منابع پایان نامه ارشد با موضوع اتحادیه عرب، روشنفکران، هویت اسلامی، ادیان ابراهیمی

دانلود پایان نامه ارشد

برای جویده بسان کعبه است که مردم به پرستش و دفاع از آن می پردازند. همین وطن پس از گذشت مدتی اندک، و با دخالت اتحادیه عرب و کشورهای اروپایی مجبور به قبول امضای قرارداد صلح با رژیم اشغاگری می شود که این رژیم در طول جنگ 6 روزه 1967 صحرای سینا از مصر و بلندی های جولان سوریه و سرزمین قدس را مورد حمله قرار داد. به اعتقاد جویده با امضای آن قرارداد طولی نکشید که وطن به دست اشغالگران و حکومت انور سادات افتاده و دیگر طراوت روزهای خرم و سرسبز گذشته را از دست خواهد داد:
جَعَلْتُکِ کَـعْبَةً فِـي الأرضِ یَأتِـي اِلَیــکِ النَّـاسُ مِـنْ کُــل البِــقاعِ
وَ صُـغْتُ هَـواکِ للدُّنیا نَشِـیداً تَـراقَــصَ حـالِمـاً مِثْـلَ الشُّـعاعِ
وَ کَـمْ ضَـمَّتْکِ عَیـنَایَ اشـتِیاقَاً وَ کَمْ حَمَلتْکِ فِـي شَوقٍ ذِراعِي
وَ کَم هَامَتْ عَلَیکِ ظِلالُ قَلبِي وَ فِي عَینَیکِ کَم سَبِحَتْ شِراعِي
رَجَعتُ لکَعبَتِي.. فَوَجدتُ قَبرَاً وَ زَهـرًا.. حَولـه تَـلهُـو الأفاعِـي
عَبَدتُکِ في الهَوَی زَمَناً طَوِیلاً وَ صِرتُ الیوم أهُربُ مِن ضِیَاعِي263
در قصیده فوق، الأفاعی نماد تجاوزگران و اشغالگران بوده و قبر نماد ویرانی کشور و کشته شدن انسان ها توسط غاصبان می باشد.
ظلم و ستم موجود در کشور مصر در زمان حسنی مبارک، رشد فقر و افزایش فشارهای معیشتی بر مردم و تحمل سختی ها و زندان موجب شده بود تا بسیاری از مردم از عشق ورزی به مصر دست برداشته و اقدام به مهاجرت نمایند. ولی جویده با وجود این همه دشواری، هنوز از عشق خود به میهن دست برنداشته و زمان ظلم و ستم به وی آموخته است که عشق محدوده خاصی ندارد. به عقیده جویده، عشق سلطان بدون مکان و زمان بوده و سرزمین عاشقان هم چون ویرانه ای است که جای زندگانی نمی باشد. وی در قصیده شَئٌ سَیَبقَی بَینَنَا به این موضوع اشاره داشته و می گوید:
زَمانُ القَهْرِ عَلَّمَنَا
بِأنَّ الحُبَّ سُلطَانٌ بِلَا أوْطان..
وَ أنَّ مَمَالِکَ العُشَّاقِ أطلالُ264.
همان گونه که در دوران جاهلی شاعران هنگام وقوف بر خرابه های دیار یار به وصف عشق خود و محبوب خود می پرداختند، جویده نیز مضمونی شبیه مضامین دوران جاهلی به اشعار خود بخشیده و سرزمین عاشقان را آن گونه که در دوران جاهلی بیان می شد، به خرابه تشبیه نموده است.
جویده عشق به سرزمین مصر را مهم ترین دلیل باقی ماندنش در کشور به رغم سختی ها و مشکلات دانسته و دوست داشتن خاک میهن را مایه بقای خود در مصر می داند:
أبَتَاه قَدْ عَلَّمْتَني حُبَّ التُّرَابِ
کَیفَ الحَیَاةُ أعِیشُهَا رُغمَ الصِّعَابِ265.
انسان ها با وجود اختلافات و تفاوت های زیاد، اجزای تشکیل دهنده یک حقیقت واحد هستند. حقیقتی که انسان ها را آزاد و دارای اختیار و دارای حق تصمیم گیری می داند و کسی نمی تواند اراده اش را بر دیگران تحمیل سازد. عشق به سرزمین مصر باعث شده است تا جویده منادی این امر باشد و مردم مهاجر را دعوت به سازندگی و بازگشت دوباره به مصر نماید. علاقه شدید جویده به کشورش وی را بر آن داشته است تا مردم را به مقاومت در برابر حکومت های خودکامه دعوت نماید. وی در قصیده عودوا الی مصر این گونه بیان می دارد:
یَا عَاشِقَ الأرضِ کَیْفَ النِّیلُ تَهْجُرهُ؟/ لَا شَيءَ وَاللَّه غَیرُ النَّیلِ یُغنِینَا/ أعطَاکَ عُمْراً جَمِیلاً عِشتَ تَذکُرهُ/ حَتَّی أتَی النَّفطُ بِالدُّولَارِ یُغرِینَا/ عُودُوا اِلیَ مِصرَ.. غُوصُوا في شَوَاطِئِهَا/ عُودُوا اِلیَ النِّیلِ عُودُوا کَي نُطَهِّرهُ.266
3_1_1_2_ عشق به سایر سرزمین های اسلامی
وطن یکی از مهم ترین موضوعاتی است که ذهن جویده را به خود مشغول داشته است. ولی این دغدغه همیشه به کشور مصر محدود نشده، و درد و رنج های کشورهایی هم چون لبنان و فلسطین و ظلم و ستیزهایی که در حق تمامیت ارضی و مردم آن کشورها رخ می دهد، همواره در ذهن شاعر می گنجد.
3_1_1_2_1_ لبنان
«اگر چه ارتش لبنان نقش عمده ای در جنگ های اولیه اعراب_ اسرائیل ایفا نکرد، اما این کشور همواره تحت حملات مستمر اسرائیلی ها قرار داشته است. در سال های 1978، 1982 و 2006 لبنان توسط نیروهای اسرائیلی مورد حمله قرار گرفت. هربار در پی این حملات جنوب لبنان به اشغال نیروهای اسرائیلی درآمد، اما این مناطق چندی بعد متعاقب هر حمله آزاد شد.»267
«لبنان از موضوعاتی است که فاروق جویده بر روزگار شکوه و عظمت از دست رفته آن حسرت می خورد و سستی و بی تدبیری ملت عرب را در این خصوص مذمت نموده و بیروت را با قرطبه و غرناطه و لبنان را با اندلس مقایسه می کند. از بین رفتن شکوه بیروت، به معنای نابودی آن نیست. بلکه منظور شاعر از این توصیف و تشبیه آن به شهرهای اندلس، اشاره ای است کوتاه و پوشیده به رنگ و بوی غربی گرفتن لبنان با همه خیابان ها، فروشگاه ها، لباس ها و فراتر از آن، اندیشه های آن و سیاست های دولت آن سرزمین»268.
همواره یاد بیروت در زبان جویده زنده است و در قصیده ای با عنوان یا زمان الحزن في بیروت، از علاقه خود نسبت به آن سخن گفته و زندان و ظلم را مانعی در مقابل عشق خود تلقی نمی کند:
بِرُغْمِ الصَّمْتِ.. وَالأنقَاضِ یَا بَیروتُ
مَازِلْنَا نُنَاجِیکِ
بِرُغْمِ الخَوفِ.. وَ السَّجَّانِ.. وَ القُضْبَانِ
مَازِلنَا نُنَادِیکِ
بِرُغْمِ القَهْرِ.. وَ الطُّغیانِ.. یَا بَیروتُ
مَازِالَتْ أغَانِیکِ269.
در این ابیات که جویده حمله تلخ اسرائیل به بیروت را در سال 2006 میلادی به تصویر می کشد، با تکرار واژه بیروت به جایگاه این شهر و عشق و علاقه اش به آن اشاره داشته و میزان حزن و اندوه خود را نسبت به آن حمله بیان می دارد. جویده در ادامه این قصیده با به تصویر کشیدن هویت های اسلامی مردم لبنان، خواستار آن است که مردم آن هویت ها را فراموش نکنند:
فَرُغْمَ الصَّمْتِ مَازَالَتْ مَآذِنُنَا
تَکْبِرُ ِفي ظَلامِ اللَّیْلِ
وَ مَازَالَتْ صَلاةُ الفَجْرِ یَا بَیرُوتُ..
تَهْدِرُ في لَیَالِیکِ270.
در این قصیده، مآذن، صلاة الفجر، دین، الله، قرآن و مساجد نمادهای هویت اسلامی مردم لبنان محسوب می شوند. نمادهایی که با از بین رفتن آن ها، ممکن است هویت اسلامی آن مردم به خطر بیفتد.
جویده پس از آن که از علاقه اش نسبت به بیروت می سراید، و زمانی که از کمک های اتحادیه عرب و کشورهای اسلامی به بیروت نا امید می شود، چشم امید به روزی دارد که در آن روز، شمشیر خدا بیروت را از فلاکت، نجات داده و از آن ها حمایت کند:
وَ سَیْفُ اللَّهِ یَا بَیرُوتُ رُغْمَ الصَّمْتِ
سَوفَ یَظَلُّ یَحْمِیکِ271.
3_1_1_2_2_ فلسطین و سرزمین قدس
عشق به سرزمین قدس نیز یکی دیگر از مسائلی است که در اشعار جویده مشاهده می گردد. وی در قصیده َلنْ تَمُوتُوا مَرَّتَیْنَ، سرزمین قدس را جایگاه کسانی می داند که به آن علاقه داشته و قدس همواره در قلب های آنان از جایگاه والایی برخوردار است:
اَلْقُدْسُ تَحْتَضِنُ الرِّجَالَ الرَّاحِلِینَ بِحِلْمِهِمْ
وَ الجُرْحُ ِفي الاَعماَقِ غَائِرْ
اَلْقُدْسُ مازالَتْ تُحَلِّقُ ِفي القُلُوبِ..
وَ اِنْ بَدَتْ ِفي الأفْقِ أحزَاناً تُکَابِرْ..272.
«آخرین هجوم صهیونیست ها به مسجدالاقصی که سرآغاز انتفاضه مسجدالاقصی نام گرفت همزمان با ورود آریل شارون (6 مهر 1379) 28 سپتامبر 2000میلادی به این مکان مقدس بوده است. ورود توطئه انگیز و برنامه ریزی شده شارون به مسجدالاقصی، حرکتی حساب شده برای متوقف کردن تمامی توافق ها و پیمان های امضا شده میان دولت اسرائیل با تشکیلات خود گردان (و عرفات) بود. شارون پس از ورود به شبستان مسجدالاقصی ، این مکان مقدس را متعلق به یهودیان خواند و تاکید کرد تحت هیچ شرایطی به فلسطینیان بازگردانده نخواهد شد. این حرکت و اظهارات وهن انگیز شارون ، مقدمه یک قیام خونین از سوی مردم فلسطین شد»273. همزمان با این دیدار و این شورش بود که جویده به عنوان شاعری مسلمان و دوستدار سرزمین های اسلامی، خطاب به شارون در قصیده ای با عنوان رسالة الی شارون، به دفاع از سرزمین قدس پرداخته و میزان عشق و علاقه اش را به این سرزمین بیان نموده است. اشعاری که در آن از قدس به عنوان پناهگاه مورد اطمینان و سرزمینی مقدس یاد می کند؛ سرزمینی که برای جویده هم چون مصر، دارای ارزش و اعتبار است:
اَلْقُدسُ أرْضاً وَ قُدَّاساً وَ مِئْذَنَةً
کَالنِّیلِ عِنْدي.. کَالأعْراضِ.. کَالْهَرَمِ274.
« در 18 ژانویه سال 1974میلادی، در پی جنگ 1973، مصر و اسرائیل اقدام به عقد اولین قرارداد عدم درگیری بین دو طرف نمودند. معاهده سینای یک خواستار عقب نشینی نیروهای ساحل غربی از کانال سوئز شده بود. سپس کانال سوئز دوباره در سال 1975بازگشایی شد و قرارداد عدم درگیری دوم بین اسرائیل و مصر به اجرا گذاشته شد. در پی انعقاد این قراردادها در سپتامبر1978، مذاکرات صلح کمپ دیوید بین اسرائیل و مصر و با پا در میانی آغاز شد. توافقات اولیه در 17 سپتامبر صورت گرفت و راه را برای امضای معاهده ای جامع در مارس سال بعد هموار نمود»275. در پی این توافقنامه بسیاری از شاعران و روشنفکران مصری و عربی که امید به داشتن جامعه ای آرمانی داشتند، اعتراضات خود را مبنی بر مخالفت با این معاهده ابراز داشتند. در این بین فاروق جویده در بین آن روشنفکران از خطری که سرزمین مصر و کشورهای عربی از جمله فلسطین را تهدید می کرد، نگران بود و از مرگ سرزمین قدس سخن می گفت. «قدس سرزمینی مهم و با هویتی تاریخی در بین تمام ادیان ابراهیمی است. سرزمینی که پیروان تمام ادیان ابراهیمی آن را مقدس می‌شمارند. این سرزمین در اسلام نیز اهمیتی ویژ دارد. زادگاه و مدفن بسیاری از پیامبران الهی است، محل معراج رسول اکرم (ص) و قبله اول مسلمانان است، در تاریخ و تمدن اسلامی نقشی مهم و درخشان ایفا نموده است و نمادی از زیست مسالمت‌آمیز پیروان ادیان در سرزمین اسلامی بوده است»276. جویده نیز در قصیده لأنک عشت في دمنا از امیدش به بازگشت عرب ها به سرزمینشان خبر داده و قدس را سرزمینی می داند که گذشتگان عرب ها در آن سرزمین سکونت داشته و آن سرزمین، همیشه مهد قرآن و نماز و دین بوده است. سرزمینی که در وجود جویده، مکانی مقدس و غیر قابل فراموش شدن است:
وَ لَنْ نَنْسَاکِ یا قُدْسُ
سَتَجْمَعُنَا صَلاةُ الفَجْرِ في صَدْرِکْ
وَ قُرآنٌ تَبَسَّمْ في سَنا ثَغرِکْ
وَ قَدْ نَنْسَی أمانِینَا..
وَ قَدْ نَنْسَی.. مُحِبِّینَا
وَ قَدْ نَنْسَی طُلُوعَ الشَّمْسِ في غَدِنَا
وَ قَدْ نَنْسَی غُرُوبَ الحُلمِ مِنْ یَدِنَا
وَ لَنْ نَنْسَی مَآذِنَنَا..
سَتَجْمَعُنا.. دِمَاءٌ قَدْ سَکَبنَاهَا
وَ أحلامٌ حَلُمْنَاها..
وَ اَمْجَادٌ کَتَبنَاهَا
وَ أیَّامٌ أضَعْناها
وَ یَجْمَعُنا.. وَ یَجْمَعُنا.. وَ یَجْمَعُنَا..
وَ لَنْ نَنْسَاکِ.. لَنْ نَنْسَاکِ..یَا قُدْسُ277.
تکرار واژه های قُدس وَ لَن نَنسَاکِ بیانگر اهمیت این سرزمین در نظر شاعر بوده و وی با تکرار این واژگان، در پی برانگیختن غرور عرب هایی است که می خواهند به سرزمینشان بازگشته و سرزمین آبا و اجدادی خویش را از دست مزدوران رژیم اشغالگر صهیونیستی باز پس گیرند.
3_1_1_3_ عشق به محبوب
ادبیات عربی، همواره در صفحات خود بسیاری از مفاهیم و روابط عاشقانه را گنجانده است. مفاهیمی که در قالب اشعاری پرشور، بیانگر محبت عاشق نسبت به معشوق بوده است. این مفاهیم عاشقانه در ادبیات عربی، به خصوص در اشعار شاعران مکتب رومانتیسیسم قابل مشاهده می باشد. در این میان، از زمان های قدیم، زن نقش به سزایی در بر انگیختن عشق مرد داشته است. به گونه ای که شاعران مرد، زیباترین و پرعاطفه ترین اشعار خود را در باب زنان و معشوقه های خود سروده اند. همین امر سبب شده است تا شاعران در عالم خیال با معشوق خود سیر کنند.
فاروق جویده نیز به عنوان یک شاعر رومانتیسیسم از این امر مبرا نبوده و

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع درون گرایی، یونان باستان، داستان های عاشقانه، اجرای برنامه Next Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع شعر معاصر، رژیم صهیونیستی، ظلم و ستم، صهیونیستی