منابع پایان نامه ارشد با موضوع روش تحقیق، دانشجویان، ملک الشعرا، انقلاب اسلامی

دانلود پایان نامه ارشد

ی درباره ی گونه ادبی سراپا دارد، اما تاکنون گونه ی سراپا در دیوان ریاضی یزدی بررسی نشده است.
1-3- فرضيه ها:‌
1- سراپا یکی از انواع ادبی غریب فارسی است که در آن شاعر یا نویسنده به طرز خیالی و هنرمندانه به توصیف زیبایی های معشوق به ویژه اندام او می پردازد.
2- سراپا به سه نوع 1- مستقل 2- ضمنی 3- تدوینی یا مرآه الجمال تقسیم می شود که در دیوان ریاضی یزدی سراپا از نوع ضمنی، به کار رفته است.
3- ریاضی یزدی در دیوان خود بااستفاده از سراپای «ضمنی» غیر از توصیف همه ی اعضای معشوق، به ادا و اطوار وی نیز پرداخته است.
4- ریاضی یزدی در دیوان خود از آرایه های ادبی، بیشتر تجاهل العارف و از شگردهای بیانی، بیشتر از استعاره و تشبیه، برای توصیف معشوق بهره برده است.
1-4- هدف:
بررسی گونه ی ادبی سراپا در دیوان ریاضی یزدی که منبعی جهت استفاده ی دانشجویان، دبیران و علاقه- مندان به موضوعات ادبی به ویژه پزوهشگران حوزه های مختلف خواهد بود.
1-5- كاربردهاي متصور از تحقيق:
این تحقیق به منظور شناختن و بررسی و ملموس شدن گونه ی ادبی سراپا در ساختار های ادبی برای استفاده علاقه مندان، پژو هشگران و دانشجویان تنظیم شده است.
1-6- مراجع استفاده كننده از نتيجه پایان نامه:
پژوهشگاه ها، موسسات پژوهشی، مدارس، دانشگاه ها و … می توانند از نتایج تحقیق فوق استفاده کنند و بهره ببرند.
1-7- روش انجام تحقيق:
1-7-1- نوع و روش تحقیق
روش تحقیق در این پایان نامه مبتنی بر منابع کتابخانه ای است و یافته های پژوهش به شکل توصیفی- تحلیلی ارائه شده است.
1-7-2- روش و ابزار گرد آوري اطلاعات :
ابتدا با مراجعه به دیوان ریاضی یزدی تمام ابیات سراپا فیش برداری و شمارش شده، سپس با استفاده از منابع معتبر و مختلف زیبایی شناسی بررسی گردیده و در نهایت با توجه به طرح کلی پایان نامه به نگارش آن اقدام شده است .

فصل دوم

زندگی نامه ی ریاضی یزدی

2-1- زندگی نامه
2-1-1- زندگی نامه شاعر
یکی از بزرگترین مثنوی سرایان و از جمله شاعران ساده گو و مبتکر معاصر، شادروان سید محمد علی ریاضی یزدی، ملک الشعرای دربار حضرت معصومه (س) است که در سرودن اقسام شعر به ویژه مناقب و مراثی پیشوایان دین(ع) شهرت تام و قبول عام یافته است.(رستگار،19:1375 )
ریاضی در سال 1290هجری خورشیدی در یزد متولد شد. تحصیلات ابتدایی را در همین سامان به پایان رسانید. سپس درآغاز جوانی علاوه بر تعلَم علوم دینی، دوره نخستین دبیرستان را نیز در شهر اصفهان طی کرد. بعد از آن در دبیرستان دارالفنون تهران موفق به اخذ مدرک دیپلم ادبی شد و در دانشکده علوم معقول و منقول دوره سه ساله ی لیسانس را با رتبه ی اول به پایان رسانید. او از طرف وزارت فرهنگ مأمور خدمت در امور اداری و مالی دانشکده پزشکی تهران شد، همچنین موظف بود تا در دبیرستان های دولتی تهران ساعاتی را به تدریس علوم ادبی بپردازد.
ریاضی پس از سی و شش سال خدمت اداری و فرهنگی در سال 1355 باز نشسته شد، و سرانجام در آخرین روز اسفند ماه 1361 به سبب ابتلا به بیماری سرطان درگذشت و در ابن بابویه مدفون گشت.(همان :20 )
2-1-2- خانواده
وی فرزند حاج سید ابراهیم ریاضی ملقب به معین السادات است. ( همان: 19 ) سید ابراهیم از جمله نوادگان میرزا علی نقی وقت ساعتی، مدرس، فقیه و مجتهد بزرگ و صاحب داعیه یزد در اواسط دوران قاجار است. (همان :20 )
ریاضی پنج برادر و دو خواهر داشت. برادر ارشد او شادروان سید علی اکبر امیر ریاضی و سه تن برادران دیگر او که هر سه پزشک بودند (دکتر سید کاظم، دکتر سید مرتضی و دکتر سید حسن) در فاصله ی سال های 1335 تا 1339 به ترتیب درگذشتند، او فرزندی نداشت و همسر او شادروان خانم ملیحه بزرگ پور در سال 1349 در یک سانحه اتومبیل در راه قم به رحمت خدا رفت. جد مادری ریاضی مرحوم ناظم الاطبا و تنها خال او مرحوم دکتر سید محمد ریاضی (معتمد الحکما) حرفه پزشکی داشتند، که به نیک نامی و تقوا و دیانت و خدمات صادقانه در میان مردم اشتهار داشتند.
شهرت خانوادگی ریاضی به سبب انتساب به حاج سید ریاض الدین فرزند کوچک تر میرزا علی نقی وقت ساعتی است. او از جمله عرفای زمان خود بود، زن و فرزندی نداشت، بیشتر عمر خود را در رادکان از توابع مشهد به زهد و انزوا گذراند و سرانجام هم در آنجا وفات یافت. (رستگار،1375 :20 و21)
2-1-3- فعالیت های سیاسی
ریاضی در نثر و هنر نویسندگی نیز قلمی سحر انگیز داشت او با روز نامه انسان آزاد به سر دبیری آقای سعیدی فیروز آبادی و پس از آن با روزنامه آتشفشان به مدیریت مرحوم ادیب رضوی سال ها همکاری مستمر و مؤثر داشت. تفسیر های سیاسی و مقالات اجتماعی و گاهی انتقادی او تا پیش از تسلط مجدد عوامل بیگانه در بیست و هشتم مرداد ماه 1332 خورشیدی شهرت فراوان داشت. گاهی نیز آثار منظوم او در این دو روزنامه درج و منتشر می شد. ریاضی پس از سقوط دولت ملَی دکتر مصدق از نویسندگی و همکاری با روز نامه ها به کلی دست کشید. (رستگار،22:1375)
موضوع دیگری که در اشعار ریاضی به صورت های گوناگون مندرج است، میهن دوستی و بزرگداشت مفاخر ملی و فرهنگی ایران است. او در باره ی سوابق تاریخی و گذشته های غرورانگیز و افتخارآفرین ایران سخن هایی دارد که همه خواندنی و به خاطر نگاهداشتنی است. ریاضی همواره احساس ها، اندیشه ها و باور های مردم را به زبان شعر (و بیشتر در قالب مثنوی) بیان می کرد و در واقع زبان گویای مردم بود که به اقتضای اوضاع و احوال زمان، فریاد اعتراض ها یا آهنگ آرزوهای عمومی را به گوش کس و ناکس می رساند. از جمله در اثنای اوج گرفتن انقلاب اسلامی ایران که دانشگاهیان به تحصَن نشستند و طی آن دکتر کامران نجات اللهی استاد دانشگاه به شهادت رسید، ریاضی ابیاتی سرود که مفسر اعتقاد ها و اعتراض های مردمی بود. به همین مناسبت بسیار مورد توجَه واقع شد. (همان :37 و38 )
ریاضی طی ابیاتی به حادثه خونین هفده شهریور، تحصَن دانشگاهیان و شهادت هول انگیز استاد دکتر کامران نجات اللهی اشارت می کند و به مناسبت ارتحال آیت الله سید محمود طالقانی، احساسات و عواطف عمومی را به سبب این ضایعه بزرگ با شیوایی خاص خود وصف می نماید. (همان :39 )
2-1-4- ممدوحان ریاضی
چنان که پیش از این گفته شد اشتهار ریاضی به سبب اشعاری است که در منقبت یا در مرثیت پیشوایان بزرگ دین سروده است. بعضی از آن ها از نظر اشتمال بر مضامین بلند و بکر، اگر بی نظیر نباشد، به یقین کم نظیر است، مانند ابیاتی که در مدح حضرت ابوالفضل (ع) سروده است. (همان :22 )
در توصیف کربلا و بیان شگفتی های معنوی حضرت ابا عبدالله الحسین (ع) سخن را به اوج می رساند. (رستگار، 1375: 23) و به مناسبت ولادت حضرت امام حسن(ع)ریاضی اشعاری شورانگیز دارد.(همان: 24)
همچنین قصیده ای شیوا و شورانگیز در منقبت حضرت زهرا(س) دارد.(همان: 25) به مناسبت ولادت حضرت علی بن موسی الرضا(ع) و منقبت آن حضرت چند اثر مشهور دارد.(همان: 27) در ستایش و منقبت حضرت رسول اکرم(ص) ریاضی اشعار مهیج و بلیغی دارد که بارها به وسیله ی دوستداران اهل بیت به طبع و نشر رسیده است .
ریاضی با شهر مقدس قم ارتباطی معنوی داشت. بیشتر هفته ها برای زیارت و آستان بوسی حضرت معصومه (س) به قم سفر می کرد. او خادم افتخاری و ملک الشعرای این دربار مقدس بود. به همین جهت به مناسبت های گوناگون اشعاری بلیغ و محکم سروده است که بعضی از آن ها در داخل حرم مطهَر یا بر روی درهای آن بارگاه قدس نقش بسته است. (رستگار،26:1375)
2-2- آثار
2-2-1- دیوان اشعار
تنها اثر ادبی به جا مانده از شاعر، مجموعه دیوان اشعار وی است که با عنوان «ساز زهره» منتشر شده است. یکی از منظومه های دیوان رياضي، مثنوی بلند عاشقانه ای است موسوم به هنرستان عالی مرغان که سرآمد اشعارش محسوب می شود.
«منظومه وي داراي ارزش و اعتباري فراوان است و شايان تعمق و تفحص خاص. چون ابداع و ابتكار و لطافت و ظرافت، از ويژگي هاي هنر استاد رياضي است و نيز اين داستان، مجال بروز و ظهور اين خصوصيات را براي وي بالاخص در قالب شعر شيواي فارسي وسيع تر مي كرده است. داستان وي از مرتبتي خاص برخوردار شده و با الفاظ ظريف و معاني لطيف خود، همچون عروسي زيبا و خوش خلق به زيور جمال و كمال و صورت و سيرت آراسته شده است.»(قلمسیاه، 1388: 212)
2-2-2- سبک
سادگی و روانی سخن، فصاحت و بلاغت کلام، ذوق شایسته تحسین در اقتباس یا تضمین آیات قرآنی و روایات منسوب به خاندان عصمت و طهارت(ع) و ظرافت طبع ریاضی در ابداع مضمون های نغز و توصیف احوال عاشقان، بیان لطایف عرفانی، چنان است که به حق او را در شمار ستارگان قدر اول آسمان ادب و فرهنگ ایران در قرن اخیر باید نام برد. (رستگار،19:1375)
ریاضی گوینده ای است که در سرودن اقسام شعر مانند قصیده، غزل، قطعه و مثنوی طبعی خلاق و تحسین برانگیز دارد، اما برای بیان موضوع های اخلاقی و اجتماعی یا بعضی نکته های ظریف و لطایف ادبی شاعر از قطعه و مثنوی بهره گرفته است. (همان :21)
اشتهار بیشتر او به سبب قصاید و مثنوی هایی است که در مدح یا رثای پیشوایان بزرگ دین پرداخته است. (رستگار،22:1375)
مرحوم ریاضی از آیات و اصطلاحات قرآن و فرموده های پیامبر اکرم و ائمه هدی (ع) برای بیان اندیشه های خود به صورت های مختلف بهره گرفته است. گاهی بخشی از آیه یا حدیث در شعر ریاضی دیده می شود. (رستگار،1375 :28)
نکته ی دیگری که در باره ی آثار منظوم ریاضی نباید از نظر دور داشت تأثیر شعرای بزرگ گذشته ایران در اشعار او است که گاهی به صورت بیان اندیشه آنان در قالب الفاظی دیگر جلوه می کند و گاهی به صورت نقل مضمونی یا جمله ای یا مصراعی در آثار او مشاهده می شود. از آن میان تأثیر لسان الغیب حافظ در ذهن خلاق ریاضی بیشتر از هر گوینده دیگر است. (همان: 30)
در سرودن غزل، ریاضی طبعی زلال دارد. سادگی و روانی کلمات و ترکیبات، اوصاف شور انگیز عاشقانه همراه با مضمون های نو و درج نکته های ظریف عرفانی از ویژگی های اصلی غزل های اوست. (همان :33 )
از هنرهای اختصاصی ریاضی یکی هم این است که گاهی تعابیر عامیانه و جمله ها و مصطلحات متداول در لهجه تخاطب را چنان در شعر می گنجاند که با تعابیر و جمله های ادبی و زبان فصیح کتابت برابری و هم سنگی دارد . (همان: 36 )

فصل سوم

غزل و انواع آن و وصف گونه ادبی سراپا

3-1- تعریف غزل
3-1-1- معنی لغوی غزل
غزل در لغت سخن گفتن با زنان و عشق بازی است(رزمجو، 1390 :44). در عربی مصدر ثلاثی مجرد و اسم است و به معانی مختلف اما متشابه سخن گفتن با زنان و عشق بازی و حکایت کردن از جوانی و محبت ورزیدن و وصف زنان و… به کار رفته است .(شمیسا ،15:1386 نیز ر.ک رستگارفسایی،564:1372 ). غزل در اصل لغت ،حدیث زنان و وصف عشق بازی با ایشان و تهالک در دوستی ایشان است و مغازلت عشق بازی ملاعبت است با زنان و گویند :«رجلٌ غزلٌ یعنی مردی که متشکل باشد به صورتی که موافق طبع زنان باشد و میل ایشان بدو بیشتر بود به سبب شمایل شیرین و حرکات ظریفانه و سخنان مستعذب» (شمس قیس رازی ،بی تا :415 ) (شمیسا، 11:1376 )
3-1-2- غزل در اصطلاح
اصطلاح غزل در قدیم مخصوص اشعار غنایی و سروده های آهنگین عاشقانه بوده است که با الحان موسیقی تطبیق می شده و آن را غالباً با ساز و آواز می خوانده اند (همایی ،125:1367 ).
چنان که حافظ می گوید :
مطرب از درد محبت غزلی می پرداخت که حکیمان جهان را مژه خون پالا بود
(حافظ، بی تا: 173 )
از نظر معنی غزل شعری است بزمی، در بیان حال ها و احساسات درونی شاعر، خاصه عشق و حالات آن.
شاعر غزل سرا هر چه را در خود حس کرده است، می خواهد به دیگران منتقل سازد و به این طریق در دل خواننده راهی بیابد. شیوه ی بیان درغزل

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع ..............................................................................................................................، مژه، وزلف، ........................................................................................................................... Next Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع شعر فارسی، ادب فارسی، صائب تبریزی، دوره صفویه