منابع پایان نامه ارشد با موضوع ارگونومی، صنایع کاربر، عملکرد شغلی، ادراک دیداری

دانلود پایان نامه ارشد

مکان
برخی از مشاغل به ابزارهای خاص و یا مکان های خاص نیاز دارند و برخی چنین محدودیتی را دارا نیستند و در هرگونه محیطی می توان به انجام آن مشغول شد. برخی مشاغل نیاز به هوای آزاد دارند و برخی در محیط های بسته قابل انجام هستند .
اما آنچه که در این طبقه بندی ها حائز اهمیت است تناسب است. اینکه نور، فضا، رنگ و سایر عناصر بصری موثر بر روحیه کارکنان در هر محیط چگونه باشد مهم است. ممکن است یک طراحی بسیار زیبا و حتی گرانقیمت در یک محیط کاری اثری مخرب داشته باشد. مثلا در یک محیط کاری مبتنی بر فعالیت های فکری که نیاز به آرامش، تفکر و گفت و گو باشد، وجود رنگ گرم و به ویژه قرمز نتایج خوبی نحواهد داشت(حسینی مقدم، 1389 )
2-12 تاثیر عوامل ارگونومیک بر بهبود فعالیت مشاغل
– شاخص های محیط کار مناسب از نظر فیزیکی
از عوامل فیزیکی که در محیط های کاری وجود دارد می توان به روشنایی، صدا، حرارت، رطوبت، میز کار و .. می باشند که در زیر به بعضی از این عوامل می پردازیم :
– روشنایی
بدون شک مهم ترین حس ما بینایی است و با توجه به عملکرد چشم لازمه ی بینایی، نور است و به همین دلیل محاسبه و تعیین روشنایی در محیط کار از اهمیت زیادی برخوردار است. برای تامین روشنایی صحیح ابتدا باید مقدار روشنایی لازم برای محیط کار با کمک محاسبات مهندسی که توسط متخصصین محاسبه شده و فردی که درمحیط به کار اشتغال دارد، باید استاندارد روشنایی و نحوه استفاده صحیح از روشنایی مصنوعی و طبیعی را رعایت کند. خصوصیات یک سیستم روشنایی رضایت بخش شامل موارد زیر است :
• نور از نظر توزیع فرکانس مطلوب باشد
• درخشندگی سطوح محیط کار به نحوی باشد که سبب چشم زدگی نشود
• میزان نور کافی باشد
• سایه مزاحم وجود نداشته باشد
همانگونه که ذکر شد انعکاس نور از لامپ های اشیاء براق و یا پنجره ها سبب ایجاد درخشندگی می شود پس بایستی سعی شود تا روشنایی بر روی میز کار متمرکز شود. زاویه تابش منابع روشنایی بایستی کاملا قابل تنظیم باشد. هم چنین منابع نور باید دارای یک فیلتر باشند تا در صورت نیاز، نور را به صورت پراکنده یا مستقیم داشته باشیم.
– میز و صندلی کار
سطح میز بایستی به شما اجازه دهد تا وسایل مورد نیاز کاریتان در جلویتان قرار گیرد و در محیط های کاری که از کامپیوتر استفاده می شود بایستی سطح میز به گونه ای باشد تا مانیتور به طور مستقیم در جلوی شما قرار گیرد به زوری که فاصله بین شما و مانیتور کمتر از 20اینچ یا 50 سانتی متر نباشد. بخش هایی مانند کیس را نباید بر روی میز قرار داد فضای محدود میز کار ممکن است باعث شود که کاربرد اجزای کامپیوتر در وضعیت مناسبی نباشد لبه های میز باید با مواد نرم پوشیده شود و هم چنین مدور باشد از یک استراحتگاه مچ بر روی میز باید استفاده شود
از لحاظ ارگونومی صندلی یکی از فاکتور های مهم برای کار با کامپیوتر می باشد، صندلی خوب می تواند حمایت لازم و کافی را برای قسمت های پشت، ساق ها، باسن ها، و حتی دست ها فراهم کند و هم چنین می تواند پوزیشن های غلط، استرس های تماسی و فشار های وارده را کاهش دهد. تکیه گاه، نشیمن گاه، استراحت گاه دست، پایه صندلی از فاکتورهای مهم برای یک صندلی بهره ور و ایمن می باشد. مشخصه یک صندلی خوب و راحت به شرح زیر می باشد :
• باید دارای یک پشتی تکیه گاه خوب به منظور فراهم آوردن یک موقعیت مناسب برای نشستن به طوری که بایستی در قسمت عضلات پشت و گردن حداقل فشار را نسبت به کفه صندلی داشته باشیم. که تقریبا با زاویه 5 درجه قدرت جابه جایی نسبت به وزن خود را داشته باشد و در نتیجه با تکیه بر پشتی احساس راحتی کامل به فرد دست می دهد. زاویه کفه صندلی با پشتی تقریباً 150 درجه باشد و ارتفاع آن برای نوع متوسط حدود 5/64 سانتی متر باشد. تکیه گاه نامناسب باعث حمایت های ضعیف پشت و قرار گیری در پوزیشن های نا مناسب می شود. نا مناسب بودن تکیه گاه می تواند به دلیل اندازه ناکافی آن، جنس آن و نحوه استفاده از آن باشد.
• نشیمنگاه آن به گونه ای باشد که در مدت طولانی راحت باشد، از نظر روانی رضایت بخش باشد، برای انجام وظیفه یا فعالیتی که باید صورت پذیرد حالت مناسبی داشته باشد. نشیمنگاه زمانی اهمیت آن بیشتر می شود که استفاده کننده های آن متعدد باشد مثلا استفاده کننده قد کوتاه تر نمی تواند به راحتی به تکیه گاه تکیه دهد و استفاده کننده قد بلندتر نیز قسمت پشت زانوهایش توسط نشیمنگاه حمایت نمی شود. وضعیت های غلط ایجاد شده در این حالت می تواند منجر به خستگی، چرخش محدود، کرخ شدگی و ایجاد مشکل در حقظ حالت طبیعی ستون فقرات شود.
• ارتفاع صندلی که بهترین وضعیت ارتفاع کفه صندلی جهت نشستن افرادی که دارای رشد کامل هستند حدود 43 سانتی متر است البته بهتر است صندلی قابل تنظیم در ارتغاع باشد تا به راحتی بتوان ارتفاع مورد نظر برای افراد را به دست آورد همچنین صندلی بایستی دارای 5 پایه قوی و قرقره های خوب باشد تا به راحتی بتواند بر روی زمین یا فرش حرکت کند. اکثر صندلی ها برای وزن های( 125 کیلو 275 )پوند طراحی می شوند.
• تکیه گاه ساعد استراحتگاه دست که این تکیه گاه حمایت خوبی برای بدن ایجاد کرده و به نشست و برخاست شخص کمک می کند طول آن نبایستی بیش از 35 سانتی متر جلوی پشتی صندلی ادامه داشته باشد و باید ارتفاع آن بین 25-20 سانتی متر باشد، هم چنین عرض آن بایستی در حدود 10 سانتی متر بوده و شکافی به اندازه 10 سانتی متر بین تکیه گاه ساعد و پشتی وجود داشته باشد. استراحتگاه دست باید نرم و روکش دار باشد و هم چنینی به استفاده کننده اجازه بدهد تا به راحتی دست های خود را بر روی آن قرار دهد بدون اینکه فشار اضافی به آن وارد شود.
– سر و صدا
سر و صدای محیط کار را، مهاجم بسیار موذی و خطرناک به حساب آورده اند. زیرا هر روز تعداد زیادی از سلول های شنوایی را از بین می برد، صدای بلند هم بر سلامتی افراد تاثیر می گذارد اما اثر همه صداهای بلند یکسان نیست. هرگاه کارگر یا کارمندی احساس کند که افت شنوائی پیدا کرده است دیگر بسیار دیر شده است زیرا سنگینی گوش و ناشنوائی حاصل از سر و صدا غیر قابل جبران است. خسارت ناشی ازسر و صدا تنها به گوش محدود نمی شود بلکه کل بدن را در بر می گیرد. در محیط کار آلودگی صوتی می تواند امنیت کارمندان و کارگران را به طور جدی به خطر اندازد در این نوع محیط هاست که خسارات مالی و جانی جبران ناپذیری به وجود می آید میزان تاثیر صدا در محیط کار با ماهیت کار رابطه دارد و به طور کلی تاثیر صدا بر کارهای دشوار و پیچیده به مراتب بیش از تاثیر آن بر کارهای ساده است و هم چنینی صدا در انجام کارهایی که جنبه شناختی دارند بیش از وظایف فیزیکی ایجاد مزاحمت می کند
– درجه حرارت
حرارتی که فرد در محیط احساس می کند حرارت موثر نامیده می شود که با حرارت هوا تفاوت دارد. حرارت موثر به عوامل مختلفی از قبیل حرارت هوا، رطوبت، جریان هوا، موقعیت طبیعی، فصل، ساعات روز، تشعشعات حرارتی اشیاء پیرامون، رنگ محیط و تفاوت های فردی بستگی دارد. در حالیکه حرارت هوا صرفاً دمای هوا را در فضای آزاد و خارج از تاثیر عوامل یاد شده بیا ن می کند . انسان موجودی خون گرم است و درجه حرارت بدن ثابتی دارد. بنابراین انحراف از سطح بهینه 37 درجه سانتی گراد باعث احساس سرما یا گرما می شود . یکی از راه های برقراری تعادل حرارتی، خاصیت خود تنظیمی بدن است ولی اگر انحراف از سطح بهینه از حد معینی فراتر رود، تعادل حرارتی بدن باید از طریق تنظیم رفتار حرارتی تامین گردد.
– موسیقی
یکی از روش هایی که به ویژه در سال های اخیر در غرب متداول شده است، پخش موسیقی برای افزایش عملکرد شغلی و روحیه کارکنان در هنگام کار است. دلیل توجیهی این روش آن است که موسیقی باعث می شود دوره های ملامت و خستگی کاهش پیدا کند و کارکنان هوشیار باقی بمانند. تحقیقات نشان می دهد که کارکنان از شنیدن موسیقی در محل کار خود لذت می برند و معتقدند با شنیدن موسیقی در هنگام کار، بر میزان تولید آنان افزوده می شود (امیری و دیگران، 1387)
– اثر جنبه فیزیکی ارگونومی بر بهبود کار
– آثار ادراکی
روان شناسان در پژوهش های خود نشان داده اند که روشنایی زیاد قدرت بینایی را افزایش داده ادراک را دقیق تر و حرکات آن را آسان تر می سازد و از سوی دیگر انسان در محیط روشن تر رنگ ها را بیشتر تشخیص می دهد. عملکرد کارکنان تحت تاثیر تیز بینی آنها قرار می گیرد. تیز بینی به همان اندازه که به مکانیسم های بینایی فرد وابسته است به روشنایی محیط کار نیز وابسته است که البته میزان روشنایی در مشاغل مختلف متفاوت است .
-آثار روانی
نور شدید موجب افزایش تمرکز می شود و خستگی اندام های حسی و حرکتی را به شدت کاهش می دهد تحقیقات نشان داده است که نور سفید خلق و خوی انسان را بهبود بخشیده و نیروهای انگیزشی فرد را بر فعالیت بیشتر متمرکز می کند.
قدرت بینایی افراد با بالا رفتن سن کاهش می یابد بنابراین به همین نسبت نیاز افراد به روشنایی افزایش می یابد. نشان داده اند که روشنایی متناوب گاهی باعث نقصان در عملکرد می شود .
هرگاه میزان شدت نور به طور مداوم تغییر کند چشم ها باید مرتب خود را با آن سازش دهند که این موضوع موجبات خستگی چشم را به وجود آورده و ادراک دیداری را مختل می سازد و در نتیجه کارایی فرد کاهش می یابد نوری که به صورت متمرکز از یک نقطه می تابد بر روی اجسام سایه های کاملاً واقعی ایجاد می کند که موجب پدیداری تضاد می شود و در نتیجه لبه ها و شکل آنها را بهتر نشان می دهد
-اثر گرما بر عملکرد
علت اصلی دشوار بودن کار در محیط گرم عدم امکان مبادله حرارتی بدن با محیط کار است در حالیکه حرارت بدن ضمن فعالیت به شدت افزایش می یابد از آثار منفی کار در محیط گرم می توان کاهش قدرت بدنی، تقلیل تمرکز و پایین آمدن سرعت واکنش های حرارتی را نام برد. به طور کلی گرما توانشهای شناختی آدمی را تنزل می دهد.
– اثر سرما بر عملکرد
پژوهش ها حاکی از آن است که سرما نیز بر کار و فعالیت ما اثر گذاشته و کارایی فرد را کاهش می دهد. پیلر و مک ورث نشان داده اند سرعت واکنش های عضلانی و تمرکز در شرایط محیط سرد، 20 تا 30 درصد کمتر می شود
– اثر رطوبت بر عملکرد
رطوبت می تواند در عملکرد فرد مداخله کند. هوای مرطوب به خصوص در شرایط گرم فعالیت را دشوار می سازد. رطوبت به دو دلیل موجب کاهش کارائی فرد می گردد
• به لحاظ کاهش اکسیژن آزاد در هوا از طریق جایگزین
• به علت اشباع شدن هوا از بخار آب (امیری و دیگران، 1387)
-اثر رنگ ها
رنگ ها هر کدام بر فرد اثر خاص و متفاوتی دارند. که به دنبال آن رفتار و عملکرد فرد را تحت تاثیر قرار می دهد. روانشناسی کار، رنگ را در محیط کار به عنوان یک متغیر فیریکی در نظر می گیرد که می تواند بر میزان بازدهی کارکنان تاثیر بگذارد. در زیر به اختصار اثر بعضی از رنگ ها بیان می شود:
• خاکستری، رنگی است خنثی که هیچ گرایشی را در برنمی انگیزد و عاری از هرنوع تحریک است و به همین دلیل در صنایع کاربرد فراوان دارد.
• آبی تیره، این رنگ به دلیل اثری که بر اعصاب پاراسمپاتیک می گذارد، منجر به کاهش فشار خون و تعداد تنفس شده؛ احساس امنیت کارمند را افزایش می دهد و میزان تنش او را کاهش داده و خستگی روانی و جسمی او تقلیل می یابد.
• سرخ، این رنگ نمایانگر نیروی حیاتی است و به معنای تمایل و رغبت است و احساس گرما را بر می انگیزد و احساس رقابت را تشدید می کند و در خالت خستگی و عصبی و فیریکی آزار دهنده است و این رنگ در محیط کار به شرطی می تواند کارائی را افزایش دهد که سایر شرایط نا مساعد نباشد.
• زرد، روشن ترین رنگ است و شادی افزاست و باعث خوشرویی و شادمانی می شود و این رنگ امید بخش و دلالت کننده است. این رنگ در محیط کار افراد را در رهایی از مشکلات و موانع و تعارضات یاری می بخشد (امیری و دیگران، 1387)
-اثر فضای کار بر عملکرد
اجرای طرح فضای باز محل کار می تواند باعث افزایش تماس و ارتباط افراد با یکدیگر و میزان اجتماعی شدن کارکنان را

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع ارگونومی، اصول ارگونومی، عوامل انسانی، افزایش درآمد Next Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع توانایی ها، فیزیولوژی، عوامل انسانی، ارگونومی