منابع پایان نامه ارشد با موضوع انتخاب همسر، همسرگزینی

دانلود پایان نامه ارشد

میباشد. آنچه که در مبحث همسر گزینی مطرح میشود، چگونگی همسر گزینی خواهد بود. در گذشته انتخاب همسر بیشتر بر اساس رسم دیرینهی «نافه بران» بوده است. امروزه دختر و پسر، خودشان تصمیم میگیرند و حق انتخاب با طرفین است. در بین قوم لر موارد غیر طبیعی اختیار کردن همسر نیز وجود دارد.
ازجمله این موارد عبارتند از :
14-1) ازدواج های مصلحتی
بسیاری از ازدواجهای مصلحتی گاهی به خاطر کم شدن دشمنی و کینه توزیهای قدیمی و گاهی به خاطر تعارف بین دو طایفه صورت میگیرد.
در پیوند خویشاوندی مصلحتی که معمولاً بین دو طایفه صورت میگیرد، بدون توجه به نظر دختر و پسر، آنها را به عقد هم درمیآورند و گاهی دختر جوانی را به خاطر مصلحتی به عقد پیرمردی درمیآورند. این رسم یکی از رسوم ناپسند در این منطقه است. (پاپی بالاگریوه، 1389: 244).
14-2) ازدواج با بیوه برادر و یا دیگر خویشاوندان نزدیک
در بیشتر طوایف لرستان رسم است اگر شخصی فوت کند، برادر متوفا یا یکی از اقوام نزدیک او به اجبار باید با همسرش ازدواج کند تا بیوهی آنها از خانه و دودمانشان بیرون نرود. در صورت عدم تمایل زن به این پیوند، خانواده متوفا هرگز اجازه نمیدهند این زن با دیگری ازدواج کند. در این نوع ازدواج ها میزان سن زوجین مطرح نیست. به عنوان مثال گاهی یک پسر 20ساله با یک زن 40ساله و یا یک مرد50-60ساله با یک زن بیست ساله ازدواج می کند. (پاپی بالاگریوه، 1389: 244).
در ازدواجهای مصلحتی که زوجین هم شأن هستند، این ازدواج باعث استحکام پایههای خانواده بیسرپرست میشود. اما در غیر اینصورت حق یکی از طرفین ازدواج یا هر دوی آنها ضایع میشود.
14-3) ازدواج با خواهر همسر در صورت فوت همسر
هنگامی که همسر مردی فوت کند رسم بر این است که با خواهر همسر متوفایش ازدواج کند. حتی اگر آن مرد پیر باشد. این نوع همسر گزینی را ازدواج جایگزینی یا «جانشین خواهر» میگویند. گاهی موارد دختری را که به عقد آن مرد در میآورند ممکن است از فرزندان مرد هم کم سن و سال تر باشد. (همان: 244).
14-4) دِت اَ دِت
در این گونه همسرگزینی بین دو خانواده بطور همزمان، دو پیوند زناشویی صورت میگیرد. بدین ترتیب که دختری از خانواده اوّل به عقد پسری از خانواده دوّم و سپس دختری از خانواده دوّم به عقد پسری از خانواده اوّل در میآید. به اصطلاح هر کدام از خانواده ها یک عروس گرفتهاند و دخترشان را به جای عروسی که آوردهاند، به عقد برادر عروسشان درمیآورند. معمولاً در این نوع وصلتها مشکلات زیادی پیش میآید. چون اگر یکی از این زوجین با هم سازگاری نداشته باشند، این کشمکش و درگیری ناخواسته هر دو خانواده را درگیر میکند. اگر یکی از این وصلتها منجر به طلاق شود، کانون آن یکی خانواده هم، از هم میپاشد.

14-5) خُوِن بس
اگر قتلی در بین ایل صورت گیرد، علاوه بر خونبهای فرد کشته شده، که عبارت است از مقداری پول، احشام و زمین کشاورزی قاتل، دختری را نیز بدون هیچگونه خرج یا شیربهایی به عقد یکی از بستگان مقتول درمیآورند. این ازدواج به خاطر جلوگیری از خونریزیهای دوباره انجام میگیرد. خوبی یا بدی این ازدواج بستگی به خانواده پسر دارد. ممکن است رفتار خانواده پسر با عروس خوب باشد و دو گروه با هم صلح و سازش کنند. اما اگر عکس این قضیه باشد، عروس باید رنج و سختی زیادی را تحمل کند.بعضی از این وصلتها به علت لج و لج بازیهای خانواده داماد منجر به طلاق میشود.
2-15) بویی و هَسویرَه
لک زبانان عروس را «بویی» و مادر شوهر را «هَسویره»، و لرها عروس را «بیی» و مادر شو هر را «هُسیره» میگویند. راه و رسم عروس داری«بویی داری» و سنتهای مرسوم هنوز کم و بیش در میان بعضی از طوایف این دیار وجود دارد. به این معنی که عروس در خانه پدر شوهر زندگی میکند و دارای اختیارات محدودی است و مجری اوامر مادرشوهر میباشد تا زمانی که با توافق خانواده، زندگی مستقلی را تشکیل دهد.
تا چندی پیش عروس برای پخت و پز روزانه باید از مادر شوهر اجازه میگرفت. بر اساس این سنت عروس پس از پختن غذا یا از غذای در حال پخت، باید کمی از آن را به مادرشوهرش نشان میداد. عروس حتی برای رفتن به خانه پدرش باید از مادرشوهرش اجازه میگرفت و با رضایت مادرشوهر از خانه خارج میشد.
در بعضی از طوایف هنوز هم چنانچه خانوادهای دارای چند عروس باشد، امور روزمره به نسبت بین آنها تقسیم میشود. میان عشایر شیردوشی، ماست بندی، مشک زنی و نظافت منزل و گاه سرکشی از گله و همچنین همراهی در کوچ و غیره بیشتر بر دوش عروس است. مادرشوهرها تا چندین و چند سال صاحب اختیار امور زندگی هستند و به قولی کلیددار آذوقه و سایر نیازهای زندگی خانواده هستند. در بعضی از طوایف هنوز هم «هسیره» کلیدی با خود دارد که نشانه قوت و اختیار اوست. اینکلید را با نخی مخصوص بهگردن میآویزد. کلید در واقع حکم حکومت او در منزل است. چنانچه در خانه اسناد و مدارک و سایر چیزهای ضروری وجود داشته باشد، قفل آن ها با همین کلید باز میشود. (عسکری عالم ، 1387: 35). .
2-16) پا وَ هیزه
پا و هیزه به معنی پا و خیک روغن است. در لرستان بر اساس یک سنت قدیمی اگر شخصی دختران زیادی داشته باشد ولی پسر نداشته باشد، چنانچه صاحب فرزند پسری شود، پای کوچکترین دخترخانواده را در خیک روغن حیوانی فرو میکنند. مردم بر این باورند که با این کار، خانواده صاحب پسران زیادی خواهد شد و برای دختر کوچکتر هدیهای میگیرند. (عسکری عالم، 1387: 90)
دختری که بعد از او پسری به دنیا بیاید، او را پاچه طلایی«پاچک زرین» میگویند. دختر «پاچک زرین» همیشه محبوب پدر و مادر است و نسبت به خواهرانش اختیارات بیشتری در امور خانه دارد.
2-17) تاسو
تاسو در لرستان عملی است که جهت یاری خواستن و همیاری جستن در باب مشکلی که برای یکی از اقوام یا آشنایان پیش آمده باشد، صورت میگیرد.
در لرستان این سنت وجود دارد، هر گاه کسی دچار ضرر و زیان شود،خواه این زیان ناشی از سیل و طوفانی که باعث نابودی کشاورزی شود یا مرگ و میری گسترده در رمه و گله باشد به طوری که همهی توان مادی خود را از دست بدهد دیگران در حد وسع و توان خود کمکی به صورت نقدی و یا جنسی در اختیار وی قرار میدهند تا بتواند دوباره به کار و زندگی خود ادامه دهد. تاسو بیشتر در حق کسی صورت میگیرد که خواسته و یا ناخواسته مرتکب قتلی شده باشد و اموال او مورد غارت و تاراج خانوادهی مقتول قرار گرفته باشد. یا خود بضاعت مالی کافی برای پرداخت دیهی مقتول را نداشته باشد. در چنین مواردی، یا خود شخصاً به تاسو میپردازد و یا به نزد دیگران میرود تا این کار را برای وی انجام دهند و از مردم برای وی کمک مادی بگیرند. تاسو کننده ممکن است از ایل و طایفهی دیگری باشد و رابطهی سببی یا نسبی با این شخص نداشته باشد. لیکن چون نام کمک و مساعدت در کار است، مردم با روی باز از این کار استقبال میکنند. (عسکری عالم، 1387: 107).
در لرستان رسم تاسو را در عروسی ها تحت عنوان «سیورانه» و در عزا تحت عنوانه«پرسونه» اجرا میکنند. .
2-18) گرده اول وهار
گرده نانی است که با آداب خاصی پخته میشود. این نان را با خمیری سفتتر از خمیر معمولی درست میکنند. خمیر این نان را با پیاز ریز شده، زردچوبه و زعفران مخلوط میکنند و نانی کلفت درست میکنند و یا خمیر را به دو نیم دایره تقسیم میکنند و مواد مذکور را روی یک نیم دایره میریزند سپس نیم دایرهی اوّلی را روی آن قرار میدهند و حاشیه آن را با خمیر میگیرند. بعد از آن آتش آمیخته به خاکستر هیزم «خُلَه مِر» را که حرارت تندی ندارد، زیر نانگرده پهن میکنند و گرده را روی آن قرار میدهند. بعد روی آن گرده را با آتش کم جانی میپوشانند و مدت چند ساعت و گاه از سر شب تا بامداد به همان حالت میگذارند، تا با حرارت نرم کاملاً پخته شود. بامداد آن را از زیر خاکستر و آتش بیرون میآورند و بین اهل خانه تقسیم میکنند.
در بعضی از روستاها به هنگام پختن گرده، مهرهای رنگی داخل خمیر میاندازند و به هنگام تقسیم، این مهره سهم هر کس شد، از روی اخلاق آن شخص سال خوب یا بدی را برای خود پیش بینی میکنند. (عسکری عالم، 1387: 55).
2-19) چله کلنگه
فصل سرما را که از اوّل دی ماه آغاز میشود و تا دهم بهمن ماه ادامه دارد، چله بزرگه«چله کلنگه»میگویند. شدت سرما در این چهل روزه به اوج خود میرسد. در این ایام برای هر یک از روزهای آن، اسم خاصی انتخاب کردهاند. مانند: «شَشِلَه- شَشِلَه» شش-شش، «چوار- چوار» چهار- چهار، «دَلیل بَن» راه بندان و دهها اسم دیگر که هر یک نشانی از سوز سرما و یخبندان با خود دارند. «چوار-چوار» چهار- چهار را از هفتم بهمن تا چهاردهم بهمن ماه به حساب میآورند که چهار روز از آن مربوط به چله بزرگه است و چهار روز دیگر مربوط به چله کوچکه میباشد. در این چند روزه هوا بسیار سرد میشود. (همان: 80) .
در بعضی از طوایف به جای«چوار- جوار»، «شَشِلَه- شَشِلَه» میگویند که شش روز از چلهی بزرگ و شش روز از چلهی کوچک را بسیار سرد میدانند. «دَلیل بَن» را روز های بیست دی تا سی دی ماه میگویند.
2-20)چله گوجره
این چله به معنی چله کوچک است. چله کوچکه نصف چله بزرگه می باشد و مدت زمان آن بیست روز است. چله کوچک را از دهم بهمن ماه تا آخرین روز ابن ماه به حساب میآورند. در باور عامه این چنین بیان میشود که بین دو چله مناظر های پیش آمده، که در این مناظره چلهی کوچک به چلهی برزگ گفت: با اینکه مدت زمان من کوتاهتر است، ولی سوز سرمای من آنچنان است که پیر زن را جلوی تنور آتش از سرما خشک میکنم.
2-21) بَنی کُشو
در لرستان شب اوّل زمستان را به سه اسم میخوانند. یکی شب یلداست که خاص مردم فارس زبان است. دوم «شُو چِلَه» که همان شب چله است. وسوم «بَنی کُشو» یا قربانی کشان است. «بَنی » به معنی حیوان محبوس یا بسته شده و به بند کشیده شده میباشد. این حیوان حلال گوشت که در این شب ذبح میشود، گوسفند یا بز، مرغ یا خروس میباشد.
مردم این دیار، چهل روز قبل از شب چله، بسته به وسع و بضاعت مالی خود، حیوان حلال گوشتی را پروار میکنند. در مدت چهل روزی که به شب چله ماندهاست، حیوان را در منزل نگه میدارند و به آن آب و دانه میدهند، تا کاملاً چاق و چله شود. بسیاری از مردم بر این باورند چنانچه خانوادهای در اوّل شب زمستان حیوانی قربانی نکند، ایام زندگی او تاریک و سیاه خواهد شد. و برای غلبه بر این سیاهیها و تاریکیها حتماً باید حیوانی

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع سلسله قاجار، دولت ایران، دوره ساسانی، اسکندر مقدونی Next Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع لالایی، دِ، کورپهی، خردسالم