منابع پایان نامه ارشد با موضوع توسعه روستا، بخش اقتصاد، توسعه خود

دانلود پایان نامه ارشد

دارد تا همه اعضاء را در مراحل مختلف توسعه درگيري کند. اين مشارکت يک فرايند پيوسته است که اعضاء را در کليه مراحل، اعم از برنامه ريزي، تصميم گيري، اجراء، نظارت، ارزشيابي و سهيم شدن در منابع درگير مي کند. همچنين فرايند چند وجهي است که فعاليت هاي آموزشي، فرهنگي، زيست محيطي و سياسي و اقتصادي را شامل مي شود و نيز فرايندي چند بعدي است که مشروعيت خود را نه تنها از قانون و دولت بلکه از ريشه هاي تاريخي، سنت هاي فرهنگي، اجتماعي و باورهاي مردم مي گيرد (FAO,1992).

2-11آشنايي با نظام هاي بهره برداري کشاورزي و تأکيد بر شرکت هاي تعاوني توليدروستايي
کشور ايران با سابقه طولاني شرايط سياسي و اجتماعي خاص در موقعيت جغرافيايي و طبيعي ويژه که در تمام شئون اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي آن تأثير نهاده، داراي نظام هاي بهره برداري کشاورزي است که در طول تاريخ خود از اين تأثيرات برکنار نمانده و تحت تأثير اين عوامل و هماهنگ با دگرگوني هاي نظام هاي اجتماعي و اقتصادي، تغييرات زيادي داشته است. در تاريخ کشاورزي ايران، نظام هاي مشاهده مي شوند که هرکدام با دوره ديگر اختلاف زيادي دارند اما سه ويژگي در همه اين نظام ها بوده است:
1ـ تعداد و تنوع نظام ها
2ـ تداوم
3ـ همزيستي
کشاورزي هر جامعه اي مبتني بر نظام هاي بهره برداري تشکيل دهنده آن جامعه است. نظام هاي بهره برداري مانند هر جزء ديگري از سيستم اجتماعي، تابعي از تغيير و تحولات کل سيستم اجتماعي مي باشد. به عبارت ديگر، پيدايش، استحکام و انحلال نظامهاي بهره برداري کشاورزي درچارچوب کلي روند توسعه هر جامعه اي رخ مي دهد، از آنجا يي که روند توسعه خود نيز تابعي از عوامل اقتصادي، سياسي، فرهنگي داخلي و خارجي است. لذا تغييرات در ساختارهاي اقتصادي، سياسي و فرهنگي هر جامعه اي به طور مستقيم بر ساختار و کارکرد نظام هاي بهره برداري کشاورزي اثر خواهد گذاشت (لهسايي زاده،1372).
عبدالهي در کتاب نظام هاي بهره برداري کشاورزي ايران، نظام بهره برداري را چنين تعريف کرده است: (منظور از نظام بهره برداري، سازماني اجتماعي مرکب از عناصر به هم پيوسته است که با هويت مديريت واحد ويژگي هاي نرم افزاري و سخت افزاري که دارد در ارتباط متقابل با شرايط طبيعي و اجتماعي محيط خود، امکان توليد محصولات کشاورزي را فراهم سازد).
با توجه به اينکه از ديدگاهي نظامند (سيستميک) هر نوع نظام بهره برداري داراي سازمان، مديريت، فضا اطلاعات، تکنولوژي، سطح توسعه، اعضاء يا کارکنان و عملکرد خاصي است که آن را از ديگر انواع نظام هاي بهره برداري متمايز مي سازد، لذا از لحاظ علمي و با توجه به معيارهاي چندگانه مبتني بر تعريف فوق مي توان تيپولوژي نويني ارائه نمود که در آن واحد هاي بهره برداري نه فقط از نظر صورت بلکه از لحاظ محتوا، يعني نوع و ماهيت و ويژگي هاي عناصر اصلي از يکديگر متمايزمي گردند. در اين طبقه بندي کليه واحدهاي بهره برداري موجود در ايران نخست به نوع اصلي يعني دهقاني، تعاوني و تجاري و هر نوع اصلي خود به چند گونه فرعي يا ترکيبي به شرح زير تقسيم مي شوند:

1-نظام بهره برداري دهقاني ( خانوادگي يا سنتي )
2-نظام بهره برداري تعاوني شامل:
الف) تعاوني هاي سنتي مثل بنه، صحرا و حراثه
ب) تعاوني هاي مشاع
ج) شرکت هاي تعاوني توليد کشاورزي
3- نظام بهره برداري تجاري شامل:
الف ) مزارع و بهره برداري شخصي – شرکتي غير رسمي
ب ) شرکت هاي سهامي زراعي
ج) شرکت هاي کشت و صنعت ( عبدالهي ، 1372).
2-12نظام بهره برداري شرکت هاي تعاوني توليد روستايي
از جمله نظام هاي بهره برداري، نظام شرکت هاي تعاوني توليد روستايي است که بعد از اصلاحات ارضي جهت توسعه روستايي و جلوگيري از خرد شدن اراضي به وجود آمدند. ايجاد شرکت هاي تعاوني از مدت ها پيش، به عنوان ابزاري جهت ايجاد انگيزه توسعه روستايي تلقي مي شده اند. در بيشتر کشورها، دولت ها ضرورت آن را احساس کرده اند که با تشکيل عملي شرکت هاي تعاوني در نواحي روستايي، گامي فراتر بردارند. دلايل بسياري براي اينکار وجود دارد، از جمله اصرار به حمايت از کشاورزان در برابر استثمار سوداگران بي انصاف، نبود فعاليت محلي، ميل به تشويق کاشت محصولات نقدي براي بالا بردن سطح زندگي، نياز به تأمين محصولات غذائي تجاري به اندازه کافي و غيره. تأسيس شرکت هاي تعاوني جهت برابري و جلوگيري از رشد ناهمگوني مي باشد (پاره کار و همکاران، 1385).
2-13تاريخچه شرکت هاي تعاوني هاي توليد روستايي
مشکلات ناشي از توزيع نامتعادل ثروت که ره آورد انقلاب صنعتي در اوائل قرن نوزدهم بود، موجب شد که مکتب تعاوني يا نظام جديد اقتصادي – اجتماعي تعاوني به عنوان بهترين راه علاج پيشنهاد شود و به تدريج گسترش يابد و با ضوابط و مقررات و قوانين مخصوص به خود، بنيادي استوار را بنيان نهد. بطوري که با اصول تعاوني و شرايط اجتماعي خاص خود را تهيه و به تصويب رسانيد و آن را به مورد اجرا گذاردند.
(اسلامي، 1385).
مردم ايران نيز از دير زمان از نهضت تعاوني استقبال کرده و با موضوع شرکت تعاوني انواع آن شرايط عضويت، تقسيم سود و زيان بين شرکاء به نسبت خردي هر يک از آنها نحوه تشکيل شرکت هاي تعاوني و تساوي حق رأي را در قانون تجارت مصوب 25 بهمن ماه 1303 و 12 فروردين و 12 خرداد 1304 شمسي منعکس نمودند و بالاخره قانون شرکت هاي تعاوني از سال 1303 تا خرداد ماه 1350 سير تکاملي و کمي و کيفي خود را طي نموده و نهايتاً سهام قانون شرکت هاي تعاوني در 25 فصل و 149 ماده به تصويب مجلسين وقت رسيده، در تاريخ پنجم تيرماه 1350 جهت اجرا به وزارت تعاون و امور روستاها ابلاغ گرديد.
(پاره کار و اسلامي، 1385).
2-14اهداف شرکت هاي تعاوني توليد
* يکپارچه سازي کشت ( يکجا زراعي ) و ايجاد يک واحد اقتصادي توليد
* تجميع توانائي هاي پراکنده و ايجاد روحيه همکاري و مشارکت در کار و توليد
* جلوگيري از خرد شدن مجدد اراضي
* استفاده مشترک از ماشين آلات، تجهيزات و افزايش سطح مکانيزاسيون
* افزايش راندمان آبياري، افزايش سطح زيرکشت آبي و به تبع آن افزايش ميزان توليد در واحد سطح
* افزايش درآمد کشاورزان و اعضاء شرکت و کاهش هزينه هاي توليد
* فراهم شدن زمينه لازم براي اجراي خدمات زيربنائي
* امکان اعمال سياست هاي کشاورزي منطبق بر مطالعات و برنامه بريزي توسعه پايدار
* امکان ارائه آموزش هاي فني در رده هاي مختلف
* ايجاد امکانات مناسب براي استفاده از تسهيلات بانکي
* فراهم سازي امکان ايجاد صنايع تبديلي و فرآوري محصولات کشاورزي و دامي و بازاريابي

2-15رسالت شرکت هاي تعاوني توليد
رسالت مهم شرکت هاي تعاوني توليد ارتقاء سطح دانش روستاييان، بهبود بهره وري از منابع روستايي، جلوگيري از مهاجرت بي رويه روستاييان به شهرها و برقراري توازن بين توسعه مناطق روستايي و شهري تعريف شده است. بدين ترتيب شرکت هاي تعاوني به عنوان ابزاري کارآمد و عمل بسترساز توسعه روستايي در برنامه هاي کلان توسعه کشور مطرح شده اند. بخش تعاوني يکي از سه بخش اقتصادي در کشور ماست که در کنار بخش دولتي و خصوصي در قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران از اهميت و جايگاه خاصي برخوردار مي باشد. بدون شک از جمله دلايل اهتمام قانون اساسي به نظام تعاوني را مي توان ثمرات اقتصادي ناشي از ويژگي هاي نظام تعاوني و ارزش هاي والاي مادي و معنوي که همانا برخورداري از روحيه تعاون همکاري و نيز مشارکت توده هاي مردم در امور مربوط به خود مي باشد، دانست. بديهي است اين پديده تنها در کشورهاي برخوردار از يک نظام مردمي مجال رشد و توسعه مي يابد. بر اساس همين نگرش نظام جمهوري اسلامي با توجه به اهميتي که براي حضور و مشارکت توده هاي مردم در تعيين سرنوشت اقتصادي، اجتماعي و سياسي خودشان قايل است. بسط و توسعه تعاوني هاي روستايي زمينه هاي حضور فعال و تأثيرگذار کشاورزان در توسعه روستاها و اقتصاد کلان کشور را فراهم کرده و موجب کاهش تصدي گري دولت در امور کشور مي شود که در برنامه هاي توسعه به آن تأکيد شده است (وزارت جهاد کشاورزي، 1383).
2-16-سازمان کار شرکت هاي تعاوني توليد روستايي
شيوه تصرف زمين در شرکت هاي تعاوني توليد، ملکي و نوع مالکيت فردي است. در اين واحدها سعي شده است که قطعات اراضي يکپارچه شده ضمن اعمال يکپارچگي کشت (يکجا کشتي) مرزبندي هاي خانوادگي نيز حفظ شود. در اين روش ضمن مراعات استقلال خانوار و حفظ انگيزه هاي فردي اعضاء از طريق يکپارچه سازي و تجهيز و نوسازي مزارع و توسعه مکانيزاسيون و روش هاي به زراعي، افزايش توليد همراه با کاهش هزينه ها باعث افزايش بازدهي نيروي کار و سود سرانه مي شود که منجر به افزايش پس انداز و امکان سرمايه گذاري بيشتر خواهد شد (وزارت جهاد کشاورزي، 1383).
در شرکت هاي تعاوني توليد نوع سازمان رسمي و نوع مديريت جمعي است. در سطح مزارع نيز سازمان کار خانوادگي و غيررسمي است و مديريت مزرعه در اختيار سرپرست خانوار عضو تعاوني توليد است که ضمن پيروي از اصل کلي و برنامه هاي مشترک، امور مزرعه خود را اداره مي کند و از نظر مشورتي و علمي از نظرات مدير عامل که اغلب کارشناس کشاورزي مي باشد، بهره مند مي شود. بدين ترتيب انتظار مي رود که به تدريج شيوه مديريت علمي و تخصصي شرکت در بين اعضاء و در سطح مزرعه نيز رواج يابد و خلاء بين مديريت شرکت و مديريت مزرعه پر شود. نکته ديگر اين که در شرکت هاي تعاوني توليد هدف از توليد مصرف خانوار نيست، بلکه فروش است. بنابراين گرايش به کسب سود و انباشت سرمايه در بين اعضاء وجود دارد و اغلب اين واحدها از تسهيلات اعتباري بانک ها و کمک هاي بلاعوض دولت برخوردار بوده اند، همين امر موجب رشد و گسترش فعاليت هاي کشاورزي و غير کشاورزي در آنها بوده است که خود مؤيد موفقيت عملکرد، دوام و بقاي آنهاست (همان منبع).
2-17نقش تعاونيها در مشارکت
مشارکت از جمله مفاهيمي است که در علوم مختلف از آن معاني متعددي مورد نظر است. مشارکت در يک تعريف ساده عبارت است از: در تعيين سرنوشت خود نقش داشتن و به گونه اي منفعل با آن برخورد نکردن( توسلي، 1384).
تعاون و مشارکت دو مفهوم جدا از هم نيستند و به تعبير ديگر تعاوني ها به حضور و مشارکت اعضاء وابسته هستند و نوع مديريت و ساختار تعاوني هاي توليد، مشارکت افراد و اعضاء را پر رنگ مي نمايد و تعاونيهاي توليد کشاورزي، خود زمينه را براي مشارکت واقعي روستاييان فراهم مي کند و کارکردهاي اقتصادي، اجتماعي تعاوني ها براي اعضاء اهميت زيادي دارد. از نظر اجتماعي تعاوني ها باعث گسترش پيوند بين روستائيان شده و اين موضوع مي تواند روستاييان را با حلقه هاي اجتماعي بزرگتر پيوند دهد و از لحاظ اقتصادي مي تواند به افزايش رفاه روستاييان کمک کند و از بوجود آمدن مسائل و مشکلات بعدي جلوگيري کند (پورگنجي، 1383).
تعاوني هاي توليد کشاورزي مي توانند در تقويت روحيه مشارکت در روستائيان مؤثر واقع شوند که البته اين مشارکت بايد بدون هرگونه زور يا اجباري باشد. تأکيد مي گردد که مشارکت ارادي در تحقق اهداف تعاونيها ضروري است و در غير اينصورت تعاوني ها از رسيدن به اهداف خود دور خواهند ماند(همان منبع).
2-18ضرورت توسعه تعاونيهاي توليد در توسعه بخش کشاورزي
در حال حاضر بيش از سه دهه از تأسيس و ايجاد شرکت هاي تعاوني توليد روستايي مي گذرد. در طي اين مدت کشاورزان و مسئولان اين شرکت ها تجربياتي اندوخته اند. اکنون ديگر بودن يا نبودن اين نوع تعاونيها نيست، بلکه سعي در اين است که اين تعاوني ها چگونه بايد ازنظر کمي و کيفي تقويت شوند تا در توسعه بخش کشاورزي مؤثر و مفيد واقع شوند. براي نيل به موفقيت، توسعه بخش توسط اين نوع تشکل ها خط مشي کلي به شرح ذيل مدنظر مي باشد:
1ـ يکپارچه سازي اراضي کشاورزي.
2ـ جلوگيري از خرد شدن و قطعه قطعه شدن زمين هاي کشاورزي.
3ـ جلب همکاري گروهي ومشارکت کشاورزان در انجام عمليات کاشت، داشت و برداشت و نگهداري محصولات کشاورزي.
4ـ تجهيز و نوسازي مزارع.
5ـ تحصيل وام و

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع برنامه چهارم توسعه، نفت و گاز Next Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع ارزش افزوده، برنامه پنجم توسعه، اشاعه اطلاعات