منابع پایان نامه ارشد با موضوع استانداردهای حسابداری، صورتهای مالی، حسابداری مالی، گزارشگری مالی

دانلود پایان نامه ارشد

عنوان یکی از خصوصیات کیفی اطلاعات حسابداری برشمرده است.
هیئت استانداردهای بینالمللیحسابداری20 و هیئت استانداردهای حسابداری مالی در بیانیه مشترکی پیرامون چارچوب نظری گزارشگری مالی، اهداف گزارشگری مالی و ویژگیهای کیفی اطلاعات مالی را در دو بخش ارائه کردهاند. طبق این بیانیه ویژگیهای کیفی گزارشگری اطلاعات مالی مؤثر بر
تصمیمگیری از اجزای زیر تشکیل می شود:
الف) مربوط بودن شامل سودمندی در پیشبینی و قابلیت تأیید جریان وجوه نقد آتی.
ب) قابلیت مقایسه شامل ثبات رویه.
ج) قابل فهم بودن.
د) ارائه منصفانه شامل قابلیت اثبات، کامل بودن و بی طرفی.
بی طرفی که از نظر این بیانیه یکی از خصوصیات ارائه اطلاعات مالی منصفانه است، عبارت است از: «عدم تمایل به تشخیص قبل از موقع وقایع و یا انگیزه اتخاذ رفتار بخصوص در مقابل آنها ». بنابراین، دراین بیانیه مشترک محافظهکاری از شمول ویژگیهای کیفی اطلاعات خارج پنداشته شده است.
محافظهکاری یکی از مفاهیم واقعبینی در حسابداری و یکی از محدودیتهای حاکم بر حسابداری و گزارشگری مالی است. در وضعیتهایی که روشهای حسابداری متفاوت و جایگزین با مناسبتهای همسان وجود دارد یا به عبارت دیگر هرگاه در مورد یک رویداد و یا وضعیت معین، اعمال روشهای متفاوت اندازهگیری با پشتوانه منطقی و منطبق با اصول پذیرفته شده حسابداری امکان پذیر است، محافظهکاری ایجاب میکند که روشی اعمال و انتخاب شود که دارای حداقل اثر مساعد بر سود خالص و جمع داراییها در دوره جاری است. در مواقعی که برای شناخت و اندازهگیری داراییها ارزشهای پذیرفته شده متفاوتی وجود داشته است، داراییها باید به مبلغی ثبت شود که از همه کمتر است. در ارتباط با شناسایی و اندازهگیری بدهیها نیز بیشترین مبلغ از مبالغ متفاوت اندازهگیری شده باید ملاک ثبت قرار گیرد. در مواردی که نسبت به مناسب بودن ارزشهای متفاوت درآمدها، هزینهها، سودها و زیانهای غیرعملیاتی تردید وجود دارد، اقلام مزبور باید به مبالغی ثبت و گزارش شوند که دارای کمترین اثر مساعد برسود خالص است. بنابراین، محافظهکاری را میتوان به عنوان یک عامل تعدیلکننده و یا وزنه تعادل برای جلوگیری از اندازهگیریهای بسیار خوشبینانه به کار گرفت و از آن به عنوان یک وسیله باز دارنده قوی و مؤثر در مقابل خطر ناشی از ارائه سود و وضعیت مالی به مبالغی بیش از میزان واقعی استفاده کرد. از سوی دیگر، تهیه صورتهای مالی بیش از حد محافظهکارانه نیز مطلوب نیست زیرا به عدم رعایت بی طرفی و ارائه اطلاعات غیر واقعبینانه منجر میشود. به همین دلیل مفهوم محافظهکاری را نباید به گونه ای تحریف کرد که به ارائه اقلام صورتهای مالی به مبالغی کمتر از میزان واقعی منجر شود (عالیور، 1370).
در همین رابطه هیئت تدوین استانداردهای حسابداری مالی در بیانیه مفهومی شماره (2) بیان
میکند: «از حسابداری محافظهکارانه نبایستی به عنوان توجیه کمتر برآورد کردن داراییها، به این بهانه که در آینده ممکن است منجر به ارائه بیش از حد سودها شود، استفاده کرد». (هیئت استانداردهای حسابداری مالی،1980).
به طور کلی میتوان حسابداری محافظهکارانه را در سه مقوله به شرح زیر خلاصه کرد:
الف)مقوله رفتاری: بدبینی از خوشبینی بهتر است. به عنوان نمونه بر اساس رهنمودهای حسابداری،
بدهیهای احتمالی (زیانهای احتمالی) تحت شرایط خاص شناسایی میشوند در صورتی که این رهنمودها در خصوص داراییهای احتمالی (سودهای احتمالی) کاربرد ندارند.
ب)مقوله زمان: زودتر نشان دادن زیانها و هزینهها از دیرتر نشان دادن آنها بهتر است و دیرتر نشان دادن سودها و درآمدها از زودتر نشان دادن آنها بهتر است.
ج)مقوله ارزش: کمتر نشان دادن سودها و درآمدها از بیشتر نشان دادن آنها بهتر است و بیشتر نشان دادن زیانها و هزینهها از کمتر نشان دادن آنها بهتر است (عالیور، 1370).

2-2-1-2- تاریخچه محافظهکاری
حسابداري اغلب در کنار حسابرسي به منظور محدود کردن مديران از اعمال نظر بيش از اندازه در مصرف منابع تحت اختيار آنها مورد استفاده قرار گرفته است. همچنين طي قرنها، در تقسيم بازده ميان
گروههاي مختلف درگير با شرکت و همچنين براي تعيين مقادير قابل تخصيص به دارندگان حقوق در شرکت نيز از حسابداري استفاده شده است. در اوايل قرن نوزده که شرکتها شروع به استقراض نمودند، سود حسابداري به عنوان مبنايي براي توزيع سود نقدي مورد استفاده قرار گرفته شده است. در پايان قرن نوزده در انگلستان و در پايان دهه اول قرن بيستم در آمريکا، حسابداري به شکل جديد خود رشد کرد. جريان نقدي از طريق اقلام تعهدي به منظور به دست آمدن سود حسابداري به شکل امروزي خود تعديل شد. شرکتهاي حرفهاي حسابرسي نيز شکل گرفتند به گونه اي که در سال 1900 اکثر شرکت هاي بورس سهام لندن توسط حسابرسان مورد رسيدگي قرار گرفته شدند. در اين قرن محافظهکاري به تدريج تبديل به يکی از ويژگيهاي کيفي اطلاعات حسابداري شده که يکي از کاربردهاي آن، مربوط به
قراردادهاي تقسيم سود ميان مالکان و اعتباردهندگان شرکت بود. محافظهکاري هم چنين به نظر
ميرسد در تعيين پاداش مديران بر مبناي سود حسابداري نقش داشته باشد. اگر چه طرحهاي پاداش رسمي تا دهه 1950 در آمريکا معمول نبود اما سود حسابداري به طور غيررسمي به عنوان مبنايي براي پرداخت پاداش به مديران مورد استفاده قرار گرفته شده است (حسني، 1388).
چتهيلد21 معتقد است كه محافظه کاري ريشه در قرون وسطي دارد. در آن زمان اربابها اداره املاك خود را به مباشر ميسپردند، مباشران نيز دريافتند كه به كارگيري محافظهکاري، مكانيسم مناسبي براي محافظت از آنها است. آنها افزايش ارزش داراييها را پيشبيني نميكردند، زيرا اگر اين افزايش ارزشها به وقوع نميپيوست، مالك ممكن بود مباشر را مسئول بداند. چت هيلد خاطر نشان ميكند كه در اواخر قرن نوزدهم در انگلستان، در دعاويي كه پس از ورشكستگي شركتها از سوي سرمايهگذاران مطرح شد، اغلب حسابرسان به عنوان متهم به دادگاه احضار ميشدند. حسابرسان نيز از آن پس دريافتند كه بر مبناي صورتهاي مالي محافظه کارانه، هرگز دعوايي عليه آنها اقامه نميشود و فقط ارائه بيشتر از واقع سود و سرمايه است كه موجب چنين امري ميگردد (مجتهدزاده، 1380).
باسو (1997) معتقد است که محافظه‏کاري طي قرن‏ ها تئوري و عمل حسابداري را تحت تأثير قرار داده است. ثبتهاي تاريخي اوايل قرن پانزدهم ميلادي دربارة معاملات مشارکتي و تضامني نشان مي‏دهند که حسابداري در اروپاي قرون وسطي محافظه‏کارانه بوده است. مفهوم محافظه‏کاري زماني ايجاد شد که ترازنامه مهمترين و اغلب تنها صورت مالي بود و اجزاي سود يا ساير نتايج عمليات به ندرت در خارج از شرکتها ارائه مي‏شد. اولين کاربرد صورت‏هاي مالي براي بانکداران و ديگر اعتباردهندگان بوده است. انگيزه آنها از کاربرد محافظه‏کاري اطمينان از آن بوده که سرمايهگذاريشان به گونهاي مناسب حفظ خواهدشد. از اين رو کم نمايي خالص دارايي‏ها مطلوب و حتي شرافتمندانه بود، چون باعث ايجاد حاشيه ايمني براي وام‏ها مي‏شد (هيئت استانداردهاي حسابداري مالي، 1980).
هندريكسون و ونبردا(1994)22 معتقدند كه از مجراي فشار بستانكاران و ساير استفادهكنندگان از گزارشهاي مالي، حسابداران سده نوزدهم به صورت دائم تحت فشار بودند تا در گزارش های خود از منعكس كردن خوشبينيهاي مديران و مالكان واحدهاي تجاري خودداري كنند. از اين رو، بسياري از صاحب نظران حسابداري سنتي محافظه کار بودند و برخي از اصول ارائه شده به وسیله آنها در حسابداري امروز هم رسوخ كرده است.

2-2-1-3- محافظهکاری در استانداردهای حسابداری ایران
در استانداردهای حسابداری ایران از واژه محافظهکاری به طور صریح استفاده نشده است لیکن در قسمت ویژگیهای کیفی اطلاعات از بخش مفاهیم نظری گزارشگری مالی از ویژگی احتیاط به عنوان یکی از زیر مجموعههای قابلیت اتکاء اطلاعاتمالی یاد شده است، استانداردهای مذکور تصریح میکند که
«تهیهکنندگان صورتهای مالی در عین حال باید با ابهاماتی که به گونهای اجتناب ناپذیر بر بسیاری رویدادها و شرایط سایه افکنده برخورد کنند». نمونه این ابهامات عبارتاست از قابلیت وصول مطالبات، عمرمفید داراییهای ثابت مشهود و تعداد و میزان ادعاهای احتمالی مربوط به کالای فروش رفته. چنین مواردی با رعایت احتیاط در تهیه صورتهای مالی و همراه با افشاء ماهیت و میزان آنها شناسایی
میشود. «احتیاط عبارتاست از کاربرد درجهای از مراقبت که در اعمال قضاوت برای انجام برآورد در شرایط ابهام مورد نیاز است به گونهای که درآمدها یا داراییها بیشتر از واقع و هزینهها یا بدهیها
کمتر از واقع ارائه نشود» (کمیته تدوین استانداردهای حسابداری، 1388). این تعریف دقیقاً همان تعریف هیئت بینالمللی استانداردهای حسابداری از محافظهکاری بوده و با تعریف گیولی و هین از محافظه کاری نیز مطابقت دارد. بنابراین، میتوان اصطلاح «احتیاط» را معادل واژه «محافظهکاری» تلقی نمود. طبق بند (17) استاندارد حسابداری شماره (1) ایران تحت عنوان «نحوه ارائه صورتهای مالی» مدیریت واحد تجاری باید رویههای حسابداری را به گونهای انتخاب و اعمال کند که صورتهای مالی با تمام الزامات استانداردهای حسابداری مربوط مطابقت داشته است. در صورت نبود استاندارد خاص، مدیران باید رویهها را به گونهای تعیین کنند تا اطمینان یابند صورتهای مالی اطلاعاتی را فراهم میآورد که دارای هر دو خصوصیت مربوط بودن و قابلیت اتکاء است و محتاطانه بودن را به عنوان یکی از معیارهای اطلاعات قابل اتکاء معرفی میکند. از تعریف فوق دو مطلب استنباط میشود:
مطلب اول این که محافظهکاری زاییده ابهام است این استنباط زمانی نمایانتر میگردد که تعریف هیئت استانداردهای حسابداری مالی را در باب محافظهکاری را مد نظر قرار دهیم، این هیئت درباره محافظهکاری چنین میگوید: «محافظهکاری واکنشی محتاطانه به ابهام در تلاش برای اطمینان از این که ابهام و ریسکهای ذاتی شرایط تجاری به گونهای مناسب مد نظر قرار گرفتهاند». در این تعریف از ابهام و ریسک به عنوان دو عامل اصلی در تشریح محافظهکاری استفاده شده است و طبق همین تعریف اگر ابهام وجود نداشته باشد نیازی به محافظهکاری نیست، و هرچه ابهام و ریسک بیشتری وجود داشته است نیاز بیشتری به محافظهکاری احساس میشود (هیئت استانداردهای حسابداری مالی، 1980). تقریباً تمامی پژوهشگران عرصه حسابداری در مورد این تعریف اتفاق نظر دارند که محافظهکاری عبارت است از برآورد بیشتر بدهیها وکمتر داراییها وشناسایی زودتر هزینهها در مقایسه با درآمدها بر همین اساس به منظور جلوگیری از گزارشگریهای متهورانه و ارائه راهکاری در مقابله با چالشهای به وجود آمده ناشی از ابهامات فراروی حسابداران در مواجهه با مباحث مختلف حسابداری، همواره محافظهکاری به عنوان سیاست و یا استراتژی تعدیلکننده متناسب با این شرایط پیشنهاد شده است. مطلب دوم اینکه هر چند محافظهکاری تحت هیچ کدام از سرفصل های اصول، مفروضات و یا میثاق های محدودکننده حسابداری شناخته نشده، لیکن در تدوین استانداردهای حسابداری به طور جدی مورد لحاظ و به کارگرفته شده است.

2-2-1-4-دیدگاههای مرتبط با محافظهکاری
در رابطه با محافظهکاری نظرات متفاوتی در کتابشناسی حسابداری توسط پژوهشگران در طی تاریخ ارائه شده است. که برخی محافظهکاری را نقد نموده و مورد انتقاد قرارداده اند و برخی نیز محافظهکاری را در زمره اصول حسابداری تلقی نموده اند. در ادامه به ارائه برخی از این نظرات در قالب موافقان محافظهکاری و مخالفان محافظهکاری پرداخته میشود.

2-2-1-4-1 موافقان محافظهکاری
مدیران و مالکان به طور طبیعی گرایش دارند که نسبت به واحد تجاری بیش از اندازه خوشبین شوند. این خوشبینی زیاد موجب می‌شود که دارایی‌ها و درآمدها بیشتر بیان شود. محافظهکاری نوش داروی لازم برای این خوشبینی بیش از حد است. دِواین23 (1963) استدلال می‌کند که فرونشاندن خوشبینی و القا بدبینی مشکل است. خوش بینی که یک ریال سود ایجاد می‌کند بیش از بدبینی ایجاد شده به وسیله یک ریال زیان است. پیامدهای خوشبینی بیش از

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع صورتهای مالی، عدم تقارن، اخبار خوب، گزارشگری مالی Next Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع محافظه کاری، حافظه کاری، حسابداران، مخارج پژوهش و توسعه