منابع پایان نامه ارشد با موضوع امام خمینی، توسعه سیاسی، اندیشه سیاسی، انقلاب اسلامی

دانلود پایان نامه ارشد

آن را در : نهاد رهبری، مجمع تشخیص مصلحت نظام، مجلس شورای اسلامی، شورای نگهبان، رئیس‌جمهور و شورای عالی امنیت ملی اشاره می‌نماید. کتاب حاضر از حیث محتوای تحلیلی و رویکرد کاربردی آن قابل توجه است.
بدین ترتیب و در خلال مفهوم‌پردازی توسعه و توسعه سیاسی در انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی ایران، اهمیت نظریات امام خمینی (ره) و مبانی و روش‌های نهادسازی ایشان مورد توجه قرار گرفته است. نظریاتی که عمدتاً در چارچوب فرهنگ سیاسی مردم ایران و با توجه به مبانی معرفتی امام شکل گرفته است.
در زمینه فرهنگ سیاسی مردم ایران به ویژه در دوره جدید و دوران انقلاب اسلامی اثر زیر برای شناخت و بررسی گسترده و جزء به جزء رفتارهای شکل‌گرفته در سنت اجتماعی ایران به ویژه بازتولید فرهنگ سیاسی در ایران معاصر و عرصه‌های دین‌گرایی و ایران‌مداری و نمادها و نشانه‌ها و کنش‌های فردی و جمعی مردم ایران قابل توجه است: مصلی‌نژاد، عباس (1386)، فرهنگ سیاسی ایران، تهران: نشر فرهنگ صبا
در زمینه شناخت اندیشه سیاسی امام خمینی و معطوف به توسعه سیاسی، آثار متعددی در قالب: کتاب، مقاله و طرح‌های تحقیقی صورت گرفته است که شناخت مبانی معرفتی ایشان در لابه‌لای آنها و بصورت مفاهیمی انضمامی مورد توجه قرار گرفته است. هرچند که مفاهیم هستی‌شناسی، معرفت‌شناسی و انسان‌شناسی، علاوه بر امام خمینی، در خلال نظریات متفکران اسلامی و اندیشمندان دوره معاصر، مانند: مرتضی مطهری، علامه طباطبایی، جلال‌الدین آشتیانی، محمدتقی جعفری، جوادی آملی، سید محمدباقر صدر، حسن‌زاده آملی مورد توجه و عنایت جدی و اساسی قرار گرفته است. و به عنوان نمونه (در بررسی‌های تحقیقی) می‌توان به کتاب‌های انسان‌شناسی اثر محمود رجبی از انتشارات مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره) و همچنین «هستی و هبوط»، اثر حمید پارسانیا، از انتشارات نشر معارف اشاره کرد.
از جمله کتاب‌هایی که به صورت جامعی به بحث توسعه از دیدگاه امام خمینی پرداخته است، می‌‌توان به اثر زیر اشاره کرد:
ـ عزتی، مرتضی (1376) فرهنگ توسعه از دیدگاه امام خمینی، تهران: مرکز پژوهش‌های بنیادی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
در این اثر، گفته‌ها و نوشته‌های امام خمینی در زمینه توسعه، استخراج و به شیوه‌‌ای عینی تجزیه و تحلیل و حاصل تحقیق تدوین شده است. این اثر شامل چهار فصل است: فصل اول به توضیح فرهنگ و مفهوم آن پرداخته است. فصل دوم، مفهوم توسعه را بیان می‌کند. در فصل سوم، رابطه تقدم و تأخری فرهنگ و توسعه بیان شده است. فصل چهارم نیز به بررسی عوامل فرهنگی بر توسعه اختصاص یافته و سعی شده است مطالب این فصل‌ها براساس دیدگاه امام خمینی و به استناد گفته‌ها و نوشته‌های ایشان تدوین و تنظیم شود.
در برخی کارهای تحقیقی در حوزه امام خمینی، به حوزه وسیع اندیشه سیاسی ایشان پرداخته شده است که موضوعات مختلفی را دربرگرفته و امکان بهره‌برداری موسع را فراهم می‌سازد. از جمله:
ـ جمشیدی، محمدحسین (1388) اندیشه سیاسی امام خمینی (ره)، تهران: پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی.
در این کتاب، نویسنده ضمن اشاره به اوضاع ایران و جهان اسلام و مسائل پیش روی آن سعی کرده مشی سیاسی امام خمینی را قبل و بعد از انقلاب اسلامی به تصویر کشد. وی ضمن اشاره اجمالی به آثار سیاسی امام خمینی، از جمله: کشف‌الاسرار، ولایت فقیه، البیع و وصیت‌نامه سیاسی ـ الهی و … سعی کرده است مبانی معرفت‌شناسی، هستی‌شناسی، روش‌شناسی و اعتقادی، و مبانی ارزشی و اخلاقی اندیشه سیاسی امام خمینی را شرح اجمالي دهد. مؤلف در مباحث بعدی با تشریح مفهوم سیاست و رابطه آن با حکومت و مفهوم دین و جهت‌گیری‌های سیاسی دین اسلام و نسبت دین و سیاست در اسلام، و در تاریخ اسلام به طرح مسئله جدایی دین از سیاست می‌پردازد و عوامل آن را از دید امام خمینی مطرح می‌کند. مؤلف سپس سعی کرده است مفاهیم بنیادین در اندیشه سیاسی امام خمینی را برشمارد و به تحلیل و تنقيح آنها بپردازد. از جمله این مفاهیم اساسی در اندیشه امام خمینی، آزادی، عدالت، حق و قانون را می‌توان برشمرد. در فصول آخر، مؤلف ضمن اشاره به مفهوم جامعه و دولت و نیاز جامعه به دولت و حکومت، شکل حکومت مطلوب را از نظر امام خمینی برمی‌شمرد. بعد از آن مؤلف، مطرح کردن اندیشه ولایت فقیه، دلایل اثبات ولایت فقیه از نظر امام خمینی و شرایط رهبری و حوزه اقتدار رهبر را برمی‌شمرد. نویسنده در فصل آخر، با طرح مردم و حکومت، نقش مردم در گزینش رهبر، مشروعیت‌بخشی مردم به حکومت و نقش مشارکتی مردم و تکلیف حکومت در برابر مردم را از منظر مردم به بحث می‌پردازد. این کتاب برای آشنایی با کلیات اندیشه سیاسی امام خمینی مفید است و به راحتی می‌توان کلیات اندیشه سیاسی امام خمینی را از لابه‌لای کتاب مورد کندوکاو قرار داد. اما مؤلف به جزئیات اندیشه سیاسی و امکان مقایسه و تطبیق اندیشه امام با سایر اندیشه‌ها اشاره نکرده است.
ـ معینی پور، مسعود (1391)، الگوی توسعه سیاسی در اندیشه امام خمینی، قم: دفتر نشر معارف
در این کتاب، نویسنده بر آن است تا با توصیف و تبیین الگوی توسعه سیاسی در اندیشه امام خمینی، علاوه بر تبیین شیوه مواجهه با تمدن غرب و دستاوردهای آن، با توجه به مبانی معرفت‌شناسی، هستی‌شناسی و انسان‌شناسی ایشان که مبتنی بر آموزه‌های اسلام است، الگویی متعالی در حوزه پیشرفت سیاسی در برابر الگوی غربی ارائه دهد. فصل اول کتاب شامل مفاهیم توسعه و سیاست و کلیات موضوع و روش پژوهش است. فصل دوم چارچوب نظری بحث را در 2 گفتار: بررسی نظریات نوسازی و وابستگی و سپس نظریات نوین غربی به همراه نقدهای مطروحه و الزامات و شاخص‌های توسعه سیاسی جهت مطالعه الگوی امام پی می‌گیرد. فصل سوم به مبانی توسعه سیاسی از دیدگاه امام اختصاص دارد که در ابتدا به مبانی معرفتی اندیشه امام (به نحو بسیار مختصر)، سپس نحوه مواجهه امام با تمدن غرب و آنگاه منظومه اندیشه‌گی امام خمینی در باب سیاست و انواع آن. و سرانجام توسعه از دیدگاه امام خمینی اختصاص دارد. در فصل چهارم اهداف و شاخص‌های توسعه سیاسی از نظر امام خمینی شامل اهداف غایی و میانی و همچنین شاخص‌های توسعه سیاسی مبتنی بر مشارکت سیاسی مردم، تحقق اسلام عقلانی ـ اجتماعی، و اخلاق و معنویت مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و در پایان نیز جمع‌بندی و نتیجه‌گیری ارائه شده است.
کتاب مزبور از حیث تطبیق با موضوع و تمرکز بر الگوی توسعه سیاسی از منظر امام خمینی جزو آثار منظم و دقیق محسوب می‌شود.
ـ حسنی، محمدحسن (1378)، نوسازی جامعه از دیدگاه امام خمینی، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی
مؤلف اثر در پیشگفتار خود ضمن تشریح ضرورت و اهمیت مسأله نوسازی جامعه (یا توسعه سیاسی) به مشکلات بررسی خود اشاره کرده و در فصل اول زمینه تاریخی و طرح مسأله و در فصل دوم مبانی نظری موضوع را با مروری بر ادبیات توسعه و نوسازی در پیش گرفته و در فصل سوم به روش بررسی خود بر مبنای تحلیل متن اشاره می‌کند. در فصل چهارم و اصلی کتاب، نویسنده به تحلیل دیدگاه امام خمینی درباره ایده‌ها و مفاهیم جدید، همچون: تمدن جدید، عقلانیت، توسعه اقتصادی، آزادی و برابری پرداخته و سپس در یک جمع‌بندی به نوسازی جامعه از دیدگاه امام خمینی می‌پردازد.
همانطور که ملاحظه می‌شود، در این اثر نیز مبانی معرفتی امام برای نوسازی جامعه و پایه‌ریزی توسعه سیاسی نوین کمتر مورد بحث قرار گرفته و بیشتر بر شاخص‌های توسعه سیاسی تأکید شده است.
از دیگر آثاری که در زمینه اندیشه سیاسی امام خمینی و توسعه سیاسی نگاشته شده است می‌توان به کتاب: امام خمینی، توسعه سیاسی و کوشش‌های مدرن اثر محسن خلیلی، تهران: مؤسسه چاپ و نشر عروج، 1389 اشاره کرد نویسنده اثر که استاد علوم سیاسی دانشگاه فردوسی است، به بررسی اندیشه و کردار سیاسی امام خمینی از منظر حقوق اساسی اهتمام دارد. لذا پس از فصل اول که مشتمل بر درآمدی نظری بر توسعه سیاسی است. به بنیادهای نظری امام خمینی در ایجاد دولت مدرن اسلامی بر مبنای نهادگرایی و نهادینه کردن حقوق اساسی پرداخته و در این زمینه مواردی همچون تدوین قانون اساسی، تشکیل مجمع تشخیص مصلحت نظام، بازنگری قانون اساسی، و ولایت مطلقه فقیه را ذكر كرده و آنها را بنابر اصل اجتهاد و رویکرد عقلانی امام، به مثابه شاخص‌های توسعه سیاسی در جمهوری اسلامی ایران معرفی نموده است.
همانگونه که قبلاً نیز بیان شد، برخی از محققان پرداختن به موضوع جامعه مدنی را به مثابه توسعه سیاسی در نظر گرفته‌اند. از دیگر تحقیقات این زمینه می‌توان به کتاب جایگاه جامعه مدنی در گفتمان امام خمینی، اثر ابوالفضل مروی، از انتشارات مؤسسه چاپ و نشر عروج، تهران: 1389 اشاره کرد. این اثر بر مبنای روش تحلیل گفتمان به بررسی و تحلیل نمونه‌های قبل از پیروزی انقلاب اسلامی و بعد از پیروزی انقلاب در بررسی آثار و سخنان امام خمینی پرداخته و در چارچوب تحلیل گفتمانی لاکلاوموفه به قطب‌بندی، ارزش‌گذاری و مفاهیم و ارزش‌های جامعه مدنی مورد نظر امام خمینی می‌پردازد. و نتیجه‌ می‌گیرد که امام همواره نفع مردم و مصلحت نظام را در یک راستا می‌بیند برخلاف رژیم شاهنشاهی که دقیقاً در تضاد با مؤلفه‌های جامعه مطلوب قرار دارد. این اثر از حیث بکارگیری دقیق روش تحلیل گفتمانی، اثری درخور توجه و قابل استفاده است.
ـ برزگر، ابراهیم (1390)، اندیشه سیاسی امام خمینی (ره) سیاست به مثابه صراط، تهران: انتشارات سمت
استعاره صراط که توسط محقق و نویسنده این اثر (استاد دانشگاه علامه طباطبایی) بکار گرفته شده است. نخست تعریفی از سیاست، و الگویی برای تجزیه و تحلیل سیاسی به دست می‌دهد. سپس در بومی‌سازی علم سیاست در ایران و جهان اسلام کاربرد پیدا می‌کند، در مرحله سوم به تولید اندیشه سیاسی مبتنی بر صراط و فهم اندیشه تولید شده می‌پردازد. چهارم زبان سیاسی خاص مسلمانان مبتنی بر صراط را تولید کرده و می‌کند، و در نهایت به مثابه الگویی الهام‌بخش برای توسعه و پیشرفت و غلبه بر عقب‌ماندگی نقش‌آفرینی می‌کند. در این اثر و در یک مطالعه موردی، اندیشه سیاسی امام خمینی (ره) به عنوان قوی‌ترین متفکر سیاسی اسلام معاصر و یکی از اثرگذارترین متفکران جهان در آستانه قرن 21 بر مبنای استعاره صراط بررسی شده است. از جمله مضامین مورد استفاده این اثر، بخش سوم آن در ارتباط با « صراط، عقاید و راهیابی » ، « صراط، راهیابی و اخلاق» ، « صراط، احکام و اندیشه سیاسی » در اندیشه‌ورزی سیاسی امام خمینی است و لذا می‌توان اثر مزبور را از جمله آثار درون‌کاوانه و شناخت شناختی اندیشه امام و مبانی معرفتی ایشان دانست. بدین ترتیب، امام متفکری غایت محور شناخته می‌شود که در راه بودن آن فی نفسه اصالت ندارد بلکه مهم جهت‌دار بودن و در راه خدا بودن آن است.

طرح‌های تحقیقاتی
اما در مورد نظریات امام خمینی (ره) و نگاه ایشان به مسائل توسعه‌ای، تحقیقات و طرح‌ها و فعالیت‌های پژوهشی متعددی صورت گرفته است. در بررسی مجموعه: منبع شناسی امام خمینی و انقلاب اسلامی (کارنامه منابع پیرامون امام خمینی و انقلاب اسلامی)، ج 1 و 2، پایگاه اطلاع‌رسانی سراسری (پارسا) با مشارکت معاونت آموزشی و پژوهشی سازمان تبلیغات اسلامی، بهار 1379، تهران: مؤسسه اطلاع‌رسانی مرجع؛ از 6948 اثر معرفی شده، تعداد 44 اثر (از شماره 5769 تا شماره 5813/ صفحات 647 تا 653) به بررسی توسعه سیاسی از نظر امام خمینی در ابعاد مختلف و شاخص‌های گوناگون برمبنای رهیافت فقه سیاسی ایشان پرداخته شده است، ولی نکته قابل تأمل آنکه تقریباً هیچکدام بصورت مشخص به مبانی معرفتی دیدگاه‌های ایشان نپرداخته‌اند.
پروژه تحقیقی دیگری نیز در مرکز آموزش مدیریت دولتی تحت عنوان: «امام خمینی و مدیریت توسعه» (1380) با مدیریت دکتر سید محمد مقیمی و نظارت دکتر حسن عابد جعفری و برزو فرهی، صورت گرفته است که در آن امام، فرآیند توسعه را فرآیندی تکاملی و همه‌جانبه (مادی و معنوی) به مظور اصلاح و نوسازی جامعه براساس نظام ارزش اسلامی دانسته و طرح مزبور به تشریح دیدگاه‌های ایشان

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع توسعه سیاسی، امام خمینی، جامعه مدنی، انقلاب اسلامی Next Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع امام خمینی، توسعه سیاسی، اندیشه سیاسی، علامه طباطبایی