منابع پایان نامه ارشد با موضوع ایفای نقش، قالی بافی، نیازمندی ها، نیروی انسانی

دانلود پایان نامه ارشد

روستا بسیار نامطلوب و دسترسی به روستاها با مشکلات فراوانی امکان پذیر می شد بلکه نبود وسائط نقلیه موتوری نیز مانع از ایجاد ارتباط بین شهر و روستا می شد امروزه با احداث راه های روستایی و وجود وسائط نقلیه و سهولت دسترسی، روابط شهری و روستایی ایران بیشتر شده و در نتیجه ارسال تولیدات کشاورزی و محصولات دامی به شهرها و دریافت تولیدات شهری توسط روستاها، مراکز شهری و روستایی از رونق اقتصادی قابل توجهی برخوردار شده اند.
عامل داد و ستد و تجارت که از دیرباز در ایجاد شهر و روستا نقش داشته است، امروزه نیز همچنان به قوت خود باقی است. بازار شهرها بدون شک به همان اندازه قدیمی هستند که شهرها قدمت دارند. نقش تجاری به صور مختلف ایجاد ارتباط می کند. زندگی و چهره مراکز شهرهایی که به ایفای نقش می پردازند وابسته به نوع وسیله نقلیه غالب بر تجارت منطقه است. مبادله کالا بین شهر و روستا گرچه با توجه به تحولاتی که در زندگی و چهره مراکز شهرهایی که به ایفای نقش می پردازند وابسته به نوع وسیله نقلیه غالب بر تجارت منطقه است. مبادله کالا بین شهر و روستا گرچه به تحولاتی که در امور حمل و نقل صورت گرفته، آُان شده و مانند گذشته وابسته به بازارهای محلی نیست اما از آنجایی که منشأ و هسته ی بسیاری از شهرها به ویژه در ایران، بازارها بوده اند، نقش و اهمیت آنها را نباید از نظر دور داشت.
درایران بازارهای محلی از قدیم در تمام ادوار یکی از ضروریات زندگی اجتماعی شناخته شده است و در ابتدایی ترین جوامع نیز می توان آنها را ردیابی کرد. گرچه گاهی چنین نقاطی از ترس حمله و یا توطئه نواحی غیرآباد و غیرمسکونی به جهت مبادله انتخاب شده، لیکن انسان ها معمولاً برای ارتزاق و ایجاد کار و شغل در این قبیل مقاط مبادله ای، استقرار می یافتند. چنین نقاطی را در حاشیه اراضی و قلمرو کوچ نشینان و روستانشینان داشته و داریم که کوچ نشینان و روستانیشینان محصولات دامی خود را در این نقاط انبار و ارائه می کردند و در مقابل یکجانشینان نیز محصولات تولیدی خود را در این مراکز عرضه می داشتند.
بسیاری از یکجانشینان به این ترتیب زندگی خود را آسانتر می نمودند زیرا کمبودها و نیازمندی هایشان را در این بازارها یافته و آنها را از طریق دادن اضافه محصول خود به دست می آورند. وام ها و بدهی ها و مالیات ها و باج و خراج های جنبی نیز الزامی جهت تبدیل کالاها به پول به وجود می آورده است، همین فعالیت ها هسته اولیه یک تجارت واقعی را تشکیل می داده که رفته رفته با تراکم جمعیت در آن و تنوع مشاغل خدماتی، بازار تبدیل به یک مرکز اداری می گردید. غالب بازارهای ایران مانند یاسوج، میناب، کوچ اصفهان، پیربازار نمونه ای از چنین حالتی هستند که بدینسان هسته های اولیه شهرک ها را تشکیل داده اند و به تدریج که حجم داد و ستد افزایش یافته، این شهرک ها نیز توسسعه یافته اند و به صورت شهرها کنونی درآمده اند. هم زمان با توسعه تدریجی شهر، بازار نیز شکل اصلی خود را باز می یافت و به نسبت میزان تولید و جاذبه اقتصادی تحولاتی در اوضاع اجتماعی شهر به وجود می آورد و با اتکا به تولید صنایع بومی و تجارت کالا و خدمات ناشی از آن به صورت مهمترین عوامل جذب نیروی انسانی و در نتیجه توسعه شهرها میشد. با درنظر گرفتن تمرکز فعالیت های متفاوت بازرگانی و دیگر فعالیت های اقتصادی و اجزای وابسته به آنها جایی متناسب با رفت و آمدها، برخوردها، رقابت ها را اشغال می نموده، به طوری که بازارها بعضاً به صورت واحدی تکامل یافته از ارکان اساسی شهر محسوب می شد و مکان هایی را به خود اختصاص می داد که شرایط لازم را برای امور تجاری و داد و ستد کالا در رابطه با نیاز اولیه ساکنان آن مناطق و روستاهای اطراف دارا بوده است. بازار در ایران چه د رآبادی های نواحی شمال و غرب کشور هنوز هم مناسبترین محل برای خریداران روستایی و پیشه وران شهری است و توسعه وضع اقتصادی و پیشرفت مبادلات تجاری شهرها در گرو آن است و همواره به صورت بافت غذادهنده ی اصلی شهرها و تأمین کننده مایحتاج غیرکشاورزی روستاها محسوب می شوند و تجارت نیز که از مهم ترین مبادله اقتصادی افراد است موجب رونق آن شده است. وابستگی امور اجتماعی با تجارت نیز، طوری است که بازار علاوه بر فعالیت های اقتصادی، مکانی برای فعالیت های سیاسی، مذهبی و فرهنگی نیز بوده است.
کارهای تحویل، انبار و بسته بندی و توزیع مربوط به سلسله فعالیت های تجاری شهرها در مقیاس های مختلف، در بازار قدیم شهرها جریان داشت. بازارها با فضای مناسب و مجهز خود نه تنها خدمات موردنیاز شهر را ارائه می کردند بلکه به نیاز روستاهای پیرامونی شهر نیز پاسخ می دادند. در دوره جدید شهرنشینی که به خصوص از نیم قرن پیش به این طرف آغاز شده، بازار تحت تأثیر دو عامل قرار گرفته و موجب شده است تا تعادل قدیم به هم خورده و وضع جدیدی پدید آید. این دو عامل عبارت اند از جمعیت که نسبت به ادوار گذشته فزونی یافته و ابعاد تازه ای را در زمینه جوابگویی به سایر نیازهای تجاری مطرح می کند. دوم فرآورده های مصرفی که نه تنها دارای اندازه های غیرمتعارف نسبت به گذشته شده بلکه به دلیل تعداد انواع کالا و همچنین به دلیل نیاز خریدارانی که هر یک با وسیله نقلیه شخصی خود مراجعه می کنند، خواستار حجم های بیشتر و شبکه راه یابی متفاوت نیز می شوند. در مراحل اولیه بازار می توانست به نیازهای فوق بدون تخریب کالبدی پاسخ گوید، اما بعد ازایجاد راه های ورودی اصلی به بازار چه به صورت میدان جدیدالاحداث و چه به صورت خیابان، عملکردهای این مجموعه شهری به سوی فضای مجاور خود روی آورده و در حاشیه و جهت خیابان های اصلی شهر توسعه و گسترش یافته اند و مرحله جدیدی از توسعه را به وجود آورده اند. مراکز تجاری جدید سعی بر آن دارند تا به رونق دادن محیط کاری خود تا حد رقابت با بازار بکوشند. اما در حقیقت حداقل برای مدت زمانی بازار، خود تغذیه دهنده روزمره دکاکین و مؤسسه های کوچک و بزرگی خواهد بود که با کالاهای بومی و فرآورده های منطقه ای و روستایی سر و کار دارند.
با توجه به موقع مکانی بازار در بافت قدیمی شهرها و نحوه توزیع و پراکندگی مراکز تجاری، پیشه وری و خدماتی آن می توان گفت عملکرد کنونی بازارها به ویژه در شهرهای متوسط و کوچک اندام بیشتر در جهت خدمات رسانی، تهیه و ارائه کالا به روستاهای منطقه است. چون از دیرباز انجام امور تجاری و مبادله کالا به صورت متمرکز و در مقیاس های متفاوت در بازار صورت می گرفت. روستاییان با مراجعه مستقیم به بازار بدون اتلاف وقت نیازمندی های خود را تأمین می کردند، لذا بازار به عنوان کانون مبادله کالا نقش خود را در شهر تثبیت نموده و مراجعه به آنجا نیز به عنوان یک سنت درآمد. امروزه نیز این سنت در جوامع روستایی حفظ شده و روستاییان با ورود به شهر به بازار مراجعه می کنند. این پدیده در شهرهای درجه دوم کشور که دارای بازار سرپوشیده اند کاملاً محسوس است. بنابراین از آنجایی که بازارها توانسته اند نقش خود را در ارائه خدمات به ویژه به روستاهای حوزه نفوذ حود حفظ کنند لازم است به تقویت آنها پرداخت، زیرا روستاها کمتر تحتتأثیر فرهنگ شهرنشینی قرار گرفته اند و سعی بر آن دارند روش های سنتی را در زندگی خود حفظ کنند. از این جهت به منظور دستیابی به رابطه ای معقول و عادلانه بین مراکز شهری و روستایی ضروری است که به باز زنده سازی، مرمت و حفظ بازارها پرداخت و نقش آنها را در جهت تهیه و عرضه کالاهای موردنیاز روستایی تثبیت نمود. با انجام این کار نه تنها رابطه ای غیرسلطه جویانه بین شهر و روستا در این راستا برقرار خواهد شد، بلکه بازار نیز به عنوان مظهری از ویژگی های شرقی باقی خواهد ماند. از این رو جامعه روستایی به جامعه شهری و بالعکس اهمیت روابط شهری و روستایی در کشور را مشخص می دارد که با تحکیم آن می توان به توسعه متعادل منطقه دست یافت. برای رسیدن به چنین هدفی شناسایی و به کارگیری استعدادها و توان های منطقه ای ضروری به نظر می رسد. به همین جهت شناخت کارکرد روستاها و مرتبه بندی آنها می تواند به سامان دهی آنها کمک نماید و نابرابری های موجود بین شهر و روستا را به حداقل خود برساند.
پیوندهای اقتصادی موجود بین شهر و روستاهای حوزه نفوذی آن، که ناشی از شرایط محیط جغرافیایی ایران است، در درجه اول به منظور تأمین منافع شهروندان است که معمولاً در جهت، از روستا به شهر در حرکت اند. بهره وری شهروندان از روستاهای قشلاقی و ییلاقی از هدفی یک جانبه پیروی می کند و فرعی از تسلط شهر بر منطقه و روستاهای آن به شمار می رود. این پدیده به همراه افزایش روابط تجاری ایران با کشورهای صنعتی غرب و ورود صنعت جدید تحولی بی سابقه در شهرهای ایران به وجود آورده است اما این تحول در همه جا به یک منوال رخ نداده است و با تأثیرپذیری از شرایط ناحیه ای و در ارتباط با توانایی بالقوه مناطق نفوذی اعم از روستاها با اراضی کشاورزی و یا مناطق معدنی که صنایع استخراجی را به دنبال داشت مکان های خود را باز می یافت و شهرهای جدیدی به وجود آمدند که پایگاه صنعت نوزاد و یا مرکز دستگاه های اداری نوظهور شدند از جمله شهرهای صنعتی مانند چالوس، مشهد، شاهی که از مراکز نساجی شمال ایران محسوب می شوند و یا شهرهای معدنی در جنوب ایران مانند مسجد سلیمان، آبادان که با اتکار به منافع نفتی جنوب استقرار یافته اند. وجود معادن و صنایع نفت در منطقه خوزستان شهرهایی را به وجود آورده که موجب جذب گروه های انسانی متعدد از روستاها بدانجا شده و با توجه به نیاز به امر خدمات، شهرهای سصنعتی و خدماتی این نواحی را رونق بخشیده است. در استان مازندران مساعد بودن وضع کشاورزی، جمعیت بومی روستای اطراف و غیربومی دیگر استان ها را به سوی خود جذب کرده و موجب توسعه شهرهای این استان شده است. نفوذ تدریجی صنعت و تکنولوژی جدید در کشور و استخدام ماشین به جای کارگر در جهت تولید و بهره کشی از زمین، تعدادی از نیروی انسانی فعال در روستاها را آزاد گذاشته و جوانان را که علاقه و پیوندی با زمین ندارند در جهت دست یابی به زندگی مرفه و امکانات وسیع تر و حرفه و شغل جدید به سوی شهرها رانده است. پاره ای صنایع مانندذوب فلز به سبب وسعت سازمان یافته خود نمی توانند به هیچ روی در بیرون از قلمروهای شهری پدید آیند از این رو برای خود اساساً شهر ایجاد می کنند. پاره ای از شهرهای جنوبی کشور مانند مسجد سلیمان، آبادان، هفتگل، نفت سفید به علت همجواری، منابع نفتی که صنایع وابسته آن را به وجود آورده است شکل گرفته اند. اینگونه شهرها نیروهای کارگری خود را عمدتاً از روستاهای پیرامون خود تأمین کرده اند و یا ایجاد شهرهای جدید که از اثرات اقتصادی کارخانه ذوب آهن اصفهان به وجود آمده اند.
شهرهای دیگری مانند گاجره، شمشک، آبیک در منطقه البرز پیدایش خود را از منابع زغال منطقه بازیافته‎اند. در ابتدا شهرهای معدنی ناگهانی به وجود می آیند و توسعه ای سریع می یابند در مورد شهرهای نفتی ابتدا دچار و کمپ حفاران، سپس اطاقک ها و پس از استخراج نفت دفاتر و تأسیسات وابسته به آن ایجاد می‎شوند و با گذشت اندک زمانی شهر معدنی به یک شهر صنعتی تبدیل می شود. شهر آبادان مثال جالبی از این مورد است، که با تأسیس پالایشگاه نفت در آن، با رشد سریعی توسعه یافت. شهرهای صنعتی به این صورت شکل می یابند و رفته رفته گسترش پیدا می کنند و سازمان اقتصادی بر معادن و کارگران و کارخانه‎ها می چربد، چه همه آنها به خارج منتقل می شوند و بعضاً مرکز خود را در شهر مادر حفظ نکرده و فقط دفتر تجاری آن در شهر مادر مانده و حکم خدمه تجارت را عهده دار است. شهرهای قالی بافی در پیرامون شهرها و روستاهای اطراف آن قرار دارند در حالی که دفاتر آن در مراکز اصلی شهری باقی مانده و نقش اداری صنعت قالی بافی را دارا می باشند. به هر جهت تأمین سازمان های صنعتی، کارخانه و کارگاه و اداره و خدمه و کار لازم و جریان مبادله و سازمان های بانکی در رأس همه امور و ظاهراً مهمتر از تأمین مواد اولیه شده است. به عبارت دیگر شرایط اجتماعی و اقتصادی گاهی تأمینشان مقدم بر

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع حمل و نقل، بندر انزلی، عوامل اقتصادی، محصولات کشاورزی Next Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع عوامل فرهنگی، عامل اجتماعی، توسعه روستا، مکان گزینی