منابع پایان نامه ارشد با موضوع زنان روستایی، ازدواج مجدد، فرهنگ عامه

دانلود پایان نامه ارشد

ذبح کنند. قربانی کردن این حیوان آداب خاصی دارد. در بیشتر مناطق لرستان، حیوان را هفت بار به دور «تژگاه» یا آتش گاه منزل میچرخانند. سپس او را به محل قربانگاه میبرند. در مناطق شمال لرستان حیوان را قبل از غروب آفتاب و در حالی که هنوز آخرین ذرات خورشید در هوا پیداست، سر میبرند. آنها عقیده دارند با غروب آفتاب فرشته بخت به در منازل میآید اگر خون حیوان ذبح شده را ببیند خوشحال میشود و اهل خانه را دعا میکند. گوشت قربانی را در بین کسانی که توانایی قربانی کردن حیوانی را نداشتهاند تقسیم میکنند تا آنان نیز در جشن شب چله بینصیب نمانند. (عسکری عالم، 1387: 77).
در روستاهای جنوب لرستان علاوه بر قربانی کردن، در شب یلدا پسر بچهها به بالای بام خانه همسایهها یا اقوام می روند طنابی که ممکن است چفیه یا گلونیای باشد، در پشت پنجرهها آویزان میکنند تا صاحب خانه چیزی درون آن بگذارد. صاحب خانهها معمولاً مقداری میوه یا تنقلات درون چفیه میگذارند. زنان روستایی در این شب گندمی را که قبلاً چند روز در شیر خوابانده شده و کاملاً نرم شده بود، تفت میدهند که به آن «گَنِمه شیرَه» میگویند. این «گَنمِه شیره» یکی از تنقلات شب یلدای جنوب لرستان است. .
2-22) کویخا بی یَه رونه
کویخا بی یَه رونه، به معنی سهم ویژه ی کدخدا یا بزرگ خانوادهاست، که قسمتی از اموال نقدی یا زمین، اسلحه یا اسب و غیره است که از طرف پدر یا فرزندان، بعد از مرگ پدر در اختیار پسر بزرگ خانواده قرار میگیرد. این سنت هنوز در لرستان پابرجاست. گاه ممکن است این سهم از جانب پدر خانواده در اختیار پسر دیگری که بیشتر از همه دوستش دارد، قرار بگیرد.
بر اساس یک سنت قدیمی که در این خطه مرسوم است، سرپرستی یا کدخدایی خانواده، ایل، و تیره و طایفه با پسر بزرگ خانواده است. بنابراین مردم داری و مهمان نوازی مربوط به خانواده برعهدهی اوست. این رهبری و هدایت برای او هزینههای جانبی به دنبال دارد. پس با در اختیار نهادن قسمتی از مایملک پدری به این شخص، به ایشان کمک مینمایند تا بتواند این رهبری و کدخدایی را به سرانجام برساند. (عسکری عالم، 1387: 87).
در لرستان رسم است هر وقت دختری ازدواج میکند خانواده داماد چند خلعت را برای بزرگان عروس میگیرند. در قدیم خانواده عروس هم خلعتی برای خوانین یا کدخدای روستا میگرفتند. میگویند در ایام عید چند نفر از بزرگان روستا جمع میشدند و مبلغی پول از مردم میگرفتند و به عنوان عیدی به خوانین میدادند و یا زمان شخم زدن مبلغی پول تحت عنوان سرشخمی به کدخدا یا خوانین میدادند. مردم این هدایا را سهم کدخدا یا خوانین میدانستند.
هنوز هم افرادی هستند که برای کدخدایان قدیم یا خوانینی که قبلاً ارباب آنها بودند، هدایایی مثل گوسفند یا روغن حیوانی میبرند.
2-23) سه بیره
سه بیره به معنی نوبت سوم است. معنی دیگر آن شانس و اقبال است که با قاب بازی و نحوه ی نشستن بر زمین، برای صاحب خود بُرد به همراه دارد. اما در اینجا معنی اوّل مراد است.
در لرستان هرگاه زنی دو بار شوهر کند و هربار شوهرش بمیرد، قدم آن زن را برای شوهر سوم، شوم میدانند. بنابراین هر گاه این زن بخواهد برای بار سوم ازدواج کند، به هنگام ورود او به خانهی شوهر جدید، در مدخل خانه شوهر مرغ سیاهی را سر میبُرند و عقیده دارند با این کار نحسی قدم آن زن برای شوهر جدید از بین خواهد رفت و او خوش یمن خواهد بود. (عسکری عالم، 1387: 87).
در بعضی از طوایف لک زبان بر این باورند زنی که بیش از یک بار ازدواج کند، به تعداد دفعاتی که ازدواج کرده، زمان فوتش برای او کفن میگیرند.
2-24) مراسم وفات
زمانی که خبر مرگ کسی را به بستگانش میدهند، اگر آن شخص جوان باشد یا ازبزرگان ایل وطایفه باشد، به نشانهی عزا آب را روی آتش ریخته، و آتش خانه را خاموش میکنند. مادر و خواهر متوفی گیسوان خود را بریده و به مچ دست میبندند و با کشیدن ناخن دو دست بر روی صورت و خراشیدن آن و گفتن «وای وای» عزاداری میکنند.
سپیده دم روز برگزاری مراسم عزا«پرس» را با نواختن مارش«سحری» که به وسیلهی سُرنا و دهل نواخته میشود، شروع میکنند.

تصویر8 مراسم عزا
نزدیکان و اقوام متوفا تکهای از سیاه چادر به نشان عزا به گردن میاندازند. (این رسم «داوار اَ کُول» میگویند). سر و شانههای خود را گِل گرفته و در صفی منظم در یک ردیف میایستند. سرناچیها به استقبال گروههای شرکت کننده در مراسم، اعم از زنان و مردان رفته و آنها را تا رسیدن به صاحبان عزا همراهی میکنند. از میان گروههای شرکت کننده در مجلس، بزرگترها مبلغی پول به سرناچیها میدهند. گروه «رارا وَش»ها که گروهی سه یا چهار نفره هستند در بین جمعیت شرکت کننده در مراسم «پرس» به حرکت درآمده و اشعاری را با نظم و آهنگ خاصی در وصف میت، دلاوریها و دیگر خصائل نیک او میسرایند. به این ترتیب که ابتدا سر دسته آنها مصرعی از یک بیت شعر را با آهنگی خاص میخواند و دو سه نفر همراه، همان مصرع را تکرار میکنند. این اشعار همگی به زبان لکی میباشد. در مراسم پرس رسم «کُتَل» نیز اجرا میشود. به این ترتیب که لباسها، تفنگ، شمشیر و دیگر وسایل شخصی میت را بر پشت اسبی آزین میبندند. اسب را در محل مدخل محیط مراسم نگه داشته، و زنان دور آن تجمع کرده، و به «مور» خواندن و شیون و زاری میپردازند. زنان گروه گروه به دور آن کتل تجمع کرده و به جمع زنان اقوام متوفی پیوسته، شیون و زاری میکنند. (رحیمی عثمانوندی، 1379: 67).
زنان و مردان بصورت جداگانه و مستقل عزا داری میکنند. زنان صاحب عزا در یک سیاه چادر و یا ساختمانی تجمع میکنند. تا زمانی که زنان دیگر که به نشانهی عزای ظاهری، چادر به کول گره زده، وشیون کنان میآیند، از آنان قدر دانی و تشکر نمایند.
مردان نیز در مکان گستردهای جمع میشوند. همهی کسانی که در عزا شرکت میکنند اعم از بستگان دور یا نزدیک نشانهی عزا به خود میگیرند، به این صورت که لباس سیاه پوشیده، به سر و شانههای خود گل میمالند. (پاپی بالاگریوه، 1389: 259).
در بعضی از طوایف هنوز هم مردان زمانی که به درب منزل صاحب عزا میرسند، به محض ورود به جایگاه عزاداری بر سر میزنند با گریه و زاری و گفتن لفظ «اِ بآووی، بآووی» حزن و اندوه خود را نشان میدهند.

گروههای شرکت کننده در مراسم عزا، پس از صرف ناهار و دادن مبلغی پول تحت عنوان «پرسانه» به صاحبان عزا، مراسم را ترک کرده و اگر هم دوست و فامیل نزدیک باشند تا آخر مراسم به جای آوردن رسم (کُتَل)، در مراسم میمانند. در پایان مراسم به درخواست یکی از ریش سفیدان محلی، نزدیکان متوفا و همه شرکت کنندگان یک جا جمع میشوند. پس از قرائت حمد و سوره با شیون و زاری، کُتَل را جمع آوری میکنند. لازم به ذکر است در طول «پرس» از میان شرکت کنندگان در مراسم که از شهر و روستاهای دور و نزدیک به این مراسم آمدهاند، برخی کتل تازه در گذشتگان خود را نیز همراه آورده و کنار کتل متوفا قرار میدهند.
گاهی ممکن است تعداد کتلها در یک مراسم پرس به بیشتر از 20مورد هم برسد. اقوام و نزدیکان متوفا که از روز اول عزا رخت سیاه به تن کردهاند، باید تا یکسال سیاه پوش باشند. اقوام دیگر نیز تا چهل روز لباس سیاه میپوشند.
با فرا رسیدن یکمین سالگرد متوفا، مراسم کوچکی با دادن یک وعده غذا به شرکت کنندگان که به آن «نان سال» میگویند، برگزار میشود. پس از آن صاحبان عزا با رفتن به منزل تک تک کسانی که تا یک سال عزادار«آزیتی» بودهاند، با بردن پیراهنی غیر از رنگ سیاه برای آنها، به عزادار بودنشان خاتمه میدهند.
براساس باورهای مردم این خطه چنانچه زنی که فوت کرده، شوهرش بخواهد مجدداً ازدواج کند، در شب ازدواج مجدد همسر زن متوفا، اقوام زن متوفا میبایست سر قبر رفته، ساعاتی برسر مزار بمانند، در آخر تخم مرغ تازهای را زیر خاک کنار قبر بگذارند زیرا معتقدند زنی که فوت کرده و شوهرش دوباره ازدواج کند، از شدت غصه و ناراحتی در شب عروسی شوهرش قبر متوفا آتش میگیرد اما آن تخم مرغ میتواند حرارت آتش قبر را گرفته، به خود جذب کند. در این صورت متوفا از آتش برافروخته شده در قبر کمتر عذاب میبیند. (رحیمی عثمانوندی، 1379: 69).
در بین لک زبانان رسم است که اعضای خانواده متوفا روزهای اوّل تا سوم عزاداری، سپیده دمان سر قبر متوفا میروند و کنار قبر آتشی روشن میکنند و تا طلوع خورشید بر سر قبر گریه و زاری میکنند
2-25) حونه دِژ
به معنی خانهای است که رفت و آمدی به داخل آن صورت نمیگیرد. در بساری از روستاهای «چال گودرزی» بروجرد، چنان چه کسی از دنیا برود، بخصوص اگر جوان بوده باشد، اطاق خاص او را تا مدت یک سال قفل میکنند تا کسی داخل اطاق نشود و اطاق به همان حالتی بماند که شخص فوت کرده در آن زندگی کرده است. به این گونه خانهها یا اطاقها، در گویش لری «حُونه دِژ» که به معنی خانه ای که به همان حالت اول است، میگویند. هیچ کس حق تغییر دادن نظم آن را ندارد. این چنین اطاقی زمان سالگرد متوفا با «مور» و «مویه» و اندوه خاصی گشوده می شود. و مراسم سالگرد در آنجا برگزار میشود. (عسکری عالم ، 1388: 74).
2-26)میراتی
میرات به معنی میراث است. در ادبیات سور و سوگ زبان لکی، «میرات» علاوه بر مال و ثروت به جا مانده از متوفا به معنی لباس و پوشاک نیز میباشد.
«میرات» بیشتر در مورد لباسهای شخص فوت شده به کار میرود. در فرهنگ عامه لرستان رسم بر آن است که لباسهای متوفا را وسط اطاق قرار میدهند تا شرکت کنندگان در اطراف آن بنشینند و عزاداری کنند. این مراسم گاه تا چهل روز ادامه دارد. گاه تا یک سال این لباسها را نگهداری میکنند، بعد از یک سال، آنها را به فقیری میدهند یا آنها را در رودخانه میاندازند. (عسکری عالم، 1387: 167).
رسم است اگر جوانی یا بزرگ ایل و طایفه ای از دنیا برود، اگر تفنگ، دوربین و….داشته باشد، آن را روی دیوار اطاقش آویزان میکنند. لباسهایش را تا یک سال نگه میدارند بعد از یک سال آنها را به مستحقی میدهند. یا کنار قبرش خاک میکنند.
2-27) لاوه لاوه
لاوه لاوه به معنی لالایی است که در مناطق لرستان، زنها با صوتی زیبا، برای خوابانیدن بچههای خرد سال و گاه برای نوازش و اظهار مهر و محبت، از سر تفنن و شادی نیز میخوانند. اشعار لالایی ساده، ولیکن زیبا و پر معنی و پر از آمال و آرزوهای مادرانه نسبت به فرزند است. و در مواقعی مادر در این ابیات تصویری از جلوههای زیبای زندگی در آینده برای فرزند خردسالش تمنا

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع انتخاب همسر، همسرگزینی Next Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع عوامل طبیعی، صنایع دستی، عوامل طبی، تخت جمشید