادوامي از روابط نهادي شده بين افراد و به عبارت ساده تر، عضويت در يک گروه است. (شارع پور، 1385، ص31)
پاتنام نيز در تعريف سرمايه اجتماعي مينويسد: اعتماد، هنجارها و شبکههايي که همکاري و تعاون را براي نيل به منافع متقابل آسان ميسازند. (شارعپور، 1385، ص35)
فوکوياما سرمايه اجتماعي را مجموعه معيني از هنجارها يا ارزشهاي غير رسمي تلقي ميکند که اعضاي گروهي که همکاري و تعاون ميانشان مجاز است، در آن سهيم هستند. (شارعپور، 1385، ص38)
در 1990 “بيکر”41 مفهوم سرمايه اجتماعي را منبعي تعريف کرده است که کنشگران آن را از ساختارهاي خاص اجتماعي بر ميگيرند و سپس در پيگيري منافع خود به کارش ميبرند. (baker, 1990، 619)
“شيف”42 به طور مبسوطتر سرمايه اجتماعي را اينگونه تعريف ميکند: مجموعهاي از عناصر ساختار اجتماعي که بر روابط ميان مردم اثر ميگذارند و نهادههاي تابع توليد و يا توابع محدوديت را تشکيل ميدهند.(Schiff, 1992,161)
“برت”43 سرمايه اجتماعي را دوستان، همکاران و تماسهاي کليتر که از طريق آنها فرصتهاي استفاده از سرمايه مالي و انساني به دست ميآيد، ميداند. ( burt, 1992, 92)
“پورتز”44 (1998) نيز با تأکيد بر کارکرد سرمايه اجتماعي در شرايط و موقعيتهاي مختلف، در تعريف آن مينويسد: توانايي کنشگران براي تضمين مزايا و منافع بواسطه عضويت در شبکههاي اجتماعي يا ديگر ساختارهاي اجتماعي، اين فرآيند جامعهپذيري، به نوبه خود به درونيشدن مجموعه خاصي از ارزشها و هنجارها منجر ميشود که ديگران ميتوانند از امتيازات و منافع آنها برخوردار شوند. (شارع پور، 1385، ص40)
جدول ذيل تعاريف سرمايه اجتماعي را از ديدگاه انديشمندان مختلف اين حوزه به صورت مختصر نشان ميدهد:
جدول (2-2) تعاريف سرمايه اجتماعي از نظر انديشمندان
صاحبنظر
تعريف سرمايه اجتماعي

بيکر
سرمايه اجتماعي منبعياست که کنشگراناز ساختارهاي اجتماعي معيني به دست ميآورند و از آن در جهتعلايق و منافعشاناستفاده ميکنند. سرمايه اجتماعي به واسطه تغيير در روابط بين کنشگران حاصل ميشود.
بلي و همکاران
سرمايه اجتماعي عبارت است از شبکه شخصي هر فرد و پيوستگيهاي نهادي نخبگان.

بورديو
مجموع منابع بالفغل و بالقوهاي که با داشتن شبکه پايدار، مناسبات و روابط کموبيش نهادي شده حاصل از آشنايي يا شناخته يودن، پيوند دارد.
سرمايه اجتماعي، ساخته شده از تعلقات (اتصالات) اجتماعي است که در شرايط معين قابل تبديل به سرمايه اقتصادي بوده و ممکن است به شکل مواردي چون؛ عنوان و نجيبزادگي نهادينه شود.
باکسمن و همکاران
سرمايه اجتماعي به معناي تعداد افرادي که فرد ميتواند انتظار کمک از آنها را داشته باشد و نيز منابعي که آنها در اختيار دارند، است.
بارت
سرمايه اجتماعي شامل؛ دوستان، همکاران، تماسها و روابط عموميتري ميشود که به واسطه آنها فرد امکان و فرصت استفاده از منابع مالي و سرمايه انساني خود را پيدا ميکند
فرصتهاي عايد و فراهم شده در يک شبکه را سرمايه اجتماعي ميگويند.
نوکه
فرايندي که به واسطه آن کنشگران اجتماعي شبکه اتصالاتشان را در درون و بين سازمانها براي دستيابي به منابع ديگر کنشگران اجتماعي ايجاد و بسيج ميکنند.
بريم و راهن
شبکه روابط جمعي بين شهروندان که حل مشکلات کنش جمعي را تسهيل ميکند.
پورتس
توانايي کنشگران در تأمين فوايد حاصل از عضويت در شبکههاي اجتماعي يا ديگر ساختارهاي اجتماعي.

کلمن
سرمايهاجتماعي از طريق کارکردش تعريف ميشود. آن، هستي واحدي نيست بلکه از هستيهاي متعددي تشکيل شده است که دو ويژگي مشترک دارند که عبارتند از اينکه اولاً جنبهاي از ساختار اجتماعي را تشکيل ميدهند و ثانياً؛ کنشهاي معيني را براي افراد در درون ساختار اجتماعي تسهيل ميکنند.
فوکوياما
توانايي افراد براي کار کردن با يکديگر در گروهها و سازمانها به منظور تحقق اهداف مشترک.
اينگلهارت
فرهنگ اعتماد و مدارا که به واسطه آن شبکههاي گستردهاي از انجمنهاي داوطلبانه اجازه بروز و ظهور پيدا ميکنند.
پاتنام
ويژگيهاي سازمان اجتماعي چون شبکهها، هنجارها و اعتماد اجتماعي که هماهنگي و تعاون را براي تحقق نفع متقابل تسهيل ميکنند.
توماس
امکانات و فرآيندهاي داوطلبانهاي که در درون جامعه مدني بسط و توسعه مييابند و مروج توسعه در کل جامعه هستند.
لوري
روابط و مناسبات اجتماعي که به طور طبيعي در بين افراد محقق ميشوند و دستيابي به مهارتها و ديگر ويژگيهاي ارزشمند در بازار کار را براي افراد به دنبال دارند.
شيف
مجموعهاي از عناصر ساختار اجتماعي که موثر بر روابط بين افراد است و نيز دادهها يا استلزاماتي که بر تابع توليد يا بهرهوري تاثير گذار هستند.
ولکوک
اطلاعات، اعتماد و هنجارهاي متقابل که ذاتي شبکههاي اجتماعي هر فرد هستند.
منبع: غفاري، 1390، صص 40-39
تعاريف مختلف ارائه شده از سرمايه اجتماعي نقيض يکديگر نيستند، بلکه متمم و مکمل يکديگر محسوب ميشوند. وجود مفهوم سازيهاي مختلف از سرمايه اجتماعي ناشي از زمينههاي نظري و سطوح تحليلي متفاوتي است که صاحبنظران مختلف در کار خود از آن استفاده کردهاند. اشتراک تعاريف متعدد ارائه شده از سرمايه اجتماعي در اين است که تمامي آن ها روابط اجتماعي را که مولد خير و فايده در مقياسهاي فردي و جمعي هستند، به عنوان هسته اصلي تعريف از سرمايه اجتماعي پذيرفته اند.
نظريه سرمايه اجتماعي در حقيقت در دو واژه ساده خلاصه ميشود: روابط مهم است. با ايجاد ارتباط با همديگر و تلاش براي حفظ و تداوم آن، مردم قادر خواهند بود تا با همديگر کار کرده و به اهدافي دست يابند که اگر به تنهايي کار ميکردند، يا موفق نميشدند يا به سختي به موفقيت ميرسيدند. مردم از طريق يکسري از شبکهها به هم وصل ميشوند و تمايل دارند تا با اعضاي ديگر اين شبکهها در ارزشهاي مشترک سهيم شوند و آن هم به اين دليل که اين شبکهها منابعي را تأسيس ميکنند که گويي سرمايه اي را تشکيل ميدهند. (محمدي، 1384،ص 9) لازم به ذکر است که اکثريت جامعهشناسان در چندين شاخص موجود در سرمايه اجتماعي اتفاقنظر دارند. از جمله اعتماد بين مردم و اجتماع، احساس تعلق، احساس هويت، افزايش تواناييهاي فردي براي کنش، ارتباطات آزاد و مشارکتي، تعهدات و انتظارات، هنجارها و ضمانتهاي اجرايي موثر، ظرفيت بالقوه اطلاعات، پيوندهاي اجتماعي و… .
با وجود اين تفاوتها، در آثار سرمايه اجتماعي به تدريج اين توافق به وجود ميآيد که سرمايه اجتماعي نشانه آن است که کنشگران قادرند در پرتو عضويت در شبکههاي اجتماعي يا ساير ساختارهاي اجتماعي منافعي براي خود دست و پا کنند. (تاجبخش، 1384، ص315)
5-2-2- سطوح سرمايه اجتماعي
سرمايه اجتماعي را در سه سطح خرد، مياني و کلان بررسي ميکنند:
1-5-2-2- سطح فردي يا خرد
در اين سطح، سرمايه اجتماعي در قالب روابط فردي و شبکههاي ارتباطي بين افراد، هنجارها و ارزشهاي غير رسمي حاکم بر آنها مورد بررسي قرار ميگيرد. بر اين اساس، سرمايه اجتماعي، موضوعاتي چون شدت و کيفيت روابط و تعاملات بين افراد و گروهها، احساس تعهد و اعتماد دوجانبه به هنجارها و ارزشهاي مشترک را شامل ميشود و به عنوان يک حس تعلق و پيوستگي اجتماعي ميباشد. از اين منظر، جامعهشناسان، سرمايه اجتماعي را در مقياس خرد، در قالب مجموعه ارتباطات افقي بين افراد و شبکه اشتغالات مدني مورد توجه قرار داده و آن را واسط بين هنجارها و اجراي قوانين جامعه تلقي

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع سلسله مراتب، اقتصاد نهادگرا، بازده مورد انتظار Next Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع خانواده گسترده، گستره روابط، سلسله مراتب