منابع پایان نامه ارشد با موضوع روش تحقیق، تراکم جمعیتی، فضای شهری، توزیع تراکم جمعیتی

دانلود پایان نامه ارشد

دارند. از لحاظ وضعیت تراکم، در محلات 22 بهمن و دولت آباد بین تراکم موجود و پیشنهادی تفاوت وجود ندارد و در محله حافظیه نیاز به افزایش جمیعت وجود دارد و در بقیه محلات میزان تراکم موجود بیشتر از تراکم پیشنهادی میباشد.نتیجه بدست آمده حاکی از آن است که استفاده از مدل AHP به خوبی جوابگوی تحلیل توزیع تراکم جمعیت در شهر کرمانشاه بود و نشان داد که تراکم جمعیت در سطح محلات شهر کرمانشاه از توزیع مطلوبی برخوردار نمیباشد.

واژگان کلیدی:
تراکم جمعیت، روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP)، GIS، Expert Choice، کرمانشاه.

1-1- مقدمه
مقوله تراکم از مباحث دیرین برنامهریزی شهری است. در واقع از زمانی که انسان شروع به انتظام بخشیدن به سکونتگاههای خود نمود به تراکم توجهی خاص داشت، نقش تعیین کننده و تأثیرگذاری تراکم بر تمامی جنبههای برنامهریزی و طراحی شهر آنرا به شاخصی مهم در بیان دیدگاهها و مکاتب مختلف در مسائل شهری تبدیل کرده است. در عین حال تأثیرگذاری این عنصر از شرایط زمانی، مکانی و سیستمی، مطالعه آنرا برای درک نحوه نگرش جامعه به فضا در دوره های زمانی و شرایط مکانی مختلف بسیار پراهمیت ساخته است. بطوریکه جوامع مختلف در گذشته، برخوردها و نگرشهای متفاوتی به آنها داشتهاند. لیکن در فرایند جهانی شدن، یک همگرایی در دیدگاهها براساس افزایش تراکم در محیطهای شهری دیده میشود این همگرایی آنچنان گسترده است که به یکی از مباحث اصلی توسعه پایدار شهری تبدیل شده است. تراکم جمعیت در سیمای شهری و محیط زیست روزانه جمعیت انعکاس یافته و شرایط بهرهمندی آنها را از فضای شهری به ویژه فضای سبز را مشخص میکند. با توجه به لزوم حفظ اراضی کشاورزی و طبیعی و همچنین کاهش هزینههای شهری، مسئله توزیع مطلوب تراکم جمعیت از اهمیت ویژهای برخوردار است. توزیع مطلوب تراکم باعث توزیع مناسب جمعیت در سطح شهر میشود و امکان استفاده بهینه از شرایط موجود را فراهم مینماید. در این فصل سعی بر آنست که به نحوه توزیع تراکم جمعیتی در سطح شهری پرداخته شود و این تحقیق همچون سایر تحقیقات علمی از چارچوب کمی روش تحقیق علمی تبعیت مینماید، براین اساس، طرح تحقیق با تعریف مسئله، اهمیت و ضرورت شروع و به بررسی فرضیه، سؤالات و اهداف و محدوده مکانی، روش تحقیق پرداخته و در نهایت با بیان مفاهیم و اصطلاحات و مشکلات و محدودیتها خاتمه مییابد.

1-2- بیان مسأله
افزایش جمعیت شهرها و چگونگی اسکان آنها یکی از مشکلات شهرهای امروزی میباشد. نقش و اهمیت تراکم در شهرسازی به مفهوم عام و در برنامهریزی و طراحی شهری نقاط جدید به مفهوم خاص، بدیهی است. هیچ برنامه و طرح شهری بدون پرداختن به تراکم به عنوان عامل اصلی و تعیین کننده و نیز اثرگذارنده بر تمامی جنبههای برنامهریزی و طراحی نمیتواند تهیه و اجرا شود. علیرغم اهمیت فوقالعاده این شاخص، جایگاه آن در فرایند برنامهریزی و طراحی شهری از دیدگاه علمی و نظری کمتر مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته و همچنان به عنوان یک موضوع پیچیده و مسئله کلیدی مطرح است.
تراکم در سطح شهر، به عنوان معیاری برای استقرار جمعیت و تأسیسات شهری، در طرحهای توسعه شهری از اهمیت خاصی برخوردار است (زیاری، 1384: 70).
انتخاب تراکم در طرحهای شهری، غالباً براساس تجربیات و مبتنی بر درک مستقیم بوده است که نهایتاً منجر به مشکلات عدیده و عوارض بعدی میشود. بسیاری از سیاستگذاران توسعۀ شهری پایدار، در طرفداری از زندگی با تراکم زیاد چنین ادعا کردهاند که راه حل شهر فشرده به کاهش گرایش به سوی توسعه بیرویه پیرامونی کمک خواهد کرد و به ارتقای پایداری و سرزندگی شهری یاری خواهد رساند (عزیزی، 1388: 48). با توجه به عمر نسبتاً طولانی طرحهای شهری و نیز تحقیقات انجام یافته محدود در مقولهی تراکم، هیچگاه اندازهای به عنوان تراکم بهینه تحقق نیافته تا به عنوان یک الگو به کار گرفته شود؛ بنابراین برای دستیابی به تراکم بهینه نیازمند برخوردی علمیتر میباشد. بحث تراکم بهینه زمانی از استحکام نظری برخوردار میگردد که از یک سو عوامل مختلف تأثیرگذار بر آن به دقت شناسایی و ریشهیابی شود و از سویی دیگر، آثار تبعی تراکم در ابعاد مختلف اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد؛ بنابراین استفاده از روشهای که بتواند، به توزیع مناسب تراکم در سطح شهرها کمک کند، میتواند بسیار باارزش باشد. در این تحقیق سعی شده است یک مدل و روشی مناسب برای توزیع تراکم جمعیتی در سطح شهر کرمانشاه ارائه شود.

1-3- اهمیت و ضرورت انجام تحقیق
اشتباه در تعیین تراکم جمعیتی برای کل شهر و تراکم هریک از نواحی مختلف مسکونی، نتایج سوءِ بسیاری در زمینههای کالبدی، خدماتی، سیمائی، جمعیتی، اقتصادی و نیز در وضعیت مسکن و ترافیک شهر به بار میآورد، لذا نمیتوان به راحتی از کنار آن گذشت. به عنوان مثال آیا تعیین تراکم زیاد برای ناحیه مسکونی که فاقد شرایط لازم برای پذیرش چنین تراکمی است در حکم سوق دادن میلیاردها ریال سرمایه به فعالیت احداث مسکن در مسیری غلط نخواهد بود؟ و آیا تدوین ضوابطی منتهی به تراکم کم در شهرهای مواجه با کمبود زمین صحیح است؟ بدین ترتیب برای تعیین میزان تراکم و ارائه ضوابط ناظر بر قطعهبندی اراضی و احداث ابنیهی مسکونی در نواحی مختلف یک شهر به منطقی قوی نیاز است (صالحی، 1367: 12).
اهداف تمامی تلاشها در موضوع تراکم در طرحهای شهری رسیدن به تراکم بهینه است، اما یک الگوی تراکم بهینه جامع الشرایط که در برنامهریزی و طراحی شهری قابل قبول باشد نمیتواند واجد پایه علمی مستحکمی باشد و تاکنون نیز تحقق نیافته است. تراکمهای پیشنهادی بسیاری از طرحها نیز مواجه با مشکلات فراوان شده و مرتباً با دیدگاههای تغییر در تراکم مواجه میشود. دلیل عمدهی این مسائل را میتوان فقدان مطالعات پایهای و علمی کافی در روند تعیین تراکم دانست.
هدف از تدوین تراکم شهری، برنامهدار کردن سازمان فضایی شهر است و این برنامه علیالاصول تابعی خواهد بود از عوامل فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، طبیعی و زیست محیطی منطقهای که شهر در آن قرار دارد؛ بنابراین تراکم شهری نسبت به این عوامل کاملاً تأثیرپذیر بوده و به محض تحقق یافتن در چگونگی این عوامل مؤثر خواهد بود.
شهرگرایی به عنوان یک پدیده جهانی، امروزه در مرحلهای از سرعتیابی است که به جرأت میتوان گفت جهانی که ما در آن زندگی میکنیم جهان شهری است که لازمه آن دوری از محیط طبیعی و پذیرش ناخواسته عدم تعادلیهای است که از روابط ناموزون انسان و فضای شهری منشأ میگیرد (عابدین درکوش، 1381: 11).
اهمیت مسئله در منطقه مورد مطالعه (شهر کرمانشاه)زمانی آشکار میگردد که به آمارهای جمعیتی و تراکمی شهرتوجه شد. در سال 1376 تراکم خالص شهر 1/ 117 نفر در هکتار وتراکم ناخالص 4/72 نفر در هکتار بوده و در سال 1385 تراکم خالص شهر حدود 7/136 نفر در هکتار و تراکم ناخالص آن 2/86 نفر در هکتار بوده، جمعیت شهر نشین هم نسبت به سال 1376 افزایش داشته است و بیتردید نمیتوان در توسعه فضایی سرزمین چگونگی توزیع جمعیت و تراکم در سطح زمین را نادیده گرفت. توسعه متعادلتر جمعیت تسهیل کننده توسعه فضایی آن سرزمین است.
برنامهریزی شهری از آن روبه مطالعات جمعیتی و پیشبینی تحولات آن میپردازد که جمعیت را مظروف و شهر را ظرف کالبدی فعالیت میانگارد، بدون تدارک برنامهریزی شده مظروف، ظرف مناسب و کافی برای اسکان، کار و فعالیت، تفریح و رفت و آمد نخواهد داشت.
از طریق روشهای تصمیمگیری چندمعیاره میتوان به مدلی مناسب برای توزیع تراکم جمعیت در سطح شهر رسید. چنانچه چنین مدلی را بتوان ارائه نمود، میتوان آن را به بسیاری شهرهای دیگر تعمیم داد یا اینکه در آنها مورد آزمون قرار داد.
علاوه بر این آشنایی با جهان، کشور، استان یا شهری که در آن متولد شدهایم و سکنی گزیدهایم، برای همهی ما لازم و ضروری است و تا زمانی که نتوانیم بخوبی مسائل و معضلات و مشکلات آن را شناسایی کنیم و پی به حل آن نبریم چگونه انتظار خواهیم داشت که برنامهریزان کشورمان بتوانند در جهت تعادل منطقهای در کشور موفق باشند ای بسا همین تحقیقات کوچک بتوانند روزی در برنامهریزی کلی منطقه مؤثر واقع شوند.
علاوه بر تعیین کل تراکم جمعیت شهر میتوان تباین تراکم جمعیت شهری را برحسب محلات بررسی کرد. چرا که تراکم جمعیت در سیمای شهر و محیط زیست روزانه جمعیت انعکاسی یافته و شرایط بهرهمندی آنها را از فضای شهری به ویژه فضای سبز مشخص میکند. از سوی دیگر این اختلاف تراکم بیانگر رشد نامساوی ساختمانهای شهری در ارتفاع و به مفهوم دیگر مبین رشد نابرابر عمودی شهرهاست؛ که حدود اشغال و نحوه استفادۀ انسانها را از فضای شهری نشان میدهد (خمر، 1385: 228).

1-4- سؤالات تحقیق
1) نحوه توزیع تراکم جمعیت در سطوح محلات شهر کرمانشاه چگونه است؟
2) آیا توزیع تراکم جمعیت در سطح محلات شهر مطلوب است یا غیرمطلوب؟

1-5- فرضیههای تحقیق
با توجه به موضوع تحقیق تحلیلی بر نحوه توزیع تراکم جمعیتی در سطح شهری فرضیههای این تحقیق به شرح زیر میباشد:
1) به نظر میرسد توزیع تراکم جمعیت در سطح شهر یکسان نیست.
2) به نظر میرسد توزیع تراکم جمعیت در سطح محلات شهر از توزیع مطلوبی برخوردار است.

1-6- اهداف تحقیق
در این تحقیق تراکم جمعیت در سطح محلات شهر کرمانشاه مورد بررسی قرار میگیرد و نتایج حاصل از تراکم جمعیت در سطح محلات با استفاده از روش AHP مورد ارزیابی و مقایسه قرار میگیرد و در نهایت میتوان اهداف تحقیق را به شرح ذیل بیان نمود:
ارائه روش مطلوب توزیع تراکم جمعیت به منظور رسیدن به تراکم بهینه در سطح شهر کرمانشاه.
ارائه یک مدل پیشنهادی براساس مدل AHP.
ارائه راهکار یا پیشنهادها.

1-7- تعیین محدوده مکانی تحقیق
شهر کرمانشاه بین مدار 34 درجه و 19 دقیقه عرض شمالی و 47 درجه و 7 دقیقه طول شرقی از نصف النهار مبدأ گرینویچ قرار دارد؛ و مساحتی بالغ بر 10 هزار هکتار و به عنوان مرکز استان کرمانشاه و بزرگترین شهر استان و دومین شهر پرجمعیت ناحیه غرب کشور و به عنوان یکی از 10 شهر مهم و پرجمعیت کشور با جمعیت 855638 نفر (تا سال 1390) و با تراکم نسبی 14/85 نفر در هکتار و حدود 5/84 درصد جمعیت شهرنشین شهرستان را در خود جای داده است.

1-8- روش تحقیق
«روش تحقیق مجموعهای از قواعد، ابزار و راههای معتبر (قابل اطمینان) و نظام یافته برای بررسی مجهولات و دستیابی به حل مشکلات است.» (خاکی، 1379: 201).
هدف از انجام این پژوهش ارائه روش مطلوب توزیع تراکم جمعیتی در شهر، به منظور رسیدن به تراکم بهینه جمعیت در سطح شهر کرمانشاه میباشد.
روش تحقیق مناسب، روشی است که ما را در کمترین زمان ممکن به هدف برساند و نتایج روان و عملی بدست آید (نوالی، 1380: 39). انتخاب روش پژوهش بستگی به اهداف و ماهیت موضوع پژوهش و امکانات اجرایی آن دارد؛ بنابراین هنگامی میتوان در مورد روش تحقیق تصمیم گرفت که ماهیت موضوع پژوهش و همچنین اهداف و وسعت آن مشخص باشد. در بسیاری از مواقع، در پژوهش از روش ترکیبی استفاده میگردد (عزیزی و خلیلی، 1388: 31). براساس آنچه گفته شد به لحاظ ماهیتی از روش توصیفی –تحلیلی در انجام پژوهش حاضر استفاده شده است.

1-8-1- جامعه آماری
جامعه آماری مجموعهای از واحدهاست که در یک ویژگی یا ویژگیها مشترک باشند (سرایی، 1384: 5). از نظر اداری شهر کرمانشاه به 6 منطقه شهرداری و 101 هسته (محله) تقسیم میشود. با توجه به اینکه جمعآوری اطلاعات برای 101 هسته (محله) دشوار بوده، دوازده محله، به صورت نمونهگیری تصادفی و از هر منطقه دو محله انتخاب گردیده که جامعه آماری پژوهش حاضر را تشکیل داده است.

1-8-2- ابزار گردآوری اطلاعات
ابزار گردآوری اطلاعات به دو صورت انجام پذیرفته است:
1) تحقیقات کتابخانهای و اسنادی: جهت اخذ اطلاعات به منظور تدوین مبانی نظری تحقق، از روش بررسی اسناد و ابزار فیشبرداری از کتابها، مقالات و پایاننامهها و سایتهای اینترنتی استفاده گردیده است.
2

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع استان کرمان، استان کرمانشاه، تراکم جمعیتی، تراکم شهری Next Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع تراکم شهری، تراکم جمعیتی، کشورهای در حال توسعه، زیست محیطی