منابع پایان نامه ارشد با موضوع امیرالمومنین، امام حسن (ع)، قاعده فقهی، امام خمینی (ره)

دانلود پایان نامه ارشد

امام خمینی (ره) و جمعی از علما چنین می فرمایند :
«اگر منی مردی را داخل رحم زن اجنبیه نمودند و معلوم شد بچه از آن منی است ، پس اگر این عمل به طور شبهه بوده مثل آن که گمان می کرد زن خودش هست ، و زن نیز گمان می کرد منی شوهرش هست ، و بعد از آن معلوم شد از شوهر نیست ، اشکالی نیست که بچه شرعاً از این مرد و زن است و تمام احکام فرزندی را دارد ، لکن اگر از روی علم و عمد باشد محل اشکال است و باید احتیاط در جمیع مسائل مراعات شود» .235
اما گروه سوم: این علما فرزند حاصل از این نوع تلقیح را پاک و همه احکام فرزندی را بر او مترتب می دانند.
از جمله ، صافی گلپایگانی در این باره معتقد است : 236
«احکام وضعیه مثل ابوت و اموت و بنوت و غیرها که موضوع احکام وضعی و تکلیفی متعددند ، ظاهر این است که همه در این مورد با تمسک به اطلاعات ثابت است ، چنانکه در والدالزنا جز در مورد میراث ، حکم به ثبوت این احکام می شود .

4 ـ 1 ـ 1ـ 3ـ 1ـ نسب فرزندان آزمایشگاهی از دیدگاه فقهای متقدمین و متأخرین (در ارتباط با پدر)
فقهاء متقدمین بیشتر مبحث آنها در ارتباط با حیوانات بوده است چون لقاح مصنوعی انسان یکی از مسائل مستحدثه است .
شیخ انصاری در مکاسب محرمه می گوید :
«اگر منی حیوانی در رحم حیوانی دیگر واع شود ، بیع آن جایز نیست ، زیرا مشتری از آن نفعی نمی برد ، چه این که در مورد حیوانات ، بچه محصول مادر محسوب می شود و در مورد انسان ، محصول پدر است» .237
مرحوم خوئی می فرماید : 238
«آنچه مطلب را آسان تر می کند ، این است که سیره قطعی قائم شده بر تبعیت نتاج حیوانات از حیوانات و شرع نیز آن را امضا کرده است . پس امکان تخطی از آن وجود ندارد . همانطور بنابر «الوالدللفراش» با نص و اجماع قطعی ولد به فراش ملحق می شود» .
محمد یزدی این مسئله را مطرح و درباره ی آن بحث کرده است ، به علاوه این عمل را جایز و بچه را نیز به صاحب آن ملحق دانسته است ، وی نوشته است : 239
«گرفتن دو عنصر لازم از زن و شوهر و ترکیب آنها در خارج و سپس کاشتن جنین در رحم غیر همسر ، به عنوان اجاره کردن آن رحم ، خواه زنی که جنین در رحم او کاشته می شود ، شوهردار باشد یا بی شوهر ، چنین می نماید که این کار در هر دو صورت یاد شده جایز است ، چرا که هیچ یک از عنوان های حرام بر فرزندی که صورت پذیرفته ، یعنی گرفتن اسپرم و اوول و ترکیب آن دو در خارج و کاشتن آن در رحم ، صدق نمی کند ، چه جای دادن جنین در رحم زن بیگانه ، نه مصداق زناست و نه مصداق ریختن نطفه است در رحمی که بر مرد حلال نیست و نه مصداق جای دادن نطفه در چنین رحمی ، زیرا روایات رسیده در این باب ، تنها به آمیزش نامشروع نظر دارد 240.
چنین که از این مسئله بحث خواهیم کرد ، در هر یک از دو فرض یاد شده ، فرزند از آن مرد و زنی است که اسپرم و اوول از آن ها گرفته شده است ، نه از آن زنی که جنین را در رحم او جای داده اند ، یا از آن شوهر آن زن (در این فرض که شوهردار بود) و نه از آن او و مردی که اسپرم را از وی گرفته اند .
دلیل این حکم آن است که ملاک و نسب ، حتی در موارد ولادت حرام ، تنها جنینی است که از دو جزء متعلق به مرد و زن پدید آمده است ، برای نمونه ، فرزند زن و مرد زناکار در عرف ، فرزند آنها شمرده می شود و برخی از احکام شرعی همانند نفقه و حضانت نیز مشروط بر این که مرد معلوم و نسب طبیعی فرزند به او نیز به طریقی همانند ارتباط نداشتن زن با غیر او ، محرز باشد ، بر آن مترتب شده است ، هر چند پاره ای از احکام و آثار شرعی ، بر آن مترتب نباشد» .
پس هر نطفه ای که از ترکیب دو آب یعنی اسپرم مرد و تخمک زن تشکیل یافته باشد ، صاحبان این دو آب ، پدر و مادر تکوینی این نطفه می باشند .
مراجع و علمای اسلامی نیز بر این دو مفهوم تاکید داشته و این موضوع را بیان داشته اند . 241
نسب فرزندان حاصل از الحاق مصنوعی داخل رحمی، تنها در صورتی با اشکال رو به رو می گردد که فرزند ، ولدالزنا تشخیص داده شود.
زنا نیز بر این امر اطلاق دارد که منی مردی در داخل رحم زن بیگانه ریخته شود و نطفه تشکیل گردد .
از این امر ، دو معنا استنباط می گردد : اولاً آمیزش مستقیم زن و مرد بیگانه و بسته شدن نطفه از آب زن و مردی که بر هم حلال نیستند .
ثالثاً قرار گرفتن نطفه مرد در رحم زن بیگانه .
در مورد اول می دانیم که در لقاح آزمایشگاهی هیچ آمیزش مستقیمی صورت نمی گیرد و البته در برخی صورت ها نطفه از آب زن و مرد نامحرم بسته می شود .
در این صورت نیز اکثر علما این امر را جایز می دانند آن را با زنا در ارتباط نمی دانند حتی مرحوم فاضل لنکرانی که تشکیل چنین نطفه ای را جایز نمی دانند فرزند تولد یافته از این لقاح را در صورت وجود شبهه ، منسوب به صاحب منی می دانند .
در صورت علم و عمد در این کار ، مسائل را در خصوص باب توارث که با موضوع نسب ، ارتباط تام دارد مشکل می دانند و احتیاط را در تصالح می بینند . 242
اما در خصوص مسئله نسـب ، همه علمای بزرگواری که به فتاوای آنان اشاره گردید ، با هر رأی و نــظری دراین خصوص ، فرزند حاصل از لقاح آزمایشگاهی را به صاحب نطفه منسوب می دانند . 243 البته به غیر از فاضل لنکرانی که در بالا به نظر ایشان اشاره گردید .
نطفه در لغت «ماء الرجل» 244 است ، هرچند علم پزشکی ثابت کرده است ، زن نیز در پیدایش فرزند مداخله دارد ، بنابراین به کمک روایت ها و ادله عرفی ثابت می شود .
1- اگر فرزند ، پدرش شناخته شده و از طریق آمیزش حلال به دنیا آمده است ، به پدر ملحق می شود .
2- فرزند به پدر ملحق می شود ، هر چند از طریق غیر معمول (و بدون آمیزش جنسی) به دنیا آمده است.
3- فرزند به پدرو مادر ملحق می شود ، هرچند از طریق زنا به دنیا آمده و پدر نیز شناخته شده است ، بلی در این صورت ، به بعضی از فقیهان نسبت داده شده می گویند ، ولدالزنا مطلقاً به مادر ملحق می شود .
4- اگر ولدالزنا ، پدرش مشخص نبود ، به مادر ملحق می شود .
اکنون وارد اصل بحث می شویم و روایت های عام و مطلق را ذکر می کنیم تا مقصود روشن شود .
مهم ترین دلیل فتوای فقیهان که فرزند حلال زاده و یا حرام زاده و یا شبهه ای و یا متولد شده از طریق تلقیح و باروری مصنوعی را به پدر ملحق می کنند ، قاعده معروفی به نام قاعده «فراش» است . مدارک این قاعده در منابع شیعه و اهل سنت آمده است . 245
علاوه بر این ، روایت های خاصی نیز وجود داردکه مقصود را ثابت ، و مطلب را روشن می کند .

4-1-1-3-2- تقسیم بندی روایت ها
گروه اول: روایت هایی که در باب «مساحقه» وارد شده است .
هنگامی که حسین بن علی (ع) در مجلس امیرالمومنین (ع) بود ، عده ای پیش او آمدند و عرض کردند : ای ابومحمد تصمیم داریم بر امیرالمومنین وارد شویم ، امام حسن (ع) فرمود : چه منظوری دارید؟ گفتند : تصمیم داریم از آن حضرت در مورد مسئله ای سوال کنیم . گفت : چه چیزی می خواهید به ما بگوئید؟ گفتند : زنی است که شوهرش با او مجامعت کرده است و وقتی از او کناره گرفته ، زن خودش را بر کنیزی انداخته و با او مساحقه کرده است و آنچه در رحمش بوده به رحم آن زن منتقل شده ، حال چه می فرمائید؟ امام حسن (ع) فرمود : باید اول به سراغ زن رفت و از او مهر جاریه بکر را گرفت ، زیرا فرزند از رحم خارج نمی شود از شکمش مگر آن که شکافته شود و بکارت او از بین برود ، آن گاه زن رجم می شود ، زیرا دارای شوهر بوده است .
در مورد کنیز هم باید صبر کرد تا وضع حمل کند و فرزند به پدرش یعنی صاحب نطفه برگرداننده می شود ، آن گاه جاریه نیز باید حد بخورد . 246
گروه دوم: مجموعه روایت هایی هستند که می گویند فرزند به مولا ملحق می شود اگر چه عزل کرده باشد.
محدث عاملی در وسائل الشیعه ، بابی را به عنوان «باب أن ولد الامه یلحق بالمولی إذا وطئها مع الظرایط و إن عزل عنها» گشوده است ، یکی از روایت های آن باب چنین است :
امام صادق (ع) از پدر بزرگوارش روایت می کند که مردی به رسول خدا(ص) عرض کرد : من با کنیز خود مجامعت کردم و از او عزل می کردم ، ولی اتفاقاً حامله شد و فرزندی به دنیا آورد .
پیامبر فرمود : گاه بند مشک نیز رها می شود ، و بچه به او ملحق می شود . 247
گروه سوم: روایت های باب متعه است .
محدث عاملی بابی به عنوان «باب أن ولد المتعۀ یلحق بأبیه و إن شرط عدم لحوقه فلایجوز نفیه و لو عزل» این روایت را آورده است :
محمد بن مسلم و عاصم بن حمید از حضرت صادق (ع) روایت می کنند ، در حدیثی که درباره متعه وارد شده است ، می گوید به امام (ع) عرض کردم : اگر زوجه حامله شد ، (فرزندش به چه کسی تعلق می گیرد؟) امام (ع) فرمود : فرزند همان شوهر است (و به کسی دیگر ملحق نمی شود) . 248
گروه چهارم : روایت های عزل در مورد حرّه است .
مردی نزد علی بن ابی طالب (ع) آمد و گفت : زن من با آن که دختری نوجوان و باکره است باردار شده است . اکنون نه ماه از بارداری او می گذرد و من جز خیر به او گمان ندارم . از طرفی خودم نیز مردی کهنسال هستم و قدرت بهره وری از او را ندارم و او هم چنان باکره باقی مانده است .
علی (ع) از او پرسید : آیا هنگام بازی با او آبت را بر شرمگاه او می ریختی ، یا از او عزل می کردی؟
آنگاه حضرت فرمود : شرمگاه زن دارای دو مجراست ، مجرایی که آب مرد وارد می شود و مجرایی که پیشاب زن از آن خارج می شود ، دهانه های رحم در زیر مجرایی قرار گرفته که آب زن به آن وارد می شود ، اگر آب مرد فقط به یکی از دهانه های رحم درآید زن به یک فرزند آبستن می شود و اگر به دو دهانه رحم وارد شود زن به دو فرزند باردار می شود و اگر به سه دهانه درآید زن به سه فرزند حامله می شود و اگر آب مرد از دهانه چهارم رحم وارد شود زن چهار قلو باردار می شود و چیزی غیر از این نیست و بر همین است ، فرزند به تو ملحق می شود . 249
گروه پنجم : روایت های باب «قرعه» درباره فرزند است .
در کتاب فقه الرضا روایت شده : اگر دو نفر به مشارکت هم کنیزی را خریدند و هر دو با او مجامعت کردند و فرزندی به دنیا آمد ، حکم این فرزند آن است که در باب تصاحب او بین آن دو نفر ، قرعه کشی شود و هرکس قرعه به نام او افتاد ، فرزند به او ملحق شود و آنگاه او نصف قیمت جاریه را به جای رفیقش غرامت بپردازد و بر هر یک از آن دو نیز نصف حدّ جاری می شود و اگر سه نفر باشند بدین گونه که شخص کنیزی را بخرد و با او وطی کند ، آنگاه دیگری او را بخرد و با او مقاربت کند ، آنگاه سومی او را بخرد و وطی کند و هر سه مقاربت ، در یک طهر باشد و اتفاقاً فرزندی به دنیا آید ، حق آن است که فرزند به کسی ملحق می شود که کنیز الان در نزد اوست و او باید بر این حکم صبر کند ، به دلیل سخن رسول خدا (ص) که فرموده : فرزند متعلق به صاحب فراش است و سزای زناکار سنگ است و در مقابل حکم ، غیر از تسلیم ، کار دیگری نمی توان کرد . 250
گروه ششم : روایات أقل حمل است .
شیخ طوسی با سند خودش از امام (ع) درباره زنی نقل می کند که در دوران عده با او ازدواج کرده است ، فرمود : آن دو را باید از هم جدا کنند و آن دو بر هم حرامند و زن برای آن دو (شوهر اول و شوهر دوم) یک عده نگه دارد ، اگر پس از شش ماه یا بیشتر فرزندی به دنیا آورد ، از شوهر اخیر است و اگر در کمتر از شش ماه فرزندی به دنیا آمد از شوهر اول است . 251
گروه هفتم : روایت های عده است .
روایت صحیح از عبدالله بن سنان از حضرت صادق (ع) روایت شده است : پدرم از امام (ع) درحالیکه من هم حاضر بودم درباره مردی پرسید که ازدواج کرده ، زن بر او وارد شده است ولی با او مقاربتی نکرده و او را طلاق داده است ، آیا این زن عده دارد؟ امام (ع) فرمود : عده فقط از آب است .
به امام (ع) گفته شد : مواقعه در فرج صورت گرفته ، ولی انزال نکرده است .
امام فرمود : اگر دخول کرده باشد غسل واجب است و مهر و عده نیز دارد . 252

4-1-1-3-3- قاعده فراش
قاعده فقهی «فراش» از جمله قواعد معروف فقه است که در بین فقیهان شیعه و سنی پذیرفته شده و موارد بسیاری به آن استناد می شود ، مراد از یک قاعده فقهی ، امری کلی است که دارای افراد گوناگون و

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع تلقیح مصنوعی، قانون مدنی، حرمت نکاح، اصول اخلاقی Next Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع فقه الحدیث، رسول خدا (ص)، امام صادق، پیامبر (ص)