منابع پایان نامه ارشد با موضوع روابط دوجانبه، عملکرد بازار، سلسله مراتب

دانلود پایان نامه ارشد

اجتماعي استفاده کرد و در چارچوب سنت نظري متفاوتي سخن ميگويد. کلمن به جاي تعريف سرمايه اجتماعي بر حسب ماهيت و به طور کلي محتواي آن، به کارکرد آن توجه دارد. به اعتقاد او، سرمايه اجتماعي بخشي از ساختار اجتماعي است که به کنشگر اجازه ميدهد تا با استفاده از آن به منابع دست يابد. اين بعد از ساختار اجتماعي شامل تکاليف و انتظارات، شبکههاي اطلاع رساني، هنجارها و ضمانت اجراهايي است که انواع خاصي از رفتار را تشويق کرده يا مانع ميشوند. اگر فرد الف کاري براي فرد ب انجام داده و اعتماد داشته باشد که فرد ب در آينده اين کار را جبران خواهد کرد، اين نوعي انتظار را در فرد الف و نوعي تکليف را براي فرد ب ايجاد ميکند. (شارع پور، 1385، ص31) به اعتقاد کلمن، سرمايه اجتماعي ذات واحدي نيست بلکه مجموعهاي از ذاتهاي گوناگون است که دو عنصر مشترک دارند: اولاً همه آنها مشتمل بر جنبهاي از ساختارهاي اجتماعي اند، ثانياً برخي کنشهاي خاص کنشگران (اعم از اشخاص حقوقي يا حقيقي را) در داخل محدوده ساختار تسهيل ميکنند. سرمايه اجتماعي مانند ساير اشکال سرمايه مولد است، يعني تحقق اهداف معيني را که در نبودش محقق نميشوند امکان پذير ميگرداند. سرمايه اجتماعي مانند سرمايه فيزيکي و سرمايه انساني کاملاً قابل معاوضه يا جانشيني نيست بلکه ممکن است مختص فعاليتهاي معيني باشد. نوع معيني از سرمايه اجتماعي که در تسهيل کنشهاي معيني سودمند است، شايد براي کنشهاي ديگر بي فايده حتي زيان بخش باشد. (تاجبخش، 1384، ص49) کلمن بازارهاي عمده فروشي الماس را مثال ميزند. در جريان مذاکره براي يک معامله، يک تاجر، کيسه اي حاوي سنگ هاي الماس را به دست تاجر ديگري ميدهد تا آن را در خلوت و سر فرصت وارسي کند. بدون هيچ ضمانت يا اطمينان رسمي اي که تاجر دومي يک يا چند تکه از الماسهاي قيمتي را با تکههاي نامرغوب تر يا الماس بدلي عوض نکند. شايد در چنين حالتي، کالا هزاران يا صدها هزار دلار قيمت داشته باشد. يک چنين مبادله بدون قيدوبندهاي رسمي، بر کارکرد اين بازار بسيار تأثيرگذار است. اگر اين ترتيب وجود نداشته باشد عملکرد بازار الماس بسيار کند و به مراتب ناکارآمد خواهد بود. جامعه مفروضي از تاجران (الماس) چه از نظر تکرار کنش و واکنش ها و چه از لحاظ پيوندهاي قومي و فاميلي، معمولاً بسيار بسته است. مطالعه بازار عمده فروشي الماس نشان ميدهد که پيوندهاي تنگاتنگ فاميلي و اجتماعي و رشتههاي علايق مشترک ديني، ضمانتي را که براي تسهيل داد و ستدها در بازار لازم است تأمين ميکند. (تاجبخش، 1384، صص51-50)
کلمن بر سودمندي سرمايه اجتماعي تأکيد ميورزد و آن رامنبعي براي همکاري، روابط دوجانبه و توسعه اجتماعي ميداند. به اعتقاد کلمن، عواملي که سبب ايجاد و گسترش سرمايه اجتماعي ميشوندعبارتند از:
1.کمک 2.ايدئولوژي 3.اطلاعات 4.هنجارها
کمک: درخواست کمک افراد از يکديگر، مقدار سرمايه اجتماعي را بيشتر خواهد کرد. هرگاه عواملي مانند رفاه و فراواني و کمک دولت، سبب شود تا افراد نيازشان به يکديگر کمتر شود، ميزان سرمايه اجتماعي کمتر خواهد شد.
ايدئولوژي: اعتقاداتي مانند لزوم کمک به يکديگر يا عمل به سود ديگري، سبب پديد آمدن سرمايه اجتماعي ميشود. از اين رو، آن دسته از اعتقادات مذهبي که بر ضرورت کمک و عمل به نفع ديگران تأکيد دارند، عامل مهمي در شکلگيري سرمايه اجتماعي محسوب ميشوند.
اطلاعات: از نظر کلمن، يک شکل مهم سرمايه اجتماعي ظرفيت بالقوه اطلاعات است که جزء ذاتي و جداييناپذير روابط اجتماعي است. اما به دست آوردن اطلاعات پرهزينه است. اطلاعات در واقع، زمينه را براي کنش فراهم ميسازد و کمترين چيزي که براي کسب اطلاعات لازم است توجه ميباشد که هميشه اندک است. يکي از وسايلي که از طريق آن، اطلاعات ميتواند به دست آيد، استفاده از روابط اجتماعي است؛ و اطلاعاتي را که از اين طريق حاصل مي شود، کنش را تسهيل ميکند.
هنجارها : اگر درون گروههاي اجتماعي، هنجارهاي موثر و نيرومندي مبني بر اينکه فرد بايد منافع شخصي را رها کرد و به سود جمع عمل کند، وجود داشته باشد، سرمايه اجتماعي شکل خواهد گرفت.
کلمن در کنار توجه به سودمنديهاي سرمايه اجتماعي، به ناسودمنديهاي سرمايه اجتماعي هم توجه ميکند او از اين موضوع بحث ميکند که سرمايه اجتماعي ضمن ايجاد سهولت براي انجام برخي کنشها، براي برخي ديگر محدوديت ايجاد ميکند. از نظر او هنجارهاي موجود در يک حوزه ميتواند نوآوري در آن حوزه را کاهش دهد. (کلمن، 1377، ص476)
کلمن اشکال سرمايه اجتماعي را اينگونه طبقهبندي ميکند:
1- تعهدات و انتظارات: اگر A براي B کاري انجام دهد با اعتماد به اينکه B در آينده آن را جبران خواهد کرد، اين امر انتظاري در A و تعهدي را از جانب B براي حفظ اعتماد ايجاد ميکند. اين تعهد را ميتوان مانند “برگهاي اعتباري” تصور کرد که در دست A است و بايد با عملکردي از طرف B بازخريد شود. اگر A تعداد زيادي از اين برگههاي اعتباري را از تعدادي افراد که با آنها رابطه دارد در دست داشته باشد، در آن صورت همانند با سرمايه مالي مستقيم، اين مجموعه برگههاي اعتباري، سرمايه بزرگي را تشکيل ميدهند که A ميتواند در صورت لزوم از آن استفاده کند، مگر اين که البته اعتمادکردن غير عاقلانه باشد و برگهها بيانگر وامهاي اعتباري باشند که بازپرداخت نخواهند شد. پس دو عامل براي اين شکل از سرمايه اجتماعي حياتي است. اول؛ ميزان در خور اعتماد بودن محيط اجتماعي، به اين معنا که تعهدات بازپرداخت ميشود. دوم؛ ميزان واقعي تعهداتي که بر عهده گرفته ميشود. (کلمن، 1377، ص467) براي مثال؛ در يک اجتماع کشاورزي که در آن علوفه زمين کشاورزي توسط ديگري جمعآوري ميشود و ابزارها و وسايل کشاورزي به طور گسترده قرض گرفته ميشود و قرض داده ميشود، سرمايه کشاورزي به هر کشاورز اين امکان را ميدهد که کار خود را با سرمايه فيزيکي کمتري به صورت ابزار و وسايل به انجام برساند. يک چنين ساختار اجتماعي، همانند اجتماعي است که در آن سفته و برات (قرض) دست به دست ميشود و مانند پول از آن استفاده ميشود و به طور مؤثر، سرمايه لازم را براي سطح معيني از فعاليت توليدي کاهش ميدهد. (کلمن، 1377، ص470)
2- ظرفيت بالقوه: ظرفيت بالقوه، اطلاعات جزء ذاتي و جداييناپذيري از اطلاعات اجتماعي است. اطلاعات براي فراهم ساختن شالودهاي براي کنش، مهم است؛ اما به دست آوردن آن پرهزينه است. يکي از وسايلي که از طريق آن، اطلاعات ممکن است کسب شود، استفاده از روابط اجتماعي است. روابط اجتماعي، منبعي بالقوه براي بهرهگيري از اطلاعات و دانش ديگران و به عبارت ديگر، سرمايه در اختيار ديگران است.
3- هنجارها: هنجارهاي موثر در قالب و شکل دستوري، به شکل نيرومندي باعث ظهور سرمايه اجتماعي در جمع ميشوند و فرد تحت تأثير قدرت اين هنجارها بايد منافع شخصي را رها کند و به سود جمع عمل کند. البته، کلمن معتقد است که هنجارها ميتوانند بروز ابتکار و خلاقيت را نيز مانع گردند. آنجا که اشاره ميکند، هنجارهاي موثر در يک حوزه ميتوانند نوآوري در آن حوزه را کاهش دهند، ميتوانند نهتنها کنشهاي انحرافي را که به ديگران آسيب ميرسانند، بلکه همچنان کنشهاي انحرافي را که ميتواند سودمند باشد (منبع ابتکار و نوآوري) محدود کند. (کلمن، 1377، صص6-475)
4- ايدئولوژي: عامل ديگري که بر ايجاد و نابودي سرمايه اجتماعي تاثير ميگذارد، ايدئولوژي است. ايدئولوژي ميتواند با تحميل اين خواست به فرد که به سود کسي يا چيزي غير از خودش عمل کند، سرمايه اجتماعي به وجود آورد. اين امر در اثراتي که ايدئولوژي مذهبي در وادار کردن افراد به توجه به منافع ديگران دارد، آشکار است. به زعم کلمن، ايدئولوژي ميتواند اثر منفي بر ايجاد سرمايه اجتماعي داشته باشد. ايدئولوژي خودبسندگي مانند آنچه که طرفداران “اپيکور” در يونان باستان به آن اعتقاد داشتند و يا يک ايدئولوژي که بر روابط جداگانه و مستقل هر فرد با خداوند تأکيد ميکند که عمدتاً اساس آيين پروتستان را تشکيل ميدهد، ميتواند از ايجاد سرمايه اجتماعي جلوگيري کند. (کلمن، 1377، ص491)
کلمن معتقد است که سرمايه اجتماعي متعلق به تعامل اجتماعي است و فرد صاحب آن نيست. کلمن به بررسي تأثير فقدان سرمايه اجتماعي بر عملکرد تحصيلي دانش آموزان و ترک تحصيل پرداخته است. در حالي که بورديو بيشتر به اين نکته علاقمند بود که چگونه سرمايه اجتماعي در موقعيت هاي اجتماعي مختلف، سبب افزايش سرمايه اجتماعي مي شود، کلمن بيشتر به درک اين نکته علاقمند بود که چگونه سرمايه اجتماعي موجود در خامواده و اجتماع منجر به سرمايه انساني براي فرد ميشود. خلاصه اينکه، به نظر ميرسد که بورديو داراي ديدگاه تضادي و کلمن داراي ديدگاه کارکردي در زمينه سرمايه اجتماعي هستند. (شارع پور، 1385، ص32)
3-1-10-2-2- نان لين69
از نظر لين، سرمايه اجتماعي از سه جزء تشکيل شده است: منابع نهفته در ساختار اجتماعي، قابليت دسترسي افراد به اين گونه منابع اجتماعي و استفاده يا گردآوري اين گونه منابع اجتماعي در کنش هاي هدفمند. اين منابع ارزشمند در اکثر جوامع را ثروت، قدرت و پايگاه اجتماعي معرفي مي کند و لذا سرمايه اجتماعي افراد را بر حسب ميزان يا تنوع ويژگي هاي ديگراني که فرد با آن ها پيوندهاي مستقيم و غيرمستقيم دارد قابل سنجش ميداند. البته دستيابي به منابع و استفاده از آنها خود متأثر از موقعيت فرد در ساختار سلسله مراتبي موجود در جامعه است. او “منابع نهفته” و “موقعيت هاي شبکه اي” را دو عنصر مفهومي مهم سرمايه اجتماعي قلمداد ميکند و نتايج سرمايه گذاري افراد در روابط و شبکههاي اجتماعي را در ارتباط با دو نوع کنش ابزاري و کنش اظهاري طبقه بندي مينمايد. براي کنش ابزاري سه گونه بازگشت سرمايه(بازدهي) را مطرح ميکند: بازدهي اقتصادي (ثروت)، بازدهي سياسي(قدرت) و بازدهي اجتماعي(شهرت) و براي مورد اخير مينويسد: به نظر من شهرت يکي از شاخصهاي بازدهي اجتماعي است. شهرت را ميتوان به مثابه نظرات مساعد يا نامساعد درباره فرد در يک شبکه اجتماعي تعريف کرد.
در کنش اظهاري سرمايه اجتماعي ابزاري است براي تحکيم منابع و دفاع در برابر از دست دادن احتمالي منابع. او سه نوع بازدهي را در اين رابطه ذکر ميکند: سلامت جسماني، سلامت رواني و رضايت از زندگي. وي معتقد است اغلب اوقات کنش هاي ابزاري و کنشهاي اظهاري يکديگر را تقويت ميکنند.
لين در مقايسه سرمايه اجتماعي با اشکال ديگر سرمايه، سرمايه اقتصادي و سرمايه انساني را شکلهاي شخصي سرمايه مينامد، حال آن که براي سرمايه اجتماعي عنوان “دارايي ارتباطي” را به کار ميبرد. سرمايهگذاري در اين شکل سرمايه، نه بر روي فرد بلکه بر روي روابط صورت ميگيرد، يعني اين که افراد براي دستيابي به سود، در تعاملات و شبکه سازي شرکت ميکنند.
وي به مواردي در چگونگي کارکرد سرمايه اجتماعي اشاره ميکند که معتقد است در اشکال شخصي سرمايه به آن پرداخته نميشود. به طور مثال او به تسهيل جريان اطلاعات در برخي پيوندهاي اجتماعي اشاره ميکند که به واسطه آن اطلاعات سودمندي درباره فرصتها و انتخابها به فرد ميرسد و يا پيوندها ميتوانند يک سازمان و کارگزاران يا حتي جامعه را از وجود و علايق افرادي که در صورت فقدان پيوند ها ناشناس باقي ميماندند، آگاه کند. چنين اطلاعاتي هزينه مبادلاتي سازمان يا براي بهرهگيري از افراد بهتر و هزينه مبادله افراد را براي يافتن سازمانهاي بهتر، کاهش ميدهد.
نهايتاً اين که انتظار ميرود روابط اجتماعي هويت و اعتبار را تقويت کند. اطمينان فرد از ارزش خود به عنوان عضوي از يک گروه اجتماعي که در منافع و منابع مشابهي شريکند موجبات حمايت عاطفي تأييد همگاني دعوي فرد را نسبت به منابع معين فراهم ميکند. اين تأييد براي حفظ سلامت فکري و استحقاق بهره مندي از منابع ضروري است. لين چهار عنصر اطلاعات، نفوذ، اعتبار اجتماعي و تأييد را توضيح چگونگي کارکرد سرمايه اجتماعي در کنش هاي ابزاري و کنشهاي اظهاري ميداند.
همانگونه که ملاحظه ميشود، مباحث لين صرفاً بر منافع فردي سرمايه اجتماعي متمرکز است و سرمايه اجتماعي را در درجه اول امري فردي ميداند که

پایان نامه
Previous Entries تحقیق رایگان درمورد دختران نوجوان، گروه کنترل، پرسشنامه استرس Next Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع سلسله مراتب