منابع پایان نامه ارشد با موضوع برنامه ی درسی، برنامه درسی، خلاقیت و نوآوری

دانلود پایان نامه ارشد

فوق برنامه
عصر کنونی عصر رشد و توسعه ی روز افزون تکنولوژی و فناوری است این پیشرفت مدیون نیروی انسانی است که برای کسب دانش، علاوه بر روش تئوری به روش عملی و آزمایشگاهی اهمیت خاص داده است. امروزه حفظ مطالب از طریق تکرار وتمرین، جایگاه خود را در عرصه ی تعلیم و تربیت ازدست داده است، حفظ مطالب به صورت طوطی وار فقط ذهن شاگردان را از مطالبی که در رفع مشکلات روزمره ی آن ها نقشی ندارد پر می کند و این مطالب به مرور زمان هم از بین می رود. اما توجه به اینامر که فعالیتی که شاگردان در خارج از مدرسه انجام می دهند و مرتبط به مطالب درسی آنهاست؛ یعنی تکمیل کننده ی موضوعاتی است که معلم در کلاس تدریس می نماید، بسیار ضروری می باشد. زیرا شاگردان آن چه را که به صورت تئوری از معلم خود دریافت می کنند با راهنمایی همان مربی در خارج از محیط مدرسه آن را آزمایش و لمس می نمایند. خود این مسائل علاوه بر این که یادگیری موضوعات درسی را آسان و پایدار می نماید؛ بلکه به رفع برخی از مشکلات اساسی که بر سر راه بچه ها در محیط زندگی قرار دارند می پردازد.
بنابراین باید به شاگردان کمک کرد تا از یادگیری مطالب به صورت سطحی بپرهیزند و به فراگیری مطالبی همت گمارند که به یادگیری آن ها عمق ببخشد. توجه به فعالیت های مکمل و فوق برنامه برای عمق بخشیدن به یادگیری مطالب امری ضروری و حیاتی برای متربیان به شمار می آید. فعالیت های مکمل و فوق برنامه به شاگردان کمک می کند، آن چه را که یاد می گیرند بفهمند، علاقه و فعالیت آن ها را مضاعف می کند و هم چنین حس کنجکاوی آن ها برای درک درست و فهم دقیق مطالب شکوفا می شود. آن ها چشم بسته هیچ چیزی را قبول نمی کنند؛ بلکه آن ها را مورد نقد و بررسی قرار می دهند. شاگردانی که به فعالیت های مکمل و فوق برنامه اهمیت بیشتری میدهند و در انجام آن کوشا هستند، رشد قوه ی قضاوت آن ها که یکی از اهداف مهم تعلیم و تربیت است بالا می رود و بهتر می توانند به تجزیه و تحلیل وترکیب مطالب بپردازند، آن ها بهتر به درک ارتباط اجزای یک شی ء یا یک مسئله و درک ارتباط بین اجزا به صورت کل می پردازند. یعنی آن ها کل را بیش از مجموع اجزا درک می کنند، متربیان راه هایی بر اثر این فعالیت ها می توانند انتخاب کنند که در آن ها خلاقیت و نوآوری وجود دارد و آن ها می توانند به این نوآوری و خلاقیت برسند.
بنابراین اگر می خواهیم دانش آموزی نو آور، خلاق فعال داشته باشیم باید به فعالیت های مکمل و فوق برنامه توجه خاص نماییم. واقعیت این امر در کشورهایی که فعالیت های مکمل و فوق برنامه را اجرا نموده اند کاملاً مشهود و نمایان است. در این فعالیت ها دانش آموزان را با مشکل یا مسئله مواجه می کنیم و به عنوان راهنمای آن ها سعی می نماییم که خود آن ها این مشکل را حل نمایند. زمانی که شاگردان، خود با مشکل درگیرند و خود آن ها به جمع آوری اطلاعات می پردازند و راه حل های متفاوتی ارائه میدهند و راه حل ها را یکی یکی به آزمایش می گذارند و نتیجه گیری می کنند، آن چه را که مشاهده ولمس می کنند به صورت عمیق و پایدار در ذهن آن ها باقی خوااهد ماند این افراد در برابر دیگر مشکلات دچار مشکل نمی شوند؛ زیرا می دانند که مشکلات و مسائل قابل حل هستند و فقط سعی و کوشش درست شکل گشای آن هاست. آن ها در تمام زمینه ها و مراحل زندگی فردی کوشا و پر تحرک بار می آیند و سعی می کنند در برابر مشکلات تسلیم نشوند؛ بلکه به چاره جویی بپردازند. این شاگردان در آینده اگر نتوانند دردانشگاه ادامه ی تحصیل بدهند یا اینکه در اداره دولتی استخدام نشوند، ولی در زندگی روزانه ی خود می توانند به کار ببرند و موانع را از سر راه بردارند.
2-1-25-اهداف فعالیت های مکمل و فوق برنامه
ـ توجه به دیدگاه مدرسه محوری و سیاست عدم تمرکز در تهیه و تدوین، فعالیت ها در برنامه ریزی درسی،تعمق بخشیدن به فرایند یاددهی و یادگیری در زندگی دانش آموزان ، دستیابی به الگوهای کاربردی به منظور تکمیل محتوای برنامه های رسمی و تقویت آن را مورد تاکید قرار می دهد.
ـ توجه به غنی سازی برنامه های درسی و اوقات فراغت دانش آموزان که آن چه را که یاد می گیرند در محیط زندگی خود بکار ببرند.
ـ کمک به شاگردان برای رشد شخصیتی همه جانبه ای یعنی رشد در زمینه های اجتماعی، عاطفی،اقتصادی،ایمانی،اخلاقی و… که به شکوفا کردن و به فعالیت رساند استعدادهای بالقوه دانش آموزان کمک می کند.
ـ کمک به شاگردان برای رسیدن به نوآوری و خلاقیت در برخورد با مسائل و مشکلات زندگی روزمره ی خود.
2-1-26-تعاریف فعالیت های مکمل و فوق برنامه
2-1-27-فعالیت مکمل
فعالیت مکمل فعالیتی است که بر مبنای محتوای دروس یک موضوع درسی نظیر فارسی،علوم تجربی، تعلیمات دینی و… طراحی می باشد. هدف فعالیت مکمل عمق بخشیدن به یادگیری دانش آموزان و ایجاد فرصت برای اندیشیدن درباره ی مفاهیم و تمرین مهارت هاست.
2-1-28-فعالیت کمک برنامه و مکمل
به آن دسته از فعالیت های دانش آموزان که نیازمند حدی از نظارت و سرپرستی از ناحیه مدیریت آموزشگاه و متفاوت از آموزشی و پرورشی کلاسی است، اطلاق می شود. ولی با این حال بخش مهمی از نظارت تربیتی مدرسه است مانند ورزش کردن، روزنامه دیواری و…).

2-1-29-فعالیت فوق برنامه ی درسی
فعالیت فوق برنامه ،فعالیتی است که به منظور حفظ انگیزه و ایجاد چالش در یادگیرنده به منظور تجربه در فضای آزاد و در عین حال مبتنی بر مسئله محوری طراحی می شود و ممکن است با موضوع درسی هم مرتبط باشند.
دامنه ی فعالیت های فوق برنامه از مدرسه تا فضای بیرون از مدرسه(جامعه) است. فعالیت های فوق برنامه را معلم طراحی نمی کند اما معلم می تواند به عنوان عامل اصلی و محوری در طراحی فعالیت های فوق برنامه درسی پذیرفته شود.
2-1-30-ماهیت فلسفی فعالیت های مکمل و فوق برنامه
وقتی که از بعد فلسفی به فعالیت های مکمل و فوق برنامه نگاه می کنیم این سوال پیش می آید که چرا از فعالیت های مکمل و فوق برنامه باید استفاده کنیم و چگونه ما می توانیم از این طریق به یادگیری شاگردان عمق ببخشم. نگاه فلسفی به فعالیت های مکمل و فوق برنامه امری مهم به نظر می رسد، زیرا فلسفه از زندگی انسان جدانیست و هیچ انسان سالمی نمی تواند بدون دید فلسفی باشد و هر فعالیتی که می خواهیم انجام دهیم توجه به بعد فلسفی آن ما را در انجام دادن آن به طور صحیح، بهتر و مفیدتر هدایت می کند، داشتن بینش فلسفی برای هر فردی که می خواهد زندگی کند، لازم و ضروری است، به خصوص برای فردی که می خواهد در زندگی از شیوه های جدیدی برای آسایش و سعادت خود استفاده کند یا بهتر اینکه او می خواهد به یک تفکر خلاق برسد، عده ی زیادی از افراد جامعه فعالیت های زیادی را انجام می دهند، اما چون به بعد فلسفی آن توجه خاص ندارند به جای موفقیت با شکست مواجه می شوند.
بنابراین اگر می خواهیم دانش آموزانی را که سرمایه ی یک کشور هستند به انجام فعالیت ترغیب و تشویق کنیم، باید آن ها را از چرایی و چگونگی انجام آن فعالیت آگاه نماییم؛زیرا آگاهی، بینش و بصیرت کافی از فعالیت ها می تواند منشاخلاقیت و نوآوری شود. بهتر است از فعالیت های مکمل شروع کنیم چرا فعالیت های مکمل لازم و ضروری است؟ همه ی مربیان تعلیم و تربیت بر این عقیده هستند که برنامه ی درسی قسمت مهم تعلیم و تربیت است. اگر ما می خواهیم برنامه ی درسی غنی و کارآمدی داشته باشیم باید اهداف ، محتوا، روشهای تدریس، ارزشیابی و سازمان دادن آن با واقعیتهای علمی روز باشد.
امروزه تعلیم و تربیت فقط در مدرسه خلاصه نمی شود، بلکه گامی فراتر نهاده است؛یعنی محیط زندگی که محل مناسبی برای یادگیری شاگردان می باشد را مورد توجه قرار داده، در صورتی که برنامه ی درسی که تهیه و تدوین شده اگر دانش آموزان را ترغیب و تشویق به انجام فعالیت در بیرون از مدرسه مکند یا به طور کلی باعث غنای یادگیری شاگردان در مورد موضوع مورد نظر به اندازه ی کافی نشود استفادهاز فعالیت های مکمل در حل این مشکل کارآمد است.
گرچه برنامه ی درسی هر قدر جامع و تازه باشد، باز هم محدودیت و نقص خواهد داشت؛زیرا ثابت و تغییر ناپذیر است. بنابراین برنامه های مکمل می تواند این کمبود و نارسایی برنامه درسی را جبران و کامل سازد. بدین ترتیب که نوجوان در فعالیت هایی شرکت می کند که در برنامه ی درسی رسمی، وقت کافی برای انجام دادن آن ها وجود ندارد و غالباً این گونه فعالیت ها برای دانش آموزان سودمند است؛مثلاً برای کمک به یادگیری درس زبان خارجی می توان با ترتیب دادن نمایش هایی که با آن زبان اجرا می شوند، فعالیت های خارج از کلاس درس انجام داد یا به تشکیل گروه های هنری و تحقیقی به فعالیت هنری و فکری و علمی دانش آموزان کمک کرد.
در برنامه های درسی(رسمی)زمان، یک متغیر مهم است به عنوان مثال زمان مورد نظر در یادگیری کودکان، نوجوانان یا جوانان و بزرگسالان می تواند متفاوت باشد؛آن ها در یک زمان معین از قدرت یادگیری متفاوتی برخوردارند در جایی که فراگیران، نوجوانان هستند 45 تا 60 دقیقه را ترجیح می دهند. نیل ویلبین(1968) با استفاده از یک تحقیق در مورد کارآموزان دریافته اند که نتایج حاصل از 5 جلسه ی یک ساعته در 5 روز متوالی،به طرز قابل ملاحظه ای بهتر از 10 جلسه ی کوتاه مدت نیم ساعته بوده است. اما به طور کلی بزرگسالان در طول زمان بیش تری حوصله ی یادگیری دارند، ولی کودکان زودتر خسته می شوند. با این حال بهترین زمان جلسات آموزش برای کودکان بین 30 تا 40 دقیقه، نوجوانان و جوانان 40 تا 60 دقیقه و بزرگ سالان 60تا 90 دقیقه است.
بنابراین برای بهتر شدن یادگیری دانش آموزان فرصت هایی خارج از مدرسه با اختیار خود و مبتنی بر موضوع درس فراهم شود تا آن ها بتوانند استعدادهای بالقوه ی خود را به طور صحیح و موفقیت آمیز به بالفعل در آوردند، زیرا محیط مدرسه برای یادگیری کافی نیست.
سوال دومی که به ذهن ما می رسد این است که چرا از فعالیت های فوق برنامه باید استفاده نمود. اگر به موارد ذیل به طور دقیق ومنطقی نگاه کنیم می بینیم که همه ی آن ها در سایه ی فعالیت های مکمل و فوق برنامه شکوفا می شوند.
1- پر کردن اوقات فراغت شاگردان؛
2- شناسایی استعدادهای خاص دانش آموزان؛
3- حل مسائل و مشکلات زندگی توسط شاگردان؛
4- شناخت محیط اطراف خود و قابلیت های آن؛
یکی از مسائل مهمی که ذهن همه ی متخصصین تعلیم و تربیت را به خود مشغول نموده است طرز به سر بردن شاگردان در زمان بیرون از مدرسه است، که فعالیت های فوق برنامه در انجام این امر مهم نقش بسیار اساسی ایفا می کنند و هم چنین تنوع در این نوع فعالیت ها باعث استقبال هر چه بیش تر شاگردان برای انجام فعالیت ها می باشد. ارتباط صحیح بین مدرسه و محیط زندگی جهت عمق بخشیدن به یادگیری شاگردان، حل مشکلات زندگی، خلاقیت آن ها نقش ارزنده ای دارد و برای موثر بودن هر چه بیش تر این ارتباط، استفاده از فعالیت های فوق برنامه ضروری به نظر می رسد.
نقش دیگر فعالیت های فوق برنامه کمک به مربیان برای شناسایی کودکان خلاق است. ما از طریق این فعالیت ها می توانیم کودکان و نوجوانان را شناسایی کنیم و به استعداد آن ها پی ببریم و زمینه ی رشد هر چه بیش تر استعدادهای آن ها فراهم کنیم. این امر علاوه بر فعالیت های علمی در فعالیت های ورزشی و هنری کاملاً قابل مشاهده است و اگر دقیق تر به مسئله نگاه کنیم می بینیم اغلب افتخارات ملی که نوجوانان و جوانان ما آفریده اند، فعالیت های فوق برنامه منشأ ترقی و پیشرفت آن ها بوده است.
مسئله ی دیگر این است که اگر نوجوانان از طریق فعالیت های فوق برنامه به درجات بالای خلاقیتی و علمی نرسند، ولی در حل مشکلات زندگی روزمره حتماً موثر و مفید واقع خواهند شد. آن ها می توانند از طریق این فعالیت ها حتی برای خود شغل پیدا کنند؛ زیرا آن ها از طریق کشف استعداد خود می توانند به این مرحله از ترقی برسند که بتوانند تشخیص دهند برای چه کاری ساخته شده اند؛ یعنی در انتخاب و انجام چه شغلی در آینده موفق هستند، به دنبال آن بروند و از زمان موجود حداکثر استفاده را ببرند.
نکته ی

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع سرمایه ی اجتماعی، انتقال دانش، دوره های آموزش Next Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع یشرفت تحصیلی، پیشرفت تحصیلی، پراگماتیسم