منابع پایان نامه ارشد با موضوع آداب و رسوم، استان لرستان، سن ازدواج، عشایر لرستان

دانلود پایان نامه ارشد

.
سرزمین کنونی لرستان در غرب کشور و در بخش میانی سلسله جبال زاگرس و در محدودهای بین استانهای همدان در شمال، کرمانشاه در شمال غربی، ایلام در غرب و جنوب غربی، خوزستان در جنوب، اصفهان در شرق و استان مرکزی در شمالشرقی گسترده شده است. استان لرستان از 9 شهرستان: خرمآباد، بروجرد، الیگودرز، الشتر،کوهدشت، نورآباد، پلدختر، ازنا و دورود تشکیل شده است. (همان: 11).

فصل دوم
آداب و رسوم

آداب و رسوم
مردم استان لرستان آداب و رسوم و سنن مخصوص بهخود را دارند. طول عمر بعضی از این رسوم به هزاران سال قبل و به زمان ایرانیان باستان میرسد و هنوز هم رنگ و بوی آن روزگاران را در خود دارد. این آداب و رسوم که ریشه در هزاران سال تاریخ و فرهنگ مردم این مرز و بوم دارند، علیرغم گذشت قرنها از عمرشان و با وجود تهاجمهای فرهنگی و نظامی بیگانگان به این خطه، هنوز هم دست نخورده و بکر باقی ماندهاند و از حال و هوای خاصی برخوردارند.
2-1)آداب تولد
موقع بدنیا آمدن نوزادی، اگر نوزاد پسر باشد، تیر و کمانی به عنوان نماد و نمونه پسر بودن نوزاد، و چنانچه دختر باشد سرمهدانی به نشانهی دختر بودن به همراه یک عدد پیاز و دو گلوله کوچک خمیر آرد گندم در گوشه بیرونی سیاه چادر و یا اتاقی که نوزاد در آن است آویزان میکنند. این کار قبل از هر چیز بخاطر میمنت و مبارکی بدنیا آمدن نوزاد انجام میپذیرد و از سوی دیگر برای آن است که هر کسی با دیدن این علائم و نمادها پی به جنسیت نوزاد تازه متولد شده ببرد.
تا چندی پیش رسم بود که پدر نوزاد حق نداشت از زمان شروع درد زایمان زنش تا ساعتها بعد از دنیا آمدن فرزندش در خانه خود بماند. پدر نوزاد معمولاً به خانه یکی از اقوام میرفت و منتظر بدنیا آمدن فرزندش میماند. اولین کسی که میتوانست خبر بدنیا آمدن فرزندش را (بشرط پسر بودن ) به او برساند از پدر نوزاد مژدگانی میگرفت. این مژدگانی معمولاً در روستاها دام، لباس یا پول نقد بوده که پدر نوزاد مؤظف بودهاست آن را به مژدگانی دهنده بدهد. (رحیمی عثمانوندی، 1379: 71).
در برخی از طوایف اگر نوزاد پسر و یا دختر باشد، یکپیاز با چهلگلوله خمیر با نخی بالای سر فرزند آویزان میکنند. هر روز یکیاز گلولهها را بیرون میآورند تا روز چهلم که رسید، آشی درست میکنند. (این آش را «چله بر» میگویند). آش را بین همسایهها توزیع میکنند. هرکدام از همسایهها که از این آش میگیرند، بر اساس توان مالیشان پولی را درون کاسه می اندازند.
2-2) مراسم نامگذاری
تا چندی پیش زمانی که کودک پسری به دنیا میآمد، یک هفته الی ده روز پس از بدنیا آمدن نوزاد، پدر و مادر نوزاد برای نامگذاری کودکشان جشن میگرفتند.
در جشن نامگذاری همه شرکتکنندگان در مجلس پس از نامگذاری، نوزاد را بغلکرده و میبوسیدند. و به عنوان چشم روشنی مبلغی پول یا لباسی به نوزاد هدیه میدادند و نام نوزاد را با صدای بلند در گوشش میخواندند. (رحیمی عثمانوندی، 1379: 71).
رسم بود که گاهی اوقات برای نوزاد دو اسم انتخاب میکردند. یک اسم، اسم شناسنامهای و دیگری اسم شخصی که از خانواده پدر نوزاد فوت کرده، مانند اسم پدربزرگ یا عمو برای پسران، اسم مادربزرگ یا عمه برای دختران، گاه ممکن است علاوه بر اسم رسمی، اسم دیگری برای نوازد انتخاب کنند. این اسم را «نام نازاری» یا «نُوم درگوشی» میگویند.
2-3) نو دنانه
در بعضی از طوایف هنوز هم به محض آنکه اولین دندان در دهان نوزاد پسر دیده شود، پدر و مادر جشن«نودنانه» برای او برگزار میکنند.
جشن نودنانه، جشنی کوچک و خانوادگی است که والدین کودک بایستی حتماً گوسفند یا بزی را ذبح کرده، و مقداری از رودههای حیوان را کباب کرده و به کودک بدهند تا با دندان تازه رستهاش بجود و به اصطلاح و بنا به باورهای رایج مردم منطقه «دوی دنان» یعنی درد دندانش التیام یابد. زیرا معتقدند انسان با در آمدن اولین دندانش نیاز روحی و جسمی به جویدن و پاره کردن پیدا میکند. روده کباب شده گوسفند و بز را برای التیام درد دندان مناسب میدانند. (رحیمی عثمانوندی، 1379: 72).
بعد از اینکه چند تا از دندانهای نوزاد بیرون آمد مادر نوزاد، آشی به نام «دنون ریچکه» درست کرده، و بین همسایهها تقسیم میکند. به این نیت که کودک دندانهایش را کمتر روی هم بکشد.
2-4) زبان باز کردن طفل
تا چندی پیش زمانی که کودک میخواست زبان باز کند، یعنی حرف زدن را شروع کند والدین کودک، نوک کله قند را که سوراخ دارد، به نخی آویزان کرده، و آن را به گردن طفل میانداختند. «قند به گردن کودک انداختن برای آن بود که کودک به شیرینی قند زبان باز میکرد و سخن گفتن را چون قند شیرین آغاز میکرد. مسلماً کودک به مرور زمان قندهای آویخته شده به گردنش را میخورد و والدین او نیز به این امر رضایت داشتند و بر این باور بودند که شیرین شدن دهان طفل در اوان زبان باز کردن، باعث میشد که او برای همیشه زبانش با مردم شیرین خواهد بود و زبان به تلخی نخواهد گشود». (رحیمی عثمانوندی، 1379: 73).
به نظر میرسد یکی از دلایل قند بر گردن انداختن کودک به این خاطر بوده است که اکثر ساکنان لرستان روستا نشین هستند و ارتباط مستقیم با خاک دارند. از طرفی زنان روستایی علاوه بر کار منزل، در کار کشاورزی و دامداری هم کمک میکنند. لذا مادر کودک کمتر وقت دارد که مواظب فرزندش باشد از ترس اینکه مبادا کودکش خاک بخورد، قند را به نخی آویزان کرده، و به گردن او انداخته است. می اندازد

2-5) نافه بران
یکی از رسوم رایج در بین روستاها و عشایر لرستان رسم «نافه بران» یا به تعبیر روشن تر پیوند زناشوئی از روز اوّل تولد است.
در رسم «نافه بران»با متولد شدن نوزادی که دختر باشد، یکی از زنان فامیل هنگام بریدن ناف نوزاد، حال بدست خودش یا دیگران، با مادر و پدر نوزاد پیمان میبندند که دخترشان را به فلان پسر شوهر بدهند. با پذیرش این شرط از طرف پدر و مادر نوزاد، آن دختر از آن پس به عنوان نامزد«دستگیران» فرد مورد نظر شناخته میشود. زمانی که به سن ازدواج رسیدند آن دو را به عقد یکدیگر در میآورند. گاه هم پیش میآید که به دلایلی از قبیل عدم رضایت دختر یا پسر موقع بزرگ شدن به این پیوند زناشوئی و یا عدم علاقه والدین آنها این پیمان شکسته میشود. ولی به هر حال از حیث اخلاقی این رسم در بین مردم منطقه محترم شمرده میشود و همگی به آن احترام میگذارند و با بستن چنین عهد و پیمانی، آن پسر و دختر «نافه برانه» یکدیگرند و حق و حقوقی بر یکدیگر پیدا میکنند. (رحیمی عمانوندی، 1379: 72).
در دوره «دسگیرانی» اگر پسر یا خانواده پسر به این وصلت رضایت ندهند، خانواده پسر چند نفر از بزرگان طایفه را جمع میکنند نامهای مکتوب میکنند که پسر به این وصلت راضی نیست. نامه نوشته شده را که «قاذ پاکی» گفته میشود، به خانواده دختر میدهند. از آن پس دختر میتواند با کس دیگری ازدواج کند. ولی اگر دختر یا خانواده دختر به این وصلت راضی نباشند مبلغی پول به عنوان «ضررکِرد» به خانواده پسر میدهند.

.
2-6) سِرَژَه
در بین ساکنان این استان اوّلین مرحلهای که در ازدواج مطرح است«سرژه گِرتِن» و یا«سرژه گیرو» میباشد.
در «سرژه گیرو» ابتدا یک خانم از طرف خانواده پسری که قرار است ازدواج کند، به خانه دختری که مورد نظرشان است رفته، به شکلی که توهین و اهانتی به دختر و والدین او نشود، گفتار، رفتار و کردار، طرز تکلم، توانایی دختر در خصوص کارهای روزمره، نظافت و بهداشت و خلاصه تا جایی که امکان داشته باشد، دختر را مورد بررسی قرار میدهد. حتی به طریقی دهان او را بو میکند که دهانش بوی بد ندهد. آن خانم با اطلاعاتی که کسب کرده، برمیگردد و تمامی دیده ها، شنیده ها و نظر خود را به والدین پسر میگوید. در این صورت چنانچه مشکل خاصی در این زمینه ها وجود نداشته باشد به خواستگاری میروند. (پاپی بالاگریو، 1387: 248)
رسم «سرژه گیرو» هنوز هم دربین خانواده های اصیل رواج دارد. بین لک زبانان این رسم بر همان قوام پیشینهی خود باقی مانده، و در بیشتر ازدواجها اجرا میشود
2-7) کوخای
وقتی پسری به سن ازدواج میرسد اگر نام بردهای«نافه برانه» نداشته باشد، یکی از افراد خانواده پسر با یکی افراد خانواده دختر مورد نظرشان موضوع خواستگاری را در میان میگذارد. این افراد از بین افراد با صلاحیت خانوادههای دو طرف انتخاب میشوند.
گفتگوی اولیه برای این است که خانواده پسر اطلاع پیدا کنند که آیا خانواده دختر راضی به این وصلت هستند؟ زمانی که نظر والدین دختر به این وصلت مثبت بود پدر داماد به همراه بزرگان طایفه و جمعی از مردان فامیل برای خواستگاری به خانه دختر میروند تا او را برای پسرشان خواستگاری و نشان «دیاری» کنند. (رحیمی عثمانوندی، 1379: 74).
مراسم نامزدی با دادن انگشتری طلا از طرف خانواده داماد به عروس رسمی میشود. چند روز بعد خانواده داماد با آوردن یکدست لباس برای عروسشان و برگزاری مراسمی تحت عنوان «دسگیرانی» که با حضور دوستان و آشنایان در منزل پدر عروس برگزار میشود، دختر را رسماً به نامزدی پسر خود درمیآورند. در طول مدت زمانی که دختر نامزد است تا زمان عروسی، خانواده داماد هر چند ماه یکبار، خصوصاً در ایام عید نوروز برای عروسشان لباس میگیرند. اکثر خانوادهها زمانی که برای عروسشان خرید میکنند، برای مادر عروس هم پیراهن یا سربندی به عنوان هدیه میگیرند.
2-8) دست بوسی یا خرج برو
یکی دیگر از رسوم قبل از عروسی در بین قوم لر، رسم دست بوسی یا«خرج برو» است که مدتی بعد از نامزدی«دیاری» برگزار میشود. در این مراسم بزرگان محل، اقوام و بستگان دو طرف، به دعوت دو خانواده، در خانه پدر دختر جمع میشوند.
این رسم در بین عشایر در زیر سیاه چادری نزدیک منزلگاه پدر عروس برگزار میشود. در مراسم دست بوسی بعد از خوردن شام موضوع مورد نظر مطرح میشود. (پاپی بالا گریوه، 1389: 250).
در این مراسم دربارهی مواردی همانند مبلغ شیربها«شیروای»، مهریه«پشت اخت»، تعداد خلعتها «خلاتها» گفتگو میکنند. زمانی که به نتیجه رسیدند، متنی تحت عنوان «پاگیرو» مینویسند. این متن در واقع یک تعهد نامه است از طرف خانواده داماد در مقابل خواستههای پدر عروس، که بزرگان حاضر در جلسه آن را امضا میکنند. آنگاه برادر یا پسرعمو و یا یکی از جوانان وابسته به داماد از جا بلند میشود و دست پدر دختر و بزرگان آن جمع را میبوسد. به همین خاطر این مراسم را دست بوسی میگویند.

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع فرهنگ عامه، ادبیات عامیانه، بین النهرین، ایران باستان Next Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع تیراندازی، وضعیت مالی، همسرگزینی